‹ Histoire du Prieuré de Saint-Lô de RouenChapitre 51 sur 78 · IO · texte numérisé non relu

IO

xm h.

Renonciation du chevalier Jean de Beu:(eville à tout droit sur Froberville.

A tous ceus qui ces lettres veront le baillif de Rouen salus. Sachiez que par devant frère guillaume de Croisset garde du sccl des obligations de la vicomte du dit lieu fu présent noble homme monseigneur lehan de Beuseville chevalier qui de sa bonne volcnte recognut qu'il avoit quittié et delessié a tous iours a hommes religieulx le prieur et le couvent de s^ Lô de Rouen c*est ascavoir tout le droit Taction U pooste (i) la scgnourie tout cheu qu'il avoit et poveit avoir demander et reclamer en une masure avec les edefîces et en chine sous de rente qu'il avoit sus la dite masure la quele masure siet en la parrolsse de Vtoberville entre la terre des hoirs Suzanne des Mons d'un coste et a Theritage nicole Saint Pierre d'autre aboutant au quemin de Fescamp d'un bout lequel delès il leur avoit fet pour cheu qu'il avoit enquis et seu diligeamment par bonnes gens dignes de foy que J'heritage dessus dit étoit- de tout aumosne et que il n'i avoit nul droit et avecques cheu il leur quita tout le droit qu'il avoit en l'église de Frobervill se aucun en prenoit et promist le dit chevalier pour lui et pour ses hoirs que ianiès ès choses dessu dites riens ne demandeist pour raison nulle quele qu'ele soit et aveques cheu il s'obliga a apporter as dis religieux les rentes que il a de héritage dessus dit et pour cheu tenir et remplir les dittes choses le dit chevalier en obligea soi et ses hoirs et tous ses biens muebies et non muebles présents et avenir et son cors a tenir en prison se il venoit contre ces choses. En tesmoing de ceu nous avons fet mètre a ces lettres le seel des dites obligations sauf autrui droit (2). Ce fu fet lan de grâce mil ccc vint le mardi après la s* Lucas evangeliste.

(Belle charte sans sceau).

(x) Puissance.

(2) Droit d'autrui.

xm i.

Le chevalier de Beu:(eville reconnaît devoir au Prieuré de

Saint-Lô 2j sols de rente pour certaines tenures à Frober*

ville.

A tous ceux qui ces présentes lettres verront ou orront lehau de Bcuzeville chevalier salut. Comme descort fust ou eust esté meu entre religieux hommes et honestes le prieur de saint Lô de Rouen et le couvent d'une part et moy d'autre sur ceu que les dis religieux vouloient et demandoicnt avoir et percevoir en certains lieus assis en mes fies vinc et chine soûls chascun an de rente et nous sur cen eue délibération et consel des sages avons fait pais et accort ensemble. Sachent tous que geu dit chevalier pour moi et pour mes hoirs ne mie voulant empeschier le droit ou raison de Teglise sui tenus rendre et paier as di religieux chascun an les vinc et chine soûls de rente dessus dis au terme de Pasques. Et est assavoir que toutes fois que les dis religieux pourront trouver ou trouveront a achat en leur fies la dite rente ieu la serai tenus paier pour euls en moi acquitan^ d'icele laquele chose faite les dis religieux ou leurs successeurs ne pourront des dis vinc et chine sols de rente aucune chose demander a moy ou a mes hoirs ou a ceus qui de nous arront cause. Et quant a ceu tenir enterigner et du tout aemplir geu chevalier dessus dit pour moi et pour mes hoirs oblige tous mes biens meubles et immeubles prcsens et a venir a prendre vendre et despendre par la iustice en qui iuridicion il seroient tenues pour la dite rente paier au terme dessus dit as dis religieux ou a leur commandement. Le premier terme coramcnchant a Pasques prochain a venir et pour rendre tous cous dépens damages et missions fais par lest dis religieux ou par leur commandement en deflfaut du paiement de la dite rente de quoi iceus religieux ou le porteur de ces lettres seront creus par leur serment sans autre preuve. Et quant a ceu renunchans a tous privilèges de croix prise ou a prendre a toutes decepcions et exepcions de fait et de droit a toutes grâces de princes ou de pape octroies et a octroier et cspecialement au droit disant général renunciacion non valoir et a toutes autres choses qui pourroient valoir a moi

ou a mes hoirs ou as auans cause de nous a empechier les choses dessus dites ou aucune d'iceles. En tesmoing de laquele chose i'ai mis en ces lettres Timpression de mon propre seel sauf tout autre droit. Qieu fu fait ian de grâce mil trois cens et vint le vendredi après feste saint Michiel tumbelaine. Tesmoins Guill. de Beusevill chevalier mon fis mons. Guill. de Saint Laurens personne (i) de Saint Laurens en Caus. monsieur Guill. Heste vilain chanoigne du dit lieu. Mahieu Feltez et plusieurs autres.

Donation du fief Je Heudierville, m la paroisse de Froberville, par Guillaume de Heudierville.

Omnibus sancte matris ecclesie fîliis ad quos presens carta pervenerit Willelmus de Heudeiervill et Rogerus filius eius salutcm in primo salatari. Ad universitatis vestre noticiam volumus pervenire. nos assensu et voluntate Amaurici comitis Ebroicarum iunioris dédisse et concessisse et presenti carta et sigillis propriis confirmavisse ecclesie Sancti Laudi Rothomagensis et canonicis ibidem Deo scrvientibus. in perpetuam liberam et quietam elemosinam totum feodum nostrum quod est in parrochia Béate Elene de Froberti villa cum onini iure quod in eodem feodo habebamus, videlicet in redditibus, auxiliis, et relevationibus et omnibus aliis rébus ad nos de iure feodi predicti pertinentibus. Nomina autem hominum qui predictum tenent feodum et redditum reddunt hec sunt. Nicholaus Guernet miles viginti et quinque solidos. Rogerus Lcnouel septem solidos et dimidium. Rogerus Fraisnel très solidos et dimidium. Rogerus de Bosco duos solidos et inio»' denarios. Rogerus luas iiiio»" denarios. Robertus Waguel, filius Fagueline vi denarios currentis monete singulis annis ad mediam quadragesimam per manum predictorum et heredum ipsorum reddendos. Hanc elemosinam iuravimus garantisare prcfatis canonicis sancti Laudi contra oranes homines et feminas pro possc nostro Icgitimo. Pro hac autem concessionc et clemosine confirmationc dedorunt nobis prcfati canonici viginti libras andegavcnses et viginti solidos eiusdem monete in predicti beneficii

(i) Curé.

reconpensatione. Memorati vero homines iuraverunt super sacrosancta evangelia quod predictum reddîtum • saepe diciis canonicis pcrsolveiit ad memoratum medie quadragesime terminum. Aciuni fuit hoc apud Rothomag. coram W. domino de Tornebusc tune G)nstancicnsi episcopo. Testibus eodem W. episcopo. Magistro Roberto de Fovilla presbitero. Roberto de Porta clerico senescalli Normanie. Ricardo de Tornebusc. Ricardo de Bosco militibus. Willelmo de Folmuchun et Joanne de Bosevilla et aliis pluribus.

(Collationné sur roriginal. Sans date mais avec sceau).

Donation de sainte Colombe par Emengarde de Cuverville. (vers II 64)

Noverint universi tam présentes quam futuri quod ego Emiengardis de Cuberti villa etWillelmus primogcnitus meus et alii filii mei viddicet Henricus et Remigius et Goscelinus de Sancta Coluraba cuni Ricardo et Willelmo presbitero filiis suis intègre douavimus pro salute animarum nostrarum et antecessorum nostrorum et in perpetuam concessimus elemosinam ecclesie Sancti Laudi Roth. et canonicis regularibus in eadem constitutis quicquid iuris. habebamus vel babere dicebanius in ecclesia sancte columbe excepto presbitero quod in usus sacerdotis ibidem ministrantis integrum volumus rcsservari qui et per manum nosiram aut heredum nostrorum priori st» laudi débet presemari et quicumque ille sit integri tamen testimonii iurata fîdclitate ecclesie sancti laudi per manum prioris sancti laudi in predictam ccclesiam introduci. hanc vero donationem et conventionem Gocelimus cum fîliis suis iuravit tenendam et garantisandam Ermengardis autem tactis sacrosanctis evangeliis bona fide pepigit conservandam. Testibus Radulpho de Ebclunt. Odouyno iratrc suo. Ricardo de Gillarvilla. Johanne de Betella. Willelmo fratre suo. Osberto presbitero. Gauf. de Aicncort. Gisleberio le drapier. Robcno clerico de Rafetot et pluribus aliis.

XV a.

Confirmation par Rotrau de la donation de Sainte-Colomk par Emengard de Cuverville.

Rotrodus Dei gratia Rothomagensis archiep. omnibus ad quos présentes littere pervenerint salutem in Domino. Nostre vocationis exigit officium bénéficia ecclesiis et vins religiosis collata ne a posterorum décidant memoria in scripturam redigere et ne aliquorum malîgnantium pravitate subtrahî possint vel minui protegere et tueri. Notum esse volumus presentibus et futuris quoi Ermengardis de Cubertiviiia et filii sui Guillelmus Henricus et Remigius et Gocelinus de S^ Columba cum filiis suis Richardo et Guilielmo quicquid iuris habebant aut quacumque ratione sibi vendicabant in ecclesia S«e Columbe totum in manum nostram libère resignaverunt. Nos a dis-ine pietatis întuitu predictam ecclesiam cum omnibus pertinenciis suis dilectis filiis nostris Roberto priori et canonids St» Laudi Roth. salvo iure episcopali et parrochiali in liberam et perpetuam donaviiAus elemosinam. Statuiraus et pro bono pacis ut ad recognitionem huius donationis presbiter qui in eadem ecclesia mtnistraverit decem solidos usualis.monete iam dictis canonicis annuatim de presbiterio reddat. Quorum omniiim ius et possessio ut sibi rata et inconcussa in perpetuum permaneant presenti scripto et sigilli nostri munimine dignum duximus roborare. Testibus de Novo burgo Roth. decano. Ivone. Atnico. Rainaldo. Waltero de sto Valerio Roth. archidiacono. Roberto capellano. Magistro Herberto. Rogero de Varvich Roth. canonicis.

(Collationnée sur roriginal).

XV *

Confirmation par h doyen de la Cathédrale de la donation de Sainte-Colombe.

Robertus dei gratia Roth. ecclesie dccanus et universum eiusdem ccclcsie capitulum filiis omnibus si« matris ecclesie salutem et orationes in domino. Fructuosum est divini operis indicium veritatis testi-

monium perhibere. Inde est quod ad omnium volumus devenire notidam Ermengaidem de Cuthbertivilla et filios dus Guillelmum Henricum et Remigium et Gocelinum de S» Columba cum filiis suis Richardo et Willelmo quicquid iuris habebant aut quacumque ratione sibi vendicabant in ecdesia S<< Columbe bénigne et liberaliter eidem iuri omnino renunciaotes totum in manu reverendi patris nostri Rotroldi Dei gratia Roth. archiepiscopi resignasse. Ipse vero ad petitionem et instandam eorumdem divine pietatis intuitu predictam ecdesiam cum omnibus pertinendis suis venerabilibus vins Roberto priori et canonids S^^ Laudi Rothomagcnsis salvo iure episcopali et parrochiali in liberam et perpetuam donavit elemosinam. Ne igitur huîusmodi donatio que canonice hcta et nostro assensu roborata est aliqua malignitatis pravitate in posteruni subtrahi possit aut minui, eoni in scripturam curavîmus redigere et sigilli nostri patrodnio communire.

(Copie colUtionnée sur T original).

XV c.

Maurice, archevêque de Rouen, reconnaît que le patronage de Sainte-Colombe appartient à Saint-Lô.

Omnibus chri$ti fidelibus ad quos preseus scriptum pervenerit Mauridus episcopus divina miseratione Roth. electus licet indignus salutem in Domino. Noverit discretio vestra quod cura causa verteretur coram nobis inter priorem et conventum s" laudi Roth. ex unaparte et gocelinum de S<> Columba militera et Guillelraum de Cubertivilla ex altéra super iure patronatus ecclesie de S«* Coluraba in Caleto instrumentis utriusque partis in iure exibilis diligenter auditis et intellectis et omnibus rite peractis cura nobis constaret per instrumenta prioris et canonicorum a bone memorie Rotrodo Roth. archiepiscopo super iure patronatus eiusdem ecclesie eisdem canonicis collata quod Emengardis de S<a Columba et filii sui Willelmus Henricus et Remigius et Gocelinus^de S»* Columba cum filiis suis Ricardo Will. quicquid iuris habebant aut quacunquc ratione sibi vendicabant in dicta ecclcsia S^c Columbe totum in manum dicti Rotrodi Roth. archiepiscopi resignassent qui

divine pietatis intuitu predictam ecdesiam cum omnibus pertinentiis suis prcfatis priori et canonids S** Laudi Roth. salvo iure episcopali et parochiali in Hberam et perpetuam donasset elemosinam quam donationem etiam capitulum Roth. confinnasset. nos de consilio bononim virorum dictis priori et canonids S'* Laudi Roth. ius patronatus prefate ecdesie adiudicavimus prcdictis Gocelino de Sancta Columba miiiti et Guillelmo de Cuvervilla super prescntationem prefate ecdesie perpetuum silentium imponentes. et ut hec nostra. sententia rata et firma pertnaneat illam sigilli nostri appositione duximus confirmandam. Datum antio Domini mp. ce», xxxi mense septembris. (Copiée sur l'original ).

XV d.

Donation par Gilbert d'Orival au chapitre de Saint-Lô d'un ntanoir à Sainte-Colombe, où est située la grange dtmeresse,

Notum sit omnibus presentibus et futuris quod ego GiUebertus de Orival dedi et concessi pro salute anime mee et antecessorum meorum Deo et ecdesie S^ Laudi Rothomagensis et canonicis ibidem Dec servientibus in perpetuam elemosinam liberam et quictam ab omni redditu serx'ido et consuetudine ad situm granchiarum suarum et aliorum edificiorum suorum sibi ad descendendum et hospitandum nccessariorum masagium quoddam in villa S<« Columbe ubi mansit Robertus filius Rogeri et scicndum quod elemosina hec non pertinet ad elemosinam vicarii ecdesie S« Columbe nec poterit sacerdos i S" Columbe iure vicarie suc ibi aliquid clamare vd manere ibi nec alius nisi ad voluntatem prcfatorum canonicorum. Et ut hec donatio eis rata et inconcussa permancat eam sigilli md munimine roboravi. Testibus his Guillelmo sacerdote $*« Columbe. Gocelino de S<« Columba. Petro de Orival. Walterio le Comte. Roberto filio Urselli et multis aliis.

{Copie sans date extraite d'un rouleau de vélin où sont transcrites d* antiquité grand nombre de chartes dudit Prieuré). ,

XV e.

Contestation entre le prieur de Saint-Lô et les seigneurs de Sainte-Colombe au sujet du patronage de l'église.

Omnibus Christi fidelîbus ad quos prescns scriptum pervenerit lohannes prior Sancti Laudi Roth. totusque dusdem lod conventus et Goceliuus de S<^ Columba miles et GuiUelmus de Cuvervilla salutem in Domino. Cum causa verteretur inter nos priorem et conventum Sancti Laudi ex una parte et nos Gocelinum et Guillelraum ex altéra super iure patronatus ecclesie S^^ Columbe in Caleto ex altéra coram venerabili pâtre mauricio Roth. archiepiscopo tanquam coram indice ordinario quod lus patronatus nos dicti pnor et canonici dicebamus ad nos de iure pertinere per quedam instrumenta a bone memorie Rotrodo quondam Roth. archiepiscopo, super hoc ad instanciam domine Ermengardis de Cuvervilla et filiorum suorum et resignationem omnis iuris quod habebant et habere potebant in ipso patronatu in manu dicti Rotrodi archiepiscopi eis confecta et a decano et capitulo Rothom. eis confimiata, dictis vero Gocelino et Guillelmo asserentibus e contra per quedam instrumenta capituli Sancti Laudi domus ius ad se pertinere ita videlicet quod illi vel heredes eorum debebant presentare priori quemcunque vellent dericum dummodo idoneum et prior tenebatur eum presentare archiepiscopo et tamdiu inter nos coram iam dicto Mauricio archiepiscopo fuisset super eisdem instrumentis litigatum quod idem archiepiscopus omnibus rite peractis per difRnitivam sententiamnobis priori et canonicis adiudicavit dictum ius patronatus iam diae ecclesie a qua sententia dicti Gocelinus et GuiUelmus appellaverunt et ad priores de Houvilla ec de Basquevilla litteras apostolicas impetraverunt coram quibus cum aliquandiu inter nos fuisset litigatum tamdem pro bono pacis nos dicti prior et conventus ex una parte et nos dicti Gocelinus et GuiUelmus ex altéra in quinque canonicos S^ Laudi videlicet Guillelmum dictum Monachum Robertum de Escrutevilla. Radulfum de Mesnillo. lohannem de Fiscanno'et Robertum de Yspania compromisimus. Ita quod hii quinque bonà fide instrumentis utriusque partis diligenter inspeais et veritate diligenter inquisita utrum antecessores

dictorum Gocelini et Guillelmi tantum fecissent vel per instrumenta vel alio'modo quod ilii nec heredes eorum in presentatione dicte ecclesie nichil iuris habeant et ngnita veritate tenentur infra hoc festumS. Michaelis in Monte Gargano proxime venturo pronunciare arbitriuni suum. Ita quod si aliquis eorum infra hoc infîrmari contigitur ita qupd non possit commode cum aliis intéresse teuetur dicere eis consilium suum et illi pronunciabunt. Et si aliquis illorum infra hoc mon contigerit quod abstt reliqui quotquot erunt pronunciabunt et reddent parti habenti fus in re ius suum fideliter. Et nos tenemur eorum observare arbitrium sub pena centum librarum turonensium a parte resiliente pani non résilient solvendarum et $uper hoc ad cautelam hoc partitum inter nos fecimus cyrographum sigillis nostris altematim confirmatum. Datum anno domini mo. cc^. xxx^. m», ultima die mensîs iulii.

(Extrait da rouleaa de vélin).

XV /

Sentence arbitrale qui adjuge à Saint-Lô le patronage de Sainte-Colombe.

Omnibus Christi fidelibus ad quos presens scriptum pervenerit Guillelmus dictus Monachus, Robertus de Escrutevilla, Radulfus de Mesnillo, lohannes de Fiscanno et Robertus de Yspania canonid Sancti Laudi Rothom. salutem in Domino. Super controversia que vertebatur coram de Ouvilla et de BasqueviUa prioribus auctoritate apostolica inter priorem et conventum sanai Laudi Rothom. ex una parte et Gocelinum de s^ Columba militem et Guillelmum de Cuthbertivilla ex altéra super iure patronatus ecclesie de s^ Columbe in Caleto super quo a îam dictis partibus prout in litteris utriusque partis sigillo sigillatis continetur in nos extitit compromissum. instrumentis igitur partium dili* genter inspectis veritate negocii diligenter inquisita die ad terminandum arbitrium partibus assignata partibus presentibus habito prudentium virorum consilio arbitrium nostrum terminavimus et dictum arbitriuni nostrum protulimus in hune modum videlicet quod ius patronatus iam diae ecclesie de S^^ Columba in Caleto de iure pertinet ad iam

dictos priorem et conventum S<i Laudi Et quod antecessorcs dictorum Gocelini et Guillelmi de Cubertivilla taliter fecerunt. quod illi nec heredes eorum in presentatione supradicte ecclesie nichil iuris habent unde super his Gocelino et Guillelmo perpctuum silentium imposuimus dictos priorem et conventum ab impetitione eorum super his absolventes. Et quia sigilla autentica non habebamus sigilla venerabilum et religiosorum virorum domini Nicolai prions S" Audoeni Roth. et domini lohannis prions béate Marie Magdalene qui présentes erant iu proclamatione dicti arbitrii presénti scripto procura vimus apponi. Interfueruntet cum dictis partibus quando prolatum fuit arbitrium Michael de sto Amando. Lucas de s»» Martino. Magisîer Balduinus. Laurentius de Fovilla. Nicolaus de s»» Stephano et lohannes de Caste neto presbiteri Magister Laurentius de Vemone. Magister Guil lelmus de sto Audoeno. Magister Robertus de s«> Laudo. Magister Radulph de ultra Secanam magister Philippus et magister Guillelmus socius eius. Et magister Guillelmus Bodiii iuris periti. Et Robertus de sto Audoeno. Petrus de s^oIacoboetReginaldusBritonotarius et multi alii. Datumapud Sanctum Laudum. videlicet in grandi aula anno Domini mo. ce», xxxoinomense septembris tertia die an te festum beati Micbaelis.

(Extrait du rouleau de vélin). *

XV ^

Guillaume de Cuverville reconnaît que le patronage de Sainte- Colombe appartient à Saint-Lô, avec deux parts de la dîme.

Notum sit omnibus presentibus et futuris quod cum contentio seu controversia mota fuisset inter me Guillelmum de Cuvervilla armigerum ex una parte et viros religiosos priorem et conventum sancti Laudi Rothom. ex parte altéra super iure patronatus ecclesie sancte Columbe in Caleto Rothom. diocesis. Quod ius dicebam de iure et consuetudine ad me pertinerc debere dictis religiosis contrarium asserentibus et dicentibus ius patronatus predicte ecclesie ad se et suum monasterium pertinerc debere litteras predecessorum meorum et alias et

rationes quamplures effîcacissimas précédentes per quas rationes et lîtteras michi et amicis meis constat evidenter lus patronatus ecclesie memorate ad eosdem rdigiosos et eorum monasterium pertinere debere. Ego predîctus Guillelraus quicquid iuris rationis et aoioDÎs habebam petebam reclamabam et que habere petere et redamare poteram quacunque ratione quocunque titulo seu quacunque ex causa in iure patronatus ecclesie sepedicte dictis reiigiosis et eorum successoribus et eorum monasterio pro me et meis heredibus et aliis omnibus quibuscunque a me causam habentibus quito penitus et dimitto volo insuper et concedo quod dicti religiosi dictum ius patronatus dicte ecclesie cum duabus parti bus garbarum decimalium crescentium infra metas et decimationem parrochie ecclesie antedicte ex nunc in perpetuum possideant bene libère pacifice et quiète et exinde suam omnino possint facere voluntatem absque ulla reclamatione contradictione oppositione molestatione vel impedimento mei vel heredum meomm in posterum faciendis. Promitto etiam fideliter pro me et heredibus meis quos ad hoc specialiter obligo quod in predictis seu eorum aliquo nichil omnino reclamabiiçus nec dictos religiosos aut eorum successores super premissis seu aliquo premissorum in aliquo foro ecclesiastico vel seculari molestabimus seu inquietabimus in futurum. Ad que omnia et singula predicta in posterum firmiter fideliter et inviolabiliter observanda reiigiosis sepedictis eorum successoribus et eorum monasterio me et heredes meos et omnia bona mea et bona meorum heredum obligo penitus et expresse. Et ut hoc ratum et stabile permaneat in perpetuum ego prcdictus Guillelmus predictis reiigiosis présentes litteras tradidi et concessi sigilli mei munimine roboratas. Aaum mense octobris anno domini m», ce*», octogesimo nono... testibus hiis domino Guillelmo de Houtetot milite, magistro Roberto dicto Berenger derico. Michaele de Grinvilla. lacobo de Chery. Guillelmo dicto Forestar.

(Belle charte. Copié sur roriginal).

Page 1