CI

nostrorum jamdicto abbati suisque successoribus necnon & monachis ibidem Deo famulantibus tam praesentibus quam futuris honorare stipendiis & usibus eorum in venturis generationibus. Quae siquidem res sunt si tae in comitatu Lemovicino,

torité de Bernard Illj marquis de Gothie '.

N judicio Isimberto misso Bernardo comité sive & de judices qui jussi sunt

causas dirimere & legibus diffinire, id est in valle" Exandonense, hoc est villa quae Teodofredus, Medema, Arifredus, Teodevocatur Orbaciacus, ubi quod sunt mansi ricus, Ildoigius, Sindilla, Albarus, Mandecem cum terris, vineis, pratis, pascuis, tio, Galvilae, Fauvane judicum, Valafonso molendinis, aquis aquarumve decursibus, saione vel in praesentia Hictore, Ragamsecus fluvium Viseram, necnon & mancipia berto, Epulone, Munio, Adroario, Atone, utriusque sexus desuper commanentibus Arnaldo, Aberaldo, Suniario, Sendebado, vel ad id jure respicientibusj totum & ad Tractimiro, Domferanno, Ramnone, Mauintegrum cum omni sua integritate per recato, Ermemiro, Senderedo, Georgio, hoc altitudinis nostrae praeceptum aeter- Achilane & Victore vel aliorum plurimo-

rum bonorum hominum praesentia, qui in * La plupart des dernières pièces publiées par ipsO judicio residebant. RecognoscO me les Bénédictins (n°» CI à CXIII) ayant été mal da- Auvaldus a petitionibus Fridemiro, qui est

Éd.oric.

col. 128.

17 décembre.

tées, nous les avons rétablies à la place qui leur est assignée par leur date respective, & nous nous dispenserons à l'avenir de répéter à chaque pièce déplacée la double note explicative de l'interversion des numéros.

' Cartulaire de l'abbaye de Beaulieu, en Limousin. [Collationné sur le cartulaire publié par M. Deloche, dans les Documents inéditSj p. 28-24.]

* Alias villa.

mandatarius de Audesindo episcopo vel ad interrogatione de supradictos judices j verum est in omnibus & hoc negare non possum, quia de his unde me mallavit meminitus Fredemirus mandatarius de Au-

' Cartulaire de l'église d'Elne. — Baluze, Regum Francorum Capitular'ia, t. 1 , c. 1 486 & seq.

desiudo episcopo, quod ego injuste reti- debeant nec modo nec ulloque tempore, neo homiues qui sunt comniaiientes prope quia plus pertinet ad Audesindum episcoclaustra Saucti Felicis & ejus terminio, pum, qui hoc perquirit recte jure ecclequae ipsi ecclesiae subditum esse débet siastico, quam a me Auvaldo qui retineo sub ditione sanctae Eulaliae Elenense se- hoc partibus coraitis injuste. Et ea quae dis ecclesiae, de ipso pojo ubi est ipsa me recognosco, recte & veraciter me re- Mata & recte descendit & accipit partem cognosco vel evacuo in vestro supradictode ipsum locum ubi ipsas vineas fuerant, rum judicio. Facta recognitione evacua- & sic vadit ad ipsam viam qui discurrit de tionis sub die XVI kalendas januarii, anno monte Albariae, & inde ducit ad locum XXXVI régnante Karolo rege. Auvaldus ubi dicitur ad ipsas Aluminarias, & per- qui hanc meam recognitionem feci subgens de ipsas Aluminarias per ipsos tor- scribi. Remesariiis. Mauregatus. Argererentes ad ipsum pojum,. & iterum revertit dus. Ildoigius. Ragambertus. Sanctus presrecte ad ipsam praescriptam Matam. Et byter hanc recognitionem scripsi sub die ego Auyaldus respondi quod non injuste, & anno quo supra, sed partibus comitis & ad servitium régis exercendum hoc retineo, & hanc meam responsionem praesentiae vestrae judicium condicionis ostendit saepedictus Fredemirus mandatarius de Audesindo episcopo, qui legibus ductus est atque ibidem resonat, ex qua auctoritate praedictus locus Sancti Felicis sub ditione sanctae Eulaliae esse débet. Quod etiam & vos praefati judices me interrogastis si potuissem per legitimos placitos habere scripturas

Donation de plusieurs terres situées en Ro us sillon j faite par Anne, fille d'Alaric, à Raoul & à sa femme*.

IC est exempla ab autentico fideliter tolta nec addita nec minuta, sed juste

aut legitimos testes aut quodlib:it verum & fideliter translata, die kalendarum iiii'

documentum , per quod probare potuis- idus junii, anno xxx° régnante Karulo

sem ut saepedictus locus per bénéficia rege filio Ludovici, in presentia sacerdo-

vel adprisionem comiti regalem servitium tum, judicum vel fidelium laicorum qui

persolvi debeat vel homines loci illius subter scripturi sunt in hac exempla vel

commanentes vel contra ipsam scripturam manibus signa facturi :

aliquam inferre potuissem infamiam. Ma- In nomine Domini. Ego Anna, qui fui

nifeste verum est quia dictus locus Sancti filia condam Âlarici vel Rautrudes, do-

Felicis cum claustra & terminia ejus, sicut natrix vobis Radulfo & uxori tue Rid-

suus resonat judicius, a praedecessores linde. Certum est enim & manifestum &

Audesindo episcopo, videlicet Vinedario pluris hominibus manet cognitum quare

episcopo, Ramno episcopo, Salamone epi- placuit in animis meis & placet nullius

scopo & isto praesente Audesindo per hos quoqgentis imperio nec suadentis inge-

annos quinquaginta seu & amplius jure nio, sed propria & spontanea hoc elegiî

ecclesiastico possessum fuit per successio- mihi bona voluatas, ut vobis Radulfo &

nem sancti Felicis sub ditione Sanctae uxori tue Radllnde aliquid de rébus meis

Eulaliae, & ipse suus judicius condicionis donare deberem, sicut & dono vobis, in

verus est in omnibus & legibus factus. Et territorio Russulionense villa que dicitur

ego Auvaldus sic me recognosco atque Covengos cum suas ajacentias, cum exio

evacuo, quia non possum contra ipsum vel regressio earum & cum omne superpo-

judicium nullam inferre infamiam neque probare per testes neque per scripturas sed neque per ullum indicium veritatis, quod ipse praefatus locus partibus comitis esse debeat vel homines loci illius commanentes servitium régis exinde persolvi

sita illarum & cum ipsa ecclesia que ibi-

' Cartulaire d'Elne, & copie dans la collection Moreau, à la Bibliothèque nationale, vol. 2^ f" i5ij vidimus du règne de Charles le Simple (10 juin 91 7 ou 927)

22 avril.

PREUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC

dem est fundata in honore sanctiStephani; Signum Benedictus. Maugarîtus presbyter & in alio loco dono vobis villa Trnliares qui hanc donationem scripsi & subscripsi cum omnes suos villares cum ipsa ecclesia, die & anno quo supra, qui ibidem est fundata in honore sancti Signum Ingilberto. Signum Isimberto.

Aciscli, & cum omnes ajacentias earum ab Signum Vicefredo testes qui ab audetico integroj & in alio loco dono vobis villa relegendo audivi & visi hoc exempla fide- Buacano cum suos fines vel ajacentias liter translata firmavi. Ausindus presbiter earum & cum ipsa ecclesia, qui ibidem sicut ab fauJdenticCoJ vidi, relegi bac exemest fundata in honore sancti Martini, cum pla, presentialiter suprascriptis bominibus exiia vel regressia earum ab intègre j & fideliter translatavi die & anno quod supra, dono vobis alodem meum Teletas cum suo apenditio & cum omni suo terminio ab in- ~

tegre; in alio loco dono vobis villa que vocatur Pidiliano cum suas fines vel ajacentias & cum ipsas ecclesias que ibidem sunt fundatas totum & ab intègre; & in alio loco, in territorio Confluente dono vobis villa que vocabulum est Comba ab omni integritate cum servos & ancillasj & in alio loco, in comitatu Bisillunense dono vobis villa Romaniano cum suas fines vel aja

Diplôme de Charles le Chauve pour V église du Puy\

N nomine sanctae & individuae Trini-

tatis. Karolus ejusdem omnipotentis Dei misericordia imperator augustus. Si sacris

centias, cum exia & regressia earum & cum locis divinis cultibus mancipatis aliquid

omne superposita illarum ab integritate; & subsidii conferimus, praesente & futuro

in alio loco, in territorio Petra-Pertusense, seculo ob id magis propitium non dubita-

dono vobis villa que vocatur Domonova mus Quocirca omnium sanctae Dei Ec-

cum servos & ancillas totum & ab inte- clesiae fidelium praesentium & futurorum

grum. Que vero jamdicta omnia superius comperiat universitas,quoniam Wido vene-

scripta de meo jure in vestro trado domi- rabilis ecclesiae Vallavensis episcopus ad

nio & potestate a proprio habendi, vin- nostram accedens magnificentiam, ostendit

dendi, concedendi, comutandi vel quic- nobis praeceptum a pâtre nostro anteces-

quid exinde facere, agere vel judicare sori suo factum, in quo continebatur quod

volueritis maneat vobis firma potestas. Si abbatiam Calmelii, in qua sanctus Theo-

quis sane, quod fieri minime credo esse fredus requiescit, antecessor suus ejusdem

venturum, quod si ego Anna aut aliquis ecclesiae monastico ordine vivere dele-

de filiis vel ullus de eredibus meis vene- gaverat atque inibi abbatem mittere con-

rit aut ego ipsa venero, inférant seu infero sueverat, salvo per omnia suo & ecclesiae

vobis partibus vestris ista omnia superius suae honore. Hac ergo de causa incuria

scripta, quantum ad eo tempore inmelio- episcoporum a jamdicta sede subtractus

ratum fuerit, dupla vobis perpetim haben- fueratSc Nos autem, deprecante eodem

dam, & bec donatio mea firmis permaneat venerabili episcopo, praeceptum patris & irrumpi non permittatur, sed in omni- nostri [sequentes] eandem abbatiam potesbus plenam habeat roborem. Facta dona- tati episcopi & sanctae matris ecclesiae tione ista sub die x kalendas madii, anno Vallavensis subjicimus, & subjectam nunc XXX''VI° régnante Karulo rege. Signum & aeternaliter subjiciendam decernimus

Anna qui hanc donatio feci & testes firmare rogavi. Signum' Dato. Signum' Agila. Signum Giscafredus. Signum Ingilbertus.

' Le cartulaire porte ici ces mots : Alla manus.

' Même remarque que ci-dessus, ainsi que pour les souscriptions de Giscafredus, Ingilbertus, Benedictus & Maugarîtus.

ac salvo ibi monastico religionis ordine, secundum dispositionem & providentiam episcopi, sicut in praecepto patris

nostri habetur Abbas autem qui ibi fu-

turus fuerit seu etiam praepositus ab episcopo cum eorum eligatur, ipse vero

' Recueil des historiens de France, t. 8, p. 649.

Avant juin.

PREUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC

i5 juin.

episcopus minîsterium siium agens non tionem venerit ad irrumpendum, in primis consentiat eligere praelatum, qui vitiis & iram Dei omnipotentis & ipsiiis sancti Pevoluptatibus eorum faveat, sed episcopus tri apostoli incurrat & cum Juda traditore regularem normam excolere faciens nec- habeat participationem & ipsa omnia sunon pro hoc sine dubio rationem red- pranominata firma & stabilis permaneat

diturum. Ut autem hujus nostrae restau- & probare non valeat, sed praesens

rationis reintegratio pieniorem in Dei scriptura plenam atque inviolabilem ob-

nomine obtineat firmitatis vigorem , manu tineat firmitatem. Facta donatione decimo

propria eam subterfirmantes, sigilli nostri septimo kalendas julias, anno trigesinio

impressione subter jussimus obsignari. sexto régnante vel primo imperante domno

Signum Karoli gloriosissimi imperatoris. Karolo imperatore.

Datum anno xxxvi regni Karoli glo- Signum Adalberga, qui hanc donationis

riosissimi imperatoris [in Francia, imperii cartam fieri volui & firmare rogavi. Sig-

ejus anno l. Actum inj monasterio Sancti num Veridan. Ascaleses.

Dionysii, in Dei nomine féliciter. Amen.

Donation d'Adulberge à Saint- Fierre de Caunes\

ICET infelicissimo casu humanae fragilitatis semper pertractare non posse, tamen nec tota oblivio securitatis maneat, cum tantae sceieris circa se habere dinoscitur. Ego enim in Dei nomen Adalberga considerans super numerum arena maris delicta mea&ut mihi Dominus meus Jésus Christus secundus appareat judex, pro remedium animae meae dono ad ecclesiam Sancti Pétri, qui est fundata in monasterio quod vocant Caunas, dono tibi in territorio Menerbense, suburbio Ventaionense ad ipsum domum Sancti Pétri, dono tibi in ipsa villa quod vocant Infrasias omnem portionem debitam quod mihi obvenit ex alodo parentum meorum, id est in casaliciis, curtis, hortis cum exiis & regressis, terris cultis & incultis, pratis, pascuis, silvis , garricis , arboribus pomiferis vel inpomiferis, omnia & in omnibus de meo jure in dominio Sancti Pétri trado ut de ab odierno die & tempore in ejus consistât potestatem, ista omnia supradicta.... ipsam ecclesiam securam potestatem possideat.

Quod si ego aut aliquis ex heredibus meis vel quislibet homo qui contra hanc dona-

' Collection Doat, à la Bibliothèque nationale, V. 58, f° 226.

Sig. Adend. Sig. Rademrand. Signum

Olibanae. Sign. Fladulud. Sig. Waldad

presbiter qui hune donatione ista scripsi & subscripsi die & anno quod supra.

Vente faîte par Unovivus à Siinîa'ire ^ à sa femme^ d'un moulin situé dans le pays d'Elne'.

N nomine Domini. Ego Unovivus vin- — — ditor vobis Suniario & uxo/i tue Virgilia ^" emptoribus. Constat me vobis vindere de- ^ berem, sicuti & per hanc vindo vobis in juillet. territorio Helenensi, in villa Pallagiano, in alveum Tête, vindo vobis molino cum suo rego ad currendum vel discurrendum & cum suo caputaquis qui est in villa Campiliano cum aquis aquarum, vie ductibus vel reductibus, introitu vel exia, vindo vobis in ipso molino quem habeo cum heredes meos vel cum Salviolo porcionem michi debitam & ipsa mea porcio octava pars in ipso molino. Ut hec omnia superius scripta résonant, vindo ab omni integritate & accepi ego de vos emptores precium quod inter nos placuit atque convenit in aderato & diffinito precio denarios X tantum, quod vos emptores michi dedistis & ego vinditor de présente manibus meis recepi & nichilque de ipso precio non re-

' Cartulaire de l'église d'Elne, f" 809 v°, & copie dans la collection Moreau, à la Bibliothèque nationale, v. 2, f" 174,

PREUVES DE L'HISTOIRE DE LANGUEDOC

U'd.orig.

t. 1, toi. i33.

II juin.

mansit; est manifestum. Quem vero jamdicto moliiio, sicut superius resonat, per raciouem meam de meo jure in vestro trado dominio & potestate habeiidi, vindendi, cedendi vel comutandi & quidquid que exiiide facere vel vindicare volueris, maneat vobis fîrma potestas. Qui contra hanc vindicionem venerit ad irrumpendum aut ego ipse venero, inferam vel inférant vobis aut partique vestre ipso molino sicuti superius resonat in ipsis locis, quantum ad eo tempore & die fuerit immelioratus, duplus perpetim habendus, & hec vindicio firmis permaneat.

Facta vindicione XVI kalendas augusti, anno xxxvii" & in secundo régnante domno nostro Karulo imperatore. Signum Unovivus qui hanc vindicionem feci & testes iirmare rogavi. Signum Waldefredus presbiter. Signum Helenus. Signum Duraviles. Margaritus presbyter qui hanc vindicionem scripsi & subscripsi die & anno quo supra.