‹ Histoire du droit français par m. F. Laferrière Droit germanique, droit mérovingien et carlovingienChapitre 181 sur 199 · PROLOGUE DE Là LO! DES BURGONDES ET OBSERVATIONS SCR CE PROLOGUE · texte numérisé non relu

PROLOGUE DE Là LO! DES BURGONDES ET OBSERVATIONS SCR CE PROLOGUE

Fir gloriosissimus Cundebaldus rex Burgundionum.

Cum de parenlum , nostrisque conslitutionibus , pro quiete et ulilitatepopulinostri impensius cogitaremus, quid potissimumde singulis caussis et (itulis honeslali , disciplina' , rationi et justitiæ eonveniret, coram positis optimatibus nostris universa pensavimus , et tam nostra quam eorum seutentia , mansuris in ævura legibus sumpsimus statuts perscribi.

IN DE] NOMINE ANNO SECUNDO REGNI DOMIN! NOSTRI GLORIOSISSIM1 GUNDEBALD1 REGIS.

LIBER C0N8TITCTI0NCM DE PRÆTERITI8 ET PRÆSENT1BCS ATQl’E IN PERPE- TUÜM CONSERVANDIS LEGIBUS , EDITES SUB DIE IV SAL. APRIL. LUGDCNI.

Amoro justitiæ, per quam Deus placatur, et potestas terrenæ dominationisadquiritur,eaprimum habito consilîocomitum,procerumque noslrorum studuimus ordinare, ut inlegritas et æquitas judicandi a se omniapræmia, vel corruptiones excludat. Omnes itaque administrantes judicia secundum leges nostras , quæ communi tractatu compositæ elemendatæ sunt, inter Burgundionem et Romanum præsenti tempore judicare debebunt : ita ut nullus aliquid de caussis vel judiciis præmii vel commodi nomine, a qualibet parte speret aut præsumat accipere : sed justiliam , cujus pars merctur, oblineat, et sola sufflciat inlegritas judicantis. Cujus legis conditionem nobis quoque credidimus iniponendam, ne ullus in quolibet caussarum gencre iotegritatem noslram suffragiis , aut præmiis adtentare præsumat ; a nobis quoque primum æquitalis studio repellenles , quod a cunclis sub regno nostro judicantibus fleri prohibemus. Nec flseus noster aliquid amplius præsumat, quam quod de sola iiHationc mulctæ legibus legitur constitutum. Sciant itaque optimates,

COMITES, CONSILIARII , DOMESTICI ET MAJORES DOMES NOSTR.C , CANCEL- CSRII , ET TAM 8URGUNDI0NES OCAM ROMANI CIVITATl H AUT PAGORUM

APPENDICE VI

COMITES , VEL JUDICES DEPUTAT! OMNF.S , ETIAM MILITANTES , nihil Se de

causais his, quæ actæ aut judicatæ.fuerint, aliquid acccptupos , aut a litigantibus promissionis ve}i præmii nomine quæsituros ; nec partes ad compositionem , ut aliquid vel sic accipiant, a judice compellantur. Quod si quis memoratorum corruptus contra leges nostras , aut etiam juste judicans , de caussa vel Judicio præmium convictus fuerit accepisse, ad exemplum omnium probalo crimine capite puniatur : ita ut facultalem ejus, in quo venalitas vindicatur, flliis aut legilimis hcredibus suis, quæ in ipso punita est, culpa non auferat. . - .

Notariissane depulatorum judicum,projudiciorum commodisin caussis ultra deeem solidos addictis , singulos tcemisses Censuimus posse sufflcere, inlra deeem solidos minora çommoda quæsituris. Inter Romanos vero interdiclo simili conditione venalitatis crimine, sicut a parentibus nostris slatutum est, romanis legibus præcipimus judicari : qui formam etexpo9itionem legum conscriptam, qualiter judicent, sc noverint accepturos, ut per ignorantiam se nullus excuset. De male vero anteacto tempore judicatis prioris legis forma servabitur. Hoc etiam inserentes, ut si forte judex in corruptione accusâtes convinci nulla ratione potuerit,accusator simili pœnæsubjaceat,quainjudicem corruptum præcipimus sustinere. Si quid vero legibus nostris non tenetur insertum, hoc tantum ad nos referre præcipimus judicantes. Si quis sane judicum , tam Barbants quam Romanus, per simplicitatem aut negligentiam prævcntus, forsilan non ea , quæ leges continent , judicavit et a corruptione alienus est , XXX solidos Romanos se noverit inlaturum , caussa denuo discussis partibus judicanda. Illud adjicientes, ut si judices tertio interpeliati non judicaverinl, et caussam habens interpellalionem nostram crediderit expetendam , et judices suos ter se interpellasse, et non se auditum fuisse probaverit, XII solidorum judex inlalione mulclabitur. At si quisquam de quolibet caussæ généré omissis judicibus, hoc est, tertio, ut supra jussimus, non interpellatis, ad nos venire præsumpserit, eum ilia, quam in judicem differentem statuimus, muleta constriugat. Et ne forte per absentiam deputatorum judicum negotia differantur, nullam caussam absente altero judice vel Romanus Cornes vel Burgundio judicare præsumat, qualenus studeant, ut sæpius expctenles se de legum ordine incesti esse non possint. Conslitutionis vero nostræ

510 LIV. IV. ÉPOQUE FRANÇAISE. l“ PERIODE.

seriem placuil etiam adjecta Comilum subscriplione firmari , ut definitio , quæ ex traciatu nostro et commun) omnium voluntate conscripta est, etiam per posteras custodila perpeluæ pactionis teneat flrmitalem.

Sequuntur Domina eorum qui legea vel sequentia constituta , et iila quæ in priori pagina conlinentur, signaluri aunt, vel in posterum cum proie Deo auspice servaturi (XXXII Comités).

Ce Préambule de la loi des Burgondes est , en même temps, une Constitution sur l’exercice de la justice, confirmée par la souscription des Comtes, pour le présent et l’avenir. — Dans les règles qui ont pour objet d’assurer l'intégrité des jugements et d’écarter les tentatives de corruption, les erreurs venant de l'ignorance des lois , les dénis de justice, ou voit que le législateur a continuellement en vue les Burgondes et les Romains, les comtes et les juges des deux nations. L’esprit d’égalité, qui a fait le caractère distinctif de la loi des Bourguignons et de leur domination, inspire la Constitution préliminaire; et celle-ci fournil la preuve positive que les Romains étaient jugés [tardes Comtes , par des juges de leur nation , et non par les Comtes et les juges de la nation bourguignonne. Cette preuve , si formelle en ce qui concerne le pays soumis aux Burgondes, peut être regardée comme la règle suivie généralement par les Germains dans la Gaule soumise : la règle seulement pouvait faire exception dans les habitudes des Francs, comme nous le disons dans le texte , en son lieu , lorsqu'il s’agissait de l’exercice de la justice criminello *.

Page 1