CHAPITRE II
Ouvrages spéciaux relatifs à l'histoire dogmatique, liturgique e*
archéologique du baptême
Nous classerons ces ouvrages selon la langue dans laquelle ils ont été écrits. Une large part est faite aux thèses allemandes, parce que rérudition germanique s'est spécialement occupée des détails historiques des sacrements. Ces thèses étant ordinairement Tœuvre du président de la soutenance, c'est sous son nom que nous les avons inscrites, à moins que le soutenant ne se soit qualifié d'auteur, ou qu'un indice du texte nous ait révélé sa paternité littéraire. Dans certains cas douteux, nous avons inscrit la thèse sous les deux noms.
ARTICLE I
Livres latius
AcAMus (Jacques). Epistola de pccdobap-
tismo solemni in ecclesia Latina et
Graeca. Romœ, \~bb, in-4.
Amato (xMichel d'). De opobalsami specie ad
sacrum chrisma conriciendum requisita.
XeapoU, 1722, in-S.
Ansaldi (Innocent). De baptismale in Spi-
ritu Sancto et igni commentarius sacer
philologico-criticus. Milan, l'jbi, in-4.
AssEMANi (Joseph Aloysius). Codex liturgi-
cus. Liber primus : de baptismo. Romœ,
1749, in-4.
Bandau (Ernest). Baptismum per are-
nam. Helmstadt, 1Ô97 et 1727, in-4.
Bartholini. Dissertatio de baptismo per adspersionem légitime administrato.
Hafnice, 1657, in-4.
Baudewin (Jean). De impositione manuum ex Ha^brjeorum nec non Christianorum monumentis. Kilani, iôô8, in-4.
Becman (J, C). De exorcismo. Francfort, 1Ô89, in-4.
BiNTERiM (A. F,). Commentatio historicocritica de libris baptizatorum, conjugatorum et defunctorum antiquis et no\ is, de eorum fatis ac hodierno usu. Dusseldorf, 181 6, in-8.
BoETz (J. Jacob). De patrinis. lenœ, 1G78, in-4.
Boncu (Tilman). Auctoritatcs et tcsii-
nionia Sanctorum Patrum de sacra-
iiiento baplisinntis et cjus cxrcmoniis.
Colofçne, 1571.
Bosio (André). De clinicis ccclcsioe vctcris.
lenœ, \()()^, in-8.
BuDDEus (J. F.). Exercitatio de origine, di-
gnitatc et usu nominis christiani. lenœ,
171 1, in-4.
BilscHiNG (A. F.). De procrastinationc
baptismi apud vetcrcs ejusquc causis.
Hal., i-j^-j, in-4.
Calixte (Ulric). Disputatio theologica de
baptismo et inpriniis antiquis circa
eum ritibus. Helmestadii, iG5o, in-4.
Carpzov (J. B.), Ad librum Augustini de
Catechizandis rudibus. Lips, 1688, in-4.
Cassandre (George). De baptismo infan-
tium testimonia veterum ecclesiastico-
rum scriptorum. Coloniœ, i5G3, in-8.
— De baptismo infantium doctrina ca-
tholica explicata; pars altéra. Coloniœ,
i565, in-8.
Causse (Isaac-Louis). Dissertatio exhibens
observationum ad Christianorum bap-
tisnium pertinentium spicilegium pri-
mum. Trajectis, 1752, in-4.
Cellarius (Balthasar). De catechumenis.
Helmstadt, lObj, in-4.
Chladny (Martin). Dissertatio de abrenun-
tiatione baptismali. Vittembergœ, 171 5,
in-4.
C1AMPIN1. Explicatio duorum sarcophagorum sacrum baptismatis indicantium. Romœ, 1694 et 1697, in-4.
Clugius (Ghr. Gottlieb). De ritu interrogandi infantes de fide ante ipsam aquœ divinae aflFusionem^ speciatim de adversariis. Vittembergœ, ij3i, in-4. — ^^ usu formulas qua interrogamus infantes ante sacram lotionem de fide. Viteb.
1734, in-4.
CoMos (Pierre). Modus baptizandi, preces et benedictiones quibus ecclesia ^thiopum'utitur. Romœ, 1549, in-4.
Cyprian (E. S.). Historia pcedobaptismati. Gotha, 1705, in-4.
CziiMMERMANN (Jean). Meletema historicoecclesiasticum de baptismo flaminis.
Tliorni, i5g-j, in-4.
Dalby (G. J.). Sententiae doctorum evangel. de exorcismo. Herbipol. 1G12.
Dantz (.Ican-Andrc). Baplismus proselytoriim jiulaicLis e monumcntis cbrccotaliiuidicis erutus. lenœ, 1G89, in-4. — Antiquitas baptismi iniliationis Israclitarum vindicata. lenœ, 17 10, in-4.
Diktelmafr (.I.-Aug.). Mcditatio cxegetica qua historia priirix de ba|)tismo controvcrsioc expcnditur. Altd., 175 1 et Berlin, lyS-i.
D1ETRIC11 (Gharles). Dissertatio de fideijussoribus. Arg., 17 26, in-4.
Druffel (Just). De catechumenis dissertatio historica sacra. Helmstadii, iGb-j.
in-4.
DuGUET (J.-Joscph). Dissertations théologiques et dogmatiques sur les exorcismes et autres cérémonies du baptême. Paris, 1727, in-i2.
Faes (J.). De cereis baptismalibus veterum Ghristianorum libri III. Helmstadt, 1712, in-4.
Fassini (Vincent-Dominique). De veterum quorumdam Ghristianorum propriis selectisque nominibus. Venise, rjj2, in-8.
Frickius (EL). De catechizandi ratione vec. et récent, ecclesiœ. Ulmœ, 1729, in-4.
Fuhrmann. Historia sacra de baptismo.
Constantini, 1742, 2 v. in-4.
Gerdessen (H. Jean). De nominis mutatione dissertatio historico-philologica.
Rostock, 1682, in-4.
Gerhard (J.). De exorcismo, quatenus in baptismo locum habet. Jenœ, lOby.
Goetze (G. Henri). De nomine unda sacra abluendis imponi solito. Liibecœ, 1728, in-4.
Grade (Dan.). De baptismo pro mortuis.
Grotius (H.). Baptizatorum puerorum institutio. Londini, 1647 et i65o, in-8.
GuDius (Marquardus). Dissertatio de clinicis sive grabatariis veteris ecclesias.
lenœ, 1657, in-4.
Haenel (Ghrétien). Dissertationes historico-philologica de ovouiaOscrta infantium. Lzjp^fœ, iG67et 1668.
Hagerup (Henn.). De catechumenis ecclesice africanae^ ineunte sœculo quinto, disputatio. Havniœ, 1844, in-8.
Hagymasus (André). Meletema historicoecclesiasticum de calice baptismali.
Thoruni, 1697, in-4.
LlVnr XIX. — RIBLIOGRAPUIF DU FîAF^TKMF.
Hardoi'in (Jean). De baptismo quxstio triplex : île baptismo pro morîuis ; Je baptismo invino; de baptismo in nominc Christi. Parisiis, niSy, in-4.
Hasse. De die Romanorum lustrico sivc pxdobaptismi antc Christum vcstiçîia.
Rcf^iomont., 1792, in-4.
Hebeinstrat (J. F.). De variis Christiano-
rum nominibus. leuœ, î~i3, in-4.
Hentschel (M.). Kxorcismi ccrcmonix.
Viteb. 1671.
Herbestus (Benoît). Obscrvationum lib. 1 in quo agitur de tcstivitatibus prxcipuis Christianorum et de vetustis baptismi ritibus. Parisiis, 15Ô4.
IIerren'baur. Disputatio thcologica de baptismo super mortuis. Wittembcrgœ, 171 1, in-4.
Heumanx (Chr. Aug.). De ortu nominis
Christianorum. Gotting., 17? i, in-4.
Hildebrand (Joachim). Rituale baptismi \Qter\s. Helmstadii, 1699, 171 1 et 1740, in-4.
HocHMUTH (Aug.). Schediasnia historicolitterarium de ritu 6vou.a0c(7ta;, sive nominum impositione et mutatione. Vittebergœ, 1725, in-8.
Hoecker (J. André). De origine exorcis-
mi in baptismo. lenœ, 1733, in-4.
Hoffman (Fréd. Bauduin). De mutatione nominis baptismalis christiano non libéra. Vittembcrgœ, 1727, in-4.
Hofsteller (J.). De abrogatione exorcismi
in baptismo. lenœ, ôgi.
Ittig (G. Nicolas). De mancipiorum turcicorum manumissione baptismo implicita.
Jachman'n. De exorcismi in baptismo origine. Regiom., 1834.
Jablonski (P. Ern.). De baptismo Arianorum veterum in SS. Trinitatem. Francfort, 1734, in-4.
Jexichen (G. Aug.). Prolusio de patrinis eorumque origne, numéro et sexu. Lipsiœ, éd. secunda, 1758, in-4.
Joachim (Jean Fréd.). Dissertatio de donis
baptismalibus. HaLVy i-jSô, in-4.
JoHANNiDEs (G.). De exorcismo et gynoEceo
baptismi. HerbipoL, 161 2.
JuNDT (Isaac). Dissertatio de suceptorum baptismalium origine. Argentor., 1755^ in-8.
Krakewitz. De prxpostcra exorcismi abrogatione. Rost., 1733.
Krehsus (J. Frédéric). De nominuin in-
mutatione. Xorinibcrgcc. S. d., in-4, Lagi (D.). De exorcisme baplisiico. Gry/?//, \C)C)n.
Langemack(G.). Historia catcchclica, 1729-
LiNCNERus. Disputatio thcologica historico-ccclesiastica de alba veste baptizatorum. Regiomonte, 1713, in-4.
MvHGGR.EFK (J.-G.). Puer Athanasius baptisans. Icnœ, 1701, in-4.
Masius (H. -G.). De baptismo pcr mulieres administrato in casu necessitatis.
Hafniœ, 1G89, in-4.
Mastricht (Gérard von). Schediasma de suceptoribus intantum ex baptismo, eorum origine, usu et abusu. Diiisbergi, 1G70, in-8 et Francfort, 1737, in-4.
Matthies (Conrad Etienne). Baptismatis expositio biblica, historica, dogmatica. Berolini, 1731 et 1840, in-4.
Maver (J. Fréd.). Dissertatio de paedobaptismo apostolorum temporibus cooevo. Gryphisw, 1708, in-8.
Meyer. Dissertatio theologica de baptismo diluvii antitypo. Helmstadii, 1727, in-4.
Meier. De tribus novellorum nascentis ecclesiae instrumentis : catechesi, baptismo et manum impositione. Hehnst., 1G90.
Miller. (J. P.). De catechetico veteris Ecclesiae docendi génère. Hehnstadt, i-jDi, in-4.
MoNTFAUCX>N ^Bernard de). Epistola ad*** an vera narratio Rufini de baptizatis pueris ab Athanasio puero. Luteciœ, 1710, in-8.
MoRLv (J.). De catechumenorum expiaxiont. Par isiis, 1703, in-4.
MuLLER (Henri). Dissertatio de baptismo pro mortuis et sabbato deuteio-proto.
Rostochi, iG65, in-4.
NicoLAi fJean). De baptismi antiquo usu ab ecclesia comprobato, scilicet de judaeis aut quibuscunque inhdelibus ad baptismum suscipiendum non cogendis.
Parisiis, 1GG8, in-12.
Olearius (Godefroy). Observationes philologicœ de baptismo pro mortuis. Lips., 1704, in-4.
Orsi (J.-A.). Hc hnptismo in sol i us Jesu Christi nomiiie luinqunin consccralo et (le chrismale coiidniiatorio, disser-
* taliones duo. Milan, ly!"»^, in-4. — V'intliciic clisscrlationis tic baptismo. Flo^ rence, lySS, in-4.
Ott (J. Bapt.). De nominc Chrisiianoruni. Tigur., 1710, in-4.
Paessler (Michel Gottlieb). De albatis disscrtatio. Lipsicv, 171 3, in-4.
Panvinio (Onuphrc). De antiquo ri tu baptizandi catéchumènes, in-8 et in-4. — De baptismate paschali origine et ritu consecraudi agiuts Dei. Romœ, i5Go, in-4.
Pfaff (Ghr. M.). De initiatione, expîa-
tione , benedictione et confirmationc
catechumenorum. Tiibing. 1722, in-4.
Pfanner (Tobie). De catechumenis anti-
quœ ecclesias. Francfort, iG85 ; Gotha
et Weimar, 1688, in- 12.
PiCKER (G. Conrad), Dissertatio epistolica
de patrinis. Goetting., 1746, in-8.
PoNTANUs (Henri). Dissertatio de ritu
mersionis in sacro baptismo. Trajecti^
1705, in-4.
Reiche (Jean-G.). De baptismi origine et
necessitate nec non de formula baptis-
mali. Gœttingue, 18 16, in-8.
Reimbold (Diederich). De Coptorum sacra-
mentis baptismi atque eucharistiae.
Lipsiœ, 1736, in-4.
Reinbolt (Jean). Dissertatio de catechesi
veterum. Rostochii, 1645, in-4.
RuYS A Gravia. Ritus ac observationes
antiquissimte olim circa baptizatos,
confitentes, eosque qui pro delictis ab
ecclesia Dei eliminandi essent. ColO"
nice, i53o, in-8.
ScHELWiG. Exercitatio theologica de patrinis matrinisque. Haîœ Salicœ, 1689,
1722 et 1749, in-4.
ScHLiCHTER (Christ. Louis). Dissertatio de
baptismo uTcsp twv vsxpwv I Cor. xv, 29.
Bremœ, 1725, in-4.
ScHMiDT (J.-André), De baptismo per are-
nam. Helmst., 1697, in-4. — Miscellce
thèses de catechisatione. Helmstadt,
1699, in-4. — De institutione catechetica.
Helmstadt, 1699 et 1701, in-4.
Schneider (Ch.-Benedict). Meditatio exege-
tica qua historiam primœ de baptismo
controversiic expcndit Carolus-Ben.
SiChncxàcw Altorfii, 1751, in-4.
ScnoTANus (Christian). ICxercitatio histo-
rico-theologica de baptismo. Franco/.,
iGCh), in-4.
ScHREiBER (Mlch.). Dc dilatione baptismi.
Regiom.f ijoCy, in-4.
Schubert (André-Chr.). Disputatio de riti-
bus primiti\oe ecclesitc baptismalibus,
Icna^, 1674, in-4.
ScHiJLEU (André). De susceptoribus ex
historia ecclesiastica. Wittcnb., 1688,
in-4.
ScHUMANN (Samuel). Dissertatio historica
de seminariis catecheticis veterum et
recentiorum. Lips., 171 8, in-4.
ScHWARz (Gottlieb). Dissertatio de ritibus
quibusdam formulisque a manumis-
sione ad S. Baptismum tra.ns\iitis.Altd.,
1738, in-4.
Simon (J.-G.). De patrinis. lenœ, 1678, in-4. Spanheim (Frédéric). De veterum propier
mortuos baptismo diatriba. Lugduni
Batavorum, 1673, in-12.
Sperling (Otton). De baptismo Ethnico-
rum dissertatio. Havnice, 1700, in-8.
Starck (Sigismond). De catechizatione
veterum. Wittenb., 1688, in-4.
Steilmann. De antiquo baptismi paschalis,
solemni. Gœttingœ^ 17^8, in-4.
Stolle (Gottlieb). Disputatio ex antiqui-
tate ecclesiastica de origine exorcismi
in baptismo. lence, 1735, in-4.
Strauch (Gilles). Kar/]xoujJi£voç descriptus
dissertatione historico-theologica. Wit-
teb., 1659, in-4.
Stuss (Henri). De nominum mutatione
sacra. Goth., lySS, in-4.
SuAREz (J.-M.). Corollaria ad Panvinium
de baptismate paschali, origine ac ritu
consecrandi agnos Deî. Romœ, iC56,,
in-8.
SziLAGYius (Daniel). Dissertatio qua inqui-
ritur in veram et genuinam baptismi
prioris novi fœderis sacramenti origi-
nem. Francqueriœ, 1732, in-4.
Tesfasion (Pierre). Modus baptizandi,
preces et benedictiones quibus utitur
ecclesia ^thiopium. Romœ, 1548.
TiLESius. Exercitatio theologica de baptismo pro mortuis. Regiomonti, 1695,
Jn-4.
MVRE XIX. — BIHMOGRAPHIF DU BAPTI-MF
Troil. Historia de bapiisiiio obscrvalio-
nibus crilicis, cxcgcticis et ilogiiiaticis
illusirata. Upsal, 1802, in-4.
Trombelli (J.-Chrysost.). Tracuiuis de
sacraineniis. De bapiisnio. Bononi^v,
1769, 5 vol. in-4.
\'an Dai.e. Historia bapiisinorum cuin
Hebraicorum tuni Chrisiianoriim.
\'iscoNTi (Joseph) ou Vice.comes. Obsei-
valiones ecclcsiasticit in quo de anti-
quis baptisuii ritibus ac cereinoniis
agitur. Paris, iôi8, in-8.
Vossius (Jean). De baptismo disputatio-
nes XXI. Amstclodami, 1G48, in-4.
Wagner (G. L.). De antiquissimis exor-
cisnii insacri baplismi nsM.Lips., lySG.
Walch (Chr.-Guill.-Franc). Dissertatio
theologica de pompis Satanae, in formu-
lis baptismalibus. Gœttingœ, 1738, in-4.
Walch (Jean-Georges). Historia pacdo-
baptismi quatuor priorum saeculorum.
lence, \~3>f.), in-4. — Ritus baptismales
secundi sœculi. lenœ, 1749, in-4. — ^^
Apostoloruni institutione catechetica.
lenœ, 1744, in-4.
Wall (Guillaume). Historia baptismi
infantium; ex anglico latine vertit et
auxit J. Ludovicus Schlosser. BremcV,
1748-53, ? V. in-4.
Walther (Michel). Dissertatio de catechi-
zatione veterum. Witteb., 1688, in-4.
Wederkamp (Jean-Henri). De baptisteriis
veterum. Helmstadii, 1703, in-8.
Wegner (God.). De alba veste baptiza-
torum. Regiom., 1734, in-4.
Werdtein. Commentatio historico-litte-
raria de baptisterio moguntino. In-4.
Wernsdorp (J. Gottlicb). De baptismi Christianorum origine mère divina, fautoribus baptismi prosclytarum opposita. Vittcmb., 1720, in-4. — ^^^ ^^'"^ rationc cxorcismorum vcteris ccclesix.
Vitemb., 1748 et 1749, in-8.
WiLiscM (Chr. F.). Historia catechetica.
Altenb., 1718, in-4.
WiLKius. Dissertatio de fideijussoribus in baptismo veteris ecclesiae. Vitemb., 1704 et 1707, in-4.
\iLLENBERG (Samucl-Fréd.). Dissertatio de patrinorum erga suceptos muncre.
Vittemb., 1747, iii-4.
Zaccharias (G.-Tr.). De melhodo catechetica veterum Christianorum. Gœtting., 1765, in-4.
Zeibich. Dissertatio de infantatione per concordiam lactis et mellis baptismali.
Vitcb., 1736, in-4.
Zeltner (G. -Georges). De baptismi initiationisJuda:;orumverisinitiis. .ri //or/>/z. Xoric, 171 1. — De mersîone in baptismo apostolica larga perfusione instauranda. Altd., 1720 et 1723, in-4.
Zentgr-wils (J.-Godefroy). Dissertatio de ritibus baptismalibus seculi secundi.
lenœ, 1749, in-4.
ZiMMERM.vN.x (J.-F.-Theod,). Commentatio de baptismi origine ejusque usu hodierno, Gœtting., 1816, in-4.
Zorx (Pierre). De baptismo proselytorum judaico sacramenti T'eteris Testamenti juxta Lighfootum et alios recentiores.
Lipsiœ, 1703, in-4.
ARTICLE II
I^iTres français
Aqrahamsz (Galenus). Apologie pour les protestants qui croient qu'on ne doit baptiser que ceux qui sont venus à un âge de raison. Traduit du flamand.
Amsterdam, 1704, in-S.
AxoxvME. Avis à Archippc, ou Lettre à M. J.. dans laquelle on lui remontre l'absolue impossibilité d'une équivalence entre l'aspersion et l'immersion.
Londres, i~2[, i n- 1 2 .
ihstoirl: du sacrement de baptême
Anonymes, I.c baplcmc rétabli suivant rinstiliition de .Icsus-Clirist, traite dans lequel on l'ail voir que le baptême des enfants n'est pas tbntié en l'I'^criturc et qu'il n'a pas été pratiqué clans les quatre premiers siùclcs. Londres, i-bG, in-S.
— Du renouvellement des vœux de baptême, prouvé par l'Hcriture et les Saints Pères. Paris, ij'M), in-iG.
— Le baptême chrétien et les traditions catholiques et protestantes. Lyon, 1874, in-i2.
Babin. Conférences ecclésiastiques du diocèse d'Angers sur les sacrements en général, sur le baptême et la confirmation, tenues en l'an 17 iG, rédigées par M. Rabin. Angers, i-jSS, in-12.
Babinet de Rencogne. Note sur un registre de l'état civil de la paroisse de Houlettes. Angoidcmc, 187G, in-8.
Barbier de Montault (Mg""). Le baptême au moyen âge. (Extrait de la Revue de l'art chrétien). Arras, 1874, in-8.
— Une tabagie transformée en font baptismal. Poitiers, 1878, in-8.
Bezoles. Science des religions. Le baptême. Paris, 1874, in-8.
Boissière (Félix). Le pœdobaptisme est-il cvangélique? Strasbourg, 1848, in-8.
B0RDIER (l'abbé). Le catéchuménat pendant les premiers siècles de l'Eglise; thèse pour le doctorat. Paris, i858, in-8. (Nous avons connu trop tard cette brochure pour la pouvoir consulter en temps utile.)
BosT. La famille baptiste, ou Traité accessible au peuple sur la question du baptême des enfants. Genève, 1825, in-8.
Cahour (l'abbé). Découverte du baptistère primitif de la cathédrale de Nantes.
Nantes, 1877, in-8.
Campieng (J.-L.). Traité historique des anciennes cérémonies de l'Eglise dans l'administration du sacrement de baptême, par le sieur J. L. C, curé de Savénez. Paris, i749> in- 12.
Caron (l'abbé L.-H.). La vraie doctrine de la sainte Église catholique sur le salut des hommes, suivie d'un appendice sur le sort des enfants morts dans le péché originel. Paris, i855, in-8.
Coinu.ET (l'abbé .1.). Étude philologique et liturgique sur les noms de baptême et les prénoms chrétiens. Paris, 1877, in-8, — Des lieux consacrés à l'administration du baptême. Paris, 1878, in-8. — De Toriginc et du choix des prénoms chrétiens. Versailles, 1878, in-8. — Iconographie du baptême. Paris, i87(j, in-8. — Conjectures sur les médailles baptismales de l'antiquité chrétienne et du moyen âge, Paris, 1879, in-8. — Recherches historiques sur les rites, céréinonies et coutumes de l'administration du baptême. Paris, 1880, in-8. — L'iminersion et l'infusion baptismale : étude historique et archéologique.P^iim, 1880, in-8. — Introduction à l'histoire du baptême. Arras, 1881, in-8. — Du catéchuménat, esquisse historique. Paris, 1881, in-8. — Parrains et marraines, étude liturgico-historique. Paris, 1881, in-8. (Ces brochures sont extraites de la Revue de l'art chrétien, de la Revue des sciences ecclésiastiques ou des Mémoires de la Société des sciences morales de Versailles.)
Crétin (J.-B.). Recherches sur le baptême. Le pédobaptisme catholique et le pédobaptisme protestant. Compiègne, 1849, in- 12 — Le nouveau système pédobaptiste : lettres à M. Descombaz. An:{in, 1864, in-12. — Le judaïsme, le christianisme et le pédobaptisme : réponse à M. Cook. Valenciennes, i8G5, in-12, — Baptisme et pédobaptisme : réponse à MM. les pasteurs Duchemin et L. Monod, Paris, iS-jd, in-12.
David (J,). Dissertation où Ton montre en quel temps et pour quelles raisons l'Église universelle consentit à recevoir le baptême des hérétiques. Paris, 1G70, in-8,
Dell (Guillaume). BaTrTicafov AiSa/v^, ou la doctrine des batémes corrigéf de ses corruptions anciennes et modernes et rétablie en sa première solidité et intégrité ; traduit de l'anglois. Londres, 1743, in-12.
DuGUET (J. -Joseph). Dissertations théologiques et dogmatiques sur les exorcismes et autres cérémonies du baptême, Paris, 1727, in-12.
IJVRR XIX. — MIHLIOGRAPHU: l)V HAPTLME
Geslin de Kersolon. Catalogue ».lcs noms et prénoms qui, seuls, peuvent être donnés léiîalcment à Tétat civil et au baptCMiie. PiiriSf iSjô, in-K,
GiLLARD. Notice sur les anciens registres do l'état civil de Nogent - le- Rni.
Chartres, 1S7Ô, in-S.
Grandcolas. La tradition de rKglisc sur le péché originel et sur la réprobation des enfants morts sans baptême.
Paris, i'")()8, in-12.
Hf.nriquet (A.). Pourquoi nous baptisons nos entants. Htude historiqueet biblique sur cette question, Paris, i.S.">?, in-ii.
Iltis (Jean). Origine du baptême, ses variations et les influences qui ont agi sur la formation du dogme ecclésiastique. Strasbourg, i855, in-8.
Launoy (Jean de). Remarques sur la dissertation où l'on montre en quel temps et pour quelles raisons TEglise universelle consentit à recevoir le baptême des hérétiques. Paris, 1671, in-8.
Lenoir (J.). Essai biblique, historique et dogmatique sur le baptême des enfants.
Paris, i856, in-i8.
Loir (J.-N.). Du baptême, considéré dans ses rapports avec l'état civil et l'hygiène publique. Paris, 1849, in-8. — De l'état civil religieux des catholiques en France avant 179-2. Paris, 1849, ^^-^•
Mallet (l'abbé J.). Etude sur les puits d'église. Notes sur le même sujet, par l'abbé J. Corblet. Paris, 1880, in-8.
ERLET. Des actes de l'état civil dans le pays chartrain. C/»ar/rr5, i85ô, in-8.
MiLLESCAMPS. Les fonts baptismaux de Lassy (Seine-et-Oise). Paris, 187Ô, in-8.
PniLPiN (A. P. P.). Baptême du roi de Rome. S. 1. n. d., in-4.
Vo/.z.\ (B.). Le baptême des enfants en face de l'histoire et de la Bible. Paris, iHbG, in-H.
RiGOLi.oT (J,). Notice sur une feuille de diptyque d'ivoire représentant le baptême de Clovis. Amiens. i832, in-8.
Roche l'abbé Ludovic). De la controverse entre saint Etienne et saint Cyprien au sujet du baptême des hérétiques. Paris, i858, in-8.
Saint-Andéol (vicomte de). Etude sur les baptistères, les piscines et les cuves.
(Extrait de la Revue de l'art chrétien.) Paris, 186Ô, in-8.
ScHMiTT (Christian-Frédéric:. Essai sur la doctrine du baptême d'après le Nouveau TestRiriQnt. Strasbourg, 1842, in-4.
Sergent (Dominique). Traité du baptême des hérétiques. Avignon, i3<3ô, in-8.
Scott. Les noms de baptême et les prénoms. Paris, i838, in-12.
TizANi. La célèbre contestation entre saint Etienne et saint Cyprien. Trad.
de l'italien, par M. l'abbé J. Ranvier. Paris, 1866, in-8.
\'an Drival (l'abbé). Etude sur les fonts baptismaux. (Extrait de la Revue de l'art chrétien.) Arras, i858, in-8.
ARTICLE III
ItiTres anglaie
Les théologiens anglais se sont surtout occupés des questions relatives au baptême des enfants et à Tinfusion. Dans ces deux nombreuses catégories d'ouvrages, nous n'indiquerons que ceux oii une très large part a été faite aux développements historiques.
HISTOIRE DU SACREMÏ-NT DE BAPTEME
Amks (Joseph). Tlic cross in Hnptisin.
London, \Crii, in -4.
Anonymes. Dipping not thc only scriptural and primitive mnnner of Baptism.
Waugh. i-jbi.
— Institution of liaplism, by archbishop of Colcync. London, s. d., in-8.
— The Christan's Plea for infant Haptism. London, 1648, in-4.
— The history of Baptism. London, 1791, in-4.
— Facts and Evidences on the sujecl of Baptism. Lond, 181 5, in-8.
Anvf:rs (Henri d'). Treatise of Baptism containing also tlie History of Christianity among the ancient Britons and among the Waldenses. London, 1674, in-8. ' Barber (Edward). Treatise of Baptism or
Dipping. London, 1^41, in-f».
Baxter (Richard). More Proofs for Infants
Right to Baptsim. London, 1675, in-8.
BiNGHAM (Joseph). Scholastical History of the practice of the Church in Reform to the administration of Baptism by Laymen. Lond., 1712 et 17 14, in-8.
Blackword (Christopher ). Apostolical
Baptism. London, 1645, in-4.
Cantrell (Henry). A confutation of a late assertion, that king Charles I had only the Lay-Baptism of a presbyterian teacher. London, 17 16, in-8.
Chidley (Samuel). The separatist's anwer to the Anabaptistes arguments concerning Baptism. London, ihbi, in-4.
Clyfton (Richard). For baptizing Infants ad againts baptizing of Elden People.
Amsterdam, 16 10, in-4.
GooKE (William). The Font uncovered for Infant Baptism. London, i65i, iri-4* GoRNWEL (Francis). Against the antichristian of Pope Innocentius III, wich deeredthat the Baptism of Infants schould silcced circumcision, 1644, in-4.
Coverdale (Myles). Déclaration of the Order that the Churches in Denmark and many other places in Gerniany do use, not only at the holye super but also at Baptisme. S. d., in-i6.
Crosby (Thomas). The History ofEnglish Baptists. Loncf., 1738,4 V. in-8.
I). (W.'W. B.) A modest Plea for Infants
liaptism. Cambridge, 1^77, in-12.
Dell (William ). lia7rTt(Tji,(ov Atoa/r, or thc Doctrine of Baptism. London, iGijj, in-12.
DoRRiGTON (Theophilus). A vindication of thc Christian Church in Baptizing Infants, London, 1701, in-8.
Eaton (David). A narrative of the proceedings of the society of Baptists in York. London, 1809, in-12.
Edwards (Peter). Baptism, beinganadrcss to Baptists and Pœdobaptists. London, i8o3, in-12.
Elliot (Richard John). Dipping not Baptizing or the subject, mode and Importance of Watter-Baptism. London, 1788, in-8.
Emlin (Thomas). Mr. WalTs History of Infant'Baptism improved. Lond., 1709.
Excell (John). A serious inquiry into that J. Baptist didas certain baptise Infants as the Adults. London, 1692.
Fleevood (William). The Judgment of the Church of England in the case of Lay-Baptism. 171 2, in-8.
Floyer (John). Essay to restore Dipping of Infants in their Baptism. Lond., 1722, in-8.
Freiney. History of the English Baptists,
London, 181 1, 2 vol. in-8.
Gale (John). Reflections on M''. Wall's History of Infant'Baptism. London.
ijii, in-8. — Lawfulness of Infant- Baptism. Lond., 1723, in-8. — The Lawfulness of Infant-Baptism, defended against the cavils of J. Tasker. Lond, 1732, in-8.
Garner (Robert). A Treatise of Baptism, 1645, in-4. — Primitive Baptism consi^ dered. Lond., 1701, in-8i GiLL (Ji). The ancient mode of baptizing
by immersion. Loytd.^ 1726^ in-8.
Grantham (Thomas). The loyal Baptist, or an Apology for the Baptized Believefs. Lond., 1644, in-4.
Haddo (James). The Doctrine and Practice of the Church of Scotland anent the sacrament of Baptism. Edimbourg, 1704, in-4.
Hammond (Henry). Baptism of Infants dôfended. Lond,, i655, in-4.
\A\IŒ XIX. — P.IHLIOGRAPHIE DU HAPTKME
HoBSON (Capt.). The F'allacv of Infaiits
Raptism discovcrcd. LoMt/., ih^b, in-|.
IvKS (Jcrcniy). Infant Baplisni disprovcil
and Bclicvcr's lîaptisin provcd. Lond.,
i665, in-4.
IviMHY (Joseph). Ilislory of ihc Knglish
I5aplists. iSi I , in-S.
Lyford (William). Apology for Minislry
and Infant Baplism. Lond., \C)bi, in-4.
Marescmall. Dcfcncc of Infant Baplism.
Lond., ib^bf in-4.
Martin (John). A view of the Evidences
of a Bcliever's Baptism., 1796, in-8.
Miller (William). The Pœdo-Baptisi's
mode of administering ihe Baptism
ordinancc défend éd. Lond., 1794, in-8.
OwEN (Rich.). The lawfulness of Infant
Baptism. Lond., 1732, in-4.
P. (J.) et B. W. Debatc on Baptism by
plunging. London, 1726, in-8.
pALEY. Baptismal Fonts. London, 1844,
et i85i in-8.
PiRiE (Alex.). Dissertation on Baptism,
intended to illustrate theorigin,history,
design, mode and subjects of that
sacred Institution. London, 1790, in-8.
Ram (Robert). Pœdo-Baptism or ihe Baptism of Infants justificd. Lond., 164?», in-4.
RoniNsoN (Robert). The Uistory of Baptism. London, 1790, in-4.
Salmon (William). Dissertation upon wat ter Baptism in two paris. London, 1700, in-8.
Slmpson. a séries of ancient baptismal fonts chronogically arranged. London, i8i8, in-4.
Tombes (Jean). Two Trcatiscs and an Appendix to thcm concerning Infant-Baptism. London, 1G45.
Wall (William). Hislory of Infant Baptism, with a défense. London, ijob, 3 vol. in-8.
Wortlake (Thomas). Extracts from various authors, with Remarks on the Mode, Subject and History of Baptism.
London, i8o5, in-12.
Wvnell (Thomas). Covenant of P'rce Grâce pleading the divine Right of Christians Infants untho the seal of the holy Baptism. Oxon., 1642, in-4.
ARTICLE IV
Livres allemands, hollandais et suédois
Anonyme. Onderzoek over de Oudheîd en
Schriftmaatigherd van den Kinderdoop.
Ludguni Batavoriim, 1740, in-8.
Bengel (D. E. G.). Ueber das Aller der
jûdischen Proselyten Taufe. Tûbingen,
1814, in-8.
Brenner. Geschichtliche Darstellung der
Verrichtung der Taufe. Bamberg, in-8,
Caspari. Alte und nue Quellen zur Ges-
chichte des Taufsymbols. Christiana,
1879, in-8.
Culmann (F. W.). Welch Bewandtnîfs hat
es mit der Taufe in der christlîchen
Kirche. Strasbourg^ 1847^ in-8.
Du Bois (Jacques). S. Baptismi Hisloria, das ist heilige Taufe Hisloria. Tremonicv, 1647.
EisENLOHR (G. F.). Historische Bemerkungen veranfafst durch die Schrift : ûber die Taufe. Tûbingen, 1804, in-8. — Historiche Bemerkungen ûber das Aller des jûdischen Proselyten Taufe.
Tûbingen, 1804, în-8.
GoEDE (de). Bedinkingen over den Christelyken Waterdoop. Aynsterd,, 1740, in-8.
HôFFiNG. Das Sacrament der Taufe. Ei'lang, 1848, 2 V. in-8.
Krafft. Ausfûhrtiche Historié vom Exorcismus. Hamburg, 1700, in-8.
HiSlOiRU: UU SACREMENT DE BAPTEME
Lhn.Mi's (A.-K.). Ucbcr die Taule, llcildcrberg, 1S07, in-8.
Mavku (J.) a public rcccniincnl une histoire du Catéchuménat, dont nous if^norons le titre exact.
MiciiAiiKi.i.Ks (Fr.)- Ueber den chrisllichen Ri tus der Taute insbesondere der Kinder Taufe. Nilniberfr, 1816, in-(S,
Plitt (J.-Jac). Dass die Kinder Taufe in der heiligen Schrift bcsohlcn. Ilamburfç, iJDi, in-8.
PoL (G.). Bcdenkcn von Exorcisinus bei der Kinder taufe. Frank/., 1704.
Reiche (Chr.). Die Taufe der Christen.
Frankfiirt et Leip:^iff, 1774, in-8.
Reinhard (Laurent). Grunlichc und Schriftmasige Vcrtheidigungdcr Kinder Taufe. lena, 1731, in-4.
RoTno (G.). Das Sakrament der hciiligen Taufe. Berlin, i856, in-8.
SciiNKCKKNiujRGKH (Malth.). Ueber das Alter
der Jûdischen ProseIylen-Taufe,/ier//;î,
1828, in-8.
ScMRirFT (II.). Ein christliches Bedenken
was von dcm Exorcisino ben der Taufe-
Icna, i582, in-4. Si'iiNEU (P. J.). Was von deni beib der
Taufe gewohnlichen l'2xorcisnius zu
halten sei. S. 1., 1G93.
Staeudmn. Ueber die Taufe. Lcip:^i{r,
Starck. GeschichtedcrTaufe und der Tauf
und der Taufgesinntcn. Leip:{if^, 1789.
'i^RoscHEL (J.-L.). Die Wassertaufe der
Christen, ein Gesctz Christi und kein
wilkûhrlicher Gebrauch. Berlin, 1774,
in-4.
Wiarda (W.). Ueber deutche Vornamen
und Gcschlechtsnamen, Berlin, 1800,
in-8.
ARTICLE V
Liivrca italic^iis et cspag^iiolt
Allegranza (J.). Del fonte battesimalc di
Ghiavenna. Venise, ijGb.
Altan (Frédéric). Lettera contcnente la
spiegazione di un célèbre battesimalc
geroglifica. Patavii, 1749.
Anonyme. Del Battesimo e de tiumi che
nascono ne poesi de signori Grisoni.
In-8.
Bianconi (Jean-Baptiste). Dclla chiesa del
San Sepolcro riputato l'antico Battis-
terio di Bologna. Bononiœ, 1772.
BoLGENi (Gianvincenzo). Stato de' bam-
bini morti senza battesimo, Roma,
1824, 2 vol. in-8.
Gangiamila (Emm.). Embriologia sacra,
overo deir offizio de' sacerdoti, medice,
e superiori circa Teterna salute de'
bambini racchiusi nell' utero. Palermo,
1745, in-4, et 1758, in-f".
Graniello (le PO. Il battesimo per immersione e infusione rappresentato sul pallioto di San Ambrogio. Roma, 1864.
JosEK DE S. Maria. Sacros ritos y ceremonias baptismales. Sevilla, 1637, in-4.
Mella (Edoardo). Battistero di Santa- Maria del Tiglio in Gravedona. Torino, 1872, in-4. — Antico battistero délia cathédrale di Biella. Torino, 1873, in-4.
Marchetti (Giovanni). Esercitazioni ciprianiche circa il battesimo degli eretici c degli scismatici. Roma, 1787, in-8.
Olivieri de Abbatibus (Annibal). Dell' antico battisterio délia S. Ghiesa Pesarese. Pesaro, 1777, in-4.
Ortj. Intorno ail' antico battistero délia chiesa Veronense. Verona, 1843.
TizzANi (Vincenzo). La célébra contesa fra S. Stefano e S. Gipriano, Roma, 1862.
ra 0Ea aosa.