EXTRAIT DE TITE LIVE

esset, concilio populi advocalo : « Duumviros, hiquit, qui Horalio perdiicUionem judicent, seciindum legem, facio. «Lex horrendi carmiais eral : « Duumviri perduellionem judicent. Si à duumviris provocant, provocalioue cerlato : si Vincent, caput obnubilo, infelici arloori reste suspendilo, verberato, vel intra poniœrium, vel extra pomœrium. » Hac iege duumviri creali, qui se absolvere non rebantur ea lege ne innoxium quidem posse, Quum condemnassent, tuni aller ex his : « P. Ilorati, tibi perduellionem judico, inquit. I, lictor, colliga manus. » Accesserat lictor, injiciebatque laqucum : tum Horatius, auctore Tullo, clémente legis interprète : « Provoco », inquit. Itadeprovocationecertatum ad popuUun est. Moti bomines sunt in eo judicio, maxime P. Horatio pâtre proclamante se fdiamjure cœsam judicare ; ni ita esset, patrio jure in filium animadversurum fuisse. Orabat deinde, ne se, quem paulo ante cum egregia stirpe conspexissent, orbum liberis facerent. Inter haec senex, juvenem aniplexus, spolia Curiatiorum fixa eo loco, qui nunc Pila Horatia appellatur, ostenlans : « Hunccine, aiebat, quem modo decoratum, ovantemque Victoria incedentem vidistis, Quirites, eum sub furca vinctum inter verbera et cruciatus videre potestis? quod vix Albanorum oculi tam déforme spectaculum ferre possent. I, lictor, colliga manus, quae paulo ante armalse imperium populo Romano pepererunt. I, caput obnube liberatoris urbis bujus : arbori infelici suspende : verbera, vel intra pomœrium, modo inter illa pila et spolia bostium, vel extra pomœrium, modo inter sepulcra Curiatiorum. Quo enim ducere hune juvenem potestis, ubi non sua décora eum a tanta fœditate supplicii vindicent?» Non tulit populus nec patris lacrymas, nec ipsius parem in omni periculo animum : absolveruntque admiratione magis virtutis, quam jure causae. Itaque ut cœdes manifesta aliquo tamen piaculo lueretur, imperatum patri, v.[ niium expiaret pecunia publica. Is, quibusdam piacularibus sacrificiis factis, quae deinde genti Horatiœ tradita sunt, transmisse per viam tigillo, capite adoperto, velut sub jugum misit juvenem. Id bodie publiée quoque semper refectum manet : sororium tigillum vocant. Horatis? sepulcrum, quo loco corruerat icla, constructum est saxo quadrato.