Acte à' échange concernant le comte Bérenger

LACUIT atque convenit inter viros

llustres Wigonem, Berengarium co-

octobre. mitem , Ferreolum abbatem & reliquos

Diplôme de Louis le Débonnaire pour le monastère de Saint-Hilaire' .

IN nomine Domini Dei & Salvatoris nostri Jesu Christi. Ludovicus divina ordinante providentia imperator augustus. Si erga loca divinis cultibus mancipata propter

' Cartulaire de Saint-Julien de Brioude, n. 341, ' Baluze, Capitulana^ t. 2, c. 1409.

Vers

PREUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC

amorem Dei ejusque in eisdem locis sibi famulantes bénéficia opportuna largimur, praemium nobis apud Dominum aeternae remunerationis rependi non diffidimus.

Idcirco noverit sagacitas seu utilitas omnium fidelium nostrorum tam praesentium quam & futurorum,quoniam virvenerabilis Monellus abba ex monasterio Sancti Hilarii, quod est situm in pago Carcassonense super rivum qui dicitur Leuchus, constructum in honore sancti Saturnini martyris, ubi etiam praedictus sanctus Hilarius confesser corpore requiescit, ad nostram accedens clementiam, detulit obtutibus nostris quandam authoritatem domini & genitoris nostri Karoli bonae memoriae piissimi augusti, in qua continebatur insertum qualiter idem genitor noster ipsuni monasterium ad deprecationem praedecessoris sui Nampionis abbatis sub suo suscepisset mundeburdo vel defensione, videlicet ut monachi in eodem monasterio commorantes cum omnibus rébus eorum quiète vivere absque alicujus infestatione licuisset. Pro firmitatis namque studio postulavit nobis praedictus Monellus abba, ut eumdem monasterium cum cellulis sibi subjectis, quae nuncupatur Garelianus & alia quae nuncupatur Sancti Martini & villa juxta ipsum monasterium quae vocatur Salas, ubi est ecclesia constructa in honore sanctae Mariae semper virginis, quam & nos eidem monasterio concessimus, cum adjacentiis vel terminiis predictorum locorum sub nostra constitueremus defensione & immunitatis tuitione. Cujus precibus ob amorem Dei & reverentiam divini cultus libenter aurem accommodare placuit & hoc nostrae authoritatis praeceptum immunitatis, atque jubemus ut nullus judex publicus, vel quilibet ex judiciaria potestate in ecclesias aut loca vel agros seu reliquas possessiones praedicti monasterii quas moderno tempore juste [&] rationabiliterpossidetvel quae etiam deinceps in jure ipsius sancti loci voluerit divina pietas augeri, ad causas audiendas vel freda exigenda aut mansiones vel paratas faciendas aut fidejussores toUendos aut homines ipsius monasterii tam ingenuos quam & servos super ipsius terram commanentes injuste distringendos, nec ullas redibitiones aut illicitas occasio-

nes requirendas nostris & futuris 4emporibus ingredi audeat, vel ea quae supra memorata sunt penitus exigere praesumat, & quidquid de rébus praefati monasterii fiscus sperare poterit, totum nos pro aeterna remuneratione praefato monasterio concedimus, ut in alimonia pauperum & stipendia monachorum ibidem Deo famulantium perpetuo proficiat in augmentum. Et quandoquidem divina vocatione supradictus abba vel successores ejus de hac luce migraverint, quandiu ipsi monachi inter se taies invenire potuerint qui ipsam congregationem secundum regulam sancti Benedicti regere valeant, per hanc nostram auctoritatem & consensum licentiam habeant eligendi abbates, quatenus ipsos monachos qui ibidem Deo famulantur pro nobis & conjuge proleque nostra atque stabilitate totius imperii nostri a Deo nobis concessi ejusque clementissima miseratione per immensum conservandi Domini immensam clementiam jugiter exorare delectet. Hanc itaque auctoritatem, ut pleniorem in Dei nomine obtineat vigorem & a fidelibus sanctae Dei Ecclesiae & nostris verius credatur & diligentius observetur, manu propria subterfirmavimus & anuli nostri impressione signari jussimus.

Diplôme de Louis le Débonnaire pour le monastère de Sorède'.

IN nomine Domini Dei & Salvatoris nostri Jesu Christi. Ludovicus divina ordinante providentia imperator augustus.

Notum esse volumus cunctis fidelibus sanctae Dei Ecclesiae & nostris praesentibus scilicet & futuris, qualitervir inlusterGaucelinus comes ad nostram accedens clementiam innotuit celsitudini nostrae, qualiter quidam abba nomine Miro quondam in territorio Helenense super fluvium Tacidum in quodam loco in honore sancti Andreae monasterium aedificasset & monachos secundum regulam sancti Benedicti

' Marca Hispanica, Appendix, c. llllt

Veri

Vert

Vers

iSç

PREUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC

in eodem monasterio vivere constituisset ; eoque rébus humanis exempte, Sisegurus abbas in suo & loco & monasterio subrogatus fuisset; deprecatusque est nos idem

& ordinare valeant, licentiam habeant ex se ipsis eligendi abbates. Et«ut haec nostrae autoritatis litterae ab omnibus verius credantur & diligentius conserventur, de

vir inluster Gaucelinus comes ut praedic- anulo nostro subter eas praecepimus sigtum Sisegurum abbatem una cum monachis nari. suis & praedictum monasterium suum cum omnibus cellulis ad eum pertinentibus in ~~

supradicto pago Helenense, unam videlicet in honore sancti Martini sitam, in qua primitus idem abbas cum monachis habitare coepit, ipsamque vallem cum praefata cellula & cum omni integritate sua concederemus, necnon & aliam cellulam in honore sancti Vincentii constructam, seu & villare quod dicitur Garrericis cum ipsis fiscalibus terris vel etiam cum rébus vel adjacentiis quas praesenti tempore in praedicta loca juste & legaliter tenere & possidere videntur, in nostra eleemosina sub tuitione & defensione nostra consistere fecissemus, quemadmodum alia monasteria infra Septimaniam consistere videntur. Cujus deprecationi assensum praebentes, ita nos fecisse omnium fidelium nostrorum cognoscat industria. Propterea bas nostrae auctoritatis litteras firmitatis gratia fieri & ei dare jussimus, per quas praecipimus atque jubemus ut nullus judex publicus aut quislibet ex judiciaria potestate in ecclesias aut loca vel agros seu reliquas possessiones praedicti monasterii & cellulas superius nominatas vel quae deinceps in jure ipsius loci divina pietas augeri voluerit, judiciario more ad causas audiendas vel freda exigenda aut mansiones vel parafas exigendas aut ullas redibitiones vel illicitas occasiones requirendas ingredi audeat vel ea quae supramemorata sunt exigere praesumat, sed liceat praedicto ab-

denominatis per cartulam traditionis nobis bâti ejusque successoribus absque ullius ad proprium tradidit, sicut in ipsa tradiinjusta inquietudine cum omnibus rébus tione plenius constat esse gestum ; simul ad se juste & legaliter praesenti tempore nostram deposcens serenitatem, ut opus, pertinentibus quiète vivere ac residere, & quod ipse devotissime ad sanctam profespro nobis conjuge proleque nostra atque sionem observandam inchoaverat Deoque

pro stabilitate totius imperii nostri una cum monachis eorum Domini misericordiam jugiter exorare. Et quandocumque divina vocatione memoratus abbas ejusque successores de hac luce migraverint, quandiu inter se taies invenire potuerint qui eos secundum regulam sancti Benedicti regere

voverat & nobis perpetuo ad habendum tradiderat, per nostram providentiam atque auctoritatem ad hoc conservaretur, ut idem ordo eodem in loco pro nostra aeterna

' Archives de l'abbaye de Saint-Chinian. — Mabillon, Annales, t. 1, p. 724.

Vers

t. 1, col. 64.

i«>- août.

Fondation de Vabhaye de Saint- Chinian '.

IN nomine Domini Dei & Salvatoris nostri Éd.ori Jesu Christi. Hludovicus & Hlotarius divina ordinante providentia imperatores augusti. Si erga loca divinis cultibus mancipata propter amorem Dei eique in eisdem locis famulantibus bénéficia opportuna largimur, praemium nobis apud Dominum aeternae remunerationis rependi non diffidimus. Idcirco notum sit cunctis fidfilibus sanctae Dei Ecclesiae & nostris praesentibus scilicet & futuris, qualiter Durandus abba in Septimania, in pago videlicet Narbonensi, in villa quae dicitur Vernodubrus, in proprio quod ei liberalitate munificentiae nostrae contulimus, monasterium ex nostro opère in honore & veneratione beatissimi Aniani confessons Christi, in loco qui dicitur Holatianus inchoavit, monachos perplures congregavit, abbatem eis nomine Woicam praefecit, & per testamentum confirmationis suae quasdam res & mancipia ibidem delegavit, necnon libros & ministeria ecclesiae variamque suppellectilem tribuit, & cum his omnibus eorum ac ceteris rébus

PREUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC

memoria atque eleemosyna perpetualiter observaretur. Cujus donum gratanter suscipimus & ejus petitioni libenter annuimus, atque per hanc nostram auctoritatem sicut postulavit concessimus atque confirmamus. Proinde notum esse volumus omnibus vobis, quod praedictum nionasterium cuni omnibus locis, villis, insulis, piscatoriis, vel iis quae ad ipsum adspicere cernuntur, cum omnibus etiam finibus, terminis & adjacentiis eorum, cum mancipiis ac ceteris rébus, quemadmodum in chartula donationis, quam nobis contulit, plenius continentur, ideo ut sancta professio ibidem perpetualiter in nostra eleemosyna conservari queat, devotissime contulimus, ut omnia quaecumque praesenti tempore possidere videntur vel ad eum adspicere dignoscitur, quod in antea divino instinctu aut a nobis aut a successoribus nostris vel a quibusdam fidelibus sanctae Dei Ecclesiae illis collatum fuerit, totum in servorum Dei inibi Domino militantium necessitatibus consulendum & pauperum curam gerendum, propter divinum amorem & honorem, Deo miserante, pro ablu- Éd.orig. tione peccatorum nostrorum omni cedat coi. 65. tempore. Sed ut quietius ibidem viri Dei Domino famulari possint & a malis hominibus res ejusdem coenobii sicut alia vel nostrae proprietatis defendantur & tueri queant, hanc nostram imperialem auctoritatem hujus rei gratia fieri jussimus, ut omnes sub nostra etiam speciali defensione & immunitatis tuitione consistere non dubitent. Praecipientes ergo inhibemus, ut nullus judex publicus vel cjuislibet ex judiciaria potestate aut quaelibet majoris vel minoris ordinis persona ad causas judiciario more audiendas in ecclesias, aut loca, vel villas, seu reliquas possessiones, quas in quibusdam pagis ac territoriis praedictis tenet vel possidet monasterium, aliasque, quas deinceps in jus ipsius sancti loci divina pietas augeri voluerit, ingredi praesumat, nec fieri tributa, vel paratas seu mansiones accipere, sive teloneum exigere, aut fidejussores tollere, vel homines ipsius coenobii tam ingenuos quam servos super terram ipsius commanentes distringere, nec ullas publicas fruitiones seu redhibitiones vel illicitas occasiones

requirere aut exactare audcat : sed liceat memorato abbati suisque successoribus res praefati monasterii cum omnibus sibi subjectis sub tuitionis atque immunitatis nostrae defensione, remota totius judiciariae potestatis inquietudine, quietaordine possidere j & quidquid in eo fiscus exinde exigere poterat aut sperare, tantum in fratrum stipendiis & in luminaribus ejusdem ecclesiae consignandis atque pauperibus alendis, sicut dictum est, cédât. Constituimus etiam, ut quandocumque divinu vocatione memoratus abbas vel successores ejus ab hac luce migraverint, licentiam habeant monachi ibidem consistentés talem inter se per nostrum successorumque nostrorum consensum eligere abbatem, qui eis secundum regulam sancti Benedicti praeesse & prodesse queat, quatenus servos Dei ibidem Domino famulautes pro nobis proleque nostra ac stabilitate totius imperii nostri Domini misericordiam exorare delectet. Illud etiam per nostram auctoritatem concedimus & confirmamus atque nostros successores rogamus, ut hoc monasterium sub sua speciali tuitione retineant, & neque ad episcopum neque ad aliud monasterium uUo unquam tempore ab illis subjiciatur aut in beneficium cuilibet tribuatur, sed solummodo in jure & tuitione illorum pro omnibus temporibus ad monasticum ordinem observandum persistât, sicque hoc nostrum donationis opus immobiliter conservent, sicut pacta sua a suis successoribus conservanda optaverint. Haec vero auctoritas ut pleniorem in Dei nomine obtineat vigorem, manibus propriis subterfirmavimus & anuli nostri impressione signari jussimus.

Signum Hludovici piissimi imperatoris.

Signum Hlotharii gloriosissimi augusti.

Hirminmaris notarius ad vicem Frigidusi recognovi.

Data kalendas augusti, anno Christo propitioxiii imperii domni Hludovici piissimi augusti & Hlotharii IV, indictione IIII. Actum Carisiaco palatio regio, in Dei nomine féliciter. Amen.

PREUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC

19 décembre.

Acte de reconnaissance de plusieurs habitants du territoire de Caunes, qui déclarent tenir leurs biens en bénéfice de Vabbé de Caunes\

RECOGNOSCIMUS nos homines qui habitamus in villas Combalito & Castaniarias, qui subterscripturi vel signum facturi sunt, id est Maurinus, Bladimus, Morerius, Ermenaldus, Leominus, Lunipertus, Sauscerius, Urianius, Manas, Saorerius, Gumbertus, Manianus , Servatus, MartinuSjTructebertus, Melusarius, Gundaldus, Lumpertus, Feraldus, Saturelhis, Berterivus vel alii pares nostri qui subter signa facturi sunt, in praesentia bonorum hominum qui ibi aderant, id est Musuedo, Pantaleo, Salomone, Eldogas, Bladiri, Munnello, Langobardo, Datame vel aliorum multorum bominum qui ibi aderant; recognoscimus quia sumus babentes villas ubi nos habitamus cum omne illorum terminioj per beneficium boc habuimus de domno johanne abbate & fraternitate ipsius monasterii sanctorum apostoloruni Pétri & Pauli, qui dicitur Caunas, quem dominus Karolus quondam imperator vel filius ejus dominus noster Ludovicus per suas litteras ad ipso jamdicto perdonavit monasterio, usque in praesentem diem & ea quae recognoscimus veritate, ut superius in praesentia supra dictorum bonorum bominum. Facta recognitione ista sub die décima quarta kalendas januarii , anno decimo tertio imperii serenissimi domini Ludovici imperatoris. Signum Murmello.

Signum Bladino. Signum Lumperto. Signum Ermenaldo. Signum Leomino. Signum Sauscerio. Signum Urciscino. Signum Sinpraniano. Signum Secopesto. Signum Lamperto. Signum Mancionedeo. Signum Servato. Signum Martino. Signum Iructeberio. Signum Melazario. Signum Gun-

' Archives de Cannes. — Copie dans la collection Doat, à la Bibliothèque nationale, vol. 58,

daldo. Signum Lamperto. Signum Sesaldo.

Signum Justosiori Signum Eldegiso.

Signum Mariallo Signum Luboberto.

Signum Jordano. Signum Astiario. Signum Donoro. Signum Wbliaras. Signum Ma-

cello Signum Donato. Signum Joan-

nario major qui banc recognitionem

scripsi die & anno quo supra.