ADRIANUS CATHOLICE ECCLESIE EPISCOPUS
Ego Guido pb^ card. tituli S^ Chrisogoni. Ego Ubaldus presbr card. tituli S« Praxed.
(eflfacé) StiMarcelli.
Ego Octavianus presb»* card. tituli S« Cecilie.
Ego Henricus presb' card. tituli S*o™™ Nerei et Achillis,
Ego Imams Tusculi episcopus.
Ego Cencius Portuensis et Sancte Rufine episcopus.
Ego Gregorius Sabinensis episcopus.
Ego Odo dUcon. cardin. S^ Georgii ad vdum aureum.
Ego Gurdo diac. card. St« Marie in porticu.
Ego Jacentus diac. card. S«« Marie in Colmydyn.
Ego Ildebrandus diac. card. S" Eustachii.
Ego Odo diac. card. S* Nicholai in Carcere Tull.
Datum Laterani pcr manum Rolandi prcsb. card. et cancellarii. illi idus dcccmbris indictionc v anno dominice iocarnationis M®. c«. Lvio. pontificatus vcro domini Adriani pape quarti anno tertio.
vn.
Confirmation au couvent de Saint-Lô de plusieurs bénéfices par le pape Luce III.
Lucius cpiscopus scrvus scrvorum Dei dilcctis filiis priori et conventui S*' Laudi Rothom. salutem et apostolicam bencdictioncm. Lctis de religionis obscrvantiis institutis diligcnti dcbcmus cura prospicere et carum comniodis auxi liante Domino propcnsius imminerc. Eaproptcr dilecti in domino filii vestris iustis postulationibus annuentes antiquas et rationabilcs consuctudiues et dignitates quas in ecclcsiis de Brcautc Hadouct Bourdcni vos habere nosciraus ecclcsiam S"Columbcsicutcam iuste et sine controvcrsia possidetis auctoritatc apostolica confirmamus et prcsentis scripti patrocinio communimus. Nulli crgo omnino hominum liceat hanc paginam nostre coniirmationis infringere, etc. . . .
Datum Vérone vi. Kal. novcmbris.
Charte de Henri II, roi d' Angleterre, confirmant aux religieux de Saint'U leurs possessions présentes et futures,
H. Dei gratia Rcx Angl. et dux Norman. et Aquit. et cornes Andegavensis arcliiepiscopo Rothomagcnsi, episcopis, abbatibus, comi-
tibus, baronibus Justi. viens ministris et omnibus fîdclibus suis totius Normannie salutcra. Sciatis me concessisse et presenti carta mea confirmasse ecclesie S. Laudi Rothom. et canonicis regularibus in ea Deo servientibus omnia subscripta que rationabiliter data sunt eis et concessa videiicet Brealtare cum ecclesia et decimis totius parrochie et feiriam et forum in eadcm villa que eis concessi cum consuetudinibus quas habent fora aliarum abbatiarum in Normannia et feodum quod tenebat Villelmus de Brealtari de Willelmo de Roumara. Arclou cum ecclesia et molendino. Unam prebendara in Burdeneio cum ecclesia et molendino et duas partes décime quas tenebat S3rmon de Burdeneio in dominio suo in eademparrochia. Terram quam dédit eis Rad. Waspail et pratum de Balneatorio Simonis a prato Bigot! cum terra interiacente usquc ad haiam sicut carta Michaelis de Burdeneio testatur quam inde habent et decem acras terre de feodo episcopi Luxoviensis quas emerunt et tenent de abbatia Mortuî maris secundum testimonium cane quam de eadem abbatia habent. Ecclesiam de Blovillncum decimis. Ecclesiam de Maisnillo cum decimis. Décimas dcAquapluta, et de Escura, medietatcm ecclesie de Agon et cimiterii cum mcdietate décime totius parrochie. Mcdictatem ecclesie de Castencio cum duabus partibus décime de feodo Rainaldi de Castcneio. Ecclesiam de Raphetot cum omnibus pertinentiis suis et decimis totius parrochie. Ecclesiam S. lohannis de Rothomago et décimas de feodo episcopi Baiocensis in Rothomago. in festivitate S. Laudi de dominio Normannie unum cervum et vi. sol. in moneta. Unum aprum in festivitate S. Rumpharii et décimas quasdam in Rothomago et circa et duas acras prati apud Cruisset de feodo unius monetarii et lx solidos quos dédit eis Radulfus filius Stephani in molendino suo deCarevilla. In Rothomago de Rad. filio Roberti lx sol. de uxore ejus Maria, lx sol. de lohanne de Bellomonte lx sol. de redditibus Rogeri Groinct de feodo lohnnnis Goebout lui sol. de feodo Radulfi de Bellomonte xlk. sol. et alios quosdam parvosreddîtus. Quare volo et firmiter precipio quod predicta ecclesia et canonici ibidem Deo servientcs omnia supra dicta et omnia alla que rationabiliter eis dabuntur habeant et teneant in libéra et perpétua elemosina bene et in pace libère et quiète intègre et plenarie et honorifice m ecclesiis et terris et decimis in bosco et piano in pratis et pascuis in aquis et molendinis in vivarib et stagnis et piscariis in denariis çt aliis
redditibus in viis semitis et in omnibus aliis locis et aliis rébus cum omnibus pertinentiis et libertatibus et liberis consuetudinibus suis. Testibus G. Elien B. ExoA. Henrico Baioc. R. Abrinc. episcopis. Willelmo de Hum. G>nst. Willelmo filio Rad. Hugone de Creissi Roberto de Stute villa Rie. Giff. Gilleberto Pipard. Apud Cesaris Burgum.
(Très belle charte avec sceau brisé eu deux, mais encore relié an parchemin par des lacs en soie verte et blanche).
Cérémonial de la réception des éviques de Coutances.
Haec sunt quae debint Prior et conventus sancti Laudi Rothomagensis domino episcopo Constanticnsi statim post consecrationem suam in ecdesia Rothomagensi factam quasdam botas chirotecas, vittamque qua crux appendatur. Item dominum episcopum recipere honorifice et in cappis sériels post consecrationem ejus factam in ecclesia Rothomagensi vel in curia Romana aut ex transmarinis partibus ad diaumprioratum fuerit reditus. Item sibi et famulis suis debent predicti reliogiosi mappas, manutergia, sal super mensas, ciphos ligneos, potos terrées, lances ligneos in domo nostra tantummodo ; item fouragium vel stramentum ad mulos et equos stemendos in predicta domo nostra et non alibi. Item culcitras predicte domus excepûs culdtris dormitorii et infirmarii. Item quilibet episcopus Constantiensis habet in prioratu prsedicto visitationem ecclesiae in suo habitu pontifîcali. Item quilibet episcopus potest et débet examinare electionem et personam electam confirmare vel infirmare quantum tempus se obtulerit prout jus dicta verit. Item conventus dicti Sancti Laudi nec potest nec débet eligerc aliquem in priorem nisi petita prius licentia ab episcopo Constantiensi qui protempore fuerit, vel a capitulo Constantiensi, si sedes vacua fuerit, quae nunquam ab eisdem dicto conventui negata fuit. Item prior ejusdem loci qui pro tcmpore fuerit débet canonicam obcdientiam et profcssionem suam in ecclesia Constantiensi ad altare facere et cum episcopo Constantiensi qui pro tcmpore fuerit.
(Extrait du vol. de Boze, intitulé Églises de SWinandie, Manus. de la Bibliotb. 4e Rouen, 1889).
Convention entre le prieur de Saint-Lâ et les religieux de Beaulieu pour V élection du prieur de Beaulieu.
Omnibus sancte matris ecclesie filiis ad quos presens scriptuni pen'Cnerit, Gaufridus prior et conventus S. Laudi Rothomagensis saluteni. Noverit universitas vestra, quod anno incaraationis dominîce m ». cco. idibus aprilîs, coram venerabili pâtre nostro rothomagensi Waltero, archiepiscopo, compositio facta fuk inter nos ex una parte, et Robertum priorem et conventum Belli loci ex altéra, assensu et voluntate loannis de Pràtellis fundatoris predicti Belli loci in hac forma videlicet : quod canonici Belli loci, mortuo priore suo, vel ad altiorem gradum proraoto, vel quocumque alio modo cedente, de conuentu S. Laudi Rothomagensis, in priorem quem voluerint tenentur eligere excepto priore. Et si prior et conventus S. Laudi infra quindecim dies postquam requisiti fuerint convcntui Belli loci, quem sibi in priorem eligerint, non concesserint, licebit canonicis Belli loci de proprio conventu vel aliundè quem voluerint sibi in priorem, ea vice, eligere. Prior autem electus et apud Bellum locum receptus sacramentum prestabit super altare de bonis ecclesie illius intrinsecus et extrinsecus fideliter observandis. Si autem aliquo tempore contigerit quod discordia orta fuerit inter priorem et canonicos Belli loci, que per priorem et canonicos eiusdem loci terminari non poterit, prior S. Laudi quando vocatus fuerit communi assensu prioris et capituli Belli loci, vel ab altéra partiumad illum locum accedere débet auxiliaturus emendare illam discordiam pro qua vocatus fuerit cum aliis viris religiosis. Sciendum est autem quod episcopus Constantiensis nihil iuris sibi in ecclesia Belli loci poterit unquam vendicare, vel canonicos ipsos, vel ecclesiam suam sub interdicto concludere vel excommunicare. Similiter ncc prior S. Laudi poterit alîqua rationc ecclesiam Belli loci sub interdicto poncre vel excommunicare priorem. Preterea sciendum est quod prior Belli loci et conventus tenentur, singulis annis, solvere priori et conventui S. Laudi sexaginta solidos usualis monete ad duas pitantias, medietatem ad festum S. Midiaelis et aliam medietatem ad pascha. Vt autem hoc in perpetuum
firmum sit stabilc, compositionem factum, présent! scripto et sigilli nostri capituli munimine dignum duximus roborandatn. Testibus Willelmo Constantiensi, Waltero de S. Walehco, Roberto de S. Patemo, Garino archidiacono Rothomagensi, magistro Symone, magistro loanne de Viiers, Willelmo de Brueria, canonicis Rothomagens. Magistro Willelmo de Ansnevilla, Richardo Héron, Radulfo de S. Amando Gaufredo de Mesnillo, militibus, Matheo Grosso, tune maiore Rothomagensi, Roberto de Mesnilclac et multis aliis.
(Charte originale).
Charte de Jean de Préaux, fondateur du Prieuré de Beaulieu, par laquelle il reconnaît la convention faite entre le prieur de Saint-Lô et de Beaulieu,
Omnibus sancte matris ccclcsic filiis ad quos presens scriptum pervcnerit, Johannes de Pratellis salutem in domino. Noverîtis quod anno incarnationis dominice mo. ccp. idus aprilis coram vcnerabili pâtre nostro Waltero Roth. archiepîscopo compositio facta fuit inter Roberturn priorem et conventum S. Laudi Rothom. ex una parte, et Galfridum priorem et conventum Belli loci ex altéra parte assensu et voluntate mea in hac forma, videlicet.
Qjiod canonici Belli locî, etc
(La suite comme dans la convention (pièce précédente).
Af)poinleinenl entre Saint-Là et Beaulieu pour leurs droits respectijs.
Cum super contentionc que intcr priorem et conventum S" Laudi Rothom. ex una parte et priorem et conventum Belli loci ex alia verte-
batur super electione prions Bclli loci queni ab administrationo prioratus Belli loci amoveri petebant pro eo quod post appellationem légitime interpositam ab iisdem priore et conventu S*» Laudi fiierat electus sicut dicebant. Super hoc etiam quod petebant ut per electionem de aliqua persona de collegio S<» Laudi assumenda providerent ecclesie Belli loci de pastôre secundura formam compositionis inite inter ecclesias memoratas et super villa sancti lohannis de Nova villa cum redditibus eîusdem ville et centum acris netnoris sitis in circuitu prioratus Bclli loci et centum acris terre sitis înter dictum prioratum et villam que dicitur Bosleveskeet super dampnis arreragiorum, super quibus omnibus tampossessorium quam petitorium intentabant in nos archiepiscopum Rothom. et episcopum Constanciensem super hac forma fuerit compromissum. Quod nos pro voluntate nostra haut et bas ordinemus quod super causis predictis et earum appendicîis nobis placuerit ordinare. Nos habito prudentium virorum consilio, pensata utilitate utriusque £cclesie, statuimus et ordinamus quod rata manente electione prioris Belli loci qui nunc est, quociens in posterum apud Bellum locum prions fuerit electio celebranda, conventus Belli loci diem electionis per octo dies ante priori et conventui S^» Laudi per litteras teneatur capituli nunciare. Ad quam diem prior et conventus S^' Laudi très de suo collegio alios a priore cum litteris capituli et prioris poterunt si voluerint destinare. Qui cum ad diem electionis venerint ad eligendum cum ceteris canonicis Belli loci admittentur ab eis et tune dicti très cum aliis de gremio utnuslibet ecclesie eligent in priorem quem secundum Deum viderint expedire vel aliunde de persona idonea providebunt ecclesie memorate. Ita quod canonici S^' Laudi quantum ad hoc quod aliquis corum eligatur in priorem Belli loci censebitur quasi esset de gremio eeclesie Belli loci. Dicti etiam très canonici S" Laudi in negocio electionis idem per omnia iuris habebunt ac si essent canonici Belli loci excepto quod si omnes canonici Belli loci in negocio electionis per viam compromissionis unanimiter voluerint procedcre, per canonicos S^î Laudi ncquaqu^m poterunt impcdiri. Ita tamen ut unus ex illis tribus quem conventus Belli loci duxcrît eligendum erit compromissarius cum aliis de dicto conventus quos ad hoc compromissarios sub quocunque numéro voluerint capitulum Bclli loci duxerit eligcndos, quorum maioris partis dicto ceteri compromissarii non poie-
runt obuiare. Statuîmus etiam et ordinamus quod dicti prior et canonici Belli loci pro quibusdam rébus temporalibus superius annotatis que petebantur ab eis octoginta libras turonenses priori et conventui Sti Laudi solvere teneantur, scilicet triginta libras infira octavam instantls Natalls Domini et triginta infra octavam Natalis sequentis et viginti libras infra oaavam Natalis anno tercio secuture sub pena centum solidorum turonensium pro singulis temiinis in quibus dicti canonid Belli loci a solutione cessabuntpredictis priori et cononicis S<> Laudi intègre persolvendis. Hiis autem que superius sunt notata utramque partem volumus et statuimus esse contenum. Ita quod ecclesia S'î Laudi nullum aliud ius spirituale vei temporale nec sexagintasolidos turonenses annui redditus quos canonici Belli loci eis ratione cuiusdam compositionis aliquando persolverunt, nec aliquid pro arreragiis aut expensis petere poterunt a predictis canonicis Belli loci. Ad cuius rei confirmacionem presenti scripto sigilla nostra dignum duximus apponenda.Datum anno Domini m», ducentesimo tricesimo secundo die lune proxima ante Nativitatem béate Marie.
(Copié sur une très belle charte).
Permission de Vévêque de Coutnnces au prieur de Saint-Lô de recevoir les novices.
Universis etc. . . . Silvester divina permissione Constantiensis episcopus. . . notum facinius quod nos anno Domini millesimo trecentesimo octuagesimo quarto, die dominica qua in sancta Dei ecclesia cantalum fuit vocem iucunditatis in nostra Constantiensi ecclesia sacra missarum solemnia faciente Domino in pontifiçalibus celebravimus dilecto nostro religioso et honesto viro Ricardo de Caumont priori prioratus S^» Laudi Rotho, ordinis sancti Augustini exemptionis et dioccsis nostri Constantiensis, cuius predecessores qui pro tempore fuerunt benedici consueverunt, assislentibus tam religiosis et honestis viris abbatibus monasleriorum sanctarum Trinitatis de Exaquio et Marie de s^o Laudo sanctorum Augustini et Benedicti ordine dicti nostri diocesis
omnes benedictîones impendivimus iuxta formam et modum in talibus assuetis, atque iuramentum nobis et dicte nostre Constantiensi ecclesie predecessores dicti prions in benedictionis receptione per recepimus consuetum prestari. in cujus rei testimonium sigilluni nostrum presentibus litteris duximus apponendum. Datum et actum anno die et loco supra dictis.
Copie d'une copie.
xn.
Charte de Hugues, archevêque de Rouen, confirmant la donation de Bréauté par Guillaume de Roumare.
Hugo Dei gratia Rotoniagensis archiepiscopus carissimis filiis Osberto priori et conventui S. Laudi Rothomagensis in perpetuum. Noverint tam présentes quam futuri quod feodum unius militis quod Guillelmus de Roumara tenebat de ecclesia vestra Sancti Laudi apud Brealtel clamavit quietum Deo et ecclesie S. Laudi per nunum nostram et posuit donum super altare ecclesie vestre. Quod etiam feodum reddebat ei per annum xx<* solidos pro custodia castelli sui quam debebat uiioquoque anno per mensem et xx^î sol. de consueto auxilio quod etiam rogatu et peticione ip^ius Guillelmi vobis confîrmamus et ne uUatenus violari possit presentis nostri sigilli auctoritate communimus.
Actum est hoc Rothomagi anno ab incamatione mo. co. lu», principante in Normannia duce Henrico.
Ego Hugo Rothomagensis archiepiscopus subscripsi.
Ego Gaufridus Rothomag. ecclesie decanus SS.
Ego Osmundus archidiaconus SS.
Ego Radulfus thesaurarius SS.
Ego Guillelmus cantor SS.
Au dos : Hug. arch.
Charte de Rotrou, arcljtvéque de Rouen , confirmant la donation de Simon d'AnfrevilU,
(ÏI79)
Rotrolilus Dei gratia Roth. archiep. omnibus ad quos presens pervenerit scriptum salutcm gratiam et bcncdictionem. Quoniam ad officium nostrum spectat providere ne lationabiliter acta tractu temporis exolescant sed beneficio littcrarum ipsorum memoria perpetuetur in scripturam redigentes ad omnium notitiam volumus deveaire quod Simon de Anfredi villa et loannes de Vivario milites ad nostram accedentés prescntiam quicquid iuris in ecclesia de frobervilla se habere dicebant in manum nostram libère et quicte refutaverunt. Nos «lutem ecclesiam predictam de frobervilla cum omnibus pertinenciis suis dilectis filiis nostris Kobcrto priori et canonicis S^ Laudi de Roth. et eorum ecdeste divine pietatis intuitu salvo iure pontiRcali et parro> chiali in perpetuam donavimus elemosinam. Qpam ut firmam tt inconcussam possideant sigilli nostri patrocinio cougruum duximos roborare sub anathemate prohibeiites ne quis eos super predicta ecclesia et eius possession ibus inquictare aut perturbare présumât. Testibus Roberto vcnerabili Rothom. ccclesie decano, Amico archid. Rainaldo archid. Magistro Herberto. Rob. capellano. Helya de Warvic. Roberto Osmunt. Datum est anno ab incamaiionc Domini m». c9 Lxx». ix<». quinto Kl. aug.
xm a.
Confirmation par le Chapitre de la donation de Froberville.
Robertus Dei gratia Roth. ccclesie decaniis et fratrum universitas omnibus st« matris ccclesie filiis salutem et orationes in Domino. Quoniam divini operis fructus est veritati testimonium perhibere et que in publico et canonice acta sunt ne tractu temporis exolescant litterarum beneficio perpeiuare eapropter quedam bénéficia a révérende patrc nostro Rotroldo Roth. archiepiscopo ad petitioncm et instantiam
Symonis de Anfredivilla et Joannis de Vivario militum ecclesie S«» Laudî Rothomagensis et canonîcis in eadem ecclesia constitutis collata in scripturain curavimus redigere et publico testimonio communire. Noverint itaque universi predictis militibus Symone et Joanne quidquid iuris quacumque ratione sibi vendicabant in ecclesia de Frobervilla in manum iam dicti patris nostri resignantibus et eidem juri bénigne et liberaliter omnino renunciantibus, révérend um patrem nostrum divine pietatis intuitu intégra iam dictis canonicis in perpetuam concessisse et dona visse elemosinam. Ne igitur aliqua nialignitatis pravitate huiusmodi donatio que in presentia nra facta est aliquo modo in posterum subvertatur eam in scripturam curavimus redigere et nostri sigilli patrocinio communire.
(Pris sur une bonne copie).
xm b.
Charte du pape Alexandre III confirmant la donation de Simon de Froherville.
Alexander episcopus servus servorum Dei dilecto fîlio Robeiito priori S«» Laudi Roth. salutem et apostolicam benedictionem. lustis petentium desideriis dignuui est nos facilem prebere consensum et ut ea que a rationis tramite non dissidunt efFectu prosequente complere. Eapropter dilecte in Domino Eli tuis iustis po^tulationibus grato concurrentes assensu ecclesiam S^e Hélène de Frobertivilla cum omnibus pertinenciis suis salvo iure episcopali a venerabili fratri nostro Roth. archiepiscopo ecclesie vestre in perpetuam elemosinam cum omni integritate concessam ut canonice ac pacifîce possides tibi et domui tue auctoritate apostolica confirmamus et presentis scripti patrocinio communimus. Statuentes ut nulli omnino hominum liceat hanc paginam nostre confirmationis infringere vel ei ausu temerario contraire. Si quis autem hoc attenptare presumpserit indignationem omnipotentis Dei et beatorum Pétri et Pauli apostolorum eius se noverit incursurum.
Dat. Velletri III. non. madii (jic),
(Sur l'original ; belle charte en parchemin).
XUI c.
Donation par un curé de Froberville à ceriaims conditions.
Omnibus christi fidelibus présentes Utteras inspeauris vel audîturis, magîster Nicholaus rector ecclesie de Frobervilla in Caleto salutem in domino. Noveritis me dédisse et concessisse in puram et perpetuam elemosinam Deo et priori et conventui Sancti Laudi Rothomagen. pro salute anime mee, patris mei necnon omnium antecessorum et amicorum ac benefaaorum meorum, onuiia edificia quecunque feci et quecunque potero de cetero facere vel acquirere tam in domibus quam in clausuris sive etiam libertatibus seu alio quocumque modo in masuagio diaorum prions et convcntus sito iuxta grangiam eorum in parrochia de Frobervilla, quod masuagium tradiderunt michi quoad vixero dumtaxat nomine locationis dicti prior et conventus pro tribus solidis usualis monete annui redditus eisdem vel eorum mandato, singuiîs annis a me seu a mandato meo, ad nativitatem Domini libère persol vendis, ita quod ego volo et concedo ac presenti scripto confirmo quod dicti prior et convcntus et eorumdem successores habeant et possideant omnes libertates et omnia edificia facta et facienda et acquirenda , et etiam omnes meliorationes a me seu a mandato meo inibi faciendas, in puram et perpetuam elemosinam, salvo iure dominico sine reclamatione seu molestatione impedimentis vel etiam contradictione mei aut heredum seu successorum meorum in perpetuum ita quod possint de dicto masuagio et edificiis et melioraiionibus post decessum meum suam pcnitus facere voluntatem. In cuius reî testimonium présentes litteras sigilli mei munimine roboravi. Actum coram parrochia de Frobervilla. Anno Domini ix\P ccp quinquagesimo septimo mense iulii.
Au dos : Litière magistri Nicholai presbiteri de Frobervilla.
(Belle charte sur parchemin; sceau perdu).
xm d.
Guillaume de Fécamp reconnaît devant Vofficial de Rouen quun manoir sis à Froberville appartient aux religieux.
Omnibus haec visuris officialis Roth. salutem in domino. Noveritis quod in nostra presentia constitutus Guillelmus dictus de Fiscano diaus Carpentarius presbiter rector ecclesie Sancte Hélène de Frobervill tune temporis ut dicebat recognovit quoddam manerium situm in parrochia ecclesie memorate ante maram communem dicte ville de Frobervilla iuxta manerium heredum Galterii Hochait sicuti se perportat dictum manerium in longum et in latum tam in porta, granchia, curie domibus, clausuris et aliis quibuscumque edificiis ibi factis ad religiosos viros priorem et conventum sancti Laudi Rothom. et eorum monasterium predictum tam iure proprietatis quam possessionis pertinere et debere pertinere. Recognovit etiam idem presbiter eoram nobis quod ipse hoc anno presenti contra voluntatem dictorum religiosorum auctoritate propria minus iuste intravit possessionem manerii prevocati. et quod in quadam domo dicti manerii sic intratus per quinque dies vel contra voluntatem dictorum religiosorum moram tenuit. et quod ipso exeunte dictum manerium cum non pateret sibi aditus redeundi ad dictum manerium sicuti nec debebat patere alta voce clamavit harou et pluries. ad cuius clamorem venit serviens loci predicti domini régis et ad cius instanciam domum quae est supra portam diai manerii cum quibusdam domibus eisdem adiacentibus per dictum servientem in manum domini régis capi fecit et etiam arrestare minus iuste. quamvis ius non haberet in premissis necnon et dictos religiosos aiornare fecit ad assisias domini régis responsuros et processuros super his que intendebat petere a dictis religiosis ratione manerii predicti. quas premissa omnia et singula idem rector promisit coram nobis se emendaturum dictis religiosis ad voluntatem, dictum, vel ordinationem prioris dicti loci et se dictos religiosos super aiomatione predicta et super omnibus et singulis que ex dicta aiomatione sequi possent quoquomodo omnimodo deliberaturum et indemnes penitus servaturum erga quoscumque. Pro-
misit idem rector quod ipse in dicto manerio vel aliqua parte ipsius ratione proprietatis et possessionis nichil de cetero per se vel per altum aliquateous redanubit nec eos super predicto maneno aut aliis premissis vel aliqua premissorum ratione quacumque per se \'el per alium aliquatenus molestabit seu etiam perturbabit. promisit etiam coram nobis quod ipse publiée profitebitur et publicabit in ecclesia predicta de frobervill coram parrochianis dicte ecdesie et alibi ubicumqae et quocumque dicii religiosi sibi N'iderint expedire quod dictura manerium tcmpore intraiionis predicte spectabat et speaat ad dictos religiosos et eorum monasterium tam iure proprietatis quam possessionis. Hec autem omnia predicta et singula prout superius sunt expressa promisit idem rector coram nobis iuramento ab ipso prestito corporali spontanea voluntate sua se dictis religiosis et eorum successoribus observaturum firmiter et impleturum firmiter fideliter et inviolabiliter et se contra in aliquo non venturum. In cuius rd testimonium presenti scripto sigillum curie nostre ad instantiam partium duximus apponendum. Datum anno domini m», ce©. LXX"» die lune post
Magdalenam.
(Belle charte sur parchemin).
xm e.
Vente par Guilbert Dubosc aux religieux de Saint-Lô. (1282)
Noverini universi présentes et futuri quod ego Guillelmus de Bosco de parrochia de Frobervill tune temporis vendidi et omnino concessi religiosis viris priori et conventui sancii Laudi Rotho. pro sex libris turonensibus de quibus teneo me pro pagato renuncians exception! pecunie non uumerate nec soluté duodecim solidos currentis monete annui redditus sitos super totali tenemento quod habebam in parrodiii predicta in feodo dictorum religiosorum percipieudos et habendos duobus terminis annui videlicet sex solidos ad festum sancti Michaelis in Monte Gargano et alios ad Pas(!ha tenendos et habendos iure here« ditario ac etiam possidendos dictis religiosis et eorum successoribus de me et heredibus meîs bene pacifice et quiète et ad fadendam de dicto
reddîtu otnnem suam penitus voluntatem. et actum etconventum icter me et dictos religiosos quod ipsi poterunt facere ac etiam exercere suam iustitiam in dicto totali tenemento pro dicto reditu habendo terminis prenotatis ac etiam pro emendis nisi dictus reditus terminis ante dictis intègre fuerit persolutus, et ego predictus Gilbertus et heredes mei quoad hoc obligo quod dictis religiosis et eorum successoribus dictum redditum tenemus garantisare ab omnibus impedimentis et obligationibus quîbuscunque penitus liberare ac etiam acquitare erga omnes, insuper omnia bona mea mobilia et immobilia dictis religiosis et eorum successoribus obligando. Q^iod autem istud sit firmum et stabile permaneat in posterum présentes litteras prefatis religiosis sigilli mei munimine tradîdi roboratas. Actum anno domini mP. ce», octogesimo secundo, mense aprilis testibus his Guillelmo diao Lenfant. Guilberto dicto Parin. Guillelmo de Hediers, Radulpho Senande et fratre Guillelmo de vallibus baiiUvo tune dicti loci cum pluribus aliis.
xra/.
Mandement du Bailli de Caux à Mg*^ l'Archevêque de Rouen de donner des provisions pour la cure de Froherville à Richard de S. Foy, clerc pourvu dudit bénéfice par le chapitre de Saint'Lô.
(13 lo)
Au révérend père en dieu B^r^^ par la divine permission archevesque de Rouen ou a ses vicaires Guill. du Bos bailli de Caus salut. Comme débat fust par devant nous entre religieux hommes le prieur et le couvent de saint Lô de Rouen d*unepart et noble homme messire lehan de Beuzeville chevie»* d'autre sus le droit de patronage de Téglise sainte Ela3me de Froberville. Savoir vous faisons que es assises de Cany qui furent Tan de grâce mil ccc et dis le mardi après la saint Andrieu le dit chevalier fut mis en amende vers les dis prieur et couvent par laquele amende eus ont ataint que il sen vont caus iour vers le dit chevalier dun brief que il portoit vers eus du patronage de la dite église et quiètes du dit brief. Pourquoi nous vous senefions de par le roy que vous recevez et metes en possession de la dite église Richard de saint
fey clerc de par le dit prieur et couveiit présents a la dite église tant faisons sus ce comme avons aprient a faire en td cas. donne es dites assises sous le scel de la baillie de caus ian et le jour dessus dis. (Original en parchemin, belle écriture, pas de sceau).
Sentence du Bailli de Cany par laquelle Nicole Osmont et sa femttie renoncent au patronage de Froberville en faveur du Prieuré de Saint-Lô.
(13 lo)
A tous ceus qui ces lettres veront le Ballif de Caus salut. Sachen tous que es assises de Can^' qui furent Tan de grâce rail trois cens et dis le mardi après la nativité Notre Dame tenues par Guillaume Moustardier pour nous et en lieu de nous si comme le dit Moustardier nous a tesmoignié. Furent presens frère Benhelemieu prieur de Saint Lô de Rouen et Raal Fere procureur pour le convent d'ichel lieu d'une part et Nicole Osmont pour li et attourné sa famé d*autre et firent amende pour pès fête entre eus sus le droit d*un patronage de Teglise de Sainte Hélène de Froberville dont les dis Nicole et sa famé portoient brief (i) de patronage sus les dis prieur et convent et est la pès tele que le dit Nicole pour soi et comme attorné (2) pour sa famé . et pour les suers de la dite famé et pour leur maris connut et confessa que le droit de la propriété et de la possession du patronage de la dite église apartenoit as dis religieux et renoncha du tout en tout pour li et pour les dessus només a Toposicion et a Tempeschement que il avoit mis ou povoit meitrc en temps avenir tant par brief comme en autre manière sanz cen que li ne sa famé ne nul des dessus només ne autres pour euz i puissent iamès nul empeechement mettre, et se il 11 avoieni ou povoient avoir en aucune manière aucun droit eu dit patronage le dit Nicole leur quita et delessa desorendroit (3) pour 11 et pour les
(i) Au moyen âge on appelait bref et par corruption brief la permission accordée par le roi pour intenter une action judiciaire.
(2) Porteur de pouvoirs.
(3) Dorénavant.
dessus només. £t les dis prieur et procureur pour espamier a leur domages voudrent ottroierent promistrent et convenanchierent que se monseigneur Symon Gagneu et Guillaume de Vamchy resgardoient lour resons oies que ledit prieur et convent fussent tenus a paier l'amende pour le dit Nicole et sa famé et a paier aucune chose au dit Nicole et a sa famé pour lour mises ledit prieur et procureur entendroient et empliroient et enterineroient tout cen que eus voudroient dire et ordener de la dite amende et des dites mises et se euz en estoient a descort monsieur lohan Recuchon chevalier seroit le tiers et seroit tenu le d'rt d'iceli auquel il s'accorderoit sans cen que nulle des dites parties em puist iamès de riens aler encontre. Et pourront dire lour dit ou ils voudront en court ou dehors court coustume gardée ou non gardée. Et aveuc cen mestre Guillaume Paen et lehan Bertin promistrent et convenanchierent pour eut et pour lour hoirs que les dis prieur et convent feront à Richart le Roy clerc une pencion de quinze livres chascun an tant que ledit clerc soit pourveu en bénéfice de sainte église si soufïlzaument comme il appartient selonc son estât. Et les dis prieur et procureur promistrent a délivrer en le dit mestre Guillaume et ledit lehan a paier la moitié a Noël prochain venant et l'autre moitié a la Nativité Saint lehan baptiste ensuiant. Et auaussi d'an en an tant come il vivra tant que il soit pourveu en bénéfice de sainte église si come dessus est dit. Et promist et convenancha le dit Nicole pour li et pour ses hoirs et a cen il obliga tous ses biens moebles et immuables que il enverra a la prochaine assise de Montiviller sa famé et ses suers sa famé et leur maris et que iUeucques il quenoistront, confremeront loeront et approuveront et aront ferme et estable pour eus et pour lour hoirs toutes les choses dessus dites sans cen que eus en puissent iamès aler encontre et oveuc cen les dessus nommés mestre Guillaume Paen et lehan Bertin promistrent et convenanchierent que les dis religieux aroient ferme et estable le dit des dessus nommés tant des mises comme de T amende et a paier du leur se les dis religieus en aloient de riens encontre. Et s'obligierent a estre en iusiisiés par la iustise le Roy tant que les choses dessus dites soient enterignies. En tesmoing de cen nous avon ces lettres scclées du seel de la baillie de Caus. Donné comme dessus.
(Copié sur la charte originale encore atuchée par des lacs de parchemin à un fragment de sceau en cire verte).