LUCIUS
(mort vers, l'an de Rome 6683 ).
Virtus, Albine, est pretiua persolivere verum
Queis in versamur, queis vivimu? rebu’, potesse :
Virtus est homini, scire id, quod quæque habeat res. Virtus scire homini rectum, utile, quid sit honestum;
Quæ bona, quæ mala item, quid inutile, turpe, inhonestum. Virtus quærendæ rei finem scire modumque :
Virtus divitiis pretium persolvere posse :
Virtus, id dare quod re ipsa debetur honori :
Hostem esse atque inimicum hominum morumque malorum, Contra defensoren hominum morumque bonorum ; Maganificare hos, his bene velle, his vivere amicum : Commoda præterea patriæ sibi prima putare,
Deinde parentum , tertia jam postremaque nostra.
Nunc vero a mane ad noctem, festo atque profesto,
Totus item pariterque die populusque, patresque
Jactare indu foro se omnes, decedere nusquam,
Uni se atque eidem studio omnes dedere et arti,
Verba dare ut caute possint, pugnare dolose, Nr Blanditia certare, bonum simulare virum se,
Insidias facere, ut si hostes sint omnibus omnes.
Græcum te, Albuti, quam Romanum atque Sabinum, Municipem Ponti, Titi, Anni centurionum, * Præclarorum hominum ac primorum, signiferumque Maluisti dici. Græce ergo prætor Athenis,
Id quod maluisti, le, quum ad me accedi”, saluto : Xaïpe, inquam, Tite : lictores, turma omni’, cohorsque, Xaipere. Hinc hostis Muti Albutius, hinc inimicus.
Nous rapporterons encore une charmante épigramme d’un poëte du sixième siècle de Rome, L. Valérius Ædituus ; c’est un amant, allant chez sa maîtresse , qui s'adresse ainsi à l’esclave qui le précède et l’éclaire :
Quid faculam præfers, Phileros, qua nil opu’ nobis ? Ibimu’ sic : lucet pectore flamma satis.
Istam ron potis est vis sæva extinguere venti, Aut imber cœlo candidu’ præcipitans ;
At contra huncignem Veneris, nisi si Venus ipsa, Nulla est quæ possit vis alia opprimere.
Nous voici arrivés au dernier précurseur du grand siècle, à Lucrèce. Rappelons-en les plus beaux vers :
CLR Li ALIE") 1 LL I E terra magnum altcrius spectare laborem ; HIST, UNIV, — T, ll,
Suave, mari magno turbantibus saura ventis,
É val 4 NOTES ADDITIONNELLES
Non, quia vexari quemquam ssl jocunda voluptas, Sed, quibus ipse malis créas, qu à éérnere suave est. Per campos instructa, tua sine parte pericli, Suave etiam bell! dertätüfa iägna tüiéri!
Sed nil dulcius est, bene quam munita tenere Edita doctrina sapiéitüih témipli séréti; Despicere unde qüéüs Sliol! basique vidére Errare, atdie viäm pâläntéls duibreré vite ; Certare ingenlb; cünténderg nobilitaté,
Nocteié âtque diés niti præstanté lâbore
Ad summas emergérë ôpés, rerüiqué potiri.
O miseras hominum meñteis 1 6 peëtorä éteca | Qualibus in tenebris vitié dites bériclis Degitiir hôë tvi} diodduolique ë4 À
Ir, 1.
Nec nox ulla diéin, néqué hocterñ âürorà seciita’ 4t, Quæ non audierit mistos vagitibus &grls Ploratus, mortis coïités et fünéris atri. II, 578.
Médiô fonte fépôtüm "| Surgit amari alidütd quod ii 1bsis foribus anbat. Ï
, {9 Tum porro puer, it Sævis projéctus ab ündis Navita, nudus humi jacet, fnfans, indigus ofnl Vitali auxilio, quom prium in luminis oras Nixibus ex alvo Mätris Natura profudit !
Vagituque locum lugubri complet, æquomst, Quoi tantuihi iñ vila réêtet transire dr
Usque adeo rés hüïmanas vis äbdita (1) qubdatti. Obterit, et pulchros fasceis sævasüe sécurels Proculcare ac lüdibrio sibi habere vidètür ! is V. 1233.
C’est Cicéron qui fut l'éditeur du poëme de la nature, de Natura reru: âveb Ce poëmé, ävec Cicéron, fous entrons dHns M d'ôr des lttres latines. À la fi du régie d’Augüite, l'empire à atteint 8 plüs haute éplendéur, ét là laïtglié romaltie sa bléïne Matürité.
Néanmoins la populace et les esclaves continuèrent de parler Ja langue vulgaire, lorsque (RE prébabehent ,, &t.du nom des classes serviles, vernæ , elle s'appelait même dingue vernacula. de nr usé
Parler latin, latine loqui, voulait dire parler correctement, élégamment. Beaucoup de textes Je prouvent : Præcepéa ‘latine loquendi puerilis doctrinatradit, dit Cicéron (de Oratore), et ailleurs : non tañpræclarum est scire latine quam turpe nescire. Ovide recommande aux jeunes gens d’appreñdre lés deux langues : Cura sit et linÿuas edtdtcisse das (Artis amat. 11, 22). Donat, dans sa via de Virgilé ; rapporte qu'üni pù-
AURLDE PS COURRIER RCE :
(1) Ce vis abdita, qui ne paut désigner que Dieu, ne sembie-t-ii pas absoudre Lucrèce du reproche d’athéisme ?
ra re- ’6r des sa bus
langue es, Ver
nment.
lis docdarum es gens CArtis in pù-
bsoudre