XII

Donation du comte Guillaume à Vahhaye de Gellone\

IN nomine Domini. Ego Willelmus gratia Dei cornes, recognoscens fragilitatis meae casus humanae, idcirco facinora mea minuenda vel de parentibus meis qui defuncti sunt, id est genitore meo Theuderico & génitrice mea Aldana, & fratribus raeis Theudoino & Adalelmo, & sororibus meis Albana & Bertana, & filiabus meis & filiis Bernardo, Witchario, Gotcelmo, Helimbruch, & uxoribus meis Cunegunde & Guitburge, & nepote meo Bertranno ; pro nobis omnibus superius nominatis dono ad monasterium quod dicitur Gellonis , situm in pago Ludovense juxta fluvium Araou, constitutum in honore Domini & Salvatoris nostri Jesu Christi & sanctae Mariae semper virginis, & sancti Michaëlis archangeli, seu apostolorum gloriosorum Pétri & Pauli necnon & sancti Andreae , omniumque apostolorum, quod ego praefatus comes Willhelmus construere in causa domni & senioris mei Charoli jussi, & ex doctrina venerabilis patris Benedicti monachos & abbatem posui, ut Domino Deo jugiter ibi deserviant, donatumque in perpetuum esse volo, hoc est res meas quae sunt in pago jamdicto Ludovense ; inprimis videlicet fiscum Litenis cum ecclesiis Sancti Johannis & Sancti Genesii sub omni integritate, cum villis & villaribus, vineis

' Cartulaire de l'abbaye de Saint-Guillem du Désert. — Acta. Sanctorum ordinis S. Benedicti, saec. 4, part, i, p. 88.

& campis, cultis & incultis , arboiibus fructiferls & infructiferis, pascuis, pratis, molendinis, piscatoriis, aquis & aquarum decursibus, quantumcumque ad ipsum fiscum & colonicas ipsius aspicit vel aspicere jure videtur ; omnia dono, trado ad proprium perhabendum omni tempore. Habet vero has collaterationes & infrontationes j ab Oriente & sicut currit flumen Araou; a Meridie sicut torrens Lacatis divergit in ipso flumine; ab Occidente infrontat in ipso Aviso, qui discurrit per concava montium in Bodena antiqua, quae est in supercilio montis ; ab Aquilone usque in termine monasterii. Similiter in Marcomitis villa, dono quantumcumque Deodatus presbyter ibidem dato pretio comparavit, vel quantum ibidem a me possessum est. Similiter dono villam Saturatis cum ipsa ecclesia Sancti Saturnini cum omni integritate, cum casis, casaliciis, campis, vineis, pratis, silvis, garricis, hortis, molendinis, aquis, aquarum decursibus, quantumcumque ibidem visus sum habere vel possidere, culta & inculta ad ipsam casam Dei dono ad habendum. Similiter dono in Canneto villa, quantumcumque visus sum habere & possidere. In pago quoque Magdalonense, in villa Soregiae , quantumcumque ibidem visus sum habere vel possidere. In pago vero Albiense, dono villam Noviciacum seu Wiciacum cum omni integritate sua vel cum omnibus adjacentiis suis. Similiter dono in Rutenico, in villa Bracoialo, mansos duos cum vineis & terris cultis & incultis, quantum ad ipsos mansos aspicit & aspicere videtur. Ista omnia supra nominata ego Willhelmus jamdictus comes, pro me & pro praedictis personis dono & trado atque transfundo ad jamdictum monasterium Gellonis, & altariis ibi Deo consecratis, & monachis & abbatibus tam praesentibus quam futuris, pro aeterna remuneratione, ut Deum omnipotentem per omnia habere possimus propicium , ut iidem monachi laudantes ibidem assidue habeant unde possint vivere. Si quis vero, quod futurum esse non credo, vel ego ipse, aut aliquis de haeredibus meis, seu quaelibet persona contra hanc donationem meam, quam ego prompto animo vel plenissima voluntate facio, venire, interrumpere aut aliquid

Ed.orig,

t- I, col. 32.

PREUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC

1 5 décembre.

disrumpere teiitaverit, non liceat facere. cum suo adjutorio aedificavi, quem ipse Quod si praesumpserit , Dei omnipoten- domnus Benedictus abba regere videtur, tiam exoro, ut ipsa ultionem sumat in eo 5 donatumque in perpetuum esse volo ^ hoc quia notum sit omnibus hominibus hune est res meas quae sunt in pago Lutwense, honorem a me possessum tam ex originali ij est Litenis villa, &c. Ista omnia supeparte quam etiam ex adquisitione absque rius nominata pro nos supradictos ad ipsa querimonia ullius personae. Facta est haec casa Dei vel ad suos rectores dono, frado donatio XIX kalendas januarii, feria F', atque transfundo ab hodierno die ad ipsa anno XXXIIII régnante domno nostro Cha- casa Dei, dummodo, si ipsa cella subjecta rolo, rege Francorum & Longobardorum est ad Aniana monasterio, sicut hodie esse ac patricio Romanorum, & anno quarto videtur, ipsa casa Dei vel sui rectores ha- Christo propitio imperii ejus. Signum Wil- béant, teneant adque possideant. Nam si Ihelmi.Signum Bernardi.Signum Gotcelmi. aliquis homo, propter malam cupiditatem Signum domni Theuderici. Signum Ga- aut iniquum ingenium, ipsa cella séparamardi. Signum Fulcoaldi. Signum Rangavi. verit de Aniana monasterio, tune ipsas res Signum Nictardi. Signum Mauringi. Sig- superius nominatas volumus eas esse do-

num Sibaldi. Signum Guiraldi In no- natas pro nos omnibus superius nominatos

mine Domini ego Gallarius rogitus scripsi. ad Aniana monasterio, ad ipsas casas Dei

Sanctae Mariae & Sancti Salvatoris. Nam

Ego' in Dei nomine Willhelmus, reco- dum ipsa cella subjecta est ad Aniana mo-

gitans fragilitatis meae casus humanum , nasterio, sicut superius diximus, precamus

idcirco facinora mea minuenda vel de pa- ut ipse abbas de Aniana benigniter atque

rentes meos qui defuncti sunt, id est ge- misericorditer regat ipsa cella Gellonis

nitore meo Theuderico & génitrice mea seu fratres ibidem morantes : & quod ibi-

Aldane, & fratre meo Theodoino, & Teo- dem minus habuerit de stipendia in ista

derico, & Adalelmo, & sorores meas Albane parvitate quod ego in ipsa cella donavi,

& Bertane, & fîlios meos & filias Witcario nie propter Deum aliunde adjuvet & sub-

& Hildehelmo & Helinbruch, uxores meas veniat, sicut decet, abbatem suos benivolo

Witburg & Cunegunde, pro nos omnibus animo regere. Nam non adminuet de ipsa

superius nominatos dono ad sacrosanctae parvitate ad ipsos fratres, dummodo ipsa

])asilicae , qui est constructa in honore cella subjecta fuerit ad Aniana monaste-

sancto Salvatore 8c sanctae Mariae semper rio, sicut superius diximus. Si quis vero,

virginis, seu sancti Pétri & sancti Pauli quod futurum esse non credo, si ego ipse

& sancti Andreae & sancti Michaëlis, vel aut aliquis de haeredibus meis, vel quisli-

omnium apostolorum, in illa cella Gellonis, bet persona, qui contra hanc donationem

quem ego superius nominatus Willhelmus meam, quam ego prumpto animo vel ple-

per consilio domni abbatis Benedicti seu nissima voluntate iieri rogavi, venire aut

agere tentaverit, si ille sine peccato est,

• C'est-à-dire dimanche. forsitan potest nostra totorum peccata por-

' Ce second ncte est tiré du cartulaire d'Aniane. t^^^. Nam si ille ,am peccavit, puto se

Voyez dans la Bibliothèque de l'École des chartes, gravare sua & nostra sustinere veht & pro

t. 2, p. 177, un article de M. Thomassy sur les deux utriusque rationem reddere : quia nos, Deo

chartes de Gellone, où il prouve que la première juvante, per istam donationem speramus

seule est authentique, & que la seconde, celle du aliquid de nostra minuari peccata j & in-

i5 décembre, a été fabriquée au onzième siècle, super non valeat vindicare quod repetit,

dans l'intérêt des prétentions de l'abbaye d'Aniane, g^j inférât ad fisco auri libra I, & haec do-

qui essayait, à ce moment, de s'assujettir l'abbaye ^^^j^ ^^^ ^^^^ permaneat Omni tempore.

de Gellone. Les principales preuves qu'il donne de .., , ^. ,,,^^^^ 1 1 „ 1 „ •„,,„..::

, / , / , ,*^ . „" , , , Facta donatione xviil kalendas anuarii,

ce fait sont la barbarie du latin, 1 incohérence de , -.t

, , , . £ 1. • j 1 . anno XXXIIII régnante domno nostro Ka-

la rédaction, enhn 1 existence de documents -au- "

thentiques contredisant les affirmations de la charte rolo , rege FrancOrum & Longobardorum

fausse. Voir, au tome IV de la présente édition, ac patricio Romanorum , & anno 1 1 1 1

la p. 538. [E. M.] Christo propitio imperio ejus.

Ed.orig,

t. I, col. 33.

PREUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC

Kd.orii,'

t. I, col. 34.

vineas rétro Calmes. In Thomarîolas vineas duas modiatas & campestresj in Montenigro mansos quinque cum toto vineario, quem vocant Oliveto; in villa Siniciacho mansos septemj in villa Bajas mansos très; Donation du même comte à Vahhaye j„ ^iUa Sorbes mansum unum; in Fano

An 80Ô