XCIII

centiis suis, sicut in ipso juditio resonat quod Agila abbas appraehendit ante Fulconem missum nostrum 3 & Palma super litus maris in ipso pago consistente, nec-

Charte de Charles le Chauve en faveur ^^o'^ & cellam Sancti Pétri & Pauli in ter-

de l'abbaye de la Grasse\ ritorio Narbonensi ininsula Litia, quam

concambiavit Ilumfredus cum Fredoldo

IN nomine sanctae & individuae Trinita- episcopo nobis mandante- & cella quoque

tis. Karolus gratia Dei rex. Si nécessita- quae dicitur Prata cum sibi pertinentibus

tibus servorum Dei opem ferendo libenter ecclesiis in pago Confluente in suburbio

consulimus, régie dignitatis morem imita- Hilenensi • necnon & villa Ribalta quam

mi>r, & ob id nobis Deum fore propitium eisdem abba cum Isamberto concambiavit 5

non dubitamus. Quamobrem notum sit om- "n^ P^go quoque Minarbensi, in villa An-

nibus sanctae Dei Ecclesiae fidelibus & forarias, domos & terre quos Agila & Elias

nostris praesentibus scilicet atque futuris, tenuerunt, & salinae quae sunt in subte-

quia Suniefredus venerabilis abba Sanctae riori loco, iiecnon etiam & reliqua quae

Mariae ad nostram accedens clementiam ibi collate fuerunt,'' tam terrae & vineae

res quasdam datas Sanctae Mariae, ut illi & prata & domos ad jamdictas cellas per-

eas praecepto nostrae auctoritatis confir- tinentes seu segregatim datae, praedicto

maremus deprecatus est, quas etiam avus Sunifrido abbati & suis monachis ibidem

& genitor noster & nos aliquantas confir- Domino famulantibus ad suarum neces-

mavimus, sed quia postea Deo annuente sitatum emendationem sint, & neque ali-

aute suijt, alio eguerunt praecepto j nec- quis auferendi ex eis habeat potestatem,

non etiam ut sub nostrae tuitionis munde- & sub nostro quoque mundeburdo & prae-

burdo tam se quamque praescriptam abba- textu nostrae dominationis jubemus prae-

tiam accipi postulavit. Cujus petitionibus dictos monachos & suorum res. Et exclusa

aurem clementiae nostrae ob Dei amorem omni potestate judiciaria volumus, ut nul-

& sanctae Virginis intemerate genitricis lus in rébus eorum potestatem habeat fide-

Dei dilectionem placide prebentes, hoc jussores tollere aut aliquem distringere

inpraevaricabile praeceptum fieri, illiquae neque paratam aut mansionaticum acci-

dari jussimus; per quod praecipimus atque père. Nolumus praeterea ut ab istis vel ab

decernentes jubemus, ut celle sive aliae eorum hominibus aliquid telonei, id est

res quae jamfato monasterio a Deo timen- pontaticus aut rotaticus, cespitaticus, pul-

tibus collate sunt; id est in pago Car- veraticus, pascuaticus aut salaticus aut ali-

casensi Plexus cum ecclesia Sancti Cucu- quid redibitionis exigatur, secundum quod

fati terminis & adjacentiis suis, & cellam ii^ praecepto nostro & genitoris nostri

Sancti Genesii in ipso pago cum terminis continetur insertum , quatinus hac adjuti

& adjacentiis suis, sicut terminatum fuit concessione pro nobis & regno nostro ii-

ab Unoldo & Adalberto, & est sita in valle berius Deum implorare condelectent. Et

Aquitanica; & in pago Narbonensi Capud- ut haec nostrae largitionis auctoritas ma-

Spina cum ecclesia Sancti Pétri super flu- jorem in Dei nomine obtineat vigorem,

vium Clamose sitam, cum terminis & adja- manu propria subterfirmavimus & an-uli

nostri impraessione jussimus sigillari.

' Original : Bibliothèque du roi. Baluze, Chartes des rois, n. 17, [aujourd'hui latin 8887, f 40; original en parchemin, jadis scellé j il a été interligné, au treizième siècle, en minuscule gothique, & le même volume contient vis-à-vis, sur la page 41, une copie assez exacte de ce document, du quatorzième siècle; seulement, le nom de lieu a été mal lu par le copiste & est écrit Ataniaco, comme l'avait imprimé dom \''tiissete.] [A. M.]

Signum (locus monogrammatîs) Karoli gloriosissimi régis.

Adalgarius notarius ad vicem Goslini recognovit & subscripsit.

Data llll kalendas julii, indictione III, anno XXXI régnante Karolo gloriosissimo rege. Actum Attiniaco, in Dei nomine féliciter. Amen.

PREUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC

juillet.

Ed.orig.

t. 1, col. 122

Charte de Charles le Chauve en faveur d'Oliha, comte de Carcassonne '.

IN nomi'ie sanctae & individi.de Trinitatis. Karolus gratia Dei rex. Regalis celsitiulinis mos est fidèles regni sui douis nuiltiplicibus & honoribus ingentibus nuinerari atque sublimare. Proinde ergo luorem parentum, rerum (j/c) videlicet praedecessorum aostrorum sequentes, libuit celsitudini nostrae Olibam dilectum nostrum comitem de quibusdam nostrae proprietatis rébus honorare atque munerari.

Cedimus ergo ei in pago Carchasensi eclesiam Sanctae Mariae & Fraxinum fiscum nostrum, & de Helesau usque in Cabardense, & de Prada usque in flumine Fiscovo, quantum ibi nostrum indominicatum habebant; eclesiam vero Sancti Johannis, & quantum in Basara fisco habere visi sumus; Agrifolium vero & alterum Agrifolium hoc quod ad fiscum nostrum pertinebat ; Corneliana vero, & Rebentino, & Aurenciano, & Vinaciacum, & Sanctum [Marti]num, quicquid ad nostrum indominicatum pertinere videbatur; Clariacum quoque & Favars, & in valle Aquitanie Sanctum Stephanum, quantum in jus nos-

' Original : Bibliothèque du roi. Balt ze, Chartes des rois, n. i5, [aujourd'hui latin 8887, f" 44 ; original en parchemin jadis scellé.] Les caractères extrinsèques de ce diplôme sont de nature à nous faire supposer pour lui une altération analogue à celle qu'a subie le diplôme pour Adroariusj de plus le fait suivant vient prouver qu'il a été recopié & probablement remanié. On sait que les sceaux carolingiens étaient plaqués & reposaient sur des cercles de parchemin entaillé en croix 5 au-dessous se croisaient & se recroisaient les lignes & signes tachygraphiques qui complétaient la souscription du notaire & rendaient difficile la falsification ou le remplacement du sceau. Or, dans ce diplôme, le cercle de parchemin se trouve être un fragment de charte de la fin du treizième siècle, au nom d'un bourgeois de Carcassonne, Guillelmus Sci^i fusterius ; sous cette première plaque en est une autre portant quelques mots d'une écriture du douzième siècle. La falsification de ce diplôme est donc extrêmement postérieure. [A. M.]

tri indominicatus adtingere vel adherere videbatur; necnon & in vicaria Ausonensi ecclesiam Sancti Martini, & Insulam longam, & ecclesiam Sancti Amantii, & Rèsciacum cum omnibus quae ad fiscum nostrum pertinent; & in comitatu Ràtensi in Festam, & Buxam, & Fontes, & Sanctum Martinum, & Calau, & Solonello, Se Mazirolas, & Arbuscello, & Bernacum cum omnibus quae ad nostrum indominicatum^ pertinebant. Unde & hoc magnitudinis nostrae praeceptum fieri illique dari jussimus, per quod memoratas res cum omni sua integritate, quantum ad proprium nostri fisci pertinebat, praenominato Olibe comiti aeternaliter ad jus proprium habendas concedimus & de nostro jure in jus ac dominationem illius solemni more transferimus, eo siquidem pacto, ut quicquid ex pracdictis rébus abhinc & deinceps pro sua oportunitate jamfatus fidelis noster Oliba agere voluerit, libero in omnibus potiatur arbitrio, quemadmodum ex reliquis siiae proprietatis rébus agendum deliberaverit. Ut autem haec nostrae auctoritatis largitio majorem in Dei nomine optineat firmitatis vigorem, manu propria eam subterfirmavimus anulique nostri inpressione assignari jussimus.

Signum (locus monogrammatïs) Karoli gloriosissimi régis.

Gammo notarius ad vicem Gosleni recognovit & subscripsit.

Data XIII kalendas agustas, indictione III, anno xxxi régnante Karolo gloriosissimo rege. Actum Pontione palatio, in Dei nomine féliciter. Amen.

Jugement rendu par Bernard, comte de Toulouse '.

NOTICIA cum judicio ante bonos viros quam plurimos vel ante eos qui hanc notitiam subterfirmaverunt, qualiter ve-

' Cartulaire de Beaulieu, f° 3i y° ; [collationné sur le cartulaire imprimé dans les Documents inédits, par M. Deloche, p. 55-56. J

août.

PREUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC

niens Garulfus abbas ex monasterio Belliloci cum advocato suo, nomine Aichardo, in villa quae vocatur Seiiniurum , die lunae, aiite virum illustrem Bernardum comitem interpellavit aliquem hominem

seu cum ecclesiolas vel terras, cellas vel loca & bénéficia ad eundem nionasterium pertinentia & monachis sibi subjectis, tam pro auctoritate gloriosissimi senioris nostri Caroli régis cum ista carta firmaremus,

Adenum , dicens quod ecclesiam Sancti sicuti & fecimus. Quapropter omnium fide-

Christophori ', quae est in pago Limovi- lium nostrorum cognoscat soUertia, quod

cino, în valle Cosatico, quem Rodulfus nos eidem venerabili Frugello abbati suc-

archiepiscopus sancto Petro ejusdem mo- cessoribusque ejus concessimus, ut nullus

nasterii sua cessione firmavit, malo ordine comes vel judex aut exactor aut vicarius

tulisset. Tune interrogatus est ipsi Adeno, vel nullus ex fidelibus nostris tam & prae-

si hoc legaliter defendere posset, quod sentibus quam & futuris infra eodem mo-

ipse omnino negavit & sic fidejussores nasterio vel eorum cellas aut bénéficia vel

dédit Oddonem & Umbertum, ut die con- appendicia, non ad fidejussores tollendos

stituto, quod est V idus augusti, super ipsas hominesque distringendos aut freda vel

res veniret & manibus suis, sicut spolia- paratas exigendas vel parafreda tollere

verat, ipsum abbatem Gairulfum legaliter aut ullas redhibitiones aut illicitas occa-

revestiret. Nam & ad ipsum placitum utri- siones nostris futurisque temporibus in-

que venerunt & sic fuit judicatum per signum de ipsa ecclesia revestivit. Ideo necesse fuit ipsi abbati ut exinde notitiam ipsius rei per cartulae testamentum notificare deberet, quod ita & fecit. His praesentibus actum fuit. Signum Oddonis. S.

gredi audeatj sed liceat memorato abbati suisque successoribus res ejusdem monasterii, cum omni sibi pertinentia & cum alia quae ibidem quis augere voluerit vel dictus abbas vel sui monachi adhuc habent ad conquirendum , omnia in quietudine

■Ed.orig.

t. I, col. 123.

Umberti. S. Linarnaldi. Signum" Bernoni. quieto ordine possidere. Postulavit etiara

Signum Austaldi. Signum Teodoni, S. Bo- idem venerabilis abbas, ut cuncta pecora

soni. S. Benedicti. Facta ista notitia in gregum suorum per cunctos colles & calmes

mense augusto, anno IIII Ludovici régis sive pascuaria absque ullo homine blan-

filio Karoli régis.

diente pascant, quod ita & fecisse nos omnium fidelium nostrorum cognoscat solertia. Si quis autem hoc decretum nostrum cum audacia frangere ausus fuerit, juxta ceteras immunitatis legem solvat, solidorum videlicet sexcentorum. Et ut haec

juillet.

Charte de Bernard, duc ^ marquis, en carta in omnibus optimam habeat firmifaveur de Vahhaye d'Alaon^. tatem, manu nostra subter eam firmamus.

Signum Bernardi marchionis. Data xil N nomine sanjctae & individuae Trini- kalendas augusti, anno xxxii Karolo glotatis. Bernardus gratia Dei comes, dux riosissimo rege féliciter. Amen, atque marchio. Notescimus omnibus fidelibus nostris praesentium scilicet & futurorum, qualiter adiens Frugellus venerabilis abba mansuetudinem nostram deprecatus est, ut ex monasterio sibi commisso in pago Palliarense, valle Urritense, cujus vocabulum est Alagone, & fundata ecclesia in honore sanctae Mariae vel sancti Pétri

' Saint-Christophe de Cosac.

' Archives de Barcelone. [Cette charte est fausse comme la célèbre charte d'Alaon ; elle était destinée ^ en rendre l'authenticité plus certaine.] [E. M.]

Diplôme de Charles le Chauve en faveur du monastère de Saint-André d" Ex al a ' .

IN nomine sanctae & individuae Trinitatis. Carolus gratia Dei rex. Omnibus episcopis, abbatibus, ducibus, comitibus,

' Recueil des historiens de France, t. 8, p. 687.

5 août.

PREUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC

vicariis, centenariis, actionariis, missis nostris discurrentibus vel cunctis fidelibus sanctae Dei Ecclesiae nostrisque praesentibus scilicet & futuris notum sit, quia, si erga loca divino cultui mancipata tuitionem impertimur, non solum regalem coiisuetudinem exercemus, verumetiam ad aeternae retributionis niercedem nobis talia facta profutura confidimus. Proinde comperiat omnium vestrorum praesentium scilicet & futurorum solertia, quoniam sacerdotes septem liberi génère, id est Witiza, Protasius, Victor, Lucanus , Guntefredus, Recceswindus, Sanctiolus, venientes ex parochia civitatis quae vocatur Origel, accepta a Wilado ipsius civitatis episcopo licentia verum & adjutorio, sed & alii post eis conjuncti homines liberi, Attila, Baro, Leudomirus, cum reliquis eis se conjungentibus secesserunt ad locum qui dicitur Exalada juxta fluvium nomine Tête in capite vallis Confluentis & emerunt de rébus propriis & facultatibus fîdelium sibi liberalitate locum servis Dei aptissimum sibique construxerunt monasterium in honore sancti Andreae apostoli sed & aliorum apostolorum Pétri, Johannis & Thomae, quod monasterium ditaverunt emptis, commutatis vel conlatis sibi rébus in locis subterpositis, id est inTres- Valles, in Ocenias, in Canabellas cum finibus suis, terris &vineis, in Lare, in Coxiano, in Cotaleto, in Edio, in Saltone, in Maridianas, in Agnerra, in Tauriniano, in monte Aliberga ipsumque monasterium Deo coopérante ad effectum usque perduxerunt. Qui locus supradictus est situs in confinio Ceridaniae marchiae nostrae, sub dioecesi Fredaldi Narbonensis archiepiscopi & parochia Audesindi Elnensis episcopi. Unde nostram excellentiam petierunt ut eumdem locum sub nostra immunitate & defensione ac mundeburdo susciperemus & per praeceptum nostrum illis & suis successoribus & eidem loco praesentibus & futuris temporibus taie privilegium concederemus, quatenus post Deum sub manu & potestate [nostra] perpetuo maneant & in eodem loco degentes sub monastico ordine vivant, atque ut licentiam eligendi abbatem ex seipsis secundum regulam sancti Benedicti omni tem-

pore habeant, & ut nullus paraveredum aut pascuarium vel mansiouaticum aut aliquam indebitam exactionem ab eis vel suis successoribus de eodem loco vel de "rébus ad eundem locum pertinentibus tam praesentibus quam futuris temporibus exigat, sed quiète liceat eis pro statu sanctae Dei Ecclesiae & régis ac regni stabilitate orare. Quorum petitionem rationabilem judicantes, eis in omnibus annuere judicavimus, decernentes ut tam praesentibus quam futuris temporibus idem monasterium cum omnibus rébus ad se nunc pertinentibus & quae futuris temporibus ad eumdem locum conlatae fuerint vel quas in eodem monasterio degentes juste & rationabiliter acquirere quocumque modo potuerint , privilegium & immuuitatem habeat & sub defensione ac mundeburdo regiae potestatis permaneat, & in eodem loco habitantes sub monastico ordine vivant 8c licentiam eligendi ex seipsis secundum regulam sancti Benedicti abbatem omni tempore habeant. In cujus abbatis regulari ordinatione episcopus ipsius civitatis, in cujus parochia est monasterium, nuUam difficultatem exhibeat vel quamcumque exactionem contra régulas sacras eidem loco imponat nec pro ordinatione ecclesiasticorum ministrorum vel pro largitione consecrati olei vel chrismatis quodcumque emolumentum contra canones sacros ab abbate vel a monachis monasterii ipsius requirat. Et nullus judex publicus vel quislibet ex judiciaria potestate seu aliquis ex fidelibus regni nostri vel successorum nostrorum paraveredum aut pascuarium vel mansionaticum aut aliquam indebitam exactionem ab eis vel eorum successoribus exigat, neque in ecclesias aut ad loca vel agros seu reliquas possessiones memorati monasterii ubi & ubi constitutas, quas nunc habere videtur vel de cetero per futura tempora idem monasterium acquirere potuerit, ad causas audiendas vel freda exigenda aut mansiones aut paratas faciendas vel fîdejussores tollendos aut homines ipsius monasterii injuste distringendos vel paraveredos aut pascuarios exigendos, nec uUas redhibitiones vel illicitas occasiones requirendas aut quamcumque inquietudinem ipsi loco

PREUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC

nomine féliciter. Amen.

& ejus habitatoribus inferendi licentiam la caciimen montis Bassegoti & montis

habeant vel ad ejus nionasterii loca ulio Petrabugati & collis Principii & usque ad

unquam tempore ingredi valeant vel exac- montem Magalellum & usque ad niontcm

tare praesumant. Sed liceat memorati mo- Allonem, cum villaribus ad ipsam Nucem

iiasterii abbati suisque successoribus & & usque in montem Ilicis & usque in cel-

omni congrégation! res praefati monas- lam vocabulo Talexano cum monte Maxu-

terii cum omnibus quae in sua ditione maco inter ipsas valles consistente, & in

habuerint sub immunitatis tuitione quieto Basse locum qui dicitur Olotis cum anti-

ordine possidere atque pro statu sanctae qua ecclesia in honore sanctae Mariae fun-

Dei Ecclesiae & pro stabilitate regiae po- data; & in eodem comitatu montem Sancti

testatis & regni nostri atque pro populo Laurentii cum basilica in honore sancti

nobis subjecto Domini misericordiam exo- Laurentii ejusdem fundata, cum villari &

rare. Et ut haec auctoritas nostris futuris- fonte vocabulo Sparrigaria, cum ipsius

que temporibus Domino protegente valeat montis integritate, praeter locum qui di-

inconvuîsa manere, manu propria eam sub- citur Castellares, quem tenent filii Dis-

terfirmavimus & de anulo nostro sigillari colii & Tirinsimiri, & praeter apprehen-

jussimus. siones Hispanorum intra ipsos termines

Signum Karoli gloriosissimi régis. sitas; basilica quam praefatus abba Rici-

Adalgarius notarius ad vicem Gozlini mirus juxta ipsos montes supra praefatum

recognovit. fluvium nomine Aginnum in honore sancti

Datum nouas augusti , indictione IV, Andeoli egregii martyris fundavit mona-

anno XXXII régnante Carolo gloriosissimo chisque quos ibi Deo famulaturos coUo-

rege. Actum Doziaco palatio regio, in Dei cavit, pro nostrorum absolutione pecca-

minum largiri & largiendo auctoritatis nostrae praecepto perpetim habendas confirmare. Unde hoc praecellentiae nostrae scriptum fieri eidemque sancto loco dari jussiraus, per quod praefatas valles, colles & montes cum suis villaribus cunctisque

Diplôme pour le monastère de Saint- appendicibus & praefatam basilicam Sancti

Andéol, en Be7audiin\ Laurentii cum monte & omnibus suis

appendicibus eidem ecclesiae in honore

IN nomine sanctae & individuae Trini- sancti Andeoli fundatae & dedicatae, prae-

tatis. Karolus gratia Dei rex. Quicquid scripto abbati nomine Ricimiro monachis-

pro amore Dei sanctorumque reverentia que inibi Deo militantibus eorumque suc-

agimus, profuturum nobis ad praesentis cessoribus perpetim pleniterque habendas

vitae curricula felicius transigenda & ad concedimus & de jure nostro in jus ac

futurae beatitudinis praemia facilius obti- dominationem illorum transfundimus, ec-

nenda non dubitamus. Comperiat igitur clesiastico & regulari habendos jure, pos-

omnium sanctae Dei Ecclesiae fidelium sidendos atque ordinandos. Ut autem haec

nostrorumque praesentium ac futurorum nostrae largitionis seu confirmationis auc-

solertia, quia ad deprecationem & salu- toritas inviolabilem nostris futuris([ue tem-

brem admonitionem dilecti nobis Ricimiri poribus obtineat firmitatem, manu propria

abbatis, ad Dei sanctique Andeoli & sancti eam subterfirmavimus & anuli nostri im-

Laurentii pretiosorum martyrum amorem pressione sigillari jussimus.

& honorem, libuit celsitudini nostrae in Signum Karoli gloriosissimi régis,

comitatu Bisuldunensi, super fluvium Agin- Data III idus aprilis, indictione il il,

num, vallem nomine Bichilibim & vallem anno XXXll régnante Karolo gloriosissimo

nomine Agogiam cum omnibus villaribus rege &; in successione Lotarii régis anno

intra ipsas valles usque in Tecum & usque tertio. Actum in monasterio Sancti Dio-

nysii, in Dei nomine féliciter. Amen.

' Recueil des historiens de France^ t. 8, p. 633.

PREUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC

Éd.ori".

col. 123.

2 3 septembre.

lid.orig.

t. 1," col. 124

vindicent vel défendant. Et qui contra hanc cartam a me factani venerit ad iirumpendum aut ego venero aut uUa opposita persona vel subrogata, tiinc com-

Donation faite par Apollonius, comte ponam seu componant partibus praefatae

d'Jgde, à r église de cette ville ' . ecclesiae ipsas domos, quales ad- eo tem-

pore carius valere potuerint, & in antea

INTEGRA mente sanoqiie consilio ac di- haec donatio mea in sua maneat potestate.

vina compunctione afflatus , in Dei Facta scriptura donationis ad ecclesiam

nomine ego Apollonius, astrictus enim Sancti Stephani, sub die nono kalendas

casu humanae fragilitatis, dum mortem octobris, anno XXXIII régnante domino

quis evadere non potest, sed iter qua nostro Karolo rege. Apollonius hanc do-

cuncti gradiuntur & exsequuntur, & quia nationem fieri volui & firmare rogavi, va-

pius Dominus boni operis fructus purgare cante cancellaria. non dedignetur quemlibet a sordibus peccatoruni ; sed quod digne offeram aut quae munera poterit ipsi placere, cum ipse f"e-

cerit omnia & ejus sunt universa? sed l83. — XCVIII unde mihi Dominus in hoc saeculo largire

jussit, vota mea persolvo & ut in diem Jugement rendu en faveur de V abbaye

judicii remedium animae meae adquiram. j Caunf<;^ Ob hoc ego Apollonius comes supradictus

pro meis delictis atque criminibus dono x-^ONDiciONES sacramentorum , ad quas

& off'ero glorioso sancto Stephano niar- ^— ^ ex ordinatione Salamon misso, Isim-

tyri in sede Agathensi, dono donatumque berto seo & judices qui jussi sunt causas

esse volo a supradicta ecclesia, hoc [est] dirimere vel legibus diffinire, id sunt quin-

venerabili patri Dagberto episcopo vel a que Wuitesindo, Medemane, Uniforte,

canonicis qui ejusdem Deo deserviunt vel Argefredo, Eigone judicum, & Vulfino

adhuc servituri sunt, dono atque trado clerico & Adoura saione vel aliis quam-

domos cum curte, exeo & regressu suo, • plures bonis hominibus, qui cum ipsis in

quae domi sunt in Agathense civitate. De idem aderant in mallo publico ante Castro

parte Circi inlaterat ipsa curtis interna Menerba, id est in praesentia Baldomare,

Sancti Stephani, de parte Aquilonis in- Gildemiro, Invuirico, Joanne, Leonargo,

frontat ipse domus vel ipsa curtis in via Stavile, Eingerico, Amalberto, Bellone,

quae discurrit ad ecclesiam Sancti Ste- Edrorario, Anteo, Ildefredo, Daniel, Vuil-

phani. Isfa omnia siî^erius nominata de lierico, Flavione, Hermemiro & Licinio,

meo jure & dominatione ad praefato testificant & jurant testes prolati quos

sancto Stephano dono atque in praesenti profert homo nomine Unifortis, qui est

modo trado, in ea vero deliberatione ut niandatarius de homine nomine Daniel

post obitum meum nullus episcopus non abbate vel cuncta concrecasione monaste-

habeat ipsas domos licentiam nec in pa- rii sivi commissa monacorum sancti Pétri

rentibus nec in laicis vendendi, commu- apostoli Christi, cujus ecclesia sita est in

tandi, cedendi, benefaciendi nec qualibet paco vel territorio Narbonense, suburbio

occasione subtrahendi, sed ipse episcopus Minerbense, justa fluvio quem vocant Ar-

vel sui canonici ipsas domos ad praefatam gentedublum, in facie de supradicto misso

Dei ecclesiam in suos usus retineant & vel judices vel aliis quamplures bonis

pro meis reatibus Deo subveniant. Unde hominibus, qui in ipso placito cum ipsos

ab hoc hodierno die & tempore ipsa su- residebant, propter res vel devitum quod

pramemorata ecclesia vel sui rectores liaec ad jamdicta concrecasione superius scripta

monasterii Sancti Pétri, quod eis debebat

' CartLilaire de l'égliss d'Agde; [copie du dixhuitième siècle, latin 9999, f" 14. J ' Archives de l'abbnye de Caunes.

2 3 avril.

Kd.orig.

t. 1, toi. 125.

PREUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC

vel devitor est homo, nomene Fredaldus, & Pauli, sicut superius scriptum estj &

archiepiscobus de Narbona civitate sedis damus une testimonium infra niettas tem-

Narbonensis sancti Justis& Pastorisvel sua poris & a ximus recte &iideli(er tesitfi-

concrecasione ibidem commissa. Quando camur de hac causa per super adnixum ju-

mortuus fuit Fredaldus archiepiscobus, ramentum in Domino. » Late condiciones

devitor erat ad jamdicta concrecasione sub die villl kalendas madias, anno xxxill

monasterii superius scripta solido CCCL régnante domno nostro Karulo rege. Sig-

sanctorum Pétri & Pauli probter vinos & num f Arenario. Signum f Ilperico. Signum

annonas, argentum, mulo & kavallos vel fStefano. Signum fWifredo. Signumf Ma-

vestimenta, quod praestavit & vendidit quanoius. Signum f Magnaldus. Signumf

homo qui fuit [nomine] Egiga habba de Venerandus. Signum fFrancone. Signum t

jamdicto monasterio & sua concrecasio, Amunnus. Signum t Invviramnus. Signum

qui ad eo tempore ibidem erat commissa fAdalberto. Signum fAigooberto. Signum

simul pariter. Et sunt nomina testium qui f Reculfo. Signum f Bonarico. Signum t

hoc testificant & jurant : hic sunt Arena- Bellone. Signum f Alarico. Signum f Er-

rius, llpericus, Stephanus, Wifredus, Ma- menfredo. Signum f Salomon qui as con-

canoius, Magnaldus, Venerandus, Franco, diciones juravimus. Inchericus. Stabiles. Amunnus, Invviramnus, Adalbertus, Aigo-

bertus, Reculfus, Bonaricus, Bellus, Ala-

ricus, Ermenfredus qui jurantes a « di-

cimus per Deum patrem homnipotentem o YCTY

& Jesum Christum filium ejus Sanctumque Spiritum, qui est in Trinitate unus & verus Deus, & per te locum venerationis sancto Nazario martyre Christi, cujus eglesia sita est ante kastro Minerba, supra

Consécration de t église de Notre-Dame de Formiguera dans le Capcir\

NNO Incarnationis Domini nostri Jesu

cujus sacrosancto altario as condiciones a i

superpositas manibus nostris praesens con- l\ Christi [DCCC LXXIII] , indictione vi,

tenemus vel jurando contangimus : quia xi kalendas octobris, anno [XXIII] régnante

nos jamdicti testes ximus & bene in veri- Karolo gloriosissimo rege, veniens Sigebo-

tate notum havemus & vidimus & prae- dus sancte prime Narbonensis ecclesie hu-

sentialiter fuimus in jamdicto monasterio milis archiepiscopus in comitatu Redensi,

superius scripto, quando jamdictus Fre- in loco qui dicitur Fromiguaria, depreca-

daldus archiepiscobus in itinere venit in tus a Gulfarico abbate qui ecclesie Sancti

jamdicto monasterio Sancti Pétri & Pauli Jacobi monasterii preesse videtur & a co-

& sic recepit ipsa annona & ipsum vinum, mitibus hisce nominibus Vuifredo & fratre

id est in primis modios viginti de fru- ejus Mirone & comitibus Olibano & fra-

mento & viginti de vino, valente solidos tre ejus Ayfredo, comitum illorum depre-

septuaginta, in res mulo & kavallos & catione & voluntate spontanea, ad conse-

prunia & alias res valentes solidos cccc crandam ecclesiam Sancte Marie virginis

& alias plures res quod jamdictus Egiga matris Domini nostri Jesu Christi, cum

abba & presbyter quidam, qui fuit ad jam- appendiciis & horatoriis suis sancti Pétri

dicto monasterio Sancti Pétri & Pauli & apostoli & sancti Joannis Baptiste pre-

sua concrecasio ipidem commissa, quae ad cursoris Domini, que sita vel fundata est

eo tempore erat, praestitum fecit de jam- ipsa ecclesia in eadem villa Formiguaria

dictas res superius scriptas ita & vendidi; super ipsam aquam que vocatur Formigua-

& quando jamdictus P'redaldus archiepi- ria, quam corde & nutu divino edifi-

scobus de oc seculo obuit, debitor erat care conati sumus nos predicti comités,

justissime de jamdictas res superius scrip- pro Dei amore & remedio animarum nostas abint esse, sicut superius scriptum esset,

ad jamdicta concrecasione monacorum vel > Ancienne copie aux archives de l'archevêché

clericorum ibidem commissa Sancti Pétri de Narbonne.

Éd orig.

t. I, col. 126.

21 septembre.

PREUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC

îSmars,

trarum seu parentum nostrorum eccle- Cesari, Gulfredi, Maurecati, Senfredi, En-

siam pontifie! Sigebodo archiepiscopo ut necoiii, Siseguti, Danieli, Luponi,Enalai io dedicaret & benediceret, ac dedicavit sajone, omnes (|ui in ipso juditio reside-

ad ipsius dedicationem tradimus & cedi-

mus prope ipsam ecclesiam de terra

arabili modiatas xc. Habet ipsa terra af-

frontationes ab intègre cedimus vel

donamus, ideoque nos supradicti comités donamus vel tradimus ad domum Sancte Marie in suffragia sancti Jacobi apostoli fratris domini Gulfarico abbati vel successoribus suis tam presentibus quam futuris ipsam prenominatam villam Formiguaria cum omnibus finibus & adjacentiis suis vel pertinentiis... ob amorem Dei ut crimina peccatorum nostrorum dignetur absolvere & propter dedicationem sancte Marie & consecrationem ; sic tradimus oninia ad abbatem Sancti Jacobi & Sancte Marie & famulantibus cunctis ipsius loci, ut si aliquis Deo inspirante légitime tr?dere voluerit & tradiderit aliquid, omnes abbates & monachi tam présentes quam futuri a partibus Sancte Marie ipsis patrocinantibus recipiant, teneaut & possideant atque per ipsius nomen défendant Ego Sigebodus Narbonensis

ecclesie archiepiscopus manu propria hanc donationem supranominate ecclesie confirmo & subscribo. Barnarius levita hanc dotationem & donationem Sancte Marie & Sancti Jacobi suprascripti manu propria scripsi sub die & anno quo supra.

Plaid tenu par les agents du comte Miron ' .

IN juditio Mirone comité seu de judices qui jussi sunt causa audire, dirimere vel recte judicare, id est Langobardus, Bera, Odolpaldus, Dodo, Step-hanus, Fulgentius & Guintiocus judicum, vel in presentia aliorum multorum bonorum hominum, Kandiani presbiteri, Rautefredi,

' Copie dans Baluze, Armoires, v. 117, f° 167, d'après le cartulaire de Saint-Michel de Cuxa , f" 117.

bant; veniens homo noniine Sesenandus mandatarius Mirone comité & dixit : « Audite me cum isto Laurentio, qualiter servus fiscalis débet esse ex nascendo de parentes, de abios suos cum fratres vel parentes suos & «ervicium fecerint domno Suniefredo comité genitore seniore meo ad parte fiscali per preceptum, quod precellentissimus rex Carulus fecit domno Suniefredo comité, cujus voce me mandatarium mandat inquirere senior meus. » Tune supradicti judices dixerunt Laurentio qui est inquietatus pro se & parentes suos : « Qui ad hec respondis? » Et ille in suis responsis dixit : « Non debeo esse servus fiscalis nec parentes mei ex nascendo de bisabios vel visabias ex paterno vel materno, quia ego & parentes mei sicut Lex Gotorum continet per xxx-' vel quinquaginta annis in domos in qua nati sumus inter présentes instetimus absque blandimento vel jugo servitutis in villa Canabellas, nullo comité vel judice nos inquiétante. » Nos vero judices Sesenando mandatario diximus : « Potes habere testes aut scripturas aut uUum indicium veritatis, unde probare possis isto Laurentio fratres vel parentes suos, ut servi fiscale seniori tuo debeant esse, ut infra istos légitimes annos quod responsum dédit servituti fuissent ? « Et ille dixit : « Non habeo alla probatione, nisi inveni in brève senioris mei, quod pater suus ei dimisit femina Ludinia, qui fuit parentes istius parentele quem ego prosequor. » Nos vero judices diximus Laurentio : « Unde advenit ista femina Ludinia in isto brève qui fuit soror abie tue, si ancilla fiscalis non fuit? » Et Laurentius respondit : « Nescio quomodo hic resonat, set unum scio quod ancilla inclinata in servitio non fuit; set si aliunde ad filios suos conditio servilis non avenit de parentes, quod mihi conjuncta est, non pertinet ad filios suos servilis conditio. « Nos autem perquisimus in Lege Gotorum, ubi dicunt : Si qu'is ingenuum ad servïtîum addîcere voluerit, ipse doceat quo ordine ei servus advenerit, £• si servus ingenuum se esse dixerit £• ipsi simili modo ingenuitatis

PREUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC

''"^ sue formam ostendat probatîonem^ & cetera que secuntur. Proinde diximus ad isto Laurentio si potuisset taies habere testes, sicut lex coiitinet, ut nullum ex fisco persolvere debeat ille aut parentes sui. Ille dixit : « Possum. » Introduxit légitimes quatuor testes absque ullo crimiiie, id est Guitesindo, Ataulfo, Bieles & Biatarius, qui juraverunt a série conditioile, sicut ibidem iusertum est. Tune nos supradicti jiidices Sesennando diximus : « Potes alios

Donation faîte au monastère de Vahre, pour le soulagement des âmes des ducs ^ marquis F ré de Ion, Raimondj ^ Bernard\

RISCARUM legum & imperatorum ac consulum decrevit auctoritas, ut quahabere testes ampliores aut meliores, aut liscumque persona nobilis ortus génère crimen quod in lege vetitum est testifi- res suas in alieno jure transferre voluerit, candi dicere hodie aut postmodum? » Et tam in ecclesiis quam in aliis ho'minibus ille in suis responsis dixit : « Non possum codicillos & légitimas traditiones licenhabere testes nec scripturas nec uUum indi- tiam habeat ad faciendum. Quamobrem ego cium veritatis, unde istos testes diffamiare in Dei nomine Richardus & conjux mea possim aut istos ad servitium inclinare, Rotrudis annuente divina gratia pertracneque istos trinos placitos nec ulloque tavimus casu humanae fragilitatis nostrae tempore & hodie & deinceps, sic me re- & metuentes diem extremum, ne subita cognosco vel exvacuo ab interrogatione" mors improvisa nobis obveniat & suae judicum & presentia bonorum hominum, mortis laqueis tradat & ut nobis Domiin villa Verneto, in ecclesia Sancti Satur- nus veniam donare dignetur, & pro remenini, & ut sacramenta fecerunt isti testes dium animae seniori meo qui fuerit quonveraciter recepi per jussione senioris mei, dam Fredoloni necnon 8e Raymundo seu & ea que feci recte & veraciter me recog- etiam & Bernardo, qui fuerunt marchionosco vel exvacuo in vestrorum juditio vel nés ac duces, ut eis Dominus delictosuprascriptorum presentia. » Facta recogni- rum suorum veniam largire dignetur; & tione vel exvacuatione sub die Vlll kalen- propter banc causam cedo ad monastedas aprilis, anno xxxilll régnante Karulo rium , qui dicitur Vaber & est situs in rege. Sig t num Sesenandi mandatario pago Rutenico super rivulum Dordoni, & domno Mirone com.ite ad causas fiscalis est in honore Domini nostri Jesu Christi requirendas, qui hanc recognitione vel & sanctae Mariae genitricis ejus necnon exvacuatione feci & testes tradidi ad robo- & sancti Pétri principis apostolorum seu randum. Miro. Intiocus. S. Protasius. Si etiam sancti Dionysii praeclarissimi mardomnus cornes, hoc est Deo propicio sive tyris, ubi moderno tempore Bernardus ab-

me adjuvante, fuerit conversus qui bas praeesse videtur cum monachis ibidem

hanc scriptura recognitionis vel évacua- Deo famulantibus. Cedimus ad ipsa casa tionis jussus scripsi & die & anno quo Dei vel ad ipsos monachos cessumque in supra \ perpetuum volumus, hoc sunt res nostias

qui sunt in pago Rutenico, in vigaria Mi-

' Lex Vis'igothorum, lib. v, titul. vn, leK viii. lianense, loco nuncupante Noviliaco, cum

^ La fin de cet acte paraît tronquée & est peu ipsas ecclesias quae Sunt fundatas prima

intelligible. in honore sancti Pétri, secunda sanctae

Mariae, tertia sancti Brictii^ ipsas ecclesias vel ipsas villas ibidem pertinentes his nominibus Cumborlo, Baldara , Montepiano, manso uno qui dicitur ad Lica & alios duos mansos qui dicitur ad Bosco; & in alio loco mansos duos qui dicitur Fro-

Éd.orig.

t. 1, col. 126.

décembre.

Ed.orig.

t. I, col. 127.

' Archives de l'église de Vabre.

PREUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC

Éd.orig.

t.I, col. 128.

miiiio, ad illum Villaritum niansos duos; item alio Boscho manso iiiio, ad Arcovolto niansos duos; & in alio loco manso iino, ubi Doolorgus visus sunt manere. Ista omnia superius nominata cum ipsas ecclesias vei cum ipsas villas sive mansos, totum & ab integruni cedo ad ipsa casa Dei vel ad ipsos monachos ibi Deo servientes, exceptis illos duos mansos qui dicitur Montepiano & illa Licca quod ad filio nostro Dodotu usufructario reservanius una sub censu, ut per singulos annos quatuor denariis partibus monasterii donare faciat, & post obitum illius pars monasterii in suam revocare faciant potestatem absque uUa contrarietate. Et ego Ricardus dum vivo usum & fructum mihi reservo, post obitum meum ipsas res superius nominatas cum ipsas ecclesias, cum domibus, cum terras cultas & incultas, cum mansis, pratis, pascuis, silvis, farinariis, cum omni integritate & adhaerentias eorum & fundus possessionis, totum & ab integrum ipsi monachi in suam faciant revocare dominationem & potestatem absque ulla contrarietate. In eo vero modo, ut si mala voluntate succrescit ad ipsos rectores qui ipsos monachos regere debent, tam rege quam comité sive aliquo principe qui monasterium Vabrensem in fisco dominationis tenere voluerit & monachos inquietare praesumpserit , habeant res superius nominatas, ubi nullum principem metuant.

Nec uUus abba aut uUus princeps aut ullus rector beneficiare aut concambiare voluerit, non ei licentiam liceat facere, sed ipsi monachi ex monasteriolo superius nominati teneant, possideant bac monachos nutriant & faciant exinde quidquid melius voluerint. De repetiti-one vero, quod minime fieri credo, quod si nos ipsi immutata voluntate nostra aut ullus de haeredibus nostris vel quislibet immissa persona qui contra banc cessionem istam, quam nos prompta voluntate pro Dei amore fecimus, ire aut inquietare praesumpserit, quod petit non vindicet, sed insuper componat tantum & alium tantum quantum eo tempore ipsas res melioratas valere potuerint, in duplum sit redditurus & quod repetit non valeat vindicare, sed praesens cessio isfa omnique tempore firma

& stabilis valeat perdurare cum stibulatione subuixa. Facta cessione ista in mense decembrio, anno trigesimo quinto régnante Karolo rege Francorum sive Aquitanorum. Signum Richardo qui cessione ista fieri vel adfirniare rogavit.- Signum Rotruduae uxori suae consentiente. S. Sigaldus. S. Aymerico. S. Isimbertus. S. Aldeberto. S. Celsarigo. S. Avumdantio. S. Aimenrado. S. Leutado. S. Tresinmis mouachus jubente Bernardo abbate scripsit.

Délaissement du territoire de Pallal, fait par Dominique à Castellan, abbé d' Arles ',

IN judicio de judices qui jus.si sunt causas audire, dirimere vel judicare, id est Albarus, Vuithericus, Joannes, Sindala, Fauvane & Ranualdo judicum, seu & in presentia Atone, Viatario, Eldegiso sacerdotes, Hisselmo saione vel plures bonis hominibus, id est Audericho, Trassivicho, Viumarane, Taurello, Recharedo, Eldefonso, Leothario & Ferriolo, seu & in presencia multorum bonorum hominum qui in ipso judicio residebant. Professus sum ego Domenicus simulque exvacuo a peticionibus Babilane qui est mandatarius vel causilicus de Castellano abbate vel cuncta congregacione cenobii Sancle Marie de territorio Elenense, cujus basilica est sita in Valle Asperi in locum quem dicitur Arulas, vel ad interrogacionem de superius scriptos'judices. Verum est in omnibus &

' Archives de l'abbaye d'Arles, & copie dans la collection Moreau, à la Bibliothèque nationale, vol. 2, f° iSy. — Cet acte permet de rectifier la date d'une déposition de témoins, publiée par Baluze dans le Marca H'ispan'ica, c. 798, sous la date de 876} cette déposition est datée du 8 janvier & est la deuxième partie de la procédure, dont notre déguerpissement est la troisième. Dans un premier plaid, qui est perdu, la cause s'engage entre l'abbé d'Arles & Dominique j dans le second (celui de Baluze), on entend Jes témoins de l'abbé Castellan ; dans le troisième & dernier, Dominique renonce à ses prétentions. [A. M.]

janvier

PREUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC

negare non possuni quod dum haberet jam- quam tempore. Sicut injuste & contra leges

dictus Kastellanus abba suo Palaciolo cum invasi, ego Domenicus ipso Palaciolo cum

terras cultas & incultas, id est in jamdicto terras vel adjacentias vel cum omnes arbo-

territorio Elenense vel in ipsa Valle Asperi res suos diversos de quantum in superius

prope jamdicto monasterio Arulas cum di- scriptas includunt, dum ipse abba Kastel-

. versas arbores, id est tota ipsa valle quam lanus condam hoc dimisisset ad omnes suc-

traxit Kastellanus quondam suus anteces- cessores suos post se & possedisset ipso

sor abbas cum alios suos monachos, cum Palaciolo ubi ipse domus est edificatus in

condam Hononi presbiteri, Eldesindo & honore sancti Pétri, sicut superius dicitur,

condam Amelio, Teudesindo & condam Ba- per hos annos quinquaginta cum omnia

sulino monachos & dimisit jamdictus abba superius inserta, & ubi testes de jamdicto

sicut etiam dicti monachi ipsum Palaciolo Babilane testificavere, verum testimonium

cum terras cultas & incultas & cum arbores testificaverunt vel a série condiciones ju-

jamdictos vel alios diversos arbores. Qui raverunt in prefato territorio in locum

est ipse Palaciolus in rivulo Rivo Ferrario que dicitur FuUonichas, in domum sancti

subteriore, ibidem infrontat in ipso rivulo Martini confessoris, quod plus débet esse

& subjungit in terra de Aucerico, & in- ipse Palaciolus cum omnes superius scrip-

frontat per summitatem de ipso pojo us- tas infrontationes vel cum omnia superius

que in terra que dicunt Kero de Audriso, saepedicta pro aprisione de condam jam

ipso Palaciolo jamdicto, ubi edificata est saepedicto Kastellano abbate vel Annone

ipsa domus que dicitur Sancti Pétri cum condam presbitero vel jamdictos mona-

ista omnesque terras de quantum in istas chos que fuerunt per illorum aprisione

afrontaciones jamdictas includunt, cum vel ruptura, quod illi primi homines hoc

omnes suos kastagnarios & nogarios & alios traxerunt de heremo ad cultura, quam de

diversos arbores, unde me vero ordine in- me Domenico, qui ipso Palaciolo cum

terpellat Babila mandatarius vel causilicus terras & omnia superius sepedicta invasi

de ista Palaciolo superius scripto, unde de potestate de antecessores de Kastellano

jam saepedictus Babila me mallavit man- abbate infra istos octo annos. Et ea que

datarius vel interpellavit. Ego Domenicus dico recte & veraciter me recognoscho si-

invasi de potestate de jamdicto Kastellano mulque exvacuo hic in vero supradicto-

cum terras cultas & incultas vel arbores, rum judicibus. Facta recognicione simul-

sicut superius dicitur, sive de potestate de que exvacuacione sub die tercia kalendis

ipsos monachos & eorum congregacione februarii, anno trigesimo quinto régnante

dum tenerent ipsum Palaciolo, de quantum Karolo rege. Signum Domenicus, qui hanc

in istas afrontaciones includunt, per aprisione condam Kastellani abbati vel suos monachos condam Hononi presbiteri & Eldesindo, Amelio, Teudesindo & Bassu-

meam recognicionem vel exvacuacionem feci. Signum Amelius. Signum Agilla. Signum Adeberto. Signum Fulgerano. Signum Eldefonso. Signum Rodericho. Signum Jo-

lino monachos, & dederunt mihi ipsi judi- bannis. Signum Arrecto. Signum Vuarneces unum & alium & tercium placitum, si beti. Signum Aimericho. Signum Adeberto. potuissem ego Domenicus ad partibus meis Signum Vualdamare. Signum Rogatredus. adprobare, quomodo ipse Palaciolus cum Petrus juroannus presbiter qui hanc reterras vel omnia sua sicut superius dicitur, cognicionem vel evacuacionem scripsi &

unde Babila causilicus vel adsertor me interpellât, ista omnia mea debuissent esse sicut ego dixi & dico, quod ad partibus meis hoc adprobare non possum, quod ipse Palaciolus cum terras cultas & incultas vel arbores de quantum in suas superius scriptas infrontaciones résonant mea debeant esse non possum neque per testes neque per scripturas nec hodie nec in nullo un-

sub die & anno quod superius.

PREUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC

Éd.orig

col. l'il.

juillet.

i. — CIV

naliter in jus proprium eidem loco cedi-

mus & delegamus. Unde hoc magnitu-

dinis ac celsitudinis nostrae praeceptum

fieri ibique dari jussimus, per quod me-

Charte de V empereur Charles le Chauve moratam villam cum omni suarum inte-

en faveur de Vahhaye de Beaulieu, gritate rerum abeant, teneant firmiterque

en Limousin^ absque alicujus contradictione aut miaio-

ratione possideant. Ut autem [hujus] nos-

IN nomine sauctae & individuae Trini- trae auctoritatis largitio majorem in Dei tatis. Karolus gratia Dei imperator au- nomine obtineat firmitatem vigoris, manu gustus. Imperialis celsitudinis mos est nostra eam subterfirmavimus annulique fidèles suos donis multiplicibus & hono- nostri impressione assignari jussimus. ribus ingentibus honorare atque subli- S. (Karolus) Karoli gloriosissimi impe-

mare. Itaque notum sit omnibus sanctae ratoris augusti.

Dei Ecclesiae fidelibus & nostris, prae- Data m idus julii, indictione ix, anno

sentibus scilicet atque futuris, quia com- xxxvi régnante Karolo gloriosissimo implacuit clementiae serenitatis nostrae ad peratore & in successione rcgni Lotharii deprecationem Frotarii Biturigensis eccle- anno VI, imperii autem ejus anno i. Actum siae archiepiscopi venerabilisque & di- Poncione palatio iniperiali, in Dei nomine lecti nobis Gairulfi monasterii Belliloci féliciter. Amen, abbatis, quod est in honore beati Pétri constructum, ubi requiescit corpus sanc- ~~

tae Felicitatis martiris Christi, quod est situm in pago Tornensi super fluvium Dordonia, de quibusdam nostrae proprietatis rébus pro absolutione peccatorum Plaid ou assemblée tenue par Vau~