DOCUMENTS
Biographie.
Sachent etc. que Hughe vander Gous est venu etc. reconnut et déclara être redevable à Jean Clineke, au nom et comme doyen de la corporation des peintres en ce temps et pour le besoin de la même corporation, somme de VI livres II II sous de gros et un plat (du poids) d’un marc de Troyes, à bords dorés et à fond orné du blason de la corporation, à payer XX sous de gros à la prochaine fête de Saint Jean (MCCCC)LXVII et à partir de là à chaque fête de S. Jean suivant XX sous de gros jusqu’à ce que la prédite somme soit entièrement payée, bien entendu que le dernier paiement comportera XXIII sous de gros et cela en telle monnaie, etc. Quant au susdit plat, il fut tenu de le payer dans le courant de l’année qui suivra le dernier paiement de la somme précitée. Et tout cela pour l’achat de franchise de la susdite corporation, puisque le prédit Hughe est arrivé à jouir des droits de celle-ci. Tout cela de la manière précitée, le même Hughe le promet, reconnaît et certifie. Sous caution, chacun pour le tout, Daniel de Levendeghem et Josse de Wassenhove. Fait le V mai (1467).
Kenlich etc. dat Hughe vander Goes commen es etc. kende ende lijde tachter ende sculdich sijnde Janne Clineke in den name ende als dekin van der neeringhen van den scilders in desen tijt ende ter selver neeringhen behouf, de somme van VI ponden HH, s. gr. ende een scale van eendermaare Troysch, den boort vergult ende in den bodem gheamelgiert metter wapene van der neeringhen, te betalen XX S. gr. tsent Jans messe LXVH nu erts commende ende van dan voort telken sent Jans messe achtervolghende XX s, gr. gheldende toot de voors. Somme vul betaelt sal wesen welverstaende dal dleste payment draghen sal XXHI s. gr. ende ditte in sulken ghelde, etc. Ende de voors scale weerdt hij ghehouden te betalen binnen eenen jare naer de date van del lesten paymente van den voors. penninghen. Ende al ditte over den coop ende vryhede van der voors neeringhen daer de voorm Hughe toecommen es naer de rechten van diere. Al dwelke in der manieren voorser de selve Hughe belooft, bekent ende versekert, etc. Borghen ende elc over al, Daneel van Levendeghem ende Joos van Wassenhove. Actum V may LXVH.
1464-65 Joos van Wassenhove par acte du 6 octobre 1464, Ibid. fol. 8 (cité par M. V. vander Haeghen, pp. 56-57, dans son mémoire sur les documents relatifs aux anciens peintres sculpteurs et graveurs flamands). E.xtrait du tome LVIII des mémoires couronnés et autres mémoires publ. par l’Acad. roy. de Belgique 1899.
Item ghegheven met laste als voren (van scepenen) Hughen van der Goes, schildere, over hem ende diere meer anderen ter causen van der schilderie ghemaect ten occasyoene van den vorseiden pardoenen, naer tverclaers van den cedulle VI Ib. gr.
Item donné par ordre comme ci-devant / des échevins / à Hugues van der Goes, peintre, pour lui et ceux qu’il appartient, à cause du tableau fait à l’occasion du dit pardon, d’après le contenu de la cédule. VI livres de gros.
Compte de la ville de Gand, 1467-1468, H 3o3.
N.- B. Ces comptes sont du i5 août au i5 août suivant.
Item ghegheven ten beveelne van scepenen vornoemt Hughen van der Goes van dat hii maecte van schilderien zeker ghetal van schilden metter wapene van onzen heleghen vader den paus die ghesleghen waren voor de poorten van dezer stede omme tbeteeckenen van den pardoene gheleyt binnen der vornoemder stede den XVI dach van der selver maend, VIH s. gr.
Item donné par ordre des susdits échevins à Hugues van der Goes parce qu’il fit en peinture un certain nombre d’écussons avec le blason de notre saint père le pape qui avaient été fixés devant les portes de cette ville pour annoncer le pardon annoncé dans cette susdite ville le i6e Jour du même mois. VIII sous de gros.
Compte de la ville de Gand, 1468-1469, H 85''.
Item ghegheven Hughen van der Goes, schildere, van der schilderien bi hem ende sinen helperen ghemaect dienende ter vorseide blijder incomste van onzen vornoemden harde gheduchten heere ende princte int tooghen de vorseide figueren ghehecht up de lakenen ten zijden van der straten ende anderssins naer tverclaers van der cedulle van scepenen ende quitanchie van den zelven Hughen. XIHI, Ib. p.
Item donné à Hugues van der Goes, peintre, des tableaux faits par lui et par ses aides, servant à la dite joyeuse entrée de notre très redouté seigneur et prince prédit, fixés au haut des prédites figures sur les draps sur les côtés des rues et autrement d’après le contenu de la cédule des échevins et quittance du même Hugues.
XIHI livres de gros.
Compte de la ville de Gand 1468-1469, fol. 88''.
Item betaelt ten beveelne van scepenen Hughen van der Goes, schildere, ter causen van dat de zelve Hughe ghemaect heeft dertien schilden metter wapene van onzen
heleghen vader den paus, ende bovendien noch XV mindere schilden van ghelijker wapen, omme de verseide schilden ghestelt te zine voor de poorten van dezer vornoemder stede ende eldere, ter causen van der gracien ende pardoene wezende binnen dezer zelver stede etc., te wetene van XIII meester schilden, van elken XII grooten ende van den XV cleenen van der sticke II den. ob. gr.
Actum VHP aprilis anno LXX voor paesschen Comt : XVI s. I den. ob. gr.
Item payé par ordre des échevins à Hugues van der Goes, peintre, à cause que le même Hugues a fait treize écussons avec le blason de notre saint père le pape et encore XV écussons plus petits avec le même blason, les prédits écussons devant être mis devant les portes de la ville prénommée et ailleurs, à cause de la grâce et du pardon dans la même ville, à savoir de XIII principaux écussons, de chacun XII gros et des XV petits II deniers de gros par pièce.
Actum VHP aprilis anno LXX voor Paesschen (1470 avant Pâques).
Revient à XVI sous I denier de gros.
Compte de la ville de Gand, 1470-1471, P 210’^.
Item betaelt ten beveelne als boven Hughen van Goes (sic), schildere, ter causen van der schildenen bii hem ghemaect omme die te orbuerne in de pardoene nu wesende binnen deser stede, naert verclaers van der cedulle III Ib gr.
Item payé par ordre comme ci-haut à Flugues van Goes {sic), peintre, à cause des écussons faits par lui pour être employés pendant le pardon étant en ce moment en cette ville, d’après déclaration de la cédule. III livres de gros.
Compte de la ville de Gand, 1471-1472, f° 106.
Item betaelt Hughen van der Goes, schildere, van ghemaect te hebben XHI schilden verwapent metter wapene van onzen helighen vader den Paus, van welken de zevene ghestelt waren ten poorten van deser stede ende dander zesse in de Keercke tsente Jans binnen der vornoemder stede ter lester gracien ende pardoene wezende in de selve keercke, van elken XII grooten naer tverclaers van twee cedullen, comt XHI sc. gr.
Item payé à Hugues van der Goes, peintre, pour avoir fait XHI écussons blasonnés du blason de notre saint père le pape, desquels sept étaient placés aux portes de cette ville et les six autres dans l’église Saint-Jean dans la ville prénommée aux derniers grâce et pardon donnés dans la même église, de chaque (écusson) XII gros d’après la déclaration de la cédule. Revient à XHI escalins de gros.
Compte de la ville de Gand, 1472-1473, f° 208.
Item betaelt Jacoppe van Zeverne, canoenc van der kerken van sente Verhilden binnen deser stede ter causen van den rechte dat de heeren van der zelver kerken
mainteneerden hebbende an de lakenen in de voorseide kerke ghehanghen ende van den wasse daer verorbnert, als den doode lichame van wijlen edeler memorien den hertoghe Philips van Bourgoignen etc., van Brugghe in de voornoemde kerke brocht was, omrne dien ghevoert te werdene in Bourgoignen, XX sc. gr.
Item Hughen van der Goes, schildere, van XXX schilden van den wapene ons voorseiden gheduchts heeren te schildere ende leverne metter wapene van den zelven onser gheduchten heere die ten voorseiden tijde in de voornoemde kerke ghehanghen waren, III Ib. V sc. gr.
Compte de la ville de Gand, 1473-74, fol. 324^.
Item payé à Jacques van Zeverne, chanoine de l’église de Sainte Pharaïlde en cette ville à cause des droits que les messieurs de la même église avaient maintenus aux draps pendus dans la prédite église et à la cire emplo}'ée là, quand le corps mort de feu de noble mémoire le duc Philippe de Bourgogne, etc., de Bruges fut apporté dans l’église prénommée, pour de là être transporté en Bourgogne. XX escalins de gros.
Item à Hugues van der Goes, peintre, de peindre et livrer XXX écussons du blason de notre prédit redouté seigneur, avec le blason du même notre redouté seigneur qui étaient pendus en ce moment dans l’église prénommée. III livres escalins de gros.
Compte de la ville de Gand, 1473-1474, f° 324^.
Nous transcrivons ici, grâce à l’obligeance de M. Van Werveke, le compte relatif à l’étendard exécuté par Agnès Van den Bossche :
Page 9.
Archives communales de Gand.
Compte de la ville de Gand, i5 août 14S1 - i5 août 1482, f° 400 v°.
Item ghecocht jeghen Janne de Wilde, meersenier, 16 ellen hjn tooleu, coste 7 groten d’elle, een vierendeel ende een alve onche blaeus garens, coste 6 groten; item 6 onchen groene zijdene fringen, te 20 groten d’onche, ende 10 ellen groene zaerckene fringen, te 2 groten d’elle, daer eenen standaert, lanc 7 ellen, eenen corten standaert, lanc vier ellen, ende tvvee pingioenen af ghemaect waren, comt t’ samen 21 schellinghen 6 deniers groten.
Item joncvrauwe Agneesen van den Bossche, schiltstrigghe, van den voorseiden tween standaerden te weerckene van schilderien metter maecht van Ghend ende van twee pingoenen, te gadere 3 Ib. 6 s. gr.
Description du compte C 1481-1482
standaert van 4 e! — 0,698 mX4= 2,792 m.
van fijn toolen (toile) groene zijdene fringen metter maecht van Ghend (naturellement accompagné du lion) weerck van schilderien.
cq e
C çjH
CL î^
Sonnet de Lucas de Heere.
Wij sijn gheschildert hier; al schenen wij te leven,
Bij Hughes van der Goes, doorluchtigh Constenaer,
Door jonst die hij toedroegh een’ onder ons eerbaer,
In welcx soet weten blijckt, wat liefd’ hem heeft ghedreven.
Ghelijck als Phryne beeldt te kennen conde gheven,
Hoe Praxiteles oock droegh liefde groot tôt haer :
Want ’s Meesters Vrijdster hier ons overtreft algaer,
In schoonheyt wel ghemaeckt, als meest hij hem verheven.
Doch is elck Man en Vrouw vol Consten onghelaeckt,
Oock Peerdt, en Esel mede, en verwen wel gheraeckt,
Onsterflijck, schoon, en reyn ghewrocht, zijn hit t’ aenschouwen.
In summa, ’t gantsche werck is net en wel ghemaeckt,
En ons en faelt niet el, dan wy zijn onbespraeckt,
En foute, die doch is seer onghemeen in Vrouwen,
(Voir p. 67, traduction française.)