XXVI
Diplôme du même prince en faveur de Vabhaye d'Aniane ' .
IN nomine Domini Dei ScSalvatoris nostri Jehsu Christi. Hludovicus divina ordinante providentia imperator augustus. Si enim ea que fidèles imperii nostri pro oportunitate utriusque partis inter se commutaverint nostre confirmamus auctoritati, morem in hoc facto exercemus imperialem, & in postmodum jure firmissimo mansurum permanere volumus. Quapropter noverit utilitas seu industria omnium fidelium nostrorum tam presentium quam & futurorum, quia adiens serenitatem culminis nostri vir venerabilis Benedictus, abba ex monasterio quod vocatur Anianense, situm in pago Magdalonense, constructum in honore Domini & Salvatoris nostri Jesu Christi & sanctae Mariae virginis, quod ipse a fundamentis in suo construxit proprio & domno & genitori nostro Karolo
' Gartulaire de l'abbaye d'Aniane, f° 17.
bone memorie prestantissimo augusto cum omnibus ibidem aspicientibus per cartam delegavit donationis, innotuit eo quod cum pluribus hominibus per diversos pagos commanentes commuta tiones fecisset, datis scilicet de rébus predicti monasterii per cartulas commutationum illis, & acceptis ab eis de rébus eorum propriis ad partem monasterii sui similiter per cartulas commutationis & manibus bonorum hominum roboratis : ea videlicet ratione, ut quidquid pars alteri contulerit parti, absque ullius inquietudine aut injusta interpellatione jure firmissimo retinerent; & idcirco postulavit idem Benedictus, ut super easdem commutationes nostre auctoritatis preceptum fieri censeremus, per quod jure firmissimo & ipse & rectores ipsius monasterii hoc quod acceperant & quod illi aliis tradiderant perenniter haberent & possiderent. Cujus precibus, ob reverenciam ipsius sancti loci & utilitatem utrarumque partiuni) hanc nostre auctoritatis preceptionem super easdem commutationes fieri decrevimus^ per quam decernimus atque jubemus, ut non solum res que ab aliis hominibus eidem tradite sunt monasterio, & eidem monasterio alii homines similiter per cartulam commutationis tradiderunt, jure firmissimo teneant atque possideant, verumetiam 8c sicubi deinceps per cartulam commutationis cum quibuslibet liberis hominibus rectores ipsius monasterii commutationem facere voluerint, licentiam habeant : ea scilicet ratione, ut commutationes pari tenore conscribantur mant?>usque bonorum hominum roborentur, & quicquid pars juste & rationabiliter alteri contulerit parti per hanc nostram auctoritatem jure firmissimo teneant atque possideant, & quicquid exinde facere voluerint, libero in omnibus perfruantur arbitrio faciendi. Et ut hoc preceptum auctoritatis nostre pleniorem obtineat vigorem &perfutura tempera inviolabiliter conservetur, de anulo nostro subter jussimus sigillari. Durandus diaconus ad vicem Helisachar recognovi.
Data VIII kalendas martias, anno Christo propicio secundo imperii domni Hludovici piissimi augusti, indictione viii. Actum Aquisgrani palacio regio, in Dei nomine féliciter. Amen.
An 8i5
Éd.orig.
col. 47.
io3
Diplôme de Louis le Déhonnairey qui confirme à Vahhaye d'Aniane la possession de dijjf'érents biens \
An 8.5
tori per instrumenta delegaverat chartarum. Hanc itaque cellulam, qiiae sicut diximus nuncupatur Gordanicus, & illam quae vocatur Casanova cum omnibus ibidem pertinentibus vel aspicientibus, cum mancipiis, domibus, aedifîciis, terris, vineis, silvis, pratis, pascuis, aquis aquarumve decursibus, mobilibus & immobilibus, cum omnia quae praedictus Willelmus per venditiones,
IN nomine Domini Dei &Salvatoris nostri cessiones, donationes adquisierat & prae- Jesu Christi. Hludovicus divina ordinante providentia imperator augustus. Si liberalitatis nostrae munere de beneficiis a Deo nobis conlatis locis Deo dicatis aliquid conferimus, id nobis & ad mortalem vitam féliciter transigendam 8c ad aeternam perpetualiter obtinendam profuturum liquido credimus. Unde noverit experientia atque utilitas omnium fidelium nostrorum tam praesentium quam & futurorum, quia placuit nobis pro mercedis nostrae augmente & animae emolumento quamdam cellulam ex re proprietatis nostrae quae nuncupatur Casanova, quae sita est juxta castrum quod nuncupatur Planitium, in pago Ucetico, super fluvium Cicer, quam dudum Willelmus quondam cornes a fundamento in honore sanctae Mariae semper virginis construxerat & rébus quamplurimis ditaverat, & domno & genitori nostro Karolo bonae memoriae piissimo augusto cum rébus & omnibus quae eidem cellulae aspicere fecerat per cartulam delegavit donationis, sed postea propter compendium & loci utilitatem non procul ab eodem loco eadem cellula constructa est, quae nuncupatur Gordanicus, in eodem pago & super eumdem fluvium, ad monasterium quod nuncupatur Aniana concedere & per hanc nostrae auctoritatis largitionem tradere, quod est situm in pago Magdalonense, non longe a Castro quod dicitur Monscalmus, constructum in ^ ^ t r • 7 t-»'t
honore Domini & Salvatoris nostri Jesu Diplôme de Louis le Débonnaire pour Christi & sanctae Mariae semper virginis, l'église de Viviers^
ubi etiam Senegildus abba praeesse videtur,
quod olim vir venerabilis Benedictus abba y N nomine Domini & Salvatoris nostri Jesu in suo construxerat proprio & similiter -»■ Christi. Ludovicus divina ordinante domno & genitori nostro Karolo impera- providentia imperator augustus. Si sacer-
dotum ac servorum Dei justis petitionibus
' Cartulaire de l'abbaye d'Aniane, f" z\ v°, — Mabillon, Acta sanctorum ordin'is sancti Benedicti, ' Columbi, de Reius gestis episcoporum Vivar'ien-
saec. 4, part, i, p. 221. sium, libr. 2, n. 3o. — Recueil des historiens Je
An 8i5
fato domno & genitori nostro tradiderat, & cum his, quae postea praedictis locis a bonis hominibus traditum est, memorato monasterio Aniano praesenti tempore tradidimus & per hanc nostrae auctoritatis donationem perpetualiter ad habendum concessimus, ita videlicet ut quidquid in ipsis locis aut de ipsis ad utilitatem & profectum rectores aut congregatio ipsius monasterii facere vel judicare voluerint, libero in omnibus perfruaturarbitrio faciendi. Haecvero auctoritas largitionis nostrae, ut per curricula annorum inviolabiliter inconvulsam obtineat firmitatem & a fidelibus nostris praesentibus scilicet & futuris seu etiam & successoribus nostris fidelibus sanctae Dei Ecclesiae verius certiusque credatur, etiam manu propria subterfirmavimus & anuli nostri impressione signare jussimus.
Durandus diaconus ad vicem Helisacar recognovi.
Data XII kalendas junias, anno Christo propitio secundo imperii domni Hludovici piissimi augusti, indictione vin. Actum Aquisgrani palatio regio, in Dei nomine féliciter. Amen.
An 8i5
i5 juin.
An 8i5
io5
PREUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC
io6
acquiescîmiis, hoc nobis sane ad aeternam beatitudinem provenire confidimus. Idcirco comperiat omnium fidelium nostrorum praesentium scilicet & futurorum industria, quia vir venerabilis Thomas, episcopus Albensium seu Vivariensium , veniens ad nos deprecatus est celsitudinem nostram, ut pro nostrae mercedis augmente praedictam sedem cum fratribus ibidem Domino servientibus sub nostra defensione & im-
Charte du même empereur pour V abbaye de Psalmodie
IN nomine sanctae & individuaeTrinitatis. Ludovicus divina providentia imperator
munitate reciperemus. Cujus petitioni as- augustus. Si erga loca divinis cultibus mansensum praebentes, per nostrae auctoritatis cipata propter amorem Dei eis qui in iispraeceptum confirmare studuimus. Praeci- dem locis sibi famulantur bénéficia opporpientes ergo jubemus ut nullus judex pu- tuna largimur, praemium nobis apud Deum blicus, neque quislibet ex judiciaria potes- aeternae remunerationis rependi non diffitate, seu aliquis ex fidelibus sanctae Dei dimus. Idcirco noverit sagacilas seu utilitas Ecclesiae ac nostris in ecclesias, aut loca, omnium fidelium nostrorum tam praesenvel agros, seu reliquas possessiones, quas tium quam & futurorum, quia vir venerabimoderno tempore juste & rationabiliter lisTheodemirus, abbas ex monasterio quod possidere videtur in quibuslibet pagis & situm [est] in pago Nemausensi, in insula territoriis, vel quidquid etiam deinceps quae nuncupatur Psalmodia, constructum propter divinum amorem ibidem collatum in honore sanctae Dei genitricis semperfuerit, ad causas audiendas, vel freda exi- que virginis Mariae & sancti Pétri pringenda, aut mansiones, aut paratas facien- cipis apostolorum vel aliorum sanctorum, das, aut fidejussores tollendos, aut homines adiit serenitatem culminis nostri deprecaipsius ecclesiae tam ingenuos quam ser- tusque est, ut praedictum monasterium cum vos injuste distringendos, sive ullas redi- omnibus rébus inibi aspicientibus ob amobitiones vel illicitas occasiones requiren- rem Dei tranquillitatemque fratrum ibidem das, ullo unquam tempore ingredi audeat, consistentium sub nostra susciperemus devel ea quae sunt supra memorata exactare fensione & sub plenissima immunitatis tuipraesumat, sed liceat servis Domini ibidem tione constitueremus. Cujus petitioni asconsistentibus sub nostra defensione & sensum libenter praebuimus, & hoc nostrae immunitatis tuitione perpetuo tempore auctoritatis praeceptum erga ipsum monasquiete residere, & pro nobis ac conjuge terium immunitatis & tuitionis gratia, pro proleque nostra seu pro stabilitate to- divini cultus amore & animae nostrae retins imperii nostri a Domino nobis col- medio, fieri decrevimus : per quod praecilati & ejus clementissima miseratione pimus atque jubemus, ut nullus judex pujugiter conservandi Domini misericordiam blicus vel quislibet ex judiciaria potestate exorare. Et ut haec auctoritas verius cer- in ecclesias, aut loca, vel agros, seu reliquas tiusque credatur, manu propria subscrip- possessiones quae ad idem monasterium simus & anuli nostri impressione signari pertinere videntur, ad causas audiendas, iussimus. vel freda exigenda, aut mansiones vel pa- Signum domni Ludovici, serenissimi im- ratas faciendas, aut fidejussores tollendos, peratoris. aut homines ipsius monasterii distringen- Datum XVII calendas julii, anno II im- dos, vel ullas redhibitiones aut illicitas perii domni Ludovici augusti, indictione occasiones requirendas, nostris & futuris VIII. Actum Aquisgrani palatio regio, in temporibus ingredi audeat : sed ea quae
ipsis viris Deo famulantibus delegata sunt perpetualiter eisdem habenda confirmamus.
Et quandoquidem tu,Theodemire abba, vel
An 8i5
3 décembre.
Éd.orig.
col. 48.
Dei nomine féliciter. Amen.
France, t. 6, p. 479. — L'abbé Rouchier, Hntoire du Vivara'ts, t. I , p. 600. — Gallia Christiana, nov, edit. t. 16, Instrum. col. 219.
' Archives de l'abbaye de Psalmodi.
PREUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC
An 8i5
Îddc2mbre.
successores tui divina vocatione ab hac luce migraveritis, qiiamdiu inter se ipsi monachi talem invenire potuerint qui ipsam congregationem secundiim regulam
ejus defensionem vel propter parvorum hominum illicitas infestationes in manu ejusdem domni imperatoris una cum monachis ibi degentibus se commendavit, ut
An 8i5
regere valeat, per hanc nostram auctori- sub ejus tuitione licuisset eis cum rébus
tatem licentiam habeant ibidem eligeiidi & hominibus eorum quiète vivere ac resi-
abbates, quatenus serves Dei qui ibidem dere, & deprecatus est clementiam nos-
Deo famulantur pro nobis ac stabilitate tram, ut praedictum moiiasterium una cum
totius imperii nostri immensam Domini cellula quae nuncupatur Sancti Martini
clementiam jugiter exorare delectet. Et ut praedicto monasterio subjecta, quae est
hujus nostrae auctoritatis praeceptum per sita in eodem pago super rivulum Lampis,
omnia tempora inviolabiliter conservetur quae est constructa in honore sancti Mar-
firmiusque habeatur, manu nostra subter- tini confessoris, cum rébus, hominibus, &
firmavimus & anuli nostri impressione sigillari jussimus.
Signum Hliïdovici, gloriosissimi imperatoris.
Datum III nonas decembris, anno Christo propitio II imperii domni Hludovici sere-
adjacentiis sive terminis suis, sub nostra susciperemus defensione & immunitatis tuitione. Cujus precibus, ob amorem Dei & reverentiam divini cultus, libenter aurem accomodare placuit, & hoc nostrae auctoritatis praeceptum immunitatis atque tui-
nissimi imperatoris, indictione VIII. [Ac- tionis gratia fieri decrevimusj per quod
praecipimus atque jubemus, ut nullus judex publicus vel quislibet ex judiciaria potestate in ecclesias, vel loca, aut agros, seu reliquas possessiones praedicti monasterii, quas moderno tempore juste & rationabiliter possidet vel quae etiam deinceps in jure ipsius sancti loci voluerit divina pietas augeri, ad causas audiendas, vel freda exigenda, aut mansiones vel paratas faciendas, aut fidejussores tollendos, aut homines monasterii tam ingenuos quam & serves
IN nomine Domini Dei &Salvatoris nostri super terram ipsius commanentes injuste Jesu Christi. Ludovicus divina ordinante distringendos, nec ullas redhibitiones aut providentia imperator augustus. Cum peti- illicitas occasiones requirendas, nostris & tionibus servorum Dei justis & rationabi- futuris temporibus ingredi audeat, vel ea libus divini cultus amore favemus, superna quae supra memorata sunt penitus exigere nos gratia muniri non dubitamus. Proinde praesumat ; & quidquid de rébus praefati noverit omnium fidelium nostrorum tam monasterii fiscus sperare poterat, totum
tum] Aquisgrani palatio, in Dei nomine féliciter. Amen.
