E T FRANCHISES

De la Ville

DE V I LLEF RANCHE,

CAPITALE DE BEAVIOLOIS.

OS PETRVS HASTE Domini noftri Francorum Régis Clericus, tenens Sigillum commune Regium in Baillivia Matifconenfi conftitutum, & Nos Martinus de Vlmo, Licentiatus in legibus, Sacrifia Sandi Nicetij, Officialis Lugdunenfis : Nofque Guillelmusde Moncellis, Licentiatus in legibus, Iudex ordinarius Curiae Domini Bellijoci ; Notum facimus vniuerfis pra?fentes litteras infpe&uris, & etiam audituris, Quôd cùm propter humanae creaturae labilem memoriam, quae in proceffu longagui temporis non fine grauibus & nefandis geftorum fcandalis nofcitur oberrafle, fagax difcretio antiquorum hominum labilitate penlata, ne diuturnitate temporum, ea quai inter contrahentes aguntur, fub obliuionis velamine defeclui fubjacerent, docuerit, ea quas inter contrahentes aguntur, per manum publicam fcripturae mcmoriae commendare. Sciens & attendens quia certiora funt, & minus poffunt calumniâ perturbari ea quae vigorem à teftimonio aliorum accipiunt, quàm ea quae verbo tantum, & fine fcriptis, inde memoriae commendantur. Idcirco cùm inclytas recordationis Dominus Humbertus Pater, quondam Dominus Bellijoci, qui Fundator extitit Vil lac franche, in ipfa Fundatione dederit, & conftituerit ipfam Villamfrancham, & liberam, & jure jurando firmauerit, & promiferit fe franchefiam & libertatem ipfius Villaefranchae omnibus habitantibus eiufdem Villao, pro fe, & fuis inuiolabiliter cuftodire. Dominus vero Guichardus exiftens poftea Dominus Bellijoci, qui praxliéto Domino Humberto fuc-

Hist. du Beaujolais II. 2<)

ceffit, voluerit, & prasceperit eandem libertatem & franchefmm didas Vilias cuftodientibus, & inde juramentum tenendas libertatis prasdidas Villas prasftiterit ad vtilitatem, commodum, & asdificationem didas Villasfrancas, pro fe & fuis, cum viginti militibus, tadis Dei Euangeliis corporaliter facrofandis.

Cui Domino Guichardo fucceffit Dominus Humbertus, quondam Dominus Bellijoci, Conneftabilis Francias, & pro fe & fuis libertatem, & franchefmm praedidam, redadam in litteris inftrumento fuo confirmauerit. Poftmodum vero Guichardus Dominus Bellijoci, qui prasdido Domino Humberto Conneftabili Francias, fucceffit, praedidam libertatem ad opus & commodum didas Villasfranchas, & franchefmm per iuramentum fuum promiferit tenendam, & obferuandam iurauerit pro fe & fuis, & litteras fuper hoc confedas figilli fui munimine roborauit. Poft vero Dominus Reynaudus Cornes Forenfis, & Dominus Bellijoci, & Domina Ifabella eius vxor Comitiffa Forenfis, & Domina Bellijoci, Soror & hères prasdidi Domini Guichardi, quondam Domini Bellijoci, prasdictam libertatem, & franchefmm ad vtilitatem & commodum prasdidas Villasfranchas per juramenta fua pro fe & fuis inuiolabiliter in perpetuum tenendam, & obferuandam iurauerit, & litteras fuas fuper his didis Burgenfibus datas figillorum fuorû munimine roborauerunt. Quibus vero Dno Reynauldo Comiti, & Dni Bellijoci, & Dominas Ifabellas Comitiffas, & Dominas Bellijoci fuccefferit Dominus Ludouicus eorum filius quondam Dominus Bellijoci, & eandem libertatem & franchefmm in fcriptis redadam fub juramento fuo confirmauerit, & figilli fui, ac etiam figilli Officialatus Lugdunenfis munimine roborauerit. Deinde vero Dominus Guichardus quondam Dominus Bellijoci, filius quondam didi Domini Ludouici eidem Domino Ludouico patri fuo fuccefferit, & eandem libertatem, & franchefmm in litteris redadam ad opus, vtilitatem, & commodum didas Villasfranchas, per iuramentum fuum tenendam, & in perpetuum obferuandam, pro fe & fuis iurauerit, figilli fui appofitionem confirmauerit, & roborauerit. Cui quidem Domino Guichardo, quondam Domino Bellijoci fuccefferit Dominus Edoùardus, eius filius, quondam Dominus Bellijoci, qui etiam Dominus Edoùardus, didam libertatem, & franchefmm tenendam & obferuandam perpetuo ad opus, commodum & vtilitatem didas Villefranchas, & omnium & fmgulorum habitantium in pofterum in eadem per iuramentum fuum cum figilli fui munimine roborauerit, & confirmauerit. Poflea vero Dominus Antonius, Dominus Bellijoci, quondam filius prasdidi Domini Edoùardi, quondam Domini Belliioci defundi, volens fuos Prasdeceffores imitari fuo poffe, libertates, immunitates, & franchefms Villasfranchas, per fuos Prasdeceffores Burgenfibus, & habitantibus didas Villasfranchas pro fe & fuis tenendas & in perpetuum obferuandas iurauerit, & promiferit per fuum iuramen-

HISTOIRE DU BEAUJOLAIS 45 t

tum, & fub obligatione omnium bonorum fuorum mobilium & immobilium, praefentium, & futurorum quorumcumque, eandem libertatcm, & franchefiam pro fe & fuis Burgenfibus praedidis, & habitatoribus didae Villas tune praefentibus & futuris tenere & inuiolabiliter obferuare ; eademque priuilegia, ipfas etiam libellâtes, immunitates, & franchefias de iuribus fuis ad plénum certificatus, laudauerit, ratincauerit, emologauerit, acceptauerit, pro fe & fuis fucceiïbribus quibufeumque, provt in litteris authenticis, figillo communi Regio Matifconenfis Bailliuiaapraedidae, & Curiae didi Domini Belliioci, Officialatus Lugduni confedis per Michaëlem Meillam, & Girardum Rogati, Clericos, authoritate Regia Notarios publicos, & Curiarum praedidarum Iuratos expeditis, datis die Martis poft Feftiun Epiphanie Domini, odauâ die menfis lanuarij, anno Domini millefimo trecentefimo fexagefimo nono : fanis, & integris, non cancellatis, non vitiatis, non rafis, nec in aliqua fui parte obolitis, fed omni vitio & fufpicione carentibus pleniùs continetur. In quibus Litteris fuperuenit omnis folemnitas Iuris & fadi, quae débet, & confueuit in talibus adhiberi, cum omnibus folemnitatibus, promiflionibus, obligationibus, fuppofitionibus, renunciationibus, pariter & cancellis in talibus adhiberi confuetis neceflariis de Iure & fado, & etiam opportunis. In quibus Litteris libertates & franchefias, de quibus fuprà fit mentio, deferiptaa funt, & ipfae continentur fub his verbis.

L1BERTAS AVTEM ET FRANCHESIA

Villœfranchœ cjt talis.

DOminus Bellijoci non poteft, nec débet facere colledam, exadionem, colledam, feu quadibet alia grauamina, quibufeumque nominibus cenfeantur, Burgenfibus Villa? tranchas, nec aliquid ab eis per vim, feu violentiam, vel alio modo infrà Villam, vel extra extorquere aliquid, vel auferre.

QjLiicumque tenet pedam integram in Villa, débet pro ea duodecim denarios de feruitio. Peda intégra eft de quatuor teifiis in fronte, & ita débet teifia très denarios de feruitio : & fi non eft intégra, fecundum quod tenet débet.

Si quis emerit domum in Villafrancha, vel pedam, tenetur Domino de tertiodecimo denario pro laudibus, & non vltrà ipfi Domino, vel eius Bailli u o .

Si quis autem pro fepulturafua legauerit Ecclefue vel Sacerdoti, domum vel pedam infra Villamfrancham, bene poteft hoc facere, fed infra annum & diem débet vendi homini laïco, qui pofîit & debeat tamquam alij Burgenfes facere vfagium didas Villae.

Si aliquis Burgenfis 'moriatur fine teftamento, & fine omni hasrede, Burgenfes fanions confilij de Villa, pro fe & fuis, mandato, & familia Domini, debent capere res defundi, & cuftodire per annum & diem poft niortem ipfius defundi, & debent fatisfacere Burgenfes mortui creditoribus, & cuilibet conquerenti de ipfo fuper vfuris & maleficio Ecclefias pro anima fua. Reliqua vero debent cadere in bonis Domini Bellijoci, fi fine teftamento moritur, & habens haeredes, propinquior fuccedit ei in hsereditate.

Si Burgenfis Villœfranchae teftamentum compofuerit, qualecumque fit, inuiolabiliter obferuetur, dum tamen per duos teftes, vel très legitimos probetur viros, vel mulieres.

Quicumque per annum & diem in Villafrancha moram fecerit, & fidelitatem Domini, & Villae jurauerit, vel vfagium ipfius Villas fecerit, de pedagio & lediis in terra Bellijoci immunis eft, & eodem gaudet priuilegio quo alij Burgenfes, dum tamen faciat, vfagium fuprà didum, & Dominus débet eum requirere, & facere deliberari pro poffe fuo à quocumque captus fuerit, vel detentus.

Si alicui Burgenfi res fua in aliquo loco ablata fuerit, fi Iuri ftare velit, Dominus débet ei facere reddi res fuas, fi poteft, cum fuis expenfis propriis, & non débet inire concordiam cum auferente, quovfque res ablata reftituta fuerit amittenti.

Si autem amittens in terra Bellijoci, vel extra, rationabile vadium inueniat, illud poteft capere per feipfum fine Bailliuo vel mandato eius ; & fi aliquis eidem Burgenfi in capiendo vadium aliquam vim, vel violentiam inférât, Dominus Bellijoci débet illam vim vel violentiam remouere, & vim paffo emendari.

Dominus Bellijoci, vel eius Mandatum, vel Bailliuus eius, vel tenens Curiam Domini aliquem Burgenfem didae Villas non capiat, nec capi faciat, feu capi patiatur propter aliquam caufam, nec equum, nec afinum, nec aliquid quod eifdem Burgenfibus fit, nec domum firmet, nec firmari faciat ; quod fi fadum fuerit, Dominus habeat pro non fado, & Burgenfem faciat emendari, nifi taie maleficium perpetrauerit, & légitime probatum fuerit, pro quo fecundùm vfagium Villaefranchae meruerit quôd pecunia fua, vel ipfe Burgenfis debeat deuolui ad manus Domini, videlicet pro homicidio, latrocinio exceptis, delinquentibus in criminibus laefae Majeftatis, haerefeos, & publicorum depopulatorum, & confimilium delidorum.

Si quis Burgenfis commiferit aliquod delidum, pro quo debeat condemnari, & res ipfius ad manus Domini deuolui, fecundùm tenorem praefentis priuilegij creditores debent primo folui de debitis fuis, quae debebat eis ante commiflum perpetratum, de rébus ipfius delinquentis.

Dominus Bellijoci non débet mouere caufam, vel placetum contra aliquem Burgenfem Villaefranchae, nec fuftinere quod aliquis Bailliuus, vel aliquis de familia Domini, vel quilibet alius moueat, nifi ipfe fufEcienter cauerit (fi cauere poteft) quod caufam légitime profequatur.

Si Burgenfis Burgenfi fecerit aliquam injuriam, vel alius qui infrà Villam, vel in Bailliuia de Limans inhabitet, & coram amicis fuis concordare voluerit antequam clamor ad Praepofitum, vel ad Dominum, vel ad Auditores caufarum Curiae Domini deueniat, fine qualibet occafione poffunt mutuo concordare : & fi clamor inde fadus non fuerit, ador, fuie reus in clamore vel emenda propter hoc Domino non tenetur.

Burgenfes Villaefranchae ire in chaualchiam non tenentur.

Si Dominus Bellijoci adducit exercitum fuum apud Villamfrancham ad morandum pro vtilitate fua, & Terras fuae, bene poteft hoc facere fub tali pado, quod aliquod damnum non inférât Burgenfibus, vel rébus eorum.

Dominus Bellijoci débet habere credentiam in Villafrancha per duodecim dies, & non plus, & non alius nifi ipfe.

Si Burgenfis Villaefranchae terram vel poffefîionem aliquam tenet à milite, vel à quolibet alio ad feruitium, de feruitio tenetur eidem tantùm : & fi oppofitum fuerit eidem quod ipfae ceflant in folutione eiufdem feruitij, non credatur apponenti nifi de duobus annis, nifi légitime probauerit quod monuit ipfum Burgenfem ad foluendum feruitium praedidtum, & quod Burgenfis ipfum foluere contradixerit, & fuper praedidis duobus annis credatur juramento ipfius Burgenfis de perjurio non reprehenfi, fi monitio, & contradidio folutionis didi feruitij non extitit probata contra ipfum ; & fi emerit aliquam poffefîionem, tenetur tantùm de laudibus & venditionibus, vbi confueuerunt leuari extra Villam, & non de aliqua alia recognitione, quocumque modo deueniat ad eum, excepta gageriâ arreragiâ à quatuor annis fuprà, quia tune tenetur tantùm in mediis laudibus & venditionibus, vbi confueuerunt leuari extra Villam, & infrà Villam in mediis laudibus tantùm, & ipfam terram & poffefîionem vel rem poteft dare Burgenfis ad fuprà feruitium data, débet didus Burgenfis habere laudes & venditiones, & inueftire tanquam Dominus.

Miles vel domicellus non débet effe Praepofitus Villaefranchae.

Si coram Praepofito clamor fadtus fuerit, coram ipfo infrà Villamfrancham caufa agatur.

Si quis Burgenfis extra Villam alicui fecerit injuriam, & inde clamor fadus fuerit, infrà Villam caufa agatur.

Si miles vel domicellus aliquem Burgenfem percutiat, Dominus débet habere pro emenda ad voluntatem fuam, ôv Burgenfi pereuflb, ad didum

duorum Burgenfium fanions confilij de Villa, injuria emendetur, vel ad facramentum ipfius Burgenfis percuffi, fi Burgenfes nollent fe intermittere de hoc propter amorem, vel timorem militis vel domicelli ; & fi Burgenfis vim repellendo aliquam vim vel violentiam fecerit eidem militi, vel domicillo, non teneatur Domino ad emendam, nec militi, vel domicello, nec complicibus eorumdem.

Si Burgenfes Villaefranchae commune faciant ad opus Villaefranchae, nec Praepofitus, nec Chacipolus, nec aliquis de familia Domini débet intereffe.

Si Burgenfes Villaefranchae commune faciant ad opus Villaefranchae, nec Praepofitus, nec Chacipolus, nec aliquis de familia Domini débet intereffe.

Si Praepofitus vel Chacipolus requifiti fuerint quod capiant pignora eorum qui commune nolint foluere, hoc facere debent fine contradidione, & mercede.

Si Praepofitus vel Chacipolus, vel eorum familia fecerint injuriam alicui Burgenfi, vel caufam mouerint contra ipfum, ipfi tenentur cauere coram Domino vel Mandato eius : & fi non obtinuerint quod obijciunt, debent emendare Burgenfi ficut alius fimplex homo ; & fi vero caufa moueatur fuper aliqua injuria, infrà annum & diem à tempore fadae injuriae. non fuerit terminata, poftea non audiatur, paffus fuper ea, nifi iftud propter defedum Iudicis acciderit fuie culpam.

Si leno vel meretrix, garcio vel garcia alicui Burgenfi conuitium dixerit, & ipfe Burgenfis, vel aliquis de amicis eius percutiat eos de palma, vel de pugno, vel de pede, non teneatur Domino ad emendam, nec percuffo : & fuper ipfo conuitio credatur juramento ipfius Burgenfis, quod ei conuitium dixit.

De verberatura cum fanguine fi clamor fadus fuerit, Dominus sexaginta folidos débet habere, fi probatum fuerit légitime, quod ille de quo clamor fadus eft, fanguinem fecerit conquirenti de baculo vel gladio, nifi fit fanguis narris vel efgroyfura ; fi vero clamor inde fadus non fuerit, nihil poteft petere Dominus, vel aliquis pro eo.

De verberatura fine fanguine fi clamor fadus fuerit, débet habere Dominus feptem folidos, & nihil amplius, & pro commodo verberaturae : débet verberato per manus duorum vel trium Burgenfium fanioris confilij de Villa injuria emendari : de pugno, per fe très folidos : de palma, per fe très folidos. Quilibet Burgenfis poteft habere menfuram fuam, vel menfuras & vlnas, fi fint légales, & de illis non tenetur dare aliquid Domino, vel Mandato eius. In falfis menfuris & vlnis habet Dominus feptem folidos ; & fi dicatur menfura falfa, vel vlna, ad menfuras & vlnas efcandilandas vocenturduo vel très Burgenfes meliores de Villa, & illa de cuius eft vlna vel menfura, & in

praefentia eorum efcandilietur, & videatur vtrum fit falfa, vel non ; & fi aliquis de familia Domini ceperit aliquam menfuram vel vlnam, débet eam tradere alicui Burgenfi fide digno incontinenti, qui cuftodiet illam quovfque efcandilietur, & primo idem Burgenfis confimilem menfuram menfuratam ad menfuram captam débet tradere eidem cuius capta eft menfura, ne ipfe perdat venditionem fuam.

Si quis portauerit pannum infrà operatorium, ad faciendum indumentum, non débet vadiari in operatorio, nifi ab eo cuius erat pannus, fi non fuerit pagatus.

Quicumque venerit ad forum Villaefranchae, quamuis debeat debitum in Villa, nifi forum fuerit eidem prohibitum, veniens & rediens faluus débet remanere.

Si alicui Burgenfi débet debitum homo extraneus, & foluere contradicat ad inftantiam ipfius Burgenfis, Praepoïitus vel Chacipolus débet ei forum prohibere : & fi poft prohibitionem ad forum venerit, ipfe cura rébus fuis poteft à creditore, vel mandato ipfius vadiari, & etiam detineri fine familia Domini, & ipfum poterit didus creditor facere detineri, fi voluerit, per Praepofitum, vel per familiam Domini.

Nemo pro debito quod débet, de indumento quod habet indutum poteft vadiari, nec de oftio domus fuae pro debito, nec domus eius firmari, nifi pro feruitio domus vel conduclo, nec res eius immobiles vendi vel diftrahi, nifi nominatim fuerint obligatae, dum mobile habeat vnde fatisfaciat creditori ; fed fi mobile non habeat, omnia immobilia poteft creditor fine authoritate & mandato Domini capere, vendere, & diftrahere vfque ad valorem debiti fui, & etiam detinere.

Si quis injuriam pâmas fuerit, & ille clamorem fecerit, conuidus de inju- ' ria ador fiue reus clamorem foluere débet.

Praepofitus, Chacipolus, vel aliquis de familia Domini, pro fe vel pro Domino non poteft, nec débet ferre teftimonium contra Burgenfem didae Villaefranchae in Curia Domini accufatum.

Quicumque in Villamfrancham venire voluerit ad morandum, Dominus débet eum retinere, fi paratus fit de fe conquerentibus ftare Iuri; fi vero ftare Iuri nolit, Dominus débet eum conducere ad locum fecurum, nifi fit latro publiais, vel homicida.

Si quis homo ex quacumque parte venerit in Villamfrancham, & franchefiam Villas ejufdem jurauerit, in numéro Burgenfîum computatur.

Si creditor débitons pignus capiat, & debitor creditori pignus auferat, fi clamor inde deueniatad Praepofitum, creditor débet per Praepofitum pignus habere, & in tribus folidis debitor condemnetur : & fi creditor clamorem

fecerit de debitore fuo antequam ad pignus defecerit, creditor tenetur foluere clamorem.

Adulteri fi brachiis tradis inuenti fuerint, vel fi nudus cum nuda inueniantur, & per teftes probatum fuerit, pro conuidis habeantur, & tune tenentur fecundùm eledionem ipforum nudi per Villam currere, vel curfum redimere ad voluntatem Domini.

Si quis puellam per vim deflorauerit, débet eam ducere in vxorem, û fit par ei, vel eam ad confilium quatuor Burgenfium fanioris confilij de Villa maritare ; & fi inde clamor fadus fuerit, quia praedida facere non vult de puella, & probatum fuerit de confilio duorum Burgenfium, & per Dominum emendetur puellae vim paffae injuria fibi fada, & in voluntate Domini ipfe remaneat ad confilium Burgenfium praedidorum. Si vero aliqua puella vel mulier dicit fibi violentiam illatam fuilfe ab aliquo in tali loco vbi potuit clamare, & audiri ab aliquibus, fi non clamauerit, non débet ei credi : & fi in loco vbi non poffunt audiri, ne credatur ei, nifi probatum fuerit.

Si milites Burgenfi debitum debeant, de equo vel roncino, dum de fuper fuerint, non vadiantur, de rébus aliis poffunt vadiari.

Quicumque extraneus ad forum Villaefranchas venerit, fe in foro leidias dederit, de pedagio non tenetur : de refiduo quod in foro vendere non poteft., débet pedagium, fi Villam tranfeat.

Miles fme domicellus non débet habere domum in Villafrancha, nifi magnam domum de Lyergues.

Si quis poffeffionem aliquam, domum, pratum, vel agrum teneat per fe vel per alium ab aliquo Domino, & eam vendere voluerit, libère & abfolute fine contradidione Domini ipfius rei vendere poteft cùm voluerit, nec poteft idem Dominus rem venditam retinere : & fi prasdidus Dominus praedidum emptorem offerentem quod débet ei pro re vendita, nolit inueftire, Dominus Bellijoci, vel Bailliuus eius ad requeftam ipfius emptoris débet compellere eundem Dominum rei venditae, quod ipfum emptorem inuefliat de eadem, nifi ipfe Dominus putat caufam rationabilem quare ipfum emptorem non débet inueftire.

Si quis enfem, cultellum, vel gladium euaginauerit contra aliquem, licet ipfum non pereufferit, fexaginta folidos foluat, & emendet injuriampatienti.

Si quis Burgenfis Villaefranchae voluerit fe transferre ad alium locum, débet tenere & habere paciflce res fuas quas habet in dominio Domini Bellijoci, & eas vendere, & diftrahere, & obligare cui voluerit, & de iifdem rébus fine aliqua contradidione fuam facere voluntatem.

Iudaei non debent commorari in franchefia Villaefranchae, nec Corionarij ludere in eadem, nec Corfini : non debent commorari in Villafrancha, nifi de voluntate Domini & Burgenfium didae Villae.

Si Burgenfis Villasfranchas ante domum fuam logiam fecerit, non tenetur Domino afîignari feruitium fuper ea, nifi logia fit lucratiua, & tune affignandum fecundùm menfuram pedae, & alter ante domum alterius non débet afferuifiare, fe ille cuius domus eft, illud voluerit retinere.

Quicumque habet domum in Villafrancha, & facit vfagia Villas, immunis eft à lediis Villae, & à pedagiis in terra Domini Bellijoci, & etiam Bordelarius ab iftis pedagiis immunis eft, faciendo vfagia didtas Villae.

De pomis, péris, caftaneis, & fimilibus, & minutis fructibus non débet leyda leuari.

Si Burgenfis Villas franchae aliquam injuriam fecerit, quod non fit homicidium, vel furtum, vel aliud confimile, vel majus deli&um, & clamor inde fiât, Praepofitus poteft petere ab eo quod caueat : & fi non velit cauere, habet recurfum ad bona fua : & fi non habeat bona, corpus eius in honefto loco ponat, in domo Prsepofiti, vel Chacipoli, dum tamen primo caueat qui clamorem fecit : & fi aliquis Burgenfis ad hoc fufficiens velit pro ipfo cauere de ftando luri, vel habere corpus eius perfonaliter ad certam diem, poteft & débet ipfum habere ; fi vero inde clamor non fiât, Praspofitus vel aliquis pro eo non fe débet intromittere de eodem.

Omnes autem capti apud Villamfrancham tempore mutationis domini deliberentur, nifi taie deli&um perpetrauerint pro quo mortem meruerint, & tune promittant pro ipfa deliberatione fine reditu transfretare.

Si Dominus, miles etiam, vel quilibet alius dederit terram aliquam, feu poffeffionem aliquam alicui Burgenfi Villaefranchae ad feruitium, qualecumque feruitium fuerit fuper hoc conftitutum, contra Burgenfem vel eius fucceffores non poteft reclamare, nec ad fe rem afferuitiatam reuoeare, nec ipfum Burgenfem vel fuos conuenire, vel citare, nec facere vexari occafione ipfius rei extra Bailliuiam in qua res ipfa extitit, nec eidem Domino teneatur idem Burgenfis extra di&am Bailliuiam fuper hoc refpondere.

Si quis Burgenfis rem fuam vendiderit, poftea non audiatur reclamans.

Si qui Burgenfes Villaafranchie inter fe aliquibus rébus faciant permutationes, non tenentur dare laudes, vel quodlibet aliud dominium earumdem rerum, nifi de hoc quod pro eifdem rébus compenfatum fuerit in pecunia numerata, nec debent domini ipfirum rerum ipfam permutationem aliquatenus impediri.

Quilibet Burgenfis poteft habere furnium in Villafrancha pro duobus folidis & fex denariis, forcium de feruitio : & quilibet poteft coquere vbi voluerit, & non tenetur dare pro turta, nifi tantummodo denarium Viennenfem, & afinata frumenti débet coqui pro fex denariis Viennenfibus : & qui habuerit furnium, poteft illud relinquere, fi voluerit, & tune de di&o feruitio non tenetur.

Quilibet Burgenfis poteft molere vbi voluerit, & habere afinum ad por tandum bladum ad molendinum, qui eat per Villam ad requirendumbladum.

Si quis Burgenfis Villasfranchas, vel aliquis de Bailliuia de Limans reddit, feu obligat titulo pîgnoris vel hypothecas domum fuam, pratum, feu poffeffionem aliquam mobilem vel immobilem, cùm nihil eî debeat cui obligauit, vel pro majori fumma pecunias quam fibi debeat, & hoc fit in fraudera aliorum creditorum, fi clamor inde fiât, & probatum fuerit légitime obligans, & cui obligatur : vterque in triginta folidis puniantur, & dida obligatio nulla fit, nifi in hoc quod in veritate debetur.

Si quis de nouo voluerit fieri Burgenfis Villasfranchas, Praspofitus vnà cura duobus Burgenfibus recipit juramentum de franchefia Villas obferuandum, nec aliquid petat pro hoc ab eodem.

Si Burgenfis Villasfranchas, vel aliquid pro ipfo in domo, curtili, nemore, vinea, vel aliqua pofTeffione fua aliquem injuriantem fibi inuenerit, licet inuentus neget injuriam Burgenfi juranti, hoc fi clamorem fecerit, credatur, dummodô de perjurio non fit fufpedus.

In Villafrancha non debent vendi carnes taurorum à Pafcha vfque ad feftum Beati Michaëlis, nec vllo tempore carnes leprofas feu grauatas pro fanis, & carnes fuûm pro mafculis, nec debent carnifices dimittere carnes caprarum, feu aliarum beftiarum per aliquam moram temporis vel horas in aqua per aliquod tempus : quas fi fecerint, & ementi carnes hoc non dixerint, in tribus folidis Domino teneantur, & Burgenfi ementi ad emendam.

Sigillum Communitatis Villasfranchas per duos Burgenfes ejufdem Villas, qui ab aliis Burgenfibus eligantur, vnà cum Praspofito Villas franch as, cuftodiatur : qui didi très jurent quôd bonâ fide figillabunt de dido figillo, & quôd fint temporibus retiratis, & erit de dido figillo figillatum : Volumus, & etiam confirmamus quod habeat perpetuam roboris firmitatem, & quôd credatur eidem figillo ficut figillo Domini Bellijoci, & figillo Curias fuas ; & didi duo Burgenfes poffunt permutari de anno in annum, pro voluntate Burgenfium didas Villas, & vnus didorum duorum Burgenfium habeat, & cuftodiat pênes fe in domo fua confinellum in quo feruabitur didum figillum, & aliquis de Villafrancha non débet dare pro dido figillo nifi duodecim denarios Francias, qui pro voluntate Burgenfium ad muros Villas vel ad gaytias ponantur, & expediantur.

Burgenfes Villasfranchas non tenentur dare pro figillo Curias Domini Bellijoci, nifi vnum denarium Viennenfem pro qualibet libra contenta in Litteris fuper mutuo confedis, & duos denarios Viennenfes pro qualibet libra contenta in Litteris fuper conquerementis confedis figillo didas Curias figillandis,

Si quis Burgenfis Villasfranchas condiderit teftamentum, haeredes, feu executores ejufdem poflunt facere aperiri & publicari didum teftamentum vbi voluerint, nec debent compelli authoritate Domini vel ejus Mandati, nifi ad requeftam alicujus cujus interfit ad publicationem ipfius teftamenti faciendam. Et û prasdidum teftamentum aperiatur in Curia Domini Bellijoci, Iudex ipfius Curiae, vel alius pro eo non débet petere vel leuare pro ipfa publicatione teftamenti figillanda vltrà quadraginta folidos Viennenfes, & fie defeendendo ad minores & médiocres Burgenfes, fecundum quod prsefato Iudici fecundum facultatem defundi juftum videbitur recipiendum pro figillandis publicationibus teftamentorum Burgenfium praedidorum.

Iudex Curiae Domini Bellijoci non poteft, nec débet facere aliquem Burgenfem Villas franchie compellere authoritate Domini, vel fuâ, ad confirmandum fibi tutelam vel curam alicuius pupilli vel minoris, nec petere ne leuare vitra viginti folidos Viennenfes pro figillando inuentario fuper bonis & hasreditate alicujus Burgenfis defundi confedo, & fie defeendendo ad minores & médiocres Burgenfes fecundum quod praedido Iudici juxtà facultatem eorumdem, iuftum videbitur recipiendum.

Similiter fub eodem iuramento continetur quôd Dominus Bellijoci fit Dominus Villaefranchae, & antequam Burgenfes didae Villas teneantur promittere eidem Domino fidelitatem.

Primo tenetur & ipfe Dominus, pro fè & fuis fuccefforibus, ipfis Burgenfibus iurare fuper fanda Dei Euangelia, cum viginti militibus, fe praedidam franchefiam & libertatem confirmare, euftodire, attendere, & tenere ficut in praefenti feripto continentur, & fîrmiter & inuiolabiliter obferuare.

Dominus Bellijoci, vel Praepofitus, vel Chacipolus ipfius, feu aliquis pro eo, vel nomine ipfius Domini, non poteft, nec débet capere, nec capi facere, nec faifire feu faifiri facere per fe vel per alium, aliqua bona mobilia vel immobilia alicuius Burgenfis defundi, pro aliquo maleficio vel delido, feu occafione, vel caufa, niû* fuper eifdem didus Burgenfis in vita fua conuentus fuerit, vel conuidus quôd taie fuerit delidum feu maleficium, vel alia occafio, quae perfona Burgenfis & res eius fecundum tenorem priuilegij praefentis, debeat ad manus Domini deuenire.

Si faifina aliqua fada fuerit per Praspofitum vel Chacipolum, vel per alium nomine Domini Bellijoci, ad inftantiam alicuius fuper aliquibus rébus, quae citô partes concordauerunt pro quibus faifina fada eft, & tune in continent! Praepofitus defaifire teneatur res faifitas fine dono & mercede, ad inftantiam illius qui faifire fecit, recepto tamen iure fuo & Domini, fi quod habet in iaifina.

Si aliquis latro fuerit captus in terra Domini Bellijoci, & furatus fuerit rçs

alicuius Burgenfis Villaefranchse, & confeffus fuerit quôd res ipfius furatus eft, reddantur eidem Burgenfi, fi extant ; & fi non extant, de bonis ipfius latronis, fi quœ habeat, furtum reftituatur.

Si quis Burgenfis obierit, & teftamentum fecerit, & executores ordinauerit, & habeat filios vel filias, didi filij vel filie maritantur de confilio executorum, & parentum Burgenfium defundi : & fi decefferit inteftatus, filia vel filias debent maritari ad confilium quatuor Burgenfium fanions confilij, & parentum, & amicorum Burgenfium defundi, mandata vel confenfu didi Domini Bellijoci fuper his minime requifito.

Si Burgenfis filiam fuam maritauerit, de dote fua débet effe contenta, & nihil poteft, nec débet petere in haereditate paterna vel materna, nifi ei relidum fuerit, vel nifi aduenerit de efcheytia, aliis tamen liberis vno vel pluribus exiftentibus Burgenfibus fupradidis.

Si miles, vel alius quilibet extraneus debeat debitum alicui Burgenfi Villaefrancas, Praepofitus vel Chacipolus débet ire cum creditore fine dono & mercede ad gagiandum debitorem, & eum gagiare.

Si Burgenfis vxorem fuam percufferit feu verberauerit, Dominus non débet inde recipere clamorem, nec emendam petere, nec leuare, nifi illa ex hac verberatura moriatur.

Si quis Burgenfis petram, baculum, & aliud confimile erexerit, vel leuauerit, & ille contra quem prasdida fada funt, percuffus non fuerit, fi clamor inde fiât, tenetur Domino in feptem folidis pro emenda, & ipfi contra quem fada funt prasdidâ iniuriâ emendari ; fi vero clamor inde non fiât, Burgenfis Domino, vel Bailliuo fuo propter hoc in aliquo non tenetur.

Si Burgenfis Villasfiranchag aliquem percufferit in die fori, vel in die nundinarum eiufdem Villas, nihil plus débet ex illa iniuria, quàm deberet fine foro, & nundinis fupradidis.

Cùm aliqua terra & domus, vel vinea, nemus, pratum, feu quadibet alia pignora, mobilia vel immobilia pro vendendo per forum Villaefranchaa fubhaftata fuerint, Bailliui vel eorum familia per fe vel per alium ea emere non poffunt nec debent, feu aliqua de prasdidis pignoribus habere, retinere, feu facere retineri.

Burgenfi bonae famas, & laudabilis opinionis, per fcripta fua, vel fine fcriptis vfque ad centum folidos forcium Lugdunenf. per iuramentum fuum débet fides adhiberi : & fimiliter haeredi Burgenfis defundi bonaa fama?, cum fcriptis patriciis vfque ad fummam fexaginta folidorum forcium per iuramentum fuum débet credi.

Si Burgenfis Villaafranchaa faciat teftamentum in fcriptis vel fine fcriptis, & retinet pro anima fua aliquam fummam pecuniae, feu aliqua immobilia,

Dominus exinde aliquas laudes non débet habere, nec percipere, nifi teftator praeceperit eas vendi, vel aliqua de eis, & de re vendita habebit Dominus laudes fuas.

Si quis Burgenfis pro debito, quod fibi debetur, faifierit aliquam rem, domum, vineam, agfum, vel pratum, vel aliud mobile vel immobile aucloritate Domini, primus faifitor débet primo perfolui intègre debito fuo, nifi res ipfa faifita prius fuerit alij obligata, & de refiduo alij faifitores & occafione ipfius faifinae Dominus vel Bailliuus eius nihil poteft petere de faifitis, nifi ab eo contra quem fada eft faifina.

Burgenfes Villaefranchae poffunt alter alterum vadiare per fora, & nundinas didae Villae pro debitîs fuis, & in hoc nihil poteft petere Dominus, vel Bailliuus eius.

Si quis Burgenfis Villaefranchae aliquod pignus mobile vel immobile vendiderit, vel vendi fecerit in foro vel in nundinis Villaefranchae, & ille contra quem, vel propter quem, vel alter pro eo infrà annura & diem non appellauerit de venditione pignoris fada contra ipfum, feu quicumque rationis contradidam venditionem dixerit, fi praefens in Prouincia fuerit, deinceps fuper praedidis nullatenus audiatur.

Praepofitus vel Chacipolus, vel aliquis de familia Domini non frangant, nec capiant, nec donent panem piftorum, vel piftorifarum propter paruitudinem panis, vel aliam aliquam ingratitudinem, nifi de confilio trium Burgenfium, qui cum Praepofito videant & iudicent quid de pane illo fit faciendum.

Nullus reuenditor pifcium Ville-franche poteft, nec débet emere pifces aliquos de pifcatoribus riueriae, à riueria citra, nifi ad comeftionem fuam, vfque ad horam nonam, nifi emerit illos à pifcatoribus in ripperia, nec in pifcaria Villaefranchae poiîunt aliqui participando emere pifces à pifcatoribus, nifi bini & bini, & fi contra fecerint, pifces amittantur.

Si miles vel aliquis alius aliquem Burgenfem Villaefranchae fuper aliqua re feu poffeiTione, quam tenet ab eo ad feruitium, impediat vel perturbet, & Burgenfis offerat fe daturum eidem impedienti idoneam cautionem de ftando Iuri coram ipfo infrà Bailliuiam, in qua res ipfa exiftit, & ille impediens nolit defiftere à perturbatione ipfius , illud impedimentum , & perturbatio debent per Dominum Bellijoci remoueri.

Burgenfis Villaefranchae non débet in cauïam trahere aliquem Burgenfem dida; Villas extra Curiam Domini Bellijoci, dum tamen ille Burgenfis contra quem agitur, paratus fit in ipfa Curia ftare Iuri, nili in caufa matrimoniali, «S: fuper vfurarum prauitate, & quod cuilibct Burgenfi liberum fit abfque timoré alicuius pœnrc vel cautionis praeftandae à qualibet interlocutoria cv

\6l HISTOIRE DU BEAUJOLAIS

diffinitiua fententia contra ipfum lata ad Dominum Bellijoci tantùm infrà tempus legitimum appellare.

Aliquis qui non eft in astate difcretionis, in clamore vel emenda Domino, vel eius Bailliuo non tenetur.

Qui de node extra horam inuenerit aliquem in domo fua fine igné, capere poteft ipfum fine authoritate & mandato Domini : & fi fe defendat contra dominum eiufdem domus, & ipfe dominus, vel aliquis de familia eius vulneret ipfum capiendo, vel retinendo eundem : propter hoc Domino, vel eius Bailliuo in aliquo non tenetur, & ipfum captum débet reddere Praspofito, vel Chacipolo.

Aliquis Burgenfis non débet vendere vinum fuum ad potum in Villafrancha, nec augere pretium vitra quatuor denarios forcium, videlicet quodlibet feyty in qualibet doliatavini.

Nullus Burgenfis Villasfranchas tenetur aliquem de familia fua pro aliquo furto fibi fado capere vel retinere, licet ipfum furantem inuenerit, & in hoc Domino, vel Bailliuo eius in aliquo non tenetur.

Dominus Bellijoci non débet inquirere fuper rébus immobilibus alicuius Burgenfis Villas franchie, nifi de voluntate Burgenfis, contra quem eft, inquifitio facienda.

Claues portarum Villasfranchas debent cuftodire aliqui Burgenfes, à Praspofito, & ab aliis Burgenfibus deputati, & Dominus non poteft alicui afferuifiare Turres dictée Villas : & quôd portas omnes eiufdem Villas firmatas non teneantur siue clausas propter commune debitum didas Villas, nec propter delidum alicuius Burgenfis, nifi de voluntate & confenfu fex Burgenfium didas Villas.

Si quis habet domum infrà Villam coopertam de palea, ipfam faciat cooperiri de tegulis infrà duos annos, alioquin diruatur à Burgenfibus didas Villas extunc.

Dominus Bellijoci, vel Bailliui eius non poffunt, nec debent facere imponere aliquam pœnam alicui Burgenfi Villasfranchas in aliquo cafu, nec percipere aliquid fub pœna ; quôd fi fadum fuerit, pœnâ non tenetur.

In aliis autem minoribus clamoribus in prasfenti fcripto non expreflis, habet Dominus très folidos, & non plus.

Si Dominus Bellijoci mutât Praspofitum Villasfranchas, vel Bailliuum in Terra fua, vel Iudicem in Curia fua : ipfi Praspofitus, Bailliuus & Iudex in ipfa mutatione debent iurare in manu quatuor Burgenfium de Villa, fe contra ftatuta, libellâtes & franchefiam in prasfenti fcripto contentas, prasfentato tamen fibi prasfenti priuilegio durante, eorum officio aliquatenus non venire.

Omnes autem confuetudines approbatas & obtentas in franchefia didas

Villasfranchas & extra, quae in prasfenti fcriptae, & extra minime nominantur, ficut hadenus obferuatae funt, approbamus, & etiam confirmamus : Volentes, & expreffe pnecipientes quod quacumque pro nobis, & fuccefforibus noftris in Terra Bellijoci Iudex Curias noftras, qui pro tempore fuerit, & Praspofitus Villas franchie, & Chacipolus, vniuerfa & fingula praedida, praedidis Burgenfibus Villaefranchae firmiter, & inuiolabiliter obferuent, & haec promittant facere per iuramenta, & quod ipfi Iudex fuie Bailliuus nihil pétant à partibus coram ipfis litigantibus pro habendo confilio fuper caufis eorumdem.

Volumus etiam, & concedimus nos didus Dominus Bellijoci, & Burgenfes praedidi, quod Dominus Guido, Dominus Sandi Triuerij feu eius hasredes, & fucceffores habeant in perpetuum domum, quam ipfe Dominus Sandi Triuerij quondam habebat apud Villamfrancham ante Ecclefiam iuxta domum liberorum Magiftri Ioannis Policart, & iuxta domum Iacqueti Vefti, cum eiufdem domus appendiciis & pertinentiis vniuerfis, quietam, & abfolutam ab omnibus vfagiis didae Villas.

Prasterea cum difcordiae, quaeftiones & controuerfiae motas fuiifent inter Dominum Ludouicum, quondam Dominum Bellijoci ex vna parte, & prasdidos Burgenfes Villaefranchae ex altéra, fuper eo quod datum fuerat intelligi eidem Domino Ludouico, ipfos Burgenfes Villaefranchae fibi teneri ad recognitiones pro terris & rébus ipforum immobilibus, exiftentibus in Bailliuiis de Limans, & de Polliaco Caftro, quas ipfi Burgenfes ab eodem tenebant, quae de diredo dominio ipfius Domini Bellijoci quondam exiftebant, feu pro quibus fibi foluebant, feu foluere confueuerant feruitia fiue cenfus, eaque occafione idem Dominus Ludouicus quondam Dominus Bellijoci petiiffet, & leuari praecepiffet à didis Burgenfibus Villaefranchae recognitiones pro didis terris & rébus propter mortem Illuftris Dominas Ifabellae olim Comitifîae Forenfis, Dominas Bellijoci, matris quondam didi Domini Bellijoci, faciens ipfos Burgenfes pignorari pro ipfis recognitionibus, cum eas foluere recufarent : tandem praedidus Dominus Ludouicus quondam volens certiorari quod Iuris effet fuper praedidis, confilium, & deliberationem maturam habuit cum fapientibus & probis viris Confiliariis fuis, ne didos Burgenfes fuos fuper praedidis faftigaret minus iufte ; habito itaque tradatu confilij & deliberatione prouida cum prouidis & difcretis viris praedidis, & inquifita veritate fuper praedidis diligcnti, tam fuper confuetudine hadenus obferuata per praedeceffores fuos fuper praedidis recognitionibus certarum rerum immobilium praedidarum, quàm fuper Iure fcripto ; Idem Dominus Bellijoci quondam cognofcens, & cognofcere volens veritatem & bonam fidem in praedidis &, fincm didis contentionibus, quaeftionibus, litibus, & contro*

uerfiis imponendo : & vt eas totaliter decideret, confeilus fuit, & recognouit pro fe & fuis fuccefforibus in perpetuum, prasdiftos Burgenfes non teneri ad foluendum fibi, vel fuccefforibus fuis, recognitiones aliquas pro terris & rébus praedidis, exiftentibus in Bailliuiis fupradidis.

Item cùm praedidus Dominus Ludouicus, feu gentes eiufdem, pro ipfo leuare confueuiffent in Bailliuia de Lymans à praedidis Burgenfibus, duodecim denarios Viennenfes pro qualibet faifina, per ipfum Dominum Ludouicum quondam, vel eius gentes, fada in dida Bailliuia de Lymans : ipfe Dominus Ludouicus quondam Dominus Bellijoci, pro fe & fuis fuccefforibus in perpetuum, & ex mera voluntate fua, & ex gratia quam facit eifdem Burgenfibus, in hac parte donauit pure & irreuocabiliter inter viuos, & ex caufa didas donationis remiffis eifdem Burgenfibus Villaefranchae, medietatem didorum duodecim denariorum Viennenfium, de faiflnis & deffaifinis fupradidis faciendis, ratione Bailliuias de Lymans fupradidae : ftatuens firmiter, modo quo potuit fortiori, idem Dominus Ludouicus quondam, quôd per ipfum, vel fucceffores fuos, feu per gentes eiufdem, non tenentur à praedidis Burgenfibus, feu fuccefforibus eorumdem, nifi tantummodô fex denarij Viennenfes pro qualibet faifina vel deffaifina, quae fiet per ipfum, feu per gentes fuas, vel fucceffores eiufdem, feu nomine fuo, & fuccefforum fuorum, ratione Bailliuias de Lymans ante didoe.

Poftmodum verô praedidus Dominus Antonius, Dominus Bellijoci nuper & vltimô defundus, fua fpontanea voluntate, &ex mera & pura liberalitate fua dederit, donauerit, cefferit, & concefferit, ac etiam promiferit Burgenfibus, & habitatoribus didae Villas originaliter natis in eaiem, & vfagia didas Villas facientibus, & aliis tune & temporibus, tune futuris in Villafrancha morantibus, non derogando, nec derogari volendo, nec etiam intendendo in aliquo aliis libertatibus, franchefiis, & immunitatibus fupradidis : imo eas potiùs augmentando libertates, franchefias & priuilegia quae fequuntur.

Et primo, quôd cùm ipfe Dominus Bellijoci habeat, fi habere debeat, fuique prasdeceffores habuerint, & habere confuerint de & fuper omnibus & fingulis denariatis, & mercaturis Viliaefranchas prefiam & credentiam quatuor dierum ; hinc eft, quod didus Dominus Bellijoci feienter & fponte, provt fuprà didas prefiam & credentiam pro fe & fuis hasredibus in perpetuum didis Burgenfibus & habitatoribus Villas franchas, & fuis fuccefforibus, cuiufcumque ftatus & conditionis fint & exiftant, in perpetuum de jure fuo ad plénum certioratus Quittât, dat, donat, & cedit & concedit pro fe, & fuccefforibus fuis in perpetuum didam prefiam & credentiam, cum toto fuo effedu, qualitercumque nucupetur : & eandem prefiam & credentiam, quoeumque nomine nuncupetur, quaffat, irritât & annullat :

& vult totis temporibus perpetuis effe nullas & quaifas, & nullius vtilitatis & valoris. Itaque ip'fi, & fui fucceffores perpetuô ipfis prefia & credentia, feu captione denariatarum prxdidarum, de caetero non vtantur, nec gaudeant, nec gaudere valeant, fiue vti direde vel indirecte, feu alio quouifmodo.

Item, quod didus Dominus Bellijoci, feu eius fucceffores Domini Bellijoci per fe, feu eius vel eorum mandatum, feu eius vel eorum gentes vel Officiarios exiftunt, in antea non capiant, nec capi faciant nec procurent : fed potius fi fièrent, inhibeant & prohibeant in dida Villafrancha vel extra, aliqua animalia, bouina, equina, mulina, afinina, porcina, ouina, vel alia quœcumque fint : quadrigas, currus, manfultos, blada, vina, panes, paftam, garnimenta, vtenfilia, ledos, fuperledilia, gaufapia, mapas, dolia, tinas, bennas, baralia, faccos, feua, palleas, ligna, aut alia bona garnimenta, vtenfilia feu capitalia, feu vafa, cyphos, vel alias vaiffellas auri & argenti, feu metalla & alterius cuiufcumque, & in quibufcumque confirmant, quœcumque didorum Burgenfium, & habitatorum didie Villae, qmecumque fint, aut quocumque nomine cenfeantur, qui nunc funt & fuerunt, temporibus pro futuris perpetuô.

Item quod didus Dominus Bellijoci, & eius fucceffores, per fe aut eius vel eorum mandatum, aut eius feu eorum Officiariorum, & gentes quafcumque non capiant, nec capi faciant ex nunc in antea quoquomodo, nec capi permittant, fed fi fièrent prohibeant, & cefiari faciant, & prohibeant aliquem Burgenfem vel habitatorem didae Villa?, nec ipfum arreftent feu arreftare faciant, nec detineri captum vel arreftatum, neque ponere feu ordinare vel deftinare feruienti, feu vaftatores in & fuper bonis ipforum Burgenfium vel habitatorum, feu in eorum hofpiciis pro quacumque caufa feu occafione, exceptis cafibus in priuilegio fuprà fcriptis contentis : fcilicet pro homicidio, latrocinio, vel proditione, feu cafu majori : & tune informatione légitima précédente, nifi tamen ipfe Burgenfis vel habitator in ipfo fore fado & flagranti crimine deprehendatur, aut pro denariis & debitis ipfius Domini liquidis, & cognitis ; & fi forte de fado caperentur, incontinenti facere illos expedire.

Item, quod quicumque Burgenfis, & habitator Villœfranchœ pofîït, & débet, & fibi liceat libère & impune vinum fuum vendere in groflb & ad minutum tali pretio quali fibi expedierit, & fibi videbitur, dum tamen menfura ad quam vendetur fit legalis.

Item, quod in cafu in quo Dominus Bellijoci pnedidus, aut fucceffores fui per fe vel per alium, feu eius vel eorum gentes, vel OfTkiarij aliquem Burgenfem vel habitatorem Vilke pnedidx- aut eius bona caperent, vel contra prredida facerent, feu contra tenorem priuilegiorum fuprà feriptorum

& praefentium, quod quicumque Burgenfes Villaefranchae, & eorum familiares poflint & debeant, & eifdem fit licitum amouere, & omnino retinere pênes fe impune feu coftu, & abfque eo quod propter hoc teneantur ad emendam aliquam dido Domino, & eius fuccelToribus qualitercumque illum Burgenfem captum aut bona Burgenfis, quae contra tenorem priuilegiorum praedidorum, & praefentium, aut contra praedidas franchefias & libertates caperentur, vel detinerentur, & hoc fine aliqua forfadura, & abfque eo quod ratione feu occafione recoffae praedidae ipfi teneantur, & debeant dare aut foluere dido Domino Bellijoci, feu eius fuccefforibus, aut alicui alij aliquam emendam paruam feu magnam, nec propter hoc pofîint capi, nec capti detineri, nec ad foluendum emendam aliquam trahi : & fi forte faciendo recoftam praedidam, & retuntam, & didi Burgenfes, & habitatores, feu eorum familiares aliquas felonias, feu iniurias fado vel verbo committerent erga didum Dominum, feu eius perpetuo fucceffores Dominos Bellijoci, quod propter hoc ipfi Burgenfes feu habitatores didam recoflam facientes, & feloniam praedidam committentes, (fi felonia poteft dici) propter hoc non capiantur, nec capi debent fiue arreftari, nec foluere aliquam emendam paruam, fiue magnam teneantur : imô de praedidis feloniis (fi quas dici poffunt) fint & maneant quieti penitùs & immunes, fiue fint criminales fiue ciuiles, dum tamen ex illis recoffa & felonia, fi taies poffmt dici, homicidium aut mutilatio membrorum non fubfequantur, aut iniuria in & de perfona Domini non dicatur.

Item, quôd fi Burgenfis & habitator Villaefranchae coram Praepofito didae Villas pro aliquo debito euocatus fuerit, & ipfe debitum confiteatur : quôd propter hoc dido Praepofito in aliquo clamore minime teneatur, nec aliquod commodum ei facere fiue dare.

Item, quôd didus Dominus Bellijoci débet & tenetur tradere, feu tradi facere, & expedire didis Burgenfibus & habitatoribus didaa Villaefranchae, eftalonos & patronos quarumcumque menfurarum bladi, vini,olei, & aliorum quorumcumque, pannorum quorumcumque, vlnarum, & ponderum quorumcumque, & infrà ipfas menfuras omne aduantagium extra menfuras modernas dare confuetum in ipfis menfuris tradendis includere & ponere ; Itaque vltrà ipfas menfuras nihil vlterius emptoribus feu recipientibus tribui debeatur quouifmodo, fed de ipfis menfuris de nouo tradendis fine aliquo aduantagio faciendo fint emptores, & alij ad quos pertinebit, nec aliquid vlterius pofîint, nec debeant petere vel habere.

Item, quôd fi forte contingeret, quod abfit, aliquem Burgenfem vel habitatorem capi, feu captum detineri pro fadis & debitis didi Domini Bellijoci, vel fuorum fuccelforum : quod ipfe Dominus Bellijoci, & fui fucceffores didum Burgenfem & habitatorem fie captum, vnum vel plures redimere, &

reddere libère incontinente teneantur & debeant, & eifdem omnia damna, miflîones & expenfas per ipfos Burgenfes fuftentas & folutas reddere & reftituere, reddi & reflitui facere, dido Domino Bellijoci informato penitùs quod hoc fit & fadum fuerit pro fado & debito didi Domini, & quod illud quod petit foluerit pro Domino prasdido, vel fuccelToribus eiufdem.

Item, quod Burgenfes & habitatores Villasfranchae, qui nunc funt, & pro tempore fuerint, poffint & debeant, & eifdem licitum fit facere, conftituere, & ordinare ex nunc in antea, perpetuis temporibus; & ex nunc Confules faciant, ftatuent, & ordinent, ac habeant per didos Burgenfes, & habitatores, feu maiorem & faniorem partem ipforum, aut eos qui voluerint venire conftituendos, et ordinandos : qui Confules per fe, feu cum aliis Burgenfibus fe poffint et debeant, et eis fit licitum congregare in loco, feu locis quibus voluerint ipfi Confules.

Confules, Iconomos, feu Efcheuinos eifdem fit licitum libère & impune fua propria authoritate, abfque licentia didi Domini Bellijoci, & eius fuccelforum, habere, & facere confilia, colloquia, tradatus, & alia ad hase necelfaria pro fadis, & negotiis didœ Villa?, & Burgenfium & habitatorum eiufdem fingulariter, & generaliter : poffint que & debeant, & fibi liceat perpetuo habere, & tenere Domum Confilij, in loco feu locis quibus voluerint, & ibidem congregare & Confilium habere, & tenere fingulis feptimanis & diebus quibus voluerint, & toties quoties eis placuerit, & facere per fe abfque authoritate, mandato & licentia Domini vel fuorum fuccelforum, aut eius vel eorum Officiariorum, omnes & fingulas ordinationes contra quafcumque perfonas, et quacumque occafione vel caufi, excepto contra Dominum noftrum Francorum Regem, & contra Dominum Bellijoci, & eius fucceffores, nifi tamen pro tenendo, manutenendo, obferuando & attendendo franchefias, & libertates prœdidas, & in prrefenti additione contentas, & alias in priuilegiis fuprà feriptis expreffatas, & contentas, excepto infuper quod ipfi Confules non poffint, nec debeant aliquas fubuentiones, dona, aut alia commoda dare vel concedere nomme didae Vilke, fiue Burgenfium & habitatorum eiufdem, alicui fuperiori, fine licentia didi Domini, vel fuorum fucceiforum, & aliorum Burgenfium, & habitatorum didae Villas.

Quiquidem Confules in eorum creatione in manibus didi Domini Bellijoci, feu eius locum tenentis, vel Bailliui, ad fanda Dei Euangelia iurabunt fe honores, nobilitates, iura, & capitalia didi Domini Bellijoci in omnibus cafibus bene, fideliter, & légitime euftodire & feruare, excepto contra priuilegia & libertates fuprà feriptas, quas poffint & debeant, nonobftante dido iuramento, profequi & defendere, & feruari facere modo quo poterint meliori; & fi forte quacumque occafione didus Dominus Bellijoci, feu eius

locum tenens, vel Bailliuus, aut eius vel fucceffores eorum, huiufmodi iuramentum Confulum praedidorum recipere recufarent, feu plus quindecim diebus differrent, nihilominus didi Confules hoc nonobftante ex tune potedate, & Officio fuo fungantur, & vtantur iuxta priuilegia, et libertates in priuilegiis fuprà feriptis contentas, et alia fuperius annotata : et eandem poteftatem, et authoritatem habebunt, et eâ vtantur, et vti debeant, ac fi juramentum prœdidum prasftitiffent, vocato Procuratore Generali didi Domini Bellijoci, durantibus quindecim diebus elapfis, ipfi Confules fuâ authoritate poteftate fungantur eorum, tempore fui Officij praedidi durante, dido Procuratore, aut alio de gentibus didi Domini Bellijoci, vel fuorum fuccelforum, ad ipfas ordinationes per ipfos faciendas, minime vocatis, nifi de eorum Confulum praecefferit voluntate ; ita tamen quod, elapfis didis quindecim diebus, didi Confules teneantur, & debeant juramentum praedidum praeftare in manibus didi Domini, feu eius locum tenentis, vel Bailliui, vel eorum fuccelforum, quotiefeumque poftea fuerint fufficienter requifiti.

Item, quod didus Dominus Bellijoci jurabit, fuique fucceffores didi Domini Bellijoci iurabunt, cum viginti de fuis militibus incontinenti : ipfi Domini Bellijoci nouis Dominis exiftentibus, libertates & franchefias in praefentibus Litteris contentas didis Burgenfibus, & habitatoribus, & aliis quorum intererit in futurum, perpetuô inuiolabiliter obferuare, & tenere cum effedu, & contra ea vel aliqua ex eis non facere vel venire faciant : quod & procurabit, fuique fucceifores facient & procurabunt, quod eius & eorum Bailliui, Iudices ordinarij, & appellationum, & eorum loca tenentes, Praspofiti Villaefranchas, & alij Officiarij didi Domini in eorum noua creatione iurabunt ad fanda Dei Euangelia, & promittent priuilegia & libertates prasdidas Burgenfibus, & habitatoribus, & fuis fuccefforibus, & eorum durantibus Officiis, inuiolabiliter obferuare, attendere & tenere, & contra non facere, vel venire.

Hoc tamen faluo et retento in omnibus & fingulis claufulis & capitulis harum vltimarum Litterarum & franchefiarum per didum Dnm Antonium Dominum Bellijoci de nouo conceifarum : Quod idem Dominus Bellijoci non intendat ipfas franchefias & libertates de nouo concelfas aliquibus Burgenfibus Villaefranchas concedere aut conceflilfe, nifi dumtaxat originaliter natis in Villa pràedicla, fadum & vfagia Villae pra^didae facientibus, & contributiones eiufdem foluentibus Burgenfibus, & habitatoribus aliis nunc habitantibus in Villa praedicta : & illis qui in eodem tempore captionis corporum, fiue rerum fuarum, vt fuperius eft exprelfum, in Villa praedida morabuntur.

Provt haec & plura alia in Litteris authenticis, de quibus fuprà fit mentio, plenius continentur.

Et provt Baro Inclytus & potens Dominus Edoùardus, Dominus Bellijoci, qui prasdido Domino Antonio, Domino Bellijoci quondam, nuper & vltimo defundo fucceflit, & fuccedit, ex vna parte : Et Gaufridus Peyfe, Guichardus de Monte Aperto, Guyonetus de Ripperia, & Ioannes Barberelli, Burgenfes, & Confules Villasfranchas, fiue & aliorum omnium Burgenfium & habitatorum didae Villas, qui nunc funt, & qui pro tempore fuerunt, ac etiam omnium aliorum quorum intereft, & intererit, & interefle poterit in futurum, nominibus, ex parte altéra. Perfonaliter, & fpecialiter conftituti coram Michaële Meillam, authoritate Regia Notario publico, Mandato Tabellione & Iurato didi Domini noftri Francorum Régis, & noftro Curiarum prasdidarum Iurato ad hase à Majeftate Regia & Nobis, didis Officiali & Iudice fpecialiter deputato, adhibitis & vocatis cum eodem Notario & Iurato, teftibus infrà feriptis, ad infrà feripta vocatis pro teftibus fpecialiter & rogatis, prasdida omnia vniuerfa & fingula ad plénum certiorati & certiflcati de eifdem fua fpontanea voluntate confitentur & affermit fore vera.

Hinc eft quod prasdidus Dominus Edoùardus, Dominus Bellijoci, feiens, prudens vt afferit & fpontaneus, non vi, non dolo, non metu ad hoc indudus, non deceptus, non coadus, nec ab aliquo fuper hoc, vt dicit, circumuentus, nullo errore lapfus, nec ab aliqua machinatione, fraude feu ingenio ad hoc fedudus, provt dicit : Imo de fado, Iuribus & adionibus ad plénum, vt fate tur, certificatus, certioratus & contentus, habito fuper hoc maturo confilio & deliberatione prouida, & tradatu diligenti cum fuis quamplurimis parentibus, fidelibus Confiliariis & amicis, de omnibus vniuerfis & fingulis capitulis, claufulis didorum priuilegiorum concefforum Burgenfium, & habitatorum Villaefranchae, tam per didum Dominum Antonium quondam Dominum Bellijoci, nuper & vltimo defundum, quàm per alios eius prasdeceffores Dominos Bellijoci, & de tenoribus eorumdem, & etiam de omni iure fuo certificatus, provt dicit : Volens, fatagens, & affedans Burgenfibus hominibus, & habitatoribus didaa Villas, qui nunc funt, & pro tempore fuerunt, pro fe & fuis fucefforibus perpetuis temporibus, tenere, attendere, complere & inuiolabiliter obferuare cum effedu, omnia vniuerfa & fingula fupradida ad finem, quod Villa prasdida, quas propter libertates & franchefias ipfius Vilhefranchas nuncupatur fuo nomme, cum regaudeat in futurum, & quod ipfa Villafrancha perpetuo valeat, & debeat nuncupari, & quod nomen fuum ex fadi veritate oriatur, & etiam perfeueret : ipfaque priuilegia, ipfiufque franchefias, libertates, & immunitates pnvdidas cum toto eorum effedu, provt fuperius continentur, fibi ledis, & lingua materna expofitis, & feriatim

declaratis praedidis Burgenfibus & habitatoribus didae Villae, & fuis in perpetuum fuccefforibus, coram dido Notario, & Iurato, &teftibus infrà fcriptis didis, Gaufrido Peyfe, Guichardo de Monte aperto, Guyoneto de Ripperia, & Ioanne Barberelli, Burgenfibus, & Confulibus didae Villae, ac etiam pluribus aliis Burgenfibus ipfius praefentibus, ftipulantibus, & receptantibus vice nominis, et ad opus fui, et omnium aliorum Burgenfmm et habitatorum di&ae Villas, qui nunc funt, & pro tempore fuerunt, ac etiam omnium aliorum quorum intereft, intererit, aut intereffe poterit in futurum, dido etiam Notario ad opus et vtilitatem omnium aliorum et fingulorum quorum intereft, et intereffe poterit in futurum : laudat, ratificat, emologat, gratificat, et acceptât, eafque et ea cum toto earum effedu vult pro fe et fuis valere, et tenere per modum et formam in litteris et capitulis fuprà fcriptis comprehenfas, et iuxta verborum fuperius defcriptorum et infertorum feriem atque formam.

Has autem ratiflcationem, emologationem, approbationem, & acceptationem, & omnia vniuerfa & fmgula, quae in libertatibus, priuilegiis & franchefiis fuprafcriptis continentur : Et praedida, & infrà fcripta, & quae in praefentibus Litteris continentur promittit praedidus Dominus Bellijoci pro fe & fuis haeredibus, & fuccefforibus quibufcumque, coram dido Notario Iurato, & teftibus infrà fcriptis didis Confulibus, & Burgenfibus fuperius nominatis, & dido Notario, praefentibus & ftipulantibus, provt fuprà, per padum folemne, efficax, nouiffimum, validum & expreffum, folemni & légitima ftipulatione interpofitum, & vallatum eft per juramentum fuum fuper fanda Dei Euangelia corporaliter praeftitum, tadis Dei Euangeliis corporaliter facrofandis, & fub obligatione omnium & fingulorum bonorum fuorum, & eius haeredum & fuccefforum, mobilium & immobilium, praefentium & futurorum quorumcumque, vbicumque exiftentium, & quocumque nomine cenfeantur, didis Burgenfibus, & habitatoribus Villasfranchaa praedidae, qui nunc funt, & pro tempore fuerunt, ratas & rata, gratafque grata, firmas atque firma habere, tenere, attendere, complere, & inuiolabiliter perpétué penitùs obferuare, teneri, attendi, compleri, et inuiolabiliter obferuari facere perpétué cum effedu, & contra praedida vel aliqua de praedidis & fubfequentibus, feu contra tenorem praefentium Litterarum, aut contra libellâtes, immunitates, franchefias, & priuilegia fuprafcripta, per fe vel per alium, aut cum alio, fado vel verbo, in Iudicio vel extra, clam vel palam, tacite vel expreffe, direde vel indirede, aut modo alio qualicumque de castero non facere vel venire, nec alicui contra facere vel venire volenti in aliquo confentire, vllo tempore vel aliqua ratione, nec praaftare auxilium, confilium, fauorem, juuamen, confenfum

vel accenfum, nec facere dicere, feu etiam proponere quominus praedida omnia & lingula, & etiam fubfequentia, & libellâtes, immunitates, francheûx, & priuilegia fuprà fcripta vim & robur obtineant perpétuas firmitatis.

Cuius quidem contrarium û forte (quod abfit) didus Dominus Bellijoci faceret, feu facere prasfumeret, aut aliqualiter attentaret : Vult, & expreife confentit, & concedit didus Dominus Bellijoci, fibi & fuis, & quibufcumque aliis contra praedida facientibus, aut facere praefumentibus, vel attentantibus in omni Curia & loco alio quocumque, coram quocumque Iudice, mero Iudicis ex officio, & perfona alia quacumque Ecclefiaftica & faeculari omnem fidem, vocem & audientiam penitùs denegari, tamque de perjuris & infamibus, & contra fadum fuum proprium, & fuum proprium juramentum temere venientibus inconfulte.

Promittit infuper didus Dominus Bellijoci pro fe & fuis coram dido Notario Iurato, & teftibus infrà fcriptis, praadidis Confulibus, & Burgenfibus, & Notario praefentibus, & ftipulantibus, & recipientibus provt fuprà, fub pado, iuramento, & obligatione fuis praedidis, Quod ipfe non fecit, nec faciet, dicet, procurabit, proponet vel allegabit aliquid aliqualiter in futurum per fe vel per alium, aut cum alio, in iudicio vel extra, aut modo alio per quod praedida, vel aliqua de praedidis, & fub fequentibus in aliqua fui parte infringi valeant fiue laedi, cùm per omnia fua capitula plenas, imo pleniffimas vires veritatis efficaciae effeduantur, fortiatur. Et quia ipfe per fe vel per alium, aut cum alio aliquas litteras, priuilegia, reicripta vel indulgentias, aut aliquam fui praeftiti iuramenti difpenfationem, feu relaxationem non impetrabit à fummo Pontifice facrofando Romano noftro, Francorum Rege, aut alia perfona quacumque Ecclefiaftica feu ieculari, quae poteftatem habeat relaxandi feu difpenfandi cum eodem feu praedida omnia in toto vel in parte annulandi, diminuendi, irritandi vel caflandi; &fi forte de voluntate vel fiue fcitu, feu poftulatione ipfius Domini Bellijoci impetraretur, feu concederetur aliquid contra tenorem praefentium litterarum, aut difpenfaretur cum eodem de fuo praeftito iuramento aut fadum, didum, vel impetratum feu difpenfatum cum eodem reperiretur, motu proprio concedens feu ex officio, aut ad poftulationem, & requeftam feu procurationem ipfius Domini Bellijoci feu aliorum quorumcumque; Promittit idem Dominus Bellijoci fub iuramento & obligatione praedidis eis feu aliquis ipforum non vfurum, nec vti permifTurum : imo vult & praecipit, confentit, & concedit ex nunc id quod didum, fadum, didum, vel allegatum aut difpenfatum cum eodem reperiatur quouifmodo, & quacumque caufa caffum, irritum & inane perpetuo remanere, nullius veritatis, efficaciae fortiturum & non aliquo modo vfurum, & proinde elfe & elfe debere, ac fi fadum non fuiffet.

Se & fua bôna quascumque, fuofque heredes, & fucceffores, & eorum bona quaecumque, quae tam ad praedida omnia & fingula tenenda & complenda, ac iriuiolabiliter obferuanda modis & formis fuperius enarratis, iurifdidionibus, coërtionibus, vigoribus & poteftatibus, ftilis, ftatutis, ordinationibus, & confuetudinibus Domini noftri Francorum Régis, eiufque Bailliui Matifconenfis, qui nunc eft, & pro tempore fuerit, noftri Cancellarij praedidi, & fuccelTorum noftrorum, & aliorum quorumcumque Officiariorum, & Iuftitiariorum didi Domini noftri Régis, Reuerendi in Chrifto Patris, & Domini, Domini Archiepifcopi & Comitis Lugdunenfis, noftri Officialis praedidi & fuccefforum noftrorum, & aliorum Officiariorû eiufdem Dhi Archiepifcopi, & Curiarû praedidarû, et cuiuilibet earumdem, eorumque, et cuiuflibet ipforum loca tenentis, didus Dominus Bellijoci, fupponèdo, et indeclinabiliter fubmittêdo.

Supponenfque et fubiiciens, volens et expreffe confentiens et concedens didus Dominus Bellijoci, pro fe et fuccefforibus fuis praedidis, quôd ipfe pofîit et debeat, fuique fucceffores pofîint et debeant realiter et praecife cogi, compelli, et coërceri, ac iuftitiari per omnes Iuftitiarios, & Offlciarios, & Curias praedidas, & quaelibet ipfarum vno & eodem contextu temporis, & per diuerfa temporum interualla vfque ad perfedam & integram obferuationem, & complementum omnium & fingulorum promifforum : itaque executio vnius Officiarij, feu vnius Curiaa, executionem alterius non impediat vel retardet; vel contra.

Si forte (quod abfit) didus Dominus Bellijoci, vel eius fucceffores deficerent in praemiflis, vel aliquo praemifforum illa Conftitutione facro approbante confilio, & quamuis alia, ac quocumque Iure in contrarium fonante, non obftante; Volens infuper & praecipiens didus Dominus Bellijoci, quôd de & fuper prâemifïïs fient, didentur, groffentur, expediantur, & diftribuantur vnicuique Burgenfi, & habitatori didas Villas petenti pleniores, & fortiores litteras & inftrumenta, quae fieri, didari, fcribi & expediri poterunt : & quod poffmt refici, refcribi, redidari, & reexpediri femel, fecundô, & pluries, & toties quoties opus fuerit, & didis Burgenfibus aut alicui ipforum placuerit, cum omnibus promiflionibus, ftipulationibus, obligationibus, fuppofitionibus, renunciationibus, & cautelis, & fub figillatibus fuprà didis, etiam per modum publici inftrumenti, fub nomine & ftillo facrofandi Romani Imperatoris, û fit opus, fiue fuerint groffatre & expeditae, fiue non, fiue de ipfis & contentis in eifdem conceffa & fada fuerit copia padi, fiue non : fiue de & fuper contentis in eifdem fada fuerit executio, fiue non, ad didamen & confilium fapientum, fadi tamen groffa fubftantia non mutata; non obftante fi didus Notarius, & Iuratus ea vlterius expedire non debeat, de quibus per modum expeditionis fuo fuerit officio femel fundus.

Qiïo cifca renunciat didus Dominus Bellijoci, pro fe & fuis coram dido Notario & Iurato, & teflibus infrà fcriptis, fub vinculo fui praeftiti juramenti, & fponte, ex certa fcientia in hoc fado, omni adioni & exceptioni didarum laudatiônis, approbationis, ratificationis, emologationis, acceptationis, promiffionum, obligationis, ftipulationis, & fuppofitionis, bene, rite & légitime non fadarum, didarum, priuilegiorum, & libertatum non approbatarum, & non confîrmatarum, provt fuperiùs continetur, & omnium aliorum praedidorum modo praefcripto non ita adorum, & légitime non adorum exceptioni doli, mali metus & in fadum conditioni fine caufa, vel ex iniufta Caufa conditioni ob caufam, omni [deceptioni, circumuentioni, fraudi, gratiarum & errori beneficio reftitutionis in integrum, & quacumque caufa & claufula peti poffit Iuri, per quod refcinduntur negotia feu contradus, quando apparent contrahêtes vel cedentes vitra dimidiam fore laefos Iuri ; per quod deceptis in contradibus legis auxilio fubuenitur Iuridicenti, deceptis & non decipientibus Iura fubueniunt Iuridicenti contradû non effe obligatorium, .vel debere refcindi, quando dolus dédit caufam contradui, aut fi dolus incidit in ipfo contradû, vel quando caufa propter contradû non eft fecuta, Iuridicenti plus valere quod agitur, quàm quod fimulate concipitur, & ne .poffit dici, obiici, vel opponi quod plus vel minus aliter vel aliud fuerit didum vel adum, quam fcriptum, illi Iuri aut Praetor, fi qua mihi iufta caufa videbitur, Iuridicenti, quod iuramentum non valet vitra id quod de iure non tenet Iuridicenti fub generali promiflione, feu ftipulatione non interuenire ea de quibus cogitatum non videtur vel non docetur, & quod quis non effet verifimile conceffurus Iuridicenti, quod ex ftipulatione inutiliter fada non oritur adio feu ex iuramento, nifi in iudicio fit delatum Iuridicenti, dolo futuro renunciare non poffe, & omnibus iuribus quibus quis poteft facere vel venire contra fuum proprium iuramentum, Iuridicenti fupponentem aliène iudiciorum ante litem conteftatam pœnitere poife Iuridicenti, quod vbi iudicium incœptum eft, ibidem finem accipere débet : Iuridicenti neminem propter vnam & eandem caufam ad diuerfa iudicia trahi poffe aut per diuerfos Iudicesaffligi, coërceri, feu compclli omnibus Iuribus, beneficiis, remediis, & cautelis tam iuris quam fadi, quibus propter ingratitudinem, aut propter infufficientiam numeri teftium, feu quacumque alia ratione feu caufa, feu quia concernere poffent fadum, feu interefle alterius contenta in prasfentibus litteris, in toto vel in parte poffent, feu poterunt reuocari, annulari, caffari, & diminui, iuri militari <Sc omni Iuri in fauorem minorum introdudo : iuridicenti confeflionem extra iudicium, aut non coram fuo Iudice fadam, non valere : Iuridicenti rem inter alios adam, aliis prsejudicare non debere : Iuidicenti confeflionem fadam per fuperiorem, ne foluantur

tributa, feu annua débita, non valere : omnibus gratiis, priuilegiis, indulgentiis, litteris, & refcriptis Apoftolicis, Imperialibus, & Regalibus, & aliis quibufcumque, à quocumque Praslato vel Principe, aut perfona alia quacumque, fub quacumque verborum forma impetratis & impetrandis, conceffis & concedendis, editis & edendis, Cruce fignatis & Cruce fignandis, & alijs quibufcumque : omni difpenfationi & relaxationi juramenti, petitioni, & oblationi libelli, litis conteftationi, copias prasfentium litterarum exhibitioni, protocoli & notullas earumdem : omni conftitutionum coufuetudini, priuilegio & ftatuto, omni appellationis, prouocationis, & fupplicationis remedio, & omni Iuri fcripto & non fcripto, canonico vel ciuili, quod fibi vel fuis ad veniendum contra prasdida, vel aliqua de praedidis, feu contra tenorem praafentium Litterarum poffent competere modo aliquo vel prodefTe, feu aliquod patrocinium impertiri, Iurique generalem renunciatoniem reprobanti, nifi prascefferit fpecialis.

Prasterea Vir Nobilis & Potens Dominus, Dominus Girardus de fancta Colomba, Miles, Bailliuus totius Terrae Bellijoci. Nos Guillelmus de Moncellis, Iudex ordinarius prasdidus, Guichardus Gacerij, Clericus, Procurator generalis didas Terras Bellijoci, & Ioannes Bellijoci Notarius, Praspofitus Villasfranchas, coram dido Notario Iurato, & teftibus infrà fcriptis; Perfonaliter & fpecialiter conftituti, fua fpontanea voluntate, libéra, & confenfu didi Domini Bellijoci : promittunt, & promittimus coram dido Notario & Iurato, tamquam publica perfona, vnà cum didis Confulibus ftipulantibus & recipientibus vice nomine & ad opus Burgenfium, & habitatorum Villasfranchas praefentium & futurorum, & omnium aliorum quorum intereft, aut intererit, aut poterit in futurum intereffe, per juramenta fua, & noftrum juramentum fuper fanda Dei Euangelia corporaliter prasftita & prasftitum, praedida omnia vniuerfa & ilngula in praafentibus Litteris contenta, per Dominum Bellijoci prasdidum confirmata, approbata, jurata, & promiffa Burgenfibus & habitatoribus Villas franchas, tenere, obferuare, attendere firmiter, & inuiolabiliter cuftodire fuis & noftro poffe, modis & formis fuperiùs annotatis, & contra contenta in prasfentibus Litteris, feu aliqua ex eis modo aliquo de castero non facere vel venire, nec alicui contra venire volenti in aliquo confentire quouifmodo. In quorum omnium robur & teftimonium, ad preces & requeftam didi Domini Bellijoci, & aliorum fuperiùs Iuratorum nobis pro ipfis oblatas per didum Notarium & Iuratum, cui fuper his & maioribus fidem plenariam adhibemus : Nos didus Cancellarius Regius, figillum commune Regium prasdidum, & Nos didus Offlcialis figillum Curias noftras, Nofque didus Iudex figillum Curias didi Domini Bellijoci, prasfentibus Litteris duximus apponenda.

Adum & datum Villaefranchas, in domo Abbergariae, ad fignum Mutonis, in aula pofteriori didi Hofpitij, die Limas ante Feftum Natiuitatis Domini visefimâ fecundâ menfis Decembris, anno Domini millefimo trecentefimo feptuagefimo fexto : praefentibus Domino Stephano Riuerij Presbytero, Curato de Curia Matifconenfis Diœcefis : Ludouico de Ruffus, Domicello Herraldo parui Clerico, & Receptore didi Domini Bellijoci : Ioanne Pomerelli de Dicefia, Ioanne de la Fay Ciue Lugduni, Stephano Berlionis de Guierreius, Clerico, & Stephano Comitis, teftibus ad praëmhTa à dido Notario & Iurato vocatis fpecialiter & rogatis ; Et ego praedidus Notarius & Iuratus praefentem Litterarum expediui fub hoc figno meo. M. N IL L I.

LEfquelles libertez, priuileges & franchifes veùes & aduifées, confiderant l'afTedion que nofdits PredecelTeurs ont eu, & que Nous auons à ladite Ville, & habitans d'icelle : & que icelles libertez, priuileges & franchifes ont efté par plufieurs nos PredecelTeurs Barons de Beau jeu, confirmez & approuuez : inclinans à leur dite fupplication & requefte, icelles libertez, franchifes & priuileges par Nous & les noftres à toujours, Auons loué, aggreé, confirmé & ratifié, louons, agréons, confirmons, & ratifions par ces Prefentes; Et mandons & commandons par ces mefmes Lettres, à nos Amez & Féaux les Gens de nos Comptes, Bailly, luges, Procureurs, Preuoft, & autres Iufticiers & Officiers de noftre Baronnie & terre de Beaujolois, qui de prefent font, & pour le temps aduenir feront, & à leurs Lieutenans, & à chacun d'eux, fi comme à luy appartiendra, que lefdites libertez, franchifes, & priuileges tiennent & gardent, & lefdits Bourgeois & habitans faffent, & laiffent ioûir & vfer pleinement & paifiblement, félon la forme & contenu d'icelles; Et afin que ce foit chofe ferme & ftable à toujours, Nous auons fait mettre nôtre Séel à ces Prefentes. Donné en nôtre ville de Montbrifon, le Lundy dix-huidiéme iour d'Odobre, l'an de grâce mil quatre cens, Par Monfeigneur le Duc, Monfieur de Norry, Meffire Robert de Thalus, Messire Iean le Vifte, Denys de Beaumont, Bailly de Foretz, Maiftre Guillaume Garitel, Pierre Vermini, Licentiez es Loix, Meffire Mâche Guionnet Chantre de Noftre Dame de Montbrifon, & Eftienne d'Entragues, Confeillers. Monfieur prefent. L. RONIER.

LEs Gens des Comptes en Beaujolois pour Très-Excellent & PuifTant Prince Monfieur le Duc de Bourbonnois, Comte de Forefls, Baron, & Seigneur de Beaujeu, Pair & Chambrier de France; A tous Chaftellains, Preuofts, & autres Iufticiers, & Officiers de mondit Seigneur en la Terre & Baronnie de Beaujolois, & à leurs Lieutenans à qui il appartiendra, qui à

prefent font, & feront pour le temps aduenir : Salut, et diledion. Pour la partie des Bourgeois, et habitans de la ville de Villefranche, nous ont efté exhibées les Lettres de mondit Seigneur, féellées de fon grand Séel en cire verte, à filets de foye, contenans les libertez, priuileges & franchifes par feus Noffeigneurs de Beaujeu (que Dieu abfolue) données, & odroyées aufdits Bourgeois communs & habitans dudit Villefranche, par mondit Seigneur en fon grand Confeil, confirmées & approuuées, fi comme apparu nous eft par icelles Lettres de mondit Seigneur le Duc : faites, données, & paffées le dix-huidiéme iour du mois d'Odobre, l'an mil quatre cens; Lefquelles Lettres de poind en poind Nous auons fait regiftrer, & mettre pardeuers la Chambre defdits Comptes la copie, & d'icelles fait faire collation aux Lettres originaux afin de perpétuelle mémoire. Si donnons en mandement par la teneur de ces Prefentes à vous, & à chacun de vous, fi comme à luy appartiendra, que lefdits priuileges, franchifes, & libertez ainfi confirmées par mondit Seigneur le Duc, vous teniez, gardiez, fafîiez tenir, & obferuer de poind en poind, félon leur forme & teneur : & d'icelles laifïiez, fouffriez et fafîiez ioûir, et vfer pleinement lefdits Bourgeois communs, et habitans, ainfi et par la manière que mondit Seigneur le Duc par ces prefentes Lettres de confirmation deffufdites, et defignées, fans les empêcher, perturber, ou attenter aucunement au contraire. Donné fous le Séel de la Chambre defdits Comptes, le dix-neufième iour du mois de Décembre, l'an mil quatre cens et vn. ALEX. MA.

ANne Dauphine, Duchefle de Bourbonnois, ComtefTe de Forefts, et Dame de Beaujeu; Sçauoir faifons à tous prefens et aduenir, que oùie la fupplication et requefle de nos amez et fubjets, nos Bourgeois et habitans de nôtre ville de Villefranche, contenant en effet qu'il Nous plût les libertez, priuileges, et franchifes à eux, et à ladite Ville odtroyez par feus les Seigneurs, et Barons de Beaujeu nos Predeceffeurs, (que Dieu abfolve) louer, ratifier, agréer et confirmer, et les faire tenir félon leur contenu, par la forme et manière que feu mon tres-redouté Seigneur le Duc les a louez, ratifiez et confirmez, comme appert par infiniment public féellé de fon grand Séel, et figné par fon Secrétaire en fon Confeil, auquel inftrument ces nos Prefentes font annexées : et lequel inftrument contenant lefdites libertez et priuileges, a efté regiftré en la Chambre de nos Comptes audit Pais, et donné exécutoire ; Lefquelles libertez, franchifes et priuileges, Nous confiderant l'affedion, et amour que nofdits Predeceffeurs ont eu, et que Nous auons à nôtredite Ville, Bourgeois, & habitans d'icelle, & que icelles libertez, & franchifes ont efté par plufieurs nos Predeceffeurs Seigneurs, &

Barons de Beaujeu confirmées & approuuées, inclinant à leur dite Implication & requefte, icelles libertez, & franchises par Nous & les noftres à toujours, Auons loué, agréé, confirmé & ratifié : Louons, agréons, confirmons, & ratifions par ces Prefentes ; Et mandons, & commandons par ces mefmes Lettres à nos Amez, & Féaux les Gens de nos Comptes, Baillifs, luges, Procureurs, Preuofts, & autres Iufticiers & Officiers de noftre Baronnie, & terre de Beaujolois, qui pour le prefent font, & qui pour le temps aduenir feront, à leurs Lieutenans, & à vn chacun d'eux, fi comme à luy appartiendra, que lefdites libertez, franchifes, & priuileges tiennent, gardent, & iurent par la forme & manière contenue aufdits priuileges, & lefdits Bourgeois & habitans faffent & laiffent jouir, & vfer pleinement & paifiblement, félon la forme & contenu d'iceux ; Et afin que ce foit chofe vraye, & fiable à toujours, Nous auons fait mettre nôtre Séel à ces Prelentes, faites & données en nôtre ville de Villefranche le cinquième iour de Nouembre, l'an de grâce mil quatre cens & treize. Par Madame la Ducheffe en fon Confeil, où eftoient Monfieur de Fougerolles, Monfieur le Bailly Iofferant de fainte Colombe, M. d'Hôtel, le luge & Iencien prefens. SOISSY.

ET his permifîis tanquam rite & légitime fadis & padis, Nos didus Iudex authoritatem noftram ordinariam, & Curiae noftras praedidae interpofuimus, & interponimus pariter & decretum, figillumque ipfius Curiae ad contradus Litteris praefentibus duximus apponendum, in robur & teftimonium praemifforum. Ada fuerunt hoc modo quo fuprà iudicialiter Villaefranchae praedidae, die Martis decimafextâ menfis Septembris, anno Domini millefimo quatercentefimo quadragefimo 110110 : praefentibus viris venerabilibus, & difcretis Magiflris Petro Ponceton, Ioanne Chalandati, Michaële de Ranciaco in Legibus Licentiatis, Petro Vineti in decretis Bachalaureo, Humberto de Mallaualle, Ioanne Cropeti, Guillelmo Garini, Regnaudo Tarbonnerij Greflerio Curiae noftrae, Burgenfibus & habitatoribus Villaefranchae coram nobis iudicialiter aftantibus.

Ada fuerunt praeniifla omnia & fingula modo & forma fuperiùs defcriptis, in quorum fuprà, & Notarij fubfcripti praefentia, & provt fuperiùs defcribitur contineri vidi in Litteris originalibus fuperiùs incorporatis, collationemque cum eifdem originalibus Litteris feci, & exinde praefentes Litteras, feu praefens Vidimus priuilegiorum Burgenfium Villaefranchae fignaui figno meo manuali in talibusficri confueto hic appofito in teftimonium praemiiîbrum. GAYANDI.

Anno, die, loco, et praefentibiis quibus fuprà : praenominati Philibertus de Cofta, Laurentius Bernard, Guillelmus Maufody, et Ioannes à les Motes, Scindici et Confules Villas franchie, nobis Iudici prselibato exhibuerunt, et monftrauerunt quas diétas Litteras patentes Domini noftri Caroli Bourbonij Ducis et Aluergniae, ratificationis, confirmationis, et approbationis priuilegiorum Burgenfibus/ethabitatoribusVillaefranchae, concefforum, fuperiùs infertorum et defcriptorum : quarumquidem Litterarum patentia de verbo ad verbum fequitur, et talis eft.

CHarles Duc de Bourbonnois & d'Auuergne, Comte de Clermont, de Forefts, & Seigneur de Beaujeu, Pair, & Chambrier de France; Sçauoir faifons à tous prefens & aduenir, que pardeuers Nous fe font trouuez nos bien amez les Bourgeois, manans & habitans de nôtre ville de Villefranche en nôtredit Pais de Beaujolois : difans que de long-temps & grande ancienneté, par les Seigneurs de Beaujeu, qui eftoient lors, leur ont efté octroyez & donnez plufieurs beaux & grands priuileges,libertez, & franchifes, & depuis en çà continuez de Seigneur en Seigneur, & par' eux approuuez & confirmez en spécial, nous ont monftré les Lettres patentes de noftre très cher & Ayeul Monfieur le Duc, Louis Duc de Bourbonnois, Comte de Forefts, & Seigneur dudit Beaujeu, confe&es fur la ratification, approbation, & confirmation defdites libellez, priuileges, & franchifes de nôtredite Ville de Villefranche, féellées de fon grand Séel en lacqs de foye, & cire verte ; & aufîi veùes autres certaines Lettres patentes de noftre tres-chere Dame & Ayeule Madame Anne Dauphine, Duchefle de Bourbonnois, Comteffe de Forefts, & Dame de Beaujeu, en ce temps Vefve de nôtredit Seigneur & Ayeul Monfieur le Duc Louis, annexées à fefdites Prefentes, fous le Séel de madite Dame Anne, en lacqs de foye & cire verte : par icelles confirmant, louant, ratifiant les priuileges, franchifes & libertez deffuldites; Enfemble vne attache des Gens de nos Comptes audit Païs de Beaujolois, & lefquels Bourgeois & habitans de noftredite ville de Villefranche Nous ont tres-humblement & inftamment fuppliez, que iceux priuileges, franchifez & libertez contenus & fpecifiez bien à plein, & au long defdites Lettres de feu mondit fieur Louis, Nous plût en enfuiuant nofdits Predecelfeurs, louer, ratifier, agréer & confirmer, & les faire tenir & confirmer félon leur teneur & forme, & comme ont fait iceux nos Predecelfeurs. Nous defirans traiter nofdits Subjets, Bourgeois & habitans de Villefranche fauorablement en leurs affaires & requefte & en toute douceur, pour la grande & bonne affeétion qu'ils ont monftrez à nofdits Sieurs Predecelfeurs, mefmement à noftredit Sieur Ayeul, & auffi à feu mon tres-redouté Seigneur & Père, &

perseuerant auons & à notre aduenement à la Seigneurie : Voulans aufîi le bien & augmentation d'eux, & de leurs choses publiques, après que icelles Lettres auons fait voir & vifiter, contenant les libertez, priuileges, & franchifes deffufdites, en & parmy lefquelles ces nos Prefentes font annexées; En inclinant à ladite fupplication & requefte defdits de Villefranche, icelles libertez & franchifes, & le contenu efdites Lettres, Auons loué, ratifié, approuué & confirmé, Louons, ratifions, approuuons, & confirmons de noftre certaine fcience, authorité & grâce fpeciale, fi meftier eft, par ces mefmes Prefentes : par la teneur defquelles Mandons, & commandons à nos Amez & Féaux nos Baillifs, luges, Gens de nos Comptes, Preuofts, Procureurs, Treforiers, Receueurs, & autres Iufticiers & Officiers d'iceluy notredit Païs de Beaujolois, qui de prefent font, & pour le temps aduenir feront, & chacun d'eux, fi comme à luy appartiendra, Que lefdites libertez, priuileges, & franchifes tiennent & gardent, & d'icelles nofdits Bourgeois, manans, & habitans de nôtredite ville de Villefranche, faffent, laiffent, & foufTrent jouir & vfer pleinement & paifiblement, félon la forme & teneur d'icelles; Et afin que ce foit chofe ferme, & fiable à toujours, Nous auons fait mettre nôtre Séel à ces Prefentes. Donné en nôtredite ville de Villefranche en Beaujolois, au mois d'Aouft, l'an de grâce mil quatre cens trente-quatre. Par Monfeigneur le Duc, & Seigneur de Beaujeu en fon Confeil. TRICHON.

M& "5§§i- ■*§•■ ^§§h^§> <$ §*•-*§§*■ ■*§*-$§§*- Vfr 'W^^fr^^fr-iS*--»*^