II. — VIII

Limites de la ville de Cannes réglées par l'autorité de MagnariuSj comte de Narbonne '.

CONDITIONES sacramentorum as quas ex ordinationem Magnario comis de Nar- J^^ bona vel de judices Arasolario, Deoavio

cembre. vel aliorum [bonorum hominumj [qui subter subscripturi vel signa factores sunt, id est] Vincila clericus, Lubicinus, Anterus, Teuperitus, Teudericus, Sisenandus, Ganilo, Primiselus & Baronta [quos causa fecit esse présentes, jurare debeant] testes prolati ab Aniano abbate cum monachis suis deserviantibus Sancti Johannis Exequariensis vel Sancti Pétri & Sancti Pauli monasteriis, quos edificabit supradictus Anianus cum fratribus suis suber ribo Argen-

' Monasticon Benedictinum, t. 7 ; manuscrit latin 12664, f° 238 r". Un fragment de cette pièce a été publié par Mabillon, de Re diplomaùca, p. 396. Dom Vaissete l'avait reproduit sans y rien ajouter.

Charte du roi Charlemagne pour l'abbaye de Cannes^.

KAROLUS gratia Dei rex Francorum & Longobardorum ac patricius Romanorum, omnibus fidelibus nostris praesentibus & futuris. Rectum est regalis potestas J"'"et illis tuitionem impertiat, quorum nécessitas comprobatur. Igitur cognoscat magnitudo seu utilitas vestra, quia vir venerabilis Anianus, abbas ex monasterio Sancti Joannis & Sancti Laurentii, quod fuit constructum in locis nuncupatis Extorio & Olibegio, nostro synodali concilie veniens una cum monachis suis Continue, Stromundo, Lurio, cum omnibus rébus atque hominibus suis recepimus ac retinemus, quatenus diebus vitae suae sub nostra tuitione valeant quiète vivere & residere. Propterea has literas nostras pro fîrmitatis studio eis dedimus, per quas omnimo jubemus, ut

' Archives de l'abbaye de Caunes. — Baluze, Capital, t. 2, p. 1399.

Éd.orig.

t I, col. 29.

An mars.

PREUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC

Notum sit omnibus

nullus quislibet de vobis neque de junio- nianoruin. JNotum sit omnibus episcopis, ribus vestris praedicto Aniano abbati seu abbatibus, ducibus, comitibus, vel cunctis monachis suis, nec rébus vel hominibus fidelibus nostris tam presentibus quam-

illorum contingere nec inquietare aut contra rationis ordinem calumniam generare non praesumatis, nisi ut diximus cum omnibus rébus vel hominibus illorum sub nostra tuitione valeant quiète vivere

que futuris. Rectum est regalis potestas illis tuitione imperioat quorum nécessitas comprobatur. [Igitur cognoscat almitasvestraj qualiter Johanne ad nos veniente, & ostendit nobis epistolam, que dilectus filius

vel residere. Similiter concessimus ei vil- noster Ludovicus ei fecerat, & per ipsum lam Cannas, sicuti Milo ad suum monaste- ad nos direxit. Et invenimus in ipsa episrium per suas literas delegavit, cum om- tola insertum quod Jobannes ipse super nibus appendicis suis, quatenus melius ereticos sive Sarracenos infidèles nostros delectet ipsos servos Dei pro nobis vel magnum certamen certavit in pago Barchistabilitate regni nostri Domini misericor- nonense, ubi superavit eos in locum ubi diam exorare. Et si aliquae causae adversus dicitur ad Ponte, & occidit de jamdictos ineos surrexerint, vel homines eorum autol- fidèles, & cepit de ipsis spolia 5 aliquid tae fuerint, quas in promptu absque gravi exinde a dilecto tilio nostro obtulit equm illorum dispendio definire non potueritis, obtimum & brunia obtima & spata india usque in nostram praesentiam reserventur, cum techa de argento parata, & peterat quatenus ante nos secundum legis ordinem eis in pago Narbonense villare eremum accipiant finitivam sententiam. Et ut haec ad laborandum que dicunt Fontes. Ille autoritas firmior habeatur vel a fidelibus vero dédit ei ipsum villare & direxit eum nostris melius conservetur, de anulo nos- ad nos. Et cum ad nos venisset cum ipsa tro eam subter sigillari jussimus. epistola, quod filius noster ei fecerat, in

Vindolaicus ad vicem Radonis recog- manibus nostris se comendavit, & petivit novit. nobis jamdictus fidelis noster Jobannes, ut

Data XIII kalendas augusti, anno vige- ipsum villarem quod filius noster ei dedesimo sexto & vigesimo regni nostri. rat concedere feccissemus. Nos vero conce-

Actum Franconoforti palatio regio, in dimus ei ipsum villarem cum omnes suos

terminos vel pertinencias suas ab intègre, & quantum ille cum homines suos in villa Fontejoncosa occupavit vel occupaverit, vel de heremo traxerit, vel infra suo termino, sive in aliis locis, vel villis, seu villares occupaverit, vel aprisione fecerit cum homines suos ; hec omnia concedimus ei Charte du roi Charlemagne , qui ac- per nostrum donitum,ut habeat ille & pos-

teritas sua absque uUum censum aut inquietudine, dum nos aut filii nostri fidèles

Dei nomine féliciter. Amen.

corde le lieu de Fontjoncouse à un seigneurj appelé Jean

extiterint. Quam vero auctoritas firmior habeatur, de anulo nostro subter sigillavimus.

Gilabertus ad vicem Radoni recognovit & scripsit.

Data in mense marcio, anno XXV & XVIII • Archives de ^l'archevêché de Narbonne.^^Copl^e ^^^^^ nostri. Actum Aquisgrani palatio nos-

tro, in Dei nomine féliciter. Amen.

IN nomine Patris & Filii & Spiritus Sancti. Carolus serenisgimus gratia Dei rex Francorum & Langobardorum ac patricius Ro-

ancienne dans le manuscrit latin iioi5, f° 9, & d'après ce texte dans Baluze, Armoires, v. 874, {° 431. Le vol. iioi5 contient des fragments des anciens cartulaires de Narbonne du douzième siècle ; ces fragments vont du f° 5 au f° 19, & on y reconnaît la trace de deux volumes différents. Ils ne contiennent que des actes carlovingiens &

des diplômes du neuvième siècle. Ces fragments ont servi à Baluze & ont été publiés par lui dans ses Capitulaires & dans ses Conciles de la Narbonnaise.

PREUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC

juin.

Éd.orig.

t. I, col. 3û.

Diplôme du même roi, en faveur de Saint-Benoit d'Aniane\

KAROLUS, gratia Dei rex Francorum & Longobardorum ac patricius Romanorum. Omnibus episcopis, abbatibus, ducibus, comitibus, vicariis, ceateiiariis, scu cunctis fidelibus sanctae Dei Ecclesiae & nostris praesentibus & futuris notum sit, qualiter vir venerabilis Benedictus, abba ex monasterio sanctae Dei genitricis semperque virginis Mariae,quod est constructum in loco nuncupante Aniano, in pago eu jus vocabulum est Magdalonensi , serenitati nostrae suggessit, eo quod ipse una cum monachis suis loca aliqua hernia iufra fiscum nostrum nuncupante Juviniacum, antique vocabulo vocatum Fonte -Agricole, nunc autem Nova-cella appellatur, quam ipsi proprio opère hedificaverunt , etiam & molina duo infra ipsius terminum fisci supra fluvium Lico visi sunt construxisse inter mare & stagnum , loco qui vocatur Porcarias, una cum consensu comitum & caeterorum christianorum ibi circumquaque habitantium de loca herma accepisset; similiter in loco qui dicitur Assogrado cellam hedificasse, cum omni adjacentia sua; etiam & alia loca Cumajacas & Caucino super fluvium Araurem, ubi dicitur ad Salices, ad pascua armentorum & alenda pecora cum aliis usibus suis hactenus habeant, & asserit se haec omnia cum aequitatis ordine absque ullius illicita contrarietate possidere. Sed pro intégra fîrmitate petiit celsitudini nostrae, ut quicquid nunc tempore ipse cum monachis suis juste & rationabiliter ad supradicta loca habere dinoscitur, denuo per nostrae autoritatis praeceptum ei & monachis suis inibi sub sancta régula consistentibus plenissima deliberatione pro mercede aniniae nostrae

' Vidimus de l'an i3i4; Trésor des chartes du roi, J. 343, n. 2. (Cette pièce manque aujourd'hui.) Cartulaire de l'abbnye d'Aniane. — Acta Sanctorum ordin'ii S. Benedicti, saec. 4, part, i, p. 222.

ad praefatum monasterium cedere & confirmare deberemus. Cujus petitionem denegare nolumus, sed in elemosyna nostra ita concessisse & in omnibus confirmasse cognoscite. Praecipientes ergo jubemus, ut neque vos, neque juniorcs seu successores [vestri], quae memorato viro venerabili Benedicto abbati aut successoribus suis, de supradicta loca undecumque ad praesens ipse & monachi sui cum aequitatis ordine ac juste & rationabiliter vestiti esse noscuntur, inquietare aut calumpniam generare, nec aliquid exinde contra justitiam abstrahere aut minuere quoquo tempore praesumatis : sed per hanc nostram auctoritatem atque confirmationem habeant in elemosina nostra omnique tempore concessum, ita ut eis melius delectet pro nobis, & filiis ac filiabus nostris, seu cuncta familia domus nostrae, & omni populo gentis nostrae Domini attentius misericordiam exorare. Et ut haec auctoritas firmior habeatur, & diuturnis temporibus melius conservetur, manus nostrae signaculis subter eam decrevimus roborare, & de anulo nostro jussimus sigillare. Signum Karoli gloriosissimi régis. Erchimbaldus ad vicem Radoni recognovit & subscripsit.

Data in mense junio, anno XXXI & xxvi regni nostri. Actum Aquis palatio nostro, in Dei nomine féliciter. Amen.

Diplôme de Charlemagne, qui confirme la fondation de Vahbaye de la Grasse ' .

CAROLUS, gratia Dei rex Francorum & Longobardorum ac patricius Romanorum. Omnibus episcopis, abbatibus, duci-

' Gallia. Christlana, t. 6, Instrum. p. 412. Collationné sur le fac-similé d'une partie de l'original, qui se trouve dans la Paléographie universelle de Silvestre (iSSp), t. 3. La charte originale, sur papyrus, est conservée aux Archives de l'Aude. La date a disparu, & c'est par conjecture que les auteurs du Gallia l'ont rapportée à l'an 778. Noul l'attribuons, avec M. Sickel, à l'an 800.

Vers

«9 laiiv.cr.

Vers

PREUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC

bus, coniitibus, vicariis, centenariis , seu bertus recoguovi 8c subscripsi. [î^acta' XIV cunctis fidelibus sauctae Dei Ecclesiae 8f kalendas februarii, iudictione l% anno XI nostris presentibus & futuris notum sit, régnante Carolo gloriosissimo rege. Actuni qualiter vir venerabilis Nimfridius abba Compendio regio palatio, in Dei nomine serenitati nostrae suggessit, eo qiiod ipse, féliciter. Amen.] una cum monachis suis, infra aeremum, in

territorio Narbonense, super fluvium Oro- —

bionem , in loco nuncupante Novalius, monasterium in bonore- sancte Dei genetricis semperque virgine Marie Jiovo opère construxisset, ibique donrus ecclesiae, & reliquas babitaciones aedificasset, & vineas plantasset, & campos ad laborandum vel prata de causa nostra iiscalium & ab seniorum bominuni accepisset^ quod usqxe nunc, sicut adserit, cum aequitatis ordine, absque ullius contrarietate se ba-

ib.

Jugement en J'aveur de Vahhaye de Cannes^,

N judicio Cixiliani vicedomino, Trasna-

rio, Aggimiro, Recimiro, Arpadio... & aliorum bonorum hominum, qui praesen-

bere & possidere profitetur. Ideoque petiit tialiter fuerant, id est Dubulinus, Alrua-

caelsitudini nostrae ut nos ei & monacbis rius, Apus recognosco me ergo Pi-

suis supradictum locum,cum omni adja- naudus quod negare non possum in

centia ad se pertinentia, undecumque ipse vestrorum supradictorum judicio, unde me

& monachi sui ad praesens juste & racio- repetet Anianus abbas seu etiam sui mo-

nabiliter vestiti esse noscuntur, deinceps nachi de villa Rissello, qui est in locum

ex nostra indulgentia in aelimosina nostra vestrum infra termine Caunensi , quem

cédera & confirmare deberenuis; cujus pe- perdonavit nobis dominus rex Karoius vel

titionem denegare noluimus, sed pro mer- Lodoicus rex, ubi nos modo habitare vide-

cedis nostrae augmentum, ita concessisse mur, unde precaria vobis fecimus ego Pi-

& [in] omnibus confirmasse cognoscite ; naudus & parentes mei scilicet Materindus

praecipientes ergo jubemus ut neque vos, & Fulgentius, ut de ipso villare per singu-

neque juniores, seu successoresque vestri los annos ibidem vobis exinde tascas &

memorato viro venerabili Nimfridio abbati, décimas persolvere debuissemus, & de ipso

aut successoribus suis de supradicto loco, villare cum sua adjacentia nulla intentione

unde ad praesens ipse & monachi sui cum vel fraude... exinde vobis taliter me recog-

aequitatis ordine ac juste & rationabiliter nosco in vestrorum supradictorum judicio,

vestiti esse noscuntur, inquietare vel ca- quomodo ego Pinaudus & parentes mei

lumniam generare nec aliquid exinde con- Materindus & Fulgentius quod ipsas tas-

tra justiciam abstrabere aut minuere quo- cas & décimas, quod vobis exinde dare

quo tempore presumatis. Sed per banc debuimus, ipsas vobis intendimus, & nihil

nostram auctoritatem atque confirmatio- vobis exinde dedimus prefatos VI annos, &

nem habeant in aelimosina nostra omnique insuper de ipso villare vobis cum discapire

in tempore concessum , ita ut eis melius voluimus, & in fraude vobis de ipso feci-

delectet pro nobis & filiis ac filiabus nos- mus ac ipsos pro vestro commeatu illos

tris fidelibus Domini misericordiam implo- habere voluimus. Sicque me recognosco

rare, jugiter exorare. Et ut haec nostrae Pinaudus quomodo ego & parentes mei su-

concessionis & confirmationis auctoritas prascripti pro vestro beneficio antea & per

perpetuo firmior habeatur, atque melius precaria vestra, quam vobis fecimus eam

omnibus temporibus conservetur, manus antea habuimus, & ea quae fecimus, vera-

nostrae signaculis subter eam roborare de- citer me recognosco in vestrorum supra-

crevimus & de anulo nostro sigillare jus- dictorum judicio. Data recognitione sub die simus. Signum (locus monogrammatis) Karoli

gloriosissimi régis Francorum & LongO- ■ La date a été suppléée par le GalUa Chrlstiana,

bardorum ac patricii Romanorum. Lud- ' Archives de l'abbaye de Cannes.

Vers

lid.ong.

t. 1, col. 3i.

PREUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC

14 décembre.

III nonas madias, anno xxxiv régnante domino nostro imperatore Karolo, rege

Francorum & Lunghobardorum S. Pi-

naudus, qui hanc recognitionem dédit.

S. Pictor Ermengaudus. S. Edowardus.

S. Atroarius. S. Argimirius. S. Riccimirus. S. Cixilanus. S. Malus presbyter, qui hanc recognitionem scripsit die & anno quo supra.