SIXT. VI. LES PERES ETAIENT-ILS KECUSABLES
[m m episcopi sui causa judex esse non po- tra ullam suspieionem procedere debent. Cœst : quoniam ci imperare potest episcopus, terum hic (ut diximus) ad justam recusatioùus vices gerit, personamque reprœsentat. nem inducendam, nequaquam necesse est ini- J. y.) micitias capitales esse. Maxima enim purs
621. Tertia hujus concilii nullitas in eo po- hominum vindictam expetit : qui autem vinta est, quod a rom. pontifice convocation dicta ducunlur non modo eam in gravioribus teiit, cumprotestantium, ut ante dictum est, inimicitiis,sedet in levioribus exercere soient : 'cusator esset, et ab his vicissim accusaretur, atque ideo hac animi perturbatione excœcari, iminatimque reus perageretur. Nam ex anti- et ad prave judicandum impelli,et in hanc lorum canonum prœscripto hoc Cœsaris erat quidetn Baldus it sententiam. Quamjuris dis~ 'ficii, potissimorumque christiani orbis mo- positionem curia parlamenli parisiensis seucharum, ut supra a nobis demonstratum cuta, tertio decembris die , anni 1540 , judil. At quod longe deterius est : cem uni litigatori minitatum, recle recusa-
622. Quarto nullitas in eo posila est, quod tum. pronuntiavit.
inlifex recusari legilimis de causis paierai , 625. Si igitur non capitalis inimicus judex
m modo quia accusator et accusatus essct, recusari potest , quanto magis rom. ponlifex,
d etiam quia hoslis apertus proteslanlium in nos tra et protestantium causa hoslis infen-
ios indicta causa damnaverat,proscripseral- sissimus? Quod enim capilalius odium dici
le. Et enim ex veleribus canonibus inimicus aut cogitari potest, quam quo nos prosequi-
mrtsi capitales non sinl inimicitiœ judex tur , in auditos ac indcfensos omnes ad unum
se non potest, sed tanquam suspectas reçu- de mrdio tôliers satagens f
,tur. Ilœc vero in eam sententiam, cujusdam 626. Hue accedil, quod non modo inimi-
nonis, ex pontifice Nicolao excerpti ipsis- eus, sed etiam fœdere conjunctus, quoeum ei
na sunt verba : quod suspecli et inimici ju- arclum inimicitiœ vinculum inlercessit , me-
ces esse non debeant, et ipsa ratio dictât, et rilo recusari possit, ex vulqo recepta docto-
urimis probatur exemplis. Nam guid gra- rum sentetitia. Atque una hnc de causa prœci-
is et amabilius dure quis inimico potest, pua, r ex Henricus, consullissimus princeps ,
am si ei ad impelendum commiserit, qunn adversus hoc tridenlinum concilium denulli-
idere forte volueril? tali judicio nec hu- tate palam protestatus est.
ma debent committi negotia : quanto minus 627. Omnia enim in eo régi ac decerni ex
teina, id est ecclesiaslica? Qui sapiens est in- romani ponlificis nutu exploration habe-
iligat. bat, qui arctissimo amicitiœ vinculo et fœ-
623. Ac sane, si hoc toleraretur, ut inimi- dere Cœsari Carolo Quinto conjunctissimus is judex esset, cette vix ac ne vix quidem bu- erat, régis, r<>gnique sui (ut antea memoravi- \s et œquus judex esse posset : inimicitiœ mus) infensissimo hosti. Adeo, ut isthœc soin dm sunt quœdam animi perturbaliones. Bo- nullitas ab llenrico rege, de procerum conci- »s autem judex ab omni perturbatione ani- lii sui sententia (quod tum prudentissimis vi- » aliénas, iracundiaque erga litigatorem ris constabat) adversus hoc concilium prœpoi.nino vacuus esse débet, ut alius nolabilis sita, pudorem iujicere debeat Us, qui a fdio non, ex de Ambrosio descriptus ostendil temere improbari , rescindique volunt, quœ a I verbis : Judicet ille qui ad pronunlian- pâtre prudentissime acta, gestaque sunt (I. v, on nullo odio, nulla offensione, nulla levi- nns 6 el 7).
U ducalur. Bonus judex nihil ex arbitrio 628. Quinta nullitas in eo versatur quod
>> facit, et proposilo domesticœ voluntatis ; ponlificis legati, non modo ut legati, vica-
I juxta leges et jura pronuntial, slalutis riive, sed et ex capite suo recte recusari pote-
) is obtempérât , non indulget propriœ vo- rant, ne in concilio prœessent. Omnes enim ,
l'tali, nihil prœparutum et méditation de quotquot in eo legatione funcli sunt , in de
• no defert : sed sicut audit ita judicat et si- magnum commodum sibi suisqne reportaturos
c se habet natura decernit. Obsequitur legi- sperabant , alii infulœ, dignitatisqur pontifi-
L , non adversatur. Examinât causœ mérita, ciœ adeplione, pro qaa asserenda fortiter pu-
''<■ mutât. gnabant (ut ex Us duo Joannis Maria de
2V. Qui canon eo notabilior et majori ob- Monte, et Marcellus Cervinus eam adepti
tvatione dignus est quod non modo celeber- sunt), alii vero amplissimœ alicujus mercedis
r -um episcopum theologumque, sed et egre- expectatione. pro tôt lantisque exhaustis su—
9 m prœtorem( primum enim prœlor aeposlea peratisque laboribus, in nulantis labascentis-
ei<cupus Mediolani fuit B. Ambrosius) au- que sedis romanœ columnis fulciendis. Quœ
l'rem omni exceptione majorem habeat. Cœ- recusationis causa recrplœ doctorum nostro-
[<im ejusmodi recusaliones quœ ex causa rum senlentiœ innititur; qui asserunt, judi-
"nicitiarum et aliarum legitxmarum suspi- cem légitime recusari posse, in quacunque lite,
c,iuffi proficiscunlio-, tanta œquilale nilun- ex qua commodum aliquod percipere possit :
li,ut ne pontifi i quidem rom. ullioe su- prœsumptionem enim inesse , utilitatis spe a
P 'no principi jure liceat , cujusquam litis recta ralionis via deflexurum, lucrique cupi-
c,nitionem suspeclis judicibus mandare, ex ditatem ejus animi rectum judicium excœca-
l' muni doctorum calculo. Adeo ut si in turnm (Id., ib., n" 8).
''""i bullis aut diplomalibus hœc clausula 629. Sexta nullitas in eo est quod episcopi
^reretur, non obslanlibus omnibus récusa- cœterique prœsules , quibus deliberalorii suf-
• ibus, hanc de frivolis ac futilibus non ad- fragii in consilio jus erat, et maxime omnium
n endis intelligere oporteret. Litcs enim ut itali , tanquam suspecti légitime recusari po-
f>iliter imj)eralor Justiniunus asscrit, ci- terant , quoniam a romani pontificis nutu
DISCUSSION DES OBJECTIONS CONTRE LE CONCILE
DISWJSblui> uuo ww^»«'
j- , ,,„,• ««Zoo vrobata doctrina, in subtiliortbus et
omnino pendebant a quo ^d^™\*£a „erpfe& jurfi gu«/»om6tM fce6e«orM ™tf<*-
«copafiM cœteraque bénéficia quasi precaria P J u ' % di recusari p0«e «f roi
possidebant,quibus ab eo pro ai bitrio spolian, ï orf. nodo/so,vcre negUean« (I. V, ». U ,
«flfuiçuc poferanf. . ,, or- 635. 5° Dumoulin. - Le pape Adrian VI-
630. Omnes emm omnino ePlscW0SJl PT* aï)rès avoir> Van 1523 , par messire Françoi
suies (ex recepto ^cdfœJZTtZtionis Z Cheregat, son ambassadeur et procureur spé
notius abusu) bullas ab «V /'*"*£ cial mr luu envoyé à la diette de Noremberg,
Pcollationisquebeneficiorumhabe^^ ^ZT confessé que le siège de i 'Eglise
vero in Gallia et Bispania hoc fi^tnte^çe y.^ ^ J0 u et dépravét et du touj
dente principis nommât ion . n lia liai eroei ^ ; ^ /a ptl0n d(
Sicilia minime : Romanus e n m pont »/«*""» ^ proCédée des papes de Rome ei
eorum nominator est rf.^JJ^fe UtJ0 delà en tous les autres prélats de l'Eghsj
beneficiis in ihs P™.»""" 4°»"n'"£ JeZ romaine ; et que longtemps, avait que les ecclé;
soloea possideant W^J^ffiJ™ siastiques avaient desvoyê , et qu'û n'y avoi
debeant : ac proind* in p™*™"..'™™ ^ pas un seul qui fist bien : et que c'estoit m
non possunt. Et emm. facile conncereest eos y J , {{ . j ., commencer le chas
natlali obligation , seinper pd - fofltaftr W l^ ^forLion, alléguant V autorité À
acceptorum remuner a lionem P™V™S0 * ')• St. Chrysostome, disant que notre Sauveu
Hucaccedit quod justissimus "' »^ ^'"Jj voulant réformer et guérir Jérusalem, s'a-
quiqae in hominem con°*tt*ZfoZSs dressa premièrement aux péchés désastres
il debeat , puta cum fbeonobts gtfW"* à celte g le dit Adrian, ïeur promi un con
qui nos ordine âiqnitale et WW^WgJ, cile libre \t général. Partant il ne s'enlendot
Lt : vin emm boni es ^fa7JaT^ pas que le pipe ni ceux de l'Eglise romaine >
potius quam honoris, famœque jactuiam con l Jdassent^ autrement U serait nul et choi
temnere. . Tndovici xil contraire à ladite promesse [Dumoulin, art.U
631. Ac sane ex ^cto^ ^ZZl diis 636. Le pape Clément, son successeur dit
in Galliœ parlamcnlis , ™ *« ™™ ™5 a S qud ies pUs grands princes et république
Tnferioribus cums obsenato.nullus prœss ^Allema^ne allèrent au futur concile uni
consiliarius aliusve magi slia «« ( J«£ im vnsd K# rmU530, à Auguste (Augebourg,
filiis, ncpotibus , aut ponobrms ^XrU) où ils proposèrent leur confession de fou «
L„,.iicn* nm><iu nliams benehcium conmieni j "•* ' l i,r .• „ enl>M*insi.imip. : icelm
in Uusprœsulis causa udices esse possunt Utpotequod suspicione non car eut eos ad remunelationem semper proclwos futuros (L.
verset nure, i unioov, u, ^«^««^ v^.»»tf--- — <
où Us proposèrent leur confession de Joy
forme de réformation ecclésiastique : tccmj
Clément , par bulle expresse , leur promit u
concile général, libre dans deux ans; en /oui
duquel leur permit de vivre, selon leurdh
'»MI,l"""v * » auquel IVUl p vi mu, <-^ ""jL'.'
»,». 9). . ,„„*{*& auod confession et réformation d Auguste.
632. Septima nullitas m eo connt »W. îjw» / COntempt de cest appel qui avo
doctores theologi, pênes quos suff ,ag u connd m/a rlenouvellé à Wormes en
tatorii in concilia jus erat toto etMn*xon\s me VEmpermr ; et au conlempt de
*•« tempore, tam procaciter «fi™™^ ^ZieTscdudit Adrian et de la bulle promes.
Liantes eorumque dog^ta'nto^eo ncUa p n Mit aément p M m, Ul
tosque prodiderunt, ut "^T^^'S. successeur, de sa seule autorité décerna se
lamque congregationem ^rdemf^rmi^ si ce , ^^ ,«
Urent, in qua viru *nti, ac Jf[a'^c l £ Cq°ieouJniversel, à Mantoue, ville d'Italie Ire
oralionibus, contumeliosisque q «« ^™ «J e *™ u, Et depuis, sans y rien faire le tran<
leis eos non lacesserent , t™™™^^ pJta à Vicence, autre ville d'Italie sous .
opiniones, W^«wy« ^ 'iffi^^ domination des' Vénitiens, ou encore ih
préfacèrent, onlpra %"iU$sl uidm fist rien ; mais le suspendit jusqu'à ce qu av
proponerentur. Undesequiturexjunsquiaem I . El d ls pour aUrf
Iricripto , sum-agns consuUatorus erend 'ZTmeZre mine, le fit sauter hors d'Ital
Ludquaquam idoneos fuisse ^um^n^[ [^ viUe Trente vers 'les Allemagnes , ass
pragmatici loquuntur) r^%jW-& ^de Venise et Italie ; et là l'èrigea, pars
Iras partes ^^^p^d^Tt Lies, patentes du 13 décembre de Van «fi
Œa^ S0^ Pot T^mlnencer il y envoya tn
judici postea «W^^ÛX^SSSS cardinaux, pour tenir son lieu et y prsid
non potest, hoc est sufT> agiumconsuttaiorium ^ ^ a qu pap(}t a
autdeliberatoriumhabcre{L.V,n.™). dmx krs parvind^
. 633. Octava nullilas in tl^^J^ %%s luy successivement. Et le tiers fust pa
plerique omnes m^.^^^1^1 fenu sans le faux reproche et calomnie q
prœsules, quibus ^ntjndipot^tas^al^ «en ^ ^ ^ condaV^
exigua admodum eruditione Pr«f1/* "scpnf- 3^wre et estre luy-mesme pape, cormm
Nec enim insacris litteris »ngW^ \%™£ «d is le £t tiers , nommé *W
trum canombusacdecretis,l "<™Jl™™™t Pol amplement monstre par faits et es cri}
cù, grœcis et latims, ^f^tUamt que la dite objection et reprochera sçav<
quas «te eorum quisquama faW^ffiJj £•/ avoit communiqué et consenty avec
H 634. Undesequitur merito r f«««" J0^" ffiwrie»*) eVS« An»'" ; '»^'s» aM c0.n<fa
et ex judiewn ordine fflmfii ^'Vio^ùl auTavoi toujours esté et estait aussi pari
^^ ememy ^ lJtC réf0rmati°n 6t ^ l