‹ Histoire du priviláege de Saint-Romain (volume 2)Chapitre 70 sur 77 · PIECES JUSTIFICATIVES · texte numérisé non relu

PIECES JUSTIFICATIVES

LETTRE écrite collectivement à Philippe— Auguste , pç,r

Robert Poulain, archevêque de Rouen, et Guillaume de la (li a pelle , châtelain d'sfrqucs , qui avaient été chargés, par ce monarque , de faire une enquête sur le privilège de

saint Romain .

Anno 1210, controversiam de sancti Romani privilegio inter capitulum et régis castellanum subortam , Robertus archiepiscopus et Guillelmus de Capellà castellanus Archensis , judices à Philippo rege dati, latà in ecclesiae gratiam sententiâ compescuerunt.

Exstant eà de re sequentes ad principem litterse in Chartulario capituli :

«Reverendo Philippo, dei gratiàillustri Francorum îegi, Robertus , permissione divinà , Rotomagensis archiepiscopus , et Guillelmus de Capellà , Castellanus de Archiis , salutem , etc.

« Noverit excellentia vestra quod, juxtà tenorem litterarum vestrarum quas nobis transmisistis , convocavimus coràm nobis , apud sanctum Audoënum , in festo apostolorum Pétri et Pauli proximèpreeterito , Henricum cantorem , Radulfum archidiaconum et Walterum de Casteneio canonicos ; Johannem de Pratellis ; Lucam filium Johannis , et Robertum de Frescheniis milites ; Johannem Fessard ; Laurentium de Ylione , et Johannem Luce cives Rotomagenses. Hi praedicti , coràm nobis , tactis sacro sanctis evangeliis , solemniter juraverunt quod super contentione quae vertebatur inter vos et capitulum Rotomagensem de prisione quem idem capitulum exigebat à vobis , nobis rei veritatem , bonà fide , secundùm suas conscientias , declararent. Qui jurati dixerunt unanimiter quod, temporibus Henrici et Ricardi regum Anglise , nunquàmindè aliquam contentionem viderunt. Sed , cùm processio transibat , in die Ascensionis , per castellum , canonici ibant ad ostium carceris ; et omnes qui erant in carcere extra carcerem ponebantur ; et quemeumque illorum canonici deliberare volebant, eligebant, si non essetcaptus pro proditionc domini régis. Et dixerunt quod quandô rcx Ricardus erat in captionc, non habucrunt anno illo prisonem, qK

6fiâ 1-llSTOlK.E DU PRIVILEGE

pcpcrcerunt, anno illo , inlerdicerc ballivos suos propter régis captionem. Sed quandô délibcratus fuît rex , habuerunt duos prisones , pro illo anno et pro anno praeterito. Et, ideô , secundùm mandatum vestrum, judicavimus illum prisonem quem elegerunt esse reddendum. Yaleat in domino serenitas vestra.

(Manuscrit de la bibliothèque du roi. )

CARI" A Ricardi militis abbatis , super xx solidos reditiu

Notum sit omnibus presentibus et futuris quôd , anno ab incarnaiione domini 1210, ego Ricardus miles, dictus Abbas de sancto Medardo , cùm essem in periculo corporis mei, in regio carcêre , apud Rotbomagum detentus , hanc mecum multiplicavit deus misericordiam suam , quôd , de jure libertatis ecclesie Rothomagensis , intuitu gloriose virginis Marie et beati Romani , à regibus et principibus antiquitus approbate, labore ac diligentiâ capituli Rothomagensis , à vinculo carceris, in die Ascensionis domini, cartam (vel causant), mee liberationis accepi ; posteà vero , non sine magnis sumptibus et labore prefati capituli, régnante domino Philippo glorioso rege Francorum, castellano suo Rothomagi répugnante , factum est ut , favente domino rege , inquisitione diligenti coràm Rothomagensi archiepiscopo habita apud sanctum Audoënum, libertate ejusdem ecclesie per testes idoneos declaratâ, die veneris antè translationem beati Benedicti, à causa quâ de tinebar et penâ , penitùs liberarer et recederem absolutus. Ego dono dei et meritis béate virginis Marie et beati Romani et toti ecclesie Rothomagensi mérita gratitudine dévolus , ad altare summum humiliter accedens , de redditu meo quem in molendino meo sito sub monasterio sancti Medardi , in feodo meo concessi et obtuli viginti solidatas redditûs in eodem molendino singulis annis percipiendas et reddendas Rothomagi , in ascensione domini. Pretereà , concessi et dedi unum cereum unius libre in festo translalionis sancti Romani , cum censu capitis mei quatuor denarioi ura reddendum in eodem festo , in eodem molendino ; ità scilicet , ut , nisi in predictis sollempnitatibus prefati redditus redditi fuerint , Hceat capitulo , in totâ terra meâ et heredum meorum j ustitiam ecclesiasticam exercere. Hune autem redditum pro me et heredibus meis , prefato capitulo reddendum juravi et statui garantizandum in perpetuum , et mei sigilli munimine confirmavi.

( Cartulaire de la cathédrale de Rouen , manuscrit de la bibliothèque publique de Rouen, inscrit sous le no 38, acte 21 U.)

PREMIERS ST. /7Y TS de la confrérie de Saint-Romain

( mars 12c)?. ).

Universis Christi fidohbus présentes litteras inspecturis. Capitulum ElothomageDsÛ ecclesie , decanatu ejusdem vacante, salutem in domino senipiternam. Inter ecteras petitiones personis quibus libet ofterendas, exanditionis majoris et velocioris gracia illas non immerito ( redimus esse clignas , quarum consensus et executio ad omnipotentis Dei laudem , ad béate et gluriose , semper que Vtrginis Marie honorent, et beat/' Romani f aliurwu que sanctorum gloriam <., et etiamad edificationem ecclesie proficere dinoscunlur, nec rogatonec roganti afferunt detrinientum , quin potiùs , salubre commodum et juvamen. Sanè dilecti et fidèles nostri oeto minores canonici videlicet quindecim marcharum et quindecim librarum in nostrà Rothomagensi ecclesià, zelo fidei et devotionis accensi, considérantes etpiè attendentes quod, temporibus retroactis, plures de choro Rothomagi , tàm sacerdotes quàmdiaconi, subdiaconi , quondàm beneficiati in Rothomagensi ecclesià, qui, tempore quo \ivcbant, fuerant vite laudabilis et conversationisboneste, ad tante devenerant infortunium paupertatis , quod ad eovum sustentationem non suppetebant proprie facultates , nec in fine vite sue habebant undè fièrent eorum exequie secundùm consueludinem Rothomagensis ecclesie, immô opportebat eos , urgente inopiâ, ad domum Dei deferri et ibi quasi inbonestam habere et recipere sepulturam , quod vertebatur , ac cùm sic accidit , in dedecus et opprobrium vertitur memorate ecclesie manifestum. Ad delendum autem hujus modi dedecus et opprobrium, predicti minores canonici nobis supplicaverunt humiliter ut concederemus eis instituerc et habere confratriam seufraternitatent in nostrà Rothomagensi ecclesià , in honore sanctorum archi pontificum ac etiam ejusdem ecclesie patronorum ISigasii , Melloni , Romani, Audoeni , Ansberti , Victricii , aliorum que sanctorum Rothomagensis ecclesie patronorum. Nos enim unanimi concurrentes assensu , pensatà utilitate Rothomagensis ecclesie pariter et honore , attendentes devotionem quam habent dicti minores canonici et se habere profitentur ad sanctos predictos , ad eorum non modicam instantiam , et ad divini cultûs augmentum , concedimus habere et instituerc confratriam seu fraternitatem in nostrà Rothomagensi ecclesià, in honore Dei et béate virginis Marie et predictorum sanctorum, inter quos beatissimum Romanum voluerunt habere precipuum fraternitatis sue dominum et magistrum , ut ipsius qui assidue orat pro populo el pro civitate istà apud Dominum precibus adjuventur.

Universi si quidem fratres fraternitatis predicte , annis singulis , in

Article a.

translatione sancti Romani, convenient in unum in ecclesiâ Rothomagensi, in capellâ sancti Johannis , in honore beati Romani, aliorum que predictorum sanctorum missam videlicet : « Sancti tui , Domine , benedicent te » , ante Primam , devotè ac sollempniter celebrabunt.

Item , in principio cujus libet mensis , fratres ii , in dicta capellâ , pro salute vivorum fratrum , missam videlicet : salus populi; ac etiam fratres ei , circà médium cujus libet mensis , in dicta capellâ missam similiter celebrabunt pro fratrum requie defunctorum. Si quis verô predictorum fratrum non interfuerit predictis missiset earum qualibet, nisi absens fuerit extra Rotbomagum , vel infirmitate, vel alio justoimpedimento detineatur , duos denarios pro quolibet deffectu solvet procuratori fraternitatis predicte , ad opus fraternitatis ejusdem. Article 3. Item, omnes fratres qui divino intererunt cultui, quandô in communi missas videlicet : sancti tui benedicent te , vel salus populi in predictâ capellâ contigerit celebrari , post evangelium lectum , unum denarium offerent ad manum sacerdotis , in lionorem et reverentiam divine majestatis.

Article 4. Ordinaverunt et predicti canonici quôd ille dictorum fratrum qui dictam missam non intraverit antè quàm finiatur epistola , reputabitur pro absente , et duos denarios procuratori dicte fraternitatis , ob hoc , solvere teneatur. Article s. Ceterùm , cùm aliquis dictorum fratrum decesserit, ut ei cui communicaverunt vivo, communicent et defuncto , statuerunt predicti canonici ut quilibet fratrum , nisi infirmitate vel alio justo impedimento detineatur , vigilie , misse et sépulture defuncti fratris tenebitur interesse. Et frater qui presens non fuerit vigilie , et légitimé non intraverit antequàm prima lectio finiatur , duos denarios , et , pro deffectu misse , alios duos denarios similiter procuratori fraternitatis solvere teneatur , ad opus commune fraternitatis ejusdem. Article 6. Voluerunt etiam predicti canonici quôd in omnibus missis que celebrabuntur in dicta capellâ sancti Johannis , ratione fraternitatis predicte , pro defunctis , corpore fratris defuncti présente sive non , post evangelium lectum , offerat unusquisque ad manum sacerdotis nummatam panis , qui , missâ finitâ , per procuratorem fraternitatis pauperibus erogentur. Si verô defunctus frater elegerit aut habuerit sepulturam suam in aliquâ parochiali ecclesiâ in civitate Rothomagi , convenient omnes fratres ad domum defuncti fratris pro dicendâ vigiliâ , et ad missam similiter ; ad quam missam denarium offeret unusquisque.

Article 7. Voluerunt insuper dicti canonici et ordinaverunt quôd in obitu cujus libet dictorum fratrum , inventent de proprietate dicte fraternitatis quatuor cereos, quem libet de dimidiâ librâ, qui ardebunt antè corpus defuncti fratris in vigiliâ etmissâque celabrabuntur pro illo defuncto; etfacicntlegitria Psalteria à tribus clericis pro illo defuncto. Et si frater

défont tus non liabuei il de suo undè valcat scpcliri deccnter , predicti procuratori-N , d« bonis confratriae, ad eum sepcliendum , misericordi ter nccessai ia ministrabunt.

Statucrunt etiam predicti canonici quod si aliquem fratrum contigei il peifcgrt proficisci, vel ultra mare , vel Romam , vel ad sanctum Ja cobum , vel alibi , et decesserit in via vel quoeumque alio modo extra Rothomagum , missam Jidelium pro ipsius anima , infrà octo dies , à tempore notitie , in predictà capellà celebrabunt. Et si plures dictorum fratrum peregrinati fuerint ad aliquem predictorum locorum et décédant in via, non plus facient pro illis quàm facturi essent pro uno , quod dictum est suprà.

Statuerunt etiam dicti canonici quod, in obitu cujus libet fiatris, finitb complectorio vel aliâ horà , prout viderint expediri , facient vigiliam antè corpus et missam in capellà predictà , antè Primam , in crastino ; et tenebitur unusquisque sacerdos pro defuncto fratre vigiliam , commendationem et missam , ubicumque sibi placuerit , celebrare.

Et quia impossibile est preces multorum minime exaudiri, statuerunt predicti canonici quod singuli sacerdotes , quando in fraternitate recipientur , promittent bonà fide quod in omnibus missis suis , ubicumque eosdem divina celebrare contigerit , propriis orationibus orabunt tàm pro vivis fratribus quàm defunctis , ac etiam in secreto misse, memoriam pro eisdem facient specialem. Promissionem similem facient in receptionc suà singuli tàm diaconi quàm subdiaconi, quàm citiùs eos contigerit ad sacerdolium promovéri , Dei gratià mediante.

Statuerunt etiam predicti minores canonici quod, in morte cujus libet canonicorum majorum ecclesie jam dicte, confratres dicte confratrie convenient ad dictam ecclesiam , antè primam missam, celebraturi pro ipsius anima, ad altare beati Pétri , die quà tradetur corpus ecclesiastice sépulture.

Si quis verô dictorum fratrum , casu fortuito et non per factum proprium , ad tante devenerit infortunium paupertatis', quôd ad ejus sustentationem proprie non suppetant facultatcs , eidem fratri de bonis communibus fraternitatis subvenient, ità quod non egeat nec mendicare cogatur ; juxtà tamen facultates fraternitatis predicte , et secundùm quod fratribus procuratoribus ejusdem fraternitatis visum fuerit expedire ; communicato tamen priùs canonicorum predictorum consilio et assensu.

Item, quicumque fratrum in extremis laborans qui, concedenle Domino , facultatem disponendi de rébus suis habuerit , amorc cultûs divini et fra terni ta lis ac amicitie fraterne, ne fraternitas ejus modi derimenlum in temporalibus ullatenus patiatur de bonis suis, ad commune opus fraternitatis, secundùm quod facultates suppetent et Domintu inspirabit, si sibi placuerit , largiatur.

Item , ordinaverur.t quod semel in anno omnes fratres sepedicte

confralcrnitatis convenient in unum ; et tune, très procuratores de predictis fratribus eligentur , qui electi jurabunt quod benè et fideliter , toto posse suo, el totâ vi, negotium sibi commissum fideliter exequentur. Quorum officium , anni lapsu , expirabit ; in fine anni bonum compotum reddent super administra tione sibi commissâ ; electi autem ad hoc à predictis fratribus onus dicte administrationis non poteruntrecusare , exceptis illis qui , anno presenti , procuratores fuerunt. Article 15. Item, ipsi procuratores diligenter et fideliter notabunt absentias illorum qui ad servitium non intererunt , et signabunt per tabulas in quibus omnium fratrum nomina scripta erunt. Article 16. Item, nomina fratrum receptorum et recipiendorum in fraternitate predictâ scribentur successive in libro fraternitalis , sub anno incarnationis Domini anni illius quo ingressi fuerunt confratriam antè dictam.

Article 17. Item statuerunt, si aliquis dictorum fratrum ad aliqua loca diversa se transtulerit , sibi domicilium eligendo , semper remaneat frater eorum et denarium de oblaîione pro quâlibet missâ quâ non interfuerit predictis procuratoribus solvere teneatur, nisi expresse renunciaverit coràm procuratoribus memoratis , et licitum erit ei dicte fraternitati penitùs renunliare , vel de eâ , si voluerit, remanere. Si vero aliquis fratrum, pro suis negotiis expediendis ad aliqua loca se transtulerit , denarium tantùm modo de oblatione pro quâlibet missâ quâ absens fuerit , solvere tenebitur procuratoribus memoratis.

Article is. Item, statuerunt ut nullus in predictâ fraternitate recipiatur , nisi de consensu et assensu omnium canonicorum predictorum. Et tenebitur unusquisque , quandô in dicta fraternitate recipietur , in memoriam su;1 receptionis , dare quinque solidos turonenses proprietati confratrie memorate.

Article 19. Item ordinaverunt quod pecunia receptorum fratrum, oblationum et aliarum obventionum predicte fraternitatis , reponatur in commun i pisside sub duabus clambiis quas habebunt duo procuratores ; et pissidem habebit tertius procurator.

Article ao. Praetereà , voluerunt et ordinaverunt unanimiler, ut quicumque de bonis suis ad commune opus predicte fraternitatis misericorditer contulerint, participes sint omnium bonorum spiritualium que in dicta fraternitate , de caetero , facta erunt.

Article 2i. Ne vero, per aliquorum negligentiam vel aliàs , predjetus cultus divinus , tractu temporis , omittatur , seu detrimentum , in aliquod , patiatur , promiserunt omnes etsinguli predicti minores canonici institutores fraternitatis predicte , bonâ fide , quod ipsi, pro posse suo, predictum cultum divinum continuabunt , et prefata statuta seu constitutiones suprà dictas, sine fraude, inviolabiliter observabunt. Consimilem autem promissionem omnes illi qui in dicta fraternitate recipientur in suâ receptione facere tenebuntur.

Supplicaverunt nobis si quidem predicti minores canonici ut nos

ris ad proniissa auctoritatein prcstantos , nioinorala statula al) cis approbaremiu et confirmajrcmiu eisdem , ut ab omnibus de dicta (rater nitate de cetero inviolabilité! observentur. Nos verô attendantes qnbd prémisse ad omnipotentis Dei Laudem ejusque matris béate et gloriose virginia Mario, sancti Romani, aliorum que sanctorum Rotbomagensu ecclesie patronorum gloriam et honorem, ad augmentationcm cultùs divini cedere dinoscuntur, eis ad premissa cis auetoritatem et aasensum prebemua , predicta statut* al) ipsis , ut supcriùs dictum est, édita, aurlmitato quà possumus confirmantes, eisdem canonicis et eorum successoribus , nichilominùs cùm sint initium fraternitatis predicte, nt possint memoratis statutis addere , et ab cis subtraherc, aliis tanien fratribus minime requisilis quandocumque viderint expedire, facultatcm liberam concedentes. In cujus ici testimonium , presenti scripto , ad petitionem dictorum canonicorum minorum et eorum instantiani , sigillum capiluli nostri duximus apponendum. Dalum meuse martio, anno Domini 12^2.

SECONDS STATUTS de la confrérie de Saint- Romain , rédiges vers i346, publiés ici, pour la première fois, d'après un vidimus de i436.

Univcrsis litteras présentes inspecturis. Officialis Rothomagensis salutem in Domino Jesu Christo.

Inter ceteras petitiones , personis quibus libet offerendas , illas non immérité exauditionis majoris et velocioris graliâ credimus essedignas quarum concessio et exauditio ad laudem omnipotentis Dei , béate que gloriose virginis Marie matris ejus et omnium sanctorum ac sanctarum honorem cedere dignoscuntur , nec rogato seu roganti detïimentum inferunt, immo pociùs commodum et juvamen. Cùm igitur, pro ut nobis extitit relatum , et etiam intelleximus ex testimonio fide dignorum, quod ad honorem et laudem Dei omnipotentis et beatissime beatc virginis Marie matris ejus, sancte que et individue Trinitatis ac omnium sanctorum et sanctarum , plures fide digni , zelo fidei ac devotionis accensi, ut ad finem optatum directo tramite valeant pervenire , incepissent et fecissent , constituissent ac etiam ordinassent jam dihest, pro salute suarum omnium que fidelium animarum, quamdam confratriam singulis annis celebrandam , beatissimum confessorem Romanum sue socictatis patronum et dominum eligentes ; ut ipse pro eisdem et aliis successoribus eorum confratribus et sororibus dicte confratrie et eamdem confratriam , futuribus temporibus , intrantibus et permanentibus in eàdem , velit intercedere ad Dominum Jesum

Christum, et sit eisdem salus corporibus et animabus nutrimentum , et vocabitur confratria beaii Romani , in ejus honore composita et fundata. Sanè propter hoc coràm nobis constituti Vincentius de Croisseto , ad presens , prepositus , et Guillelmus de Hatentot , scabinus ; Stephanus Mandois ; Honoratus de Hesques ; Johannes Mutel ; Johannes Be'cart ; Johannes de Quemino ; Johannes Gorren ; Johannes Guerardi ; Johannes de sancto Candido ; Johannes de Motâ ; Johannes Lemareschal ; Johannes Rose ; Johannes Loisel ; Johannes Cauderon ; Johannes Rossignol ; Matheus Helye ; Nicolaiis Mule ; Nicolaiïs Le Parmentier ; Petrus Margarete ; Radulfus de Clauso ; Robertus Le Vasseur ; Ricardus de Gaillone ; Ricardus Bernart ; ac Rogerus Paste nunc servientes dicte confratrie , ordinationes et statula ejusdem confratrie factas pro commodo et utilitate dicte confratrie ac omnium confratrum et sororum ejusdem, nobis tradiderunt et exhibuerunt. Quœquidem ordinationes et statuta , ne per aliquorum ignorantiam , oblivionis nebulo obumbrentur , easdem ordinationes et statuta in presenti pagina , ad perpétue reimemoriam , pro ut gallicè , seu verbis gallicis subsecuntur , redigere studuerunt in hune modum. Article le. Premièrement , il est ordonne' que quelconque personne convenable qui ara sa dévocion à entrer en la dicte confrarie , il sera receuet jurera aux sainctes euvangilles, que bien et loyaument, à son povoir , il maintendra la dicte confrarie et gardera tous les bons estatus et ordonnances d'icelle , et les mauvez il aidera à mettre au ne'ant, et paiera ses sie'ges , chascun an, et si servira , à son tour , se mestier est, sans contredit, s'il en est requis ; et , pour son entre'e , il doit bailler sept deniers , des quielz le clerc et le doyen de la confrarie aront chascun ung denier , et les cinq demoureront à la confrarie.

Article 2. Item , la dicte confrarie sera gouverne'e , chascun an , par le prevost et par l'esquevin et par 2& serganz ( servans ) ; et si y ara ung prestre , et le clerc et le de'en et quatre clercs qui serviront la dicte confrarie , tant comme il plaira aux dietz prevost, esquevin et sergans.

Article 3. Item, se aucune personne de la dicte confrarie trespasse de ce ciècle , et il soit fait assavoir , l'esquevin sera tenu à garder aux papiers s'il doit aucune chose à la confrarie ; et se ce qu'il devra est paie' , le déen , par le congié de l'esquevin , doit porter tous les aournemens de la confrarie qui à ce appartiennent , à l'ostel du trespasse , et quatre cierges de deux solz ; et le doit faire savoir au crieur qui criera le corps par les carrefours de Rouen , et au prestre et aux quatre clercs , pour dire la ve'gille dedens le retrait de nonne Nostredame , ou lendemain au matin, et doit chacun d'iceulx clerc lire ung psaultier deuant le corps ; et doit le doyen veillier devant le corps , de l'eure de saint de la ville ('>

(0 C'est-à-dire depuis l'heure où sonne la cloche de la ville. Saint pour sin3 signum, cloche.

du vespre jusques au jour, et garder les aournemcns qu'ik ne soient dommagiés : et se aucun emptremenl a a\oit par sa defFaolte, il seroit tenus à le rendre du sien. El si, doit scnioiulre le Prévost , l'esqucvin et Kn sorgeans, enascun à son hostel , pour estre lendemain à l'ostel du tressasse dedens le retrait de Prime. Et doit ehascun dire sa patenostre devant le corps ; et doivent estre à oster le corps et porter à sa paroisse. Et le erieur doit cloqueter devant jusques au monstier. Et quant le corps sera au monstier , le Prévost, l'Esquevin et les sergans yront aux deffaultes, et feront dire la messe pour le corps et y doivent estre les prestres et les quatre clercs , le Prévost, l'Esquevin et les ser— geans et le clerc pour escrirc les deffault dedens le dit retrait de Prime , et ne doit nul partir jusques à tant que le corps soit en terre, s'il n'a confié du Prévost. Et doit l'en donner deux souldécz de pain a:i\ povres , par le congié du Prévost. Et si doivent convoier tous ensemble les amis du mort à l'ostel dont le corps sera parti. Et se il est porté1 enterrer ailleurs que en sa paroisse , les compaignons en aront deux soit à boire pour le porter. Et se il estoit en aucune sentence de excomméniche , et il n'eust de quoy avoir son absoultc , ne toille à estre enseveliz, l'on lui trouveroit toille à lui ensevelir ; et si lui aideroiton à son assoulte empêtrer au regard des compaignons, aux coustz de la dicte confrarie.

Item, se aucune personne de la dicte confrarie devenoit malade du mal de leppre , il aroit toutes autelles ( semblables ) droitures comme à ce app?rtendroit. Et seroit convoie jusques à la banlieue de Rouen se il le rei uéroit.

., se aucuns des sergans , en servant la dicte confrarie, trespassoit, ou autres qui auront esté Prevostz, ctEsquevins, le doyen doit semondre l'Esquevin et tous les sergans et prestres , clercs et autres de la confrarie à qui il appartient, qu'ilz soient tous à l'ostel du Prévost , à l'eure du saint ( sin , cloche ) de la ville. Et d'ilecques , ilz doivent aller ensemble à l'ostel du mort , et faire dévotement chanter la végille devant le corps , et dire les Psaultiers haultement , que l'on les puisse oïr et entendre. Et doivent tous ensemble veiller et estre devant le corps jusques au jour, se il plest au Prévost et aux amis dutrespassé.

Item, se aucune personne de la confrarie trespassoit à la Magdeleine de Rouen ou en aucune maison -Dieu ou hospital à Rouen, l'on lui feroit ses droitures aussi comme à un autre corps. Et se il est porté enterrer à Saint-Nicolas-de-Beauvoir , le doyen doit semondre les compaignons à l'eure de la messe Saint-Pierre , pour le convoier et faire chanter sa messe. Et se le doyen portoit les aournemens de la confrarie à aucun corps d'aucune personne qui fût en aucune debte à la confrarie , il paieroit la debte , se il les y portoit sans le congié du Prévost ou de l'Esquevin.

Item , l'en dira , ehascun moys , une messe en la chapelle Saint-

Page 1