DE TITE-LIVE

Titus Livius y Lîb» primo^

®ELLUM utrinque sutnma ope parabatur , civill simillimum bello , piopè inter parentes na* tosque , Trojanam utramquc prolem , cuni Lavinium ab Troja , ab Lavinio Alba , ab Alba> norum stîrpe Regum oriundi Romani essent. Eventus tamen belli minus miserabilem dimica> tioncm fecit , quod nec acic certatum est , et tectis modo dirutis alterius urbis > duo populi in unum confusi sunt. Albani priores ingenti exercitu in agrum Romanum impetum fecêre : castra ab urbe haud plus quinque millia passuuin locant , fossa circumdant. Fossa Civilia ab nomme ducis per aliquot secula appellata est , donec cum re nomen quoquc vetustatc abolevit. In bis castris Civilius Albanus Rex moritur. Dictatoiem Albani Metium Suffetium créant. Intcriia

ni-

Li'

bi‘

EXTRAIT DE TITE-LIVE. vif

Tullus ferox præcipuè morte Regis , magnum Deorum omen ab ipso capite otsum , in omnc nomen Albanum expetiturum pœnas ob bellum impium dictitans , nocte præteritis hostium cas< tris > infesto excicitu in agrum Albanum pergit. Ea res ab stativis cxcivit Metium , is ducit exer-« citum quam proximè ad hostem potest , inde Legatum pr<emissum nunciare Tullo Jubet , priusquam dimicent , opus esse colloquio : si secum congressus sit , satis scire ea seallaturums quæ nihilominîis ad rem Romanam , quàm ad Albanam pertincant. Haud aspernatus Tullus » tametsi vana afferrentur , suos in aciem educit ; exeunt contra et Albani. Postquam instructt Utrinque stabant , çum paucis procerum in medium duces procedunt. Ibi infit Albanus injulias , et non tedditas res ex fœdere quæ repetitæ $unt J et , « Ego Regetii nostrum Civilium cau- 93 sam hujuscc esse belli audisse videor , ncc te n dubitO) Tulle, eadcm præ te ferre i scd si 9? vera potius quam dictu speciosa dicenda sunt , n cupido imperii duos cognatos vicinosque popu- 93 los ad arma stimulât j rectè an perpcràm intcr-^ » picter, fuçiit ista ejus dcUberatio qui bellun»

Diciîiz. i bv C't'-ïgle

vîii EXTRAIT

» suscepit i me Albani gcrcndo bello ducem wcreavêrc. Illud te , Tulle , monitum vclim î » Hetrusca res , quanta circa nos teque maximè 3> sit, quo ptopior es Volscis, hoc magis scis : 3> multum illi terrâ plurimum mari pollent. Me- » mot esto» )'am cUm signum pugnx dabis , has duas acies spectaculo fore , ut fessos confec- » tosque simul , victorem ac victura aggredian- ■»i tur. Itaque , si nos Dii amant , quoniam non S) contenti libertate certa , in dubiam imperiî , » serviiiîque aleam imus , ineamus aliquam viam, qua utri utris imperent , sine magna clade , t> sine multo sanguine utriusque populi , decerni » possit. » Haud displlcet res Tullo , quanquam tum indole animi , tum spe victoriæ ferocior erat. Quærentibus utrinque ratio inîtur , cui et Fortuna ipsa praebuit materiam. Forte in duobus tum exerciribus erant rergemini fratres , nec ætate , nec viribus dispares. Horatios Curiatiosque fuisse satis constat , NEC FERME RES AN- TIQUA ALIA EST NOBILIOR î tamen in re tam Clara nominum error manet , utrius populi Holatii , utrius Curiatii fuerint. Auctores utroque ttahunt : plures tamen invenio, qui Romanes

DE T I T E-L I V E. k

Horatios voccnt : hos ut scquar , inclinât animus. iüctsi Cum tergeminis agunt Regcs , ut pro sua quisvelirn: que patria dimicet ferro , ibi inlperiuiii fore ,

nmd undc Victoria fuerit. Nihil lecusatur : tempus 5 scis-* et locus convenu. Priusquam dimicarent , fœdus ; ictum inter Rom. et Albanos est his legibus j ut

M 1:^ cujus populi cives eo certamine vicissent , isaltcri populo cum bonâ pace impcritaret. Fœdcte jian- icto , tergemini ( sicut convenerat ) arma ca-

r.on piunt. Cum sui utrosque adhortarentur , Deos

ni, patrios , patriam ac parentes , quicquid civium

4 domi , quicquid in exercitu sit , illoruni tune

arma , illorum intueri manus , feroces et suopte ingenio , et pleni adhortantium vocibus , in 1 medium inter duas acies procedunt. Consede-

tant utrinque pro castris duo exèreitus , periculi magis præsentis, quam curæ expertes : quippe imperium agebatur , in tam paucorum virtutc at* que fortuna positum. Itaque erecti suspensique in minime geatum spectaculum animo intenduntur. Datur signum : infestisque armis , velut acies terni juvenes magnotum exercituum animos gerentes concurrunt. Nec kis , nec illis periculura suum t sed publicum imperium , seivitiumquc