CHARGES EN ARGENT
A rhopital gênerai de Rouen, pour fîefïe de six maisons situées rue de TAumosne, pour percer en 1665 la rue demandée par le souhait
public
Rente au prieur. ......
Portions congrues et décimes , .
Rentes constituées au denier 20 et 25 Pensions viagères
Taxe de la congrégation x.iyol.
Frais de viâte, de voyages, aumônes fixes, capiution des domestiques ^40 1.
Dépense du jardin, du jardinier ; cire, encens, honoraires du chantre et des officiers de Teglise, réparation des maisons et ^lises à la ville et à la campagne 5.400 1.
Total 14.673 L II s. 10 d.
Lxxxvm.
Donation par un nommé Thomas, aux religieux de Saini-Lô, (Tune maison sise en la paroisse Saint-Jean.
Sciant omnes présentes et futuri quod ego Thomas de Rothomago clericus dedi in perpetuum salvo redditu et jure dominico ecdesie S^^ Laudi Rothomagensis et canonicis ibidem Deo servientibus pro salute anime mee et anime Domine Auberede de Corona uxoris quondam Richardi Parvi defuncte quoddam tenementum quod habebam de dono ipsius Auberede in parrochia Sancti lohannîs supra Ranellam situm inter tenementum jam dicti Richardi Parvi ex una parte et tenementum Guascelini ab altéra sicut ipsum tenementum se proportat longitudine et latitudine a vico ante usque ad tenementum quod fuit quondam Bovonis Leparchemineir per rétro. Et licet eisdem canonids facere omnem voluntatem suam intègre de jam dicto tenemento sicut de suo salvo tamen ut superius dictum est redditu et jure dominico. C2uod ut ratum et stabile sit in perpetuum, hanc presentem cartam eis fed anno Domini mo. cco. xxo. vino. mense septembris. Et eam sigillo meo confirmavi. Testibus hiis Johanne Leparchemineir. Hugone Le Tailleor. Ranulpho Amb. Rad. de Marrona le bracheor. Petro de Crieïl. Guascelino. Raginaudo Le Breton qui hanc cartam fecit et pluribus aliis.
(Sar rorigiiail).
4<3 tXXXDC.
Accord entre let religieux et Guillaume de Bréauti.
(iï97)
Sciant omnes présentes et futuri quereLim que erat inter me priorem et canonicos S^ Laudi Rothom. et me Willelmum de Breaute de Senescauda quam clamabam habere hereditarie in Breaute de placitis submonendis et cum priore aut baillivo eius tenendis et de fidelitate capienda de decimatoribus parrochie et verberatoribus bladorum granchie de Breaute esse sopitam hoc modo. Ego Willelmus predictus iuravi quod tenerem me paccatum de hoc quod pre£atus prior et xx^. sacerdotes jurati dîcerent de predicta querela. Qpi jurati dixerunt quod nec ego nec antecessores mei nec heredes mei aliquid iuris habebamus in predicta senescauda. Ego autem predictus *Willelmus iuravi quod nec ego nec heredes mei de cetero aliquid damabimus in iamdicta senescauda. Et pro hoc firmiter absque malo ingenio in perpetuum tenendo dederunt mihi prefati prior et canonid xx. libr. andeg. Q}iod ut ûrmum sit et stabile presenti scriptoet sigillo meo affirmavi. Actum fuit hoc anno Verbi incamati m», co. xc». vuo.
Testibus niultis
(Tiré d'une feuille de cartulaire).
Lu rdigitux de Saint-Lô dorment en fief à un sieur Foillole trais acres de terre situées dans la paroisse de Montreuil-en- Caux.
Noverint universi présentes litteras inspecturi quod ego Thomas dictus Foillole accepi in perpetuum feodum et hereditagium a religiosis viris priore et conventu Sancti Laudi Rothom. quandam peciam terre continentem très acras unam virgatam et dimidiam virgatam et decem pertiquas terre sitam in parrochia de Monsterelio juxta terram Jordani Bacheler ex una parte et terram Nicholai Bare ex altéra sicut in lon-
gum se proportat a quemino de Heroisart ab uno bouto usque ad terrain Guillelmi dicti le Coq ab alio, tenendamet habendam et in perpetuum hereditagium possidendam michi et mds heredibus de. dictis religiosis et eorum successoribus bene et in pace ad fadendam ex iode salvo juredominico omnem meam penitus voluntatem reddendo ex inde dsdem religiosis et eorum successoribus de me et meis heredibus octo minas et dimidiam nûnam avene annui et perpetui redditus ad mensoram de Archis videlicet quam libet summam valentem quatuor denarios minus solum modo quam melior avena de mercato de Archis in hune modum videlicet medietatem ad Nativitatem Domini et alîam medietatem ad festum onmîum Sanctorum in perpetuum annuatim, quam peciam terre predicti religiosi et eorum successores michi et meis heredibus per predictum reddimm garantisare tenentur. Licebit edam de ceterro predictis religiosis et eorum successoribus in dicta peda terre suam justicîam plenariam facere et exercere pro suo redditu et pro sua emcnda habendis et levandis a me et meis heredibus quandocumque et quocienscumque dictus redditus suus non fiierit intègre persolutus ad predictos terminos et ad quem libet eorumdem. Et ut hoc ratum et stabile pcrmaneat in perpetuum ego predictus Thomas predictis religiosis hanc cartam concessi dedi et tradidi sigiUi md munimine roboratam. Actum mense novembris. Testibus hujusRicardodiao Nugues. Johanne Raoulee. Hugone de Capite ville (i) et aliis.
(Cette charte, sans date, se trouve placée dans une liasse, entre les années 1259-1260).
LXXXX a.
Sciant quod ego Matheus de Moy miles dictus de Cresseyo tradidi
et concessi in feodo et heriditagio Guilberto de Saana de Bosco Mdlet septem acras terre sitas in mea cultura de Vastina de Gaubd in parrochia S<i Sulpicii de Monstereul juxta terram Willdmi Bacheler ex una parte et terram Alveredi le Lièvre quam tenet de me, aboutantes ad terram quam Dominus Jordanus de Lindeboto miles dédit Ade sorori
(i) Chef de ville.
sue in maritagio ex uno buto et ad communionem hcrbagii de Bosco Mellet es alio pro decem et septem ininis avene et dimidia mina annuatim reddendis ad domum suam ad Boscum Meliet in quatuor denariis minus maioris precii avene videlicet medietatem ad festum omnium
Sanctorum et aliam medietatem infra Natale Actum anno Domini
millésime cco sexagesimo mense aprilis. Testibus, etc.
De Officia vesiiarii
10 Ad officium vestiarii spectat omnia vestimenta linea et lanea calceamenta et omnia quse ad. vestitum pertinent tanquam res pauperuni ChrisU cum charitate et pia sollicitudine custodirc et tractare ea que omnibus secundum nécessitâtes distribuere serviendo sine murmure fratribus suis.
20 Studeat ergovestiarius ut rcs omnes quse su» curae sub sunt loco et ordine congruenti disponcre, nova a veieribus secemat indumenta et subuculas quse cuisquc staturas conveniunt dignoscat et cum prudcntia suppeditet.
30 Describat omnia suae curae commissa vetera et nova ut sempcr rationem sui officii reddere valeat ac etiam vestimenta qux novicii secum a seculo attulerint conservet.
40 Singulis mensibus visitet cubicula et in eis nécessitâtes frairum inspiciat supcrfiua auflerat et superiorem rooneat ut ea quas neccssaria visa fuerint jubeat concedi.
50 Novas vestes et calceamenta sine superioris licentia dare non présumât et cum aliqua indumenta valet apetasunt sciât ab eo qui de illis agendum sit.
6» Vestimenta omnia et calceamenta curet rcsarciri et apparari cum necesse fuerit et ne albae vestes diutius immundx sint eas lavari tempore opportune faciat ut munditia vestis animas puritatem comitetur et significet.
70 Singulis sabbatis vestes subuculas et alla linteamenta munda pcr cubicula distribuât et die dominica statim post primam imunda aufTerat.
Super pellices etiam decirao quinto quoque die dare suffidet nisi precipue anni solemnitates aliud deàderint .
80 Lectos necessariis instrui procuret.
(^ Nihil prorsus novî quaqumque de causa in vesdbus fieri pennittat aut facere audeat sed formam veterem stricte servet alias statim ab offido deponatur.
iQo Moneat superiorem quoties sibi aliquid déesse ad necesâtates fratrum in vcstiario vident et etiam cum aliquos négligentes esse in rébus quae eis traduntur conscrvandis aut etiam aliquid amiâsse perspecerit.
1 1» Locutn vestiarii mundum custodiat et curam habeat ut qui ad vestes faciendas et resardendas assumuntur dto necessaria expédiant.
120 Silentium in loco vestiarii omnino servari curet nuUosque in eum admittat nisi qui a superiore facultatem habuerint et nécessitâtes aliquas ab ipso petierint.
Lxxxxn.
Règlement concernant le vêtement donné au couvent de Saint-Lô, par Monseigneur Louis d*Erquéry, éuique de Coutances.
Ludovicus miseratioiiedivinaS. Laudi et G>nstanciensb Rothomagensis cpiscopus. Notum facimus universis has litteras inspecturisquod anno Doniini millesimotreccntesimo quinquagesimo dedmo quarta die aprilis reli- ^iosos viros canonicos priorem prioratus S. Laudi Rothomagensb nobis subjectos ratione exemptionis nostre Constanciensis proutnostro incumbit pastoral! offido visitantes invenimus in ipso prioratu et ipâs parrochiis S. Laudi et S. lohannîs super Renellam Rothomag. multos de fccus maxime in regimine et administratione temporalium. Qpo drca in ipsorum religiosorum et prioratus sui et pastonim S. Laudi et S. lobannis super Renellam reformatione in regimine et administratione temporalium statuimus et ordinavimus super hec cum peritis deliberjtione et consilio post habitis, etc.
Prions et conventus inhibentes eiasieiD canonids sub pena suspen-
sionis a divinis et excommunicationis ne vestimenta stricta scu. iadecentem habitum fieri faciant et quod preterquam in dictos usus ab &s ipsa pecunia comtnitatur. Qpod si fecerint precipimus in virtute s^^ obedientie et sub pena canonica eidem suppriori ut talibus pro dîcto vestiario seu necessariis suis aliis pro illo anno per eum aliquid ministretur et, si contingeret quod quidam ipsorum canonicorum essent in indecenti aut inhonesto habitu et aiio prêter quam ducat honestatem ipsorum et prioratus 'sui volumus et precipimus eidem suppriori quod îpse retineat pcnes se summam pecunie quam ipse canonicus seu ipsi taies habere deberent pro ipsius seu ipsorum vestiario et suis aliis necessariis scilicet pro vestitu calceamentis camîsiis et linteaminibus et quod ipse supprior pro eis emat seu emi faciat de dicta pecunia pro ipsius seu ipsorum vestiario calceamentis et aliis suis necessariis ordinata ad decretum dietonun prioris et supprioris habitum condecentem et honestum. Item etiam ordinamus et de eorum expresso consensu quod si qua legata in pecunia fiant ipsis religiosis et eorum prioratui quod talls pecunia deponatur in depositorio in quodam fortereio de quo ipse prior et supprior duas claves habeant sub quibus ipsa pecunia custodiatur et in fine anni per maturum consilium ipsa pecunia committetur in taies usus de quibus nobis seu a nobis deputato seu deputando super hoc priori et conventui praedictis videbitur expedire observata ordinatione primitus testatorum. Et si roandatum fuerit pro religiosis ipsius prioratus quod vadant ad exequias defunctorum volumus etiam quod hoc faciant iuxta ordinationem supprioris et si pro ipsis exequiis seu legatis aliquid recipiatur de quibus cellerarius quittantias litteras faciet et dabit volumus quod de omnibus talibus receptis ipse cellerarius illico det cedulam suppriori praedicto de summa qualibet pecunise quam receperit seu ipsum recipere continget.
Item prior illos denarios sibi datos per conventum suum ad emendum redditum -eidem conventui suo bona fide restituere in tali pecunia in qua illos recepit dtra unius anni spatium absque defectu.
Item volumus et ordinamus quod ipse prior bis in anno et in nostra presentia seu deputati nostri ad hoc aut a nobis deputandi, si ad hoc iilum voluerimus mittere et coram conventu suo praedicto vocatis ad hoc omnibus et singulis canonicis suis débite ad hoc quod possint si voluerint in redditione scu auditione sui computi interesse computabit,
videlîcet io festo beati Michaelis et in festo Resorrectioiiîs Domîni de omnibus receptis missiis suis et ezpcnsis factis per enm seu etiam de ipsius precepto et mandato et tantum ipsi conventui suo in scriptis de suis computis dabit quantum pênes eum retinebit.
Item ipse prior supprior et frater Robertus de Buham in presentia nostra in verbo sacerdotis manu ad pectus per quemlibet posiu iuramentum quod iuxta posse suum fideliter et diligenter pro maiori utiiitate conventus et prioratus eoramdem pra^dicta prout iuzu nostram ordinationem presentem quemlibet eorum tangit seu tangere poterit âve potest fadent adimplebunt ac etiam ezercebunt. Ut autem ipsa nostra ordînatio roboris obtineat firmitatem ipsi prior et conventus seu omnes et singuli ipsius prioratus canonici tune praesentes in ipso prioratu unanimiter commendanint ipsam ordinationem nostram de eorum consensu et assensu exprcsso factam per eorum iuramenta in nostra ac notarii publici et testium infra scriptorum presentia inviolabiliter observare voluerunt etiam et consenserunt et eorum quilibet prout eorum quemlibet tangere seu tangere poterit in futurum et nunc a nobis moniti primo secundo tertio ac uno peremptorio termino pro oomibus et ex abundanti uno edicto acta fuerunt hsec et datum in ipso prioratu Sancti Laudi de Rothomago caméra superioris quam tune in ipso prioratu in habitamus aimo Domini miliesimo treccntesimo quinquagesxmo dedmo sexta die mensis aprilis.
Lxxxxm.
Charte de Robert de Meulant, accordant à Saint-Lô exemption sur les vins et bUsde leur couvent.
Sciant omnes présentes et futuri quod ego Robertus comes Mellenti dedi et concessi et liac presenti carta mea confirmavi in perpetuam elemosinam pro salute anime mee et animarum patris mei et mese matris et antecessorem meorum ecdesie beati Laudi Rothom. et canonicis ibidem Deo servicntibus quitanciam per totam terram meam omnium consuctudinum ad me pertinentium videlîcet sicut de vino et biado et
de vîneis et quas prefati canonid habent vd poterunt emere meo vel heredum meorum assensu in terra mea. Ut hec autem donatio rata et inconcussa habeatur sigilli mei munimine roboravi. Hec autem factum fuit anno incamationis Dominice mo c9. xc9. Testibus hiis Johanne de Lespere Ricardo de Wardive et Âmaurico filîo eius. Johanne de Pratel- Ib. Rogero et Willelmo fratribus. Ranulfo de Bigard et quam pluribus aliis. (Sur on Vidimas).
Bail du temporel de Saint-Lô.
Le prieur commandataire Henri Gausse, eveque de Chalons, donne A bail, en 1633, au sieur Louis de Bretteville, bourgeois de Rouen, tout le re\'enu temporel du prieuré de Saint Lo en circonstances et dépendances, et ce qui lui revient comme prieur commandataire, consistant .en plusieurs fermes et mestairyes et autres droicts et redebvances quelsconques appartenant au dict seigneur prieur pour neuf années et neuf cœuillettes continuelles et ensuivantes commenceant au jour et feste de S. Michd moyennant la somme de dnq mille livres tournois par chacune des dictes années payable de six mois en six mois par égale portion scavoir aux jours de feste S. Jean Baptiste et Noël au dict sdgneur ; a apporter au dia Chaalons aux risques, fonunes, frais et despens du dict preneur et d'acquitter sans diminution du prix sus dict toutes charges tant ordinaires que extraordinaires dont le dict sieur prieur pourrait être tenu envers les religieux du dict S. Lo pendant le courant du .dict bail et specialemont les choses qui ensuivent assçavoir : les portions ordinaires des prieui^ et religieux jusqu'au nombre de dix si tant y en a et le dict sieur prieur trouve bon de tant y en avoir et entretenir soit par prêtres ou novices, a raison de deux cents livres chacune portion plaine et oultre encores les doubles portions jusqucs a six vingts livres tournois par an et plus sy plus y a, selon et aux jours qu'elles ont de coustume d'estre paiées aux religieux. Plus aux dicts reli-
gieux cent cinq mines de bled jusques a cinq mines de pob bbncs. Item, a eulx pour partie de leur vesdaire» la somme de quarante livres tournois. Item, le vin qu*il conviendra pour dire et célébrer les messes. Item, au soubs prieur pour ses gaiges, la somme de quatre vingts livres tournois. Item, a un jubilé, s'il y en a pendant les années du dict bail dnquante livres tournois par an. Au chantre, 20 1. tournois. Au sacristain, 35 1. Au bailly pour ses gages, 18 1. Au mattre des novices, )0 1. Item, pour le festin le jour de la feste Saint Lo, 45 1. Item, fournir deux mines de bled a Êdredu pain pour l'aumosne le jour du jeudy absolu et mesmes fournir lesgasteaux aux religieux la veille des Roys. Item, paier soixante livres par an aux pauvres valides, en quoy le dict prieur a esté taxé et oultre ce qui pourroit estre demandé pour les aultres pauvres de la ville. Item, paier les décimes tant ordinaires que extraordinaires dont le dict âeur prieur pourroit estre tenu, tant à cause du dia prieure que la cure de Breyaulté jusques a la somme de deux cens livres. A monâeur l'archidiacre pour son droit de visitte, dnquante sols tz. Au thrésorier, quarante sols U. Au curé de Breauhé, pour sa pention, 30 1. Au curé de Saint L^er de Bourdeny, pour supplément de sa pention, 50 1. tz. Au curé de Mesnil Geoffroy, aussi pour supplément, 10 1. tz. Au Moyne lay, 60 1. tz. Au procureur du prieur au parlement de Rouen, 10 1. tz. Fournir la natte qu'il conviendra à l'église. Icelle fiiire baillier et nettoier, entretenir les cordes des cloches et les vitres de la dicte église, même le linge nécessaire pour l'usage d'icelle et la faire reblanchir au nioingt une fois pendant les dictes années ainsi que le soit le cœur de la dicte église. De fournir jusques a trois tapis honnestes pour la couverture des autels de la dicte église. Faire reparer les maisons, les bâtiments et les couvertures, etc.
Le grain fourni aux religieux est estimé dans le bail, à la somme de sept livres chascutu mine, et les pois, à la somme de huit livres, a raison de quarante sols t^, chascun boisseaux.
En plus de ces fournitures, le preneur était tenu -par son bail, â payer, à titre de pot de vin, la somme de trois mille livres tournois au prieur commandataire.
Ce bail fut signé au domicile de Monseigneur Clausse, demeurant à Paris, rue Matignon, derrière les galeries du Louvre.