LA VÉLELLE AU LIMBE NU, YVELELLA LIMBOSA
Lamarck, Syst. An, sans vert., t. IT, p.482.—1bid., Dujardin (1840), t. III, p. 98; ibid., esp. 5 : Ovalis, oblique cristata; tabula inferiore limbo nudo obvallata, disco margine tentaculis longis crinilo. — Medusa parva figura porpitæ ,
! Brandt ajoute : « Eschscholtzius characterem a testæ directione desumit, equidem a veli situ depromptum præferrem, quum veli, utpote partis prominentis situs distinctior sit. Præterea quoque velum, quamwis sit testæ diagonaliter in velellis impositum, unam eandemque tamen quam testa offert directionem versus sinistram ad dextram vel versus dextram ad sinistram. Notsndum cæterum est, veli directionem signa constantia, ut videtur, præbere posse 43 enim specimina velellæ oxyothones a Mertensio relata ad unum omnia eandem veli directionem mihi exhibuerant. »
2 mie at ee
M VÉLELLES. 569
Lin., Mus. Tess. — Animaicula ex Yvica maris Mediterranei, Act. de Lond.,
. 2050. — Columna, 4g. el terr., p. 20, cap. 10, pl. 22, fig. 1 et 2. — Imperati,
© Hist.nat., p.688, fig. 1. — Medusa velella seu galera, Lœfl., It., 204. —Phyllidoce labris cœruleis, Brown, Jam., 387, pl. 48, fig. 1. — Velum marinum cotocis cœrulei, Imperati, Nat., 912, pl. 912. — Urtica velifera,Col., Ecphr., 20, pl. 22. —Armenistari, Marcus Carburi. — Medusa velella, L. Gm., p. 3155, esp. 12 : Ovalis concentrice striata, margine ciliato., supra velo membranaceo ; centroprominulo, supra linea oblique transversa, supra eliam membrana lineam dorsalem inferiorem secans, rigidula, latitudine corporis. Hab. in pelago, mari Mediterraneo et Ailantico. — Holothuria spirans , Forsk., Fauna ar. æuyp. (1775),104, esp. 115, pl. 26, fig. x: H. ovalis,cœrulea oblique cristata, subtus tentaculis disci albis, radii longioribus, nudis, cœruleis: duo pollices longa, esculenta ; diu in aqua asservata aquam cœruleo colore inficiens, exuviis suis oniscis et monoculis in habitaculum cedens ; supra in umbonem albidum protuberans, crista bipartila semi orbiculari ; tentaculis filiformibus mobilissimis. Hab. in mari Mediterraneo. — Holothuria spirans , Gm., Syst, XII, p. 3143, esp. 23. — Bruguière, Encycl., pl. 90, fig. 1 et 2. (Copiée de Forskahi.) — ? Velella tentacutata, Bosc, Hist. des Vers, t. IT, p. 159, pl. 19, fig. 3 et 4.2 — Medusa navicula, vélelle de la Méditerranée, oval blue medusa, Shaw., Misc., t. VIT, p.247. — Medusa velella, The sailing medusa, Shaw., Misc.,t. VIT, p. 250 : Velella spirans , Eschsck., Ac., p. 172, n° 5: Limbo Lestæ iniegro, cœruleo ; testa albida, in conum elevata; crista triangulari vertice acuminala; téntaculis cœruleis. — Velella limbasa , Blainv., Man., p. 304. — Vélelle de la Méditerranée, Delle Chiaie, Mem. sulla Storia nat., fase. 5, p.226. — Ibid., Bull. Férussac, t. XVII, (1839), p.473, n° 367. — Armenistarium velella, Costa, Ann. Sc. nat. (1841), t. XVI, 187, pl. 13, fig. 3.
Suçoirs probosciformes blancs; tentacules bleus , longs, filiformes ; estomac saillant, tubuleux ; longueur, 2 pouces.
Cette vélelle est commune dans la Méditerranée.
On doit à M. Delle Chiaie une description faite sur nature de cette espéce. Ainsi s'exprime le zoologiste italien :
« La vélelle de nos pêcheurs esi commune dans la mer de Nisida, après les tempêtes de printemps. Sa forme est élégante et son corps pourvu intérieurement d’un cartilage ovale, transparent, mince, avec des stries concentriques, et se prolongeant en bas en une crête légèrement ramifiée. La couleur du manteau est violette, parsemée de loin en loin de points jaunes-verdâtres , qui, sous la lentille n° 3 du microscope de Dollond, sont produits par des vésicules jaunes-brunâtres, avec des globules bleus. Les tentacules qui garnissent la face supérieure du corps sont très-contractiles, remplis d’une humeur bleue, fermés au bout, différents en jongueur, et disposés autour de la bouche, laquelle communique dans une trompe qui se termine dans le sac représentant l’estomac, et situé dans la masse du foie. Celui-ci occupe tout l’espace compris entre le cartilage mentionné et la face supérieure de l'animal. Du réservoir des aliments, on voit s'étendre dans le manteau du corps et de la crête quelques ramifications vasculaires qui, peut-être, apportent les matériaux nutritifs à tout le corps.
« Le mercure introduit dans l'estomac ne passe pas dans les tentacules. Entre ces derniers, M. Delle Chiaie a remarqué quelques filaments assez longs, blanchâtres et pourvus à leur bout de globules particuliers ; peut-être seraient-ce es oviductes communiquant avec l’ovaire, qui serait confondu avec la masse hépatique; ou peut-être ont-ils quelque analogie avec les tentacules des actinies? »
La description originale que Forskahl nous laisse de cette vélelle, mérite d’être conservée par les détails dans lesquels il est entré pour la bien faire connaître. L’holothuria spirans de cet auteur a pour phrase diagnostique :
« H. ovalis, cærulea, oblique cristata, subtus tentaculis disci albis, radiis longioribus , nudis, cæruieis.
« Longitudo 2 poll., latitudo dimidii. Superne : nucleus, ovalis rigi- « dus, in umbonem elatus, albidus, margine obscure-cæruleus, an- « nulis ovatis, concentricis : nucieo interno perlucente fusco, seu « obscure-cæruleo ; basi cristæ in duas partes divisa. À parte utraque « à centro ad limbum decurrit linea impressa, adeo obliqua , ut basi « cristæ sit perpendicularis. Parte media inter hanc lineam et oram « cristæ remotiorem alia est linea minus impressa, minus evidens. « Limbus nucleo dimidio arctior, planus, flexilis, juxta nucleum pal- « lide-cæruleus, inde versus marginem punetis nigris, seu obseure- « cæruleis obsitus; prope oram linea nigra circumdatus ; extrema ora « peliucida, tenuis, dilute cærulea , immaculata. Crista semiorbicu- « laris nucieo, non limbo, imposita ; ab uno ejus margine ad alterum « oblique transiens ita, ut quamcCunque extremitatem advertas, pone « ad dextram, ante ad sinistram spectet. Crista compressa limbo flexili « constat et nucleo rigido, subtriangulari , altitudine dupla, lateribus « rotundiusculis, apice prominulo, obluso, ad oram usque per limbum « transeunte, venulis obscurioribus, tenuissimis reticulalus; margine « cæruleo-punctatus, rigidus , hyalinus. Limbus flexilis, utrinque ro- « tundatus , basi latissimus, versus apicem attenuatus, totus cærules- « cens venis margini parallelis, tenuibus, albidis, margine cæruleo.
« Subtus. Tentacula omnia nucleo afBxa; disci multa, limbo bre- « Viora, filiformia, basi et apice crassiora, albida , apice niveo, in « magnuïn foramen dilatabili. Tentacuia radii, seu marginis nuclei « Variorum ordinum , isæqualia, fimbo sæpe longiora et corporis quo- « que latitudinem egredientia, subulato-filiformia, hyalino-cærulescen- « tia, margine utroque et nervo medio obscuriore. Movere potest ani- « mal tentacula disci huc illucque; extendere et contrahere; ora dila- « tare vel comprimere, at radii tentacula minus abbreviat, sed vertit « in Varios situs. Nucleus ipse subtus niger, limbus pallide-cæruleus , « punceiis nigricantibus : in medio ventriculus albus, globosus, ore Cy- « lindrico, longo, aperto, multum dilatabili et retractili.
« Holothuriæ hujus speciei in aqua diu servatæ, eam colore cæruleo « tingunt : fœtidam reddunt mortuæ, tentaculis radii delapsis. In
VÉLELLES. 571
« Sp. V. prorsus albescunt, tanturñ linéa nuclei longitudinali nigra « superstite. In cjusdem nuclei annulis bullæ aeris residui se mani- « festant vario motu, illosque vacuos probant, et quasi pulmones qua- « rum ope natant holothuriæ fére semper. Haud raro fundum vasculi « petiverunt, emisso prius acre. Respirationi ergo inserviunt tentacula « disci : nam dorso resupinatüm animal, aperuit ora tentaculorum, « quibus bullulæ acreæ adhæsere. Navigai ope cristæ, tentaculis radii « remigat, tentaculis se tollit in altum vel demergit.
« In mari aliquando natat sceletum hujus vermis, album, sola parte « rigida corporis et crislæ superstite. In islis exuviis habitant asili, « onisci Et moroculi parvi.
« Nauta navis nostræ gallus narravit, holothuriam banc gallico idio- « mate vocari vallelie, et pacato mari pisceri a nautis, qui farina « aspersam, et cum oleo vel butyro frixam in eduiém præparant « eSCAM,
« Gluline nativo ubique adhæret : si chartæ imponatur oleo tinctæ, « et umbroso loco $ervetur, colorem immutatum retinet ; rubescit qui- « dem, sed aqua affusa , ad colorem redit cæruleum et nativum. Non « invenusta est, quantum vermi licet.
« In mari Mediterraneo prope cap. S. Martini capta tranquillo pe- « 1ago. An thalia Linn.P »