DE QUINTO MODO, ID EST SUPREMO, DIVIN.E COGNITIONTS

Qnintusmodus divinsc cognitionis supremum genus est contemplationis, quod vocatur gandium felicissimre visionis. Felicissima Visio est qna perpauci in praesenti felices fruuntur, in qua, nimia

divini gustiis dulcedine rapfi, Deiim tantum contemplantur. Differunt autem hic modiis et quartus. In illo enim animus radio contemplationis illuminatur, ut in mnndnm et in se ipsum cognitionis excursum faciat, et sic ad invisibilia majoris notionis recursus fiât. In hoc vero animus splcndore lucis œtcrnœ lotus illustratur, constanter et perfecte peccatum odit, mundum postponit, seipsum abjicit et totus, solus, nudus et purus, in Deum tendit, totus nunquam digrediens, sed uni Deo se totum uniens, solus a materia, nudus a forma, purus a circumspectione omnimoda. Hujus autem supremœ contemplationis tria sunt gênera, a tribus designata theologis per tria nomina : a Job, per suspendium; a Joanne, per silentium; a Salomone, per somnium. A Job ita : Elegît suspendium anima mea et moriem ossa mea. A Joanne sic : Factum est silentium in cœlo quasi média hora. Per Salomonem in Canticis sponsa : Ego dormio, inquit, et cor meum vigilat. Primum igitur genus est puritatis, secundum caritatis, tertium felicitatis. Ad primum hujus contemplationis genus tribus ascenditur gradibus. Primus gradus est ut anima se ad se colligat; secundus ut collecta qualis sit videat; tertius ut super semetipsum ad invisibilia consurgat, se huic contemplationi purœ puram subjiciat, et ita puriûcata et illuminata in Deum tota intendat. Se vero in tanta puritatis perfectione nullo modo potest colligere, nisi prius in prcemissis contemplationis generibus didicerit terrenarum imaginum phantasmata ab oculo mentis compescere, et quidquid de corporels sensibus occurrerit pessumdare, quatenus se talem intus inveniat qualis sine istis creata fuerat. Cum ergo sublimata ad seipsam anima modulum suum intelligit, et quod corporalia omnia transcendit agnoscit, et ab intellectu suo ad auctoris intellectum tendit, quid aliud agit, nisi quia jam purificata per electum suspendium, ad cœli serenitatem tendit, et ad cœleste silentium? Triplex quidem est silentium : primum oris, secundum mentis, tertium rationis. Os nequaquam loquitur, quia anima tota interius rapitur : mens quoque silet, quia gaudium ineffabile quod sentit nullatenus comprehendere valet. Ratio vero premitur silentio, quia negotium non agitur ex humana ratione, cum mens interius divina perfunditur unctione. Sic perunctam somnus eam cœleslis arripit dulcedinis, et tune quiescit

liquefacta in amplexu summi lurainis. Somnus aiitem animœ triplex dicitar, qnia seciindum triplicem ejiis potentiam ad illa ineffabilia rapitur. Timc quasi quoddam felicitatis somnium patitur, dum beata requiescens, mundi et sui obliviscens, pro sede et in sede Dei collocatur. Ratio animse dormit, quia, eausam tantae felicitatis ignorans, originem, proventum et finem apprehenderé non sufficit. Memoria dormit, quia quœ jocundilate et suavitate ineffabili tota sopitur, nihil eorum quœ passa est reminiscitur. Voluntas vero dormit, quia illam ineffabilis gaudii suavitatem sentire se nescit. Unde Apostolus dicit : Qui adhœret Deo unus spiritus est. Sic ergo sibi et mundo mortua féliciter obdormit anima, et dum, sopitis ad integrum sensibiis, sponsi tota patet obtutibiis, et ipsius occupata amplexibus beatis, per primum igitnr gradum ducitur ad domum ancillarum, per secundiim ad thalamum puellarum, per tertium ad convivium coelestium epularum. In primo ab ancillis lavatur, in secundo a puellis ornatur, in tertio ab ipso sponso splendide cibatur. Ancillœ sunt inspirationes quse varie mentem afdciunt, et eam ad terrena conculcanda et seterna appetenda ardenter rapiunt : timor scilicet gehennse, metus infamiie, timor pœnse prsesentis, consideratio proprise fragditatis, dolor et infortunium bujus exsilii, spes, quse non confondit, cœlestis prsemii, fraterna compassio, patrise dulcis recordatio, beataî vitœ suaviter crucians dilectio. Ese sunt ancillse quse aquas spirituales afferunt, ignem componunt, balneum faciunt, sponsam abluunt et purificant, et eam sine ruga et macula sponsi sui amplexibus préparant. Primo abluitur aquis sapientise, secundo indumentis ornatur justitiie, tertio vitse cibatur ferculis et cœlestibus jocundatur epulis. Primus ergo locus est compunctionis, secundus dilectionis, tertius refectionis. Compunctio namque lavât, cari tas ornât, convivium tranquillat. Hinc ad eam sponsus in Canticis loquitur ; sic ad eum festiuare ab ipso prsecipitur : Venij inquit, de Libano, sponsa mea ; teni de Libano. Verum Libaniis interpretatur dealbatio. Prsecipitur ergo ei ut dealbata veniat, quatenus speciosa speciosi sponsi castissimis oculis appareat; sine ruga fictse amicitiœ, sine macula immunditiie se prsebeat. Unde ipsa sponso in eodem respondet Cantico : Ego dileclo meo et ad me ejus conversio. Item ipsa : DUectus meus mihi^

et ego illi qui pascitur inter lilia. Vcniat ergo ad domum compiinctionis mimdanda, ascendat ad tlialamum dilectionis ornanda , ascendat ad ferculum Salomonis satianda. In primo suscipiat pulchritudinis spécula, in secundo dulcedinis oscula, in tertio seternse bcatitudinis fercula. Designantur etiam praefata contcmplationis gênera a sanctis per alia vocabula. A Salomone per fenestram et cancellum; a Job per mortem et somnium; ab Ezechiele per portant! et thalamum. De quibus disserere nostra supersedet parvitas, in silvis ne ligna ferat, vel in mare fundat aquas. Gradus igitur contcmplationis istos très Apostolus coelos nominavit, Ezecbiel très thalamos nuncupavit, Moyses très dies appellavit; Salomon quoque eos tridui nomine vocayit, qui dixit : Solvite templum hoc, et in triduo susciiabo illud. Templum triduo suscitatur, primo cum anima a vitiis levatur, secundo cum virtutibus vegetatur, tertio cum in contemplation e sublimatur. Moyses vero triduo : lier, inquit, trium dierum ihimus, et Domino in deserto sacriflcabimus. Quod rêvera facimus, cum carnis et oculorum concupiscentiam et sa3culi superbiam calcamus. Ista namque calcare, bircum, arietem, vitulum est immolare. De thalamis vero Ezecbiel dicit : Thalami portœ très hinc, et très inde. Portée vero tbalami sinistri laterisformam exprimunt tripartitse actionis ; quarum prima est privata, id est singularis, secunda domestica, id est familiaris, tertia politica, id est civilis, scilicet coelestis. Portse vero dextri lateris trimodum figurant genus contcmplationis : primum est aromaticum, secundum tbimiamaticum, tertium tburiûcum. In primo est unguentum sanctee devotionis, in secundo flos pudicitise et castitatis, in tertio redolens suavitas deifici laboris. Primum est sanctorum continentium, secundum virginum, tertium de continentibus et virginibus martyrum. Job quoque per mortem et somnium genus hujus contcmplationis désignât trimodum. Hoc ergo contcmplationis génère tripliciter contemplatur, qui tanquam Job tribus modis moritur, scilicet mundo, sibi, in Domino : mundo, eum conculcando ; sibi, displicendo; in Domino, beatitudinem consequendo. Qui ergo sic moritur in triplicem somnum velut Job rapitur. Primus somnus est in pace universorum, sccundus in tranquillitate singulorum, tertins in quiète qualitatum : vel primus est in quiète mentis, sccun-

dus in patientia adversitatis, tertius in sanctitate devotionis. In primo est summa quies religionis, in secundo summa tranquillitas caritatis, in tertio summa pax œternœ felicitatis, Salomon vero per fenestram et cancellum in hoc contemplationis génère irreverberatum infixit intuitum. Très fenestree in cancello très animse yires, memoria scilicet, intellectus et ratio ; ex quibus in anima trimoda oritur contemplatio. A Salomone namque fenestrse aperiuntur, quando vires illse splendore lucis eeternse irradiantur. Très quoque in cancello cellulae ; prhna est cella aromatum, secunda scola cœlestium dogmatum, tertia est sponsa spiritualium pneumatum : prima est vivifici fluminis, secunda deifici luminis, tertia seterni numinis. In prima accipit scientiam, in secunda intelligentiam, in tertia sapientiam : in prima devotione ungitur, in secunda dilectione instruitur, in tertia immortali sponso conjungitur. Ita quoque intelligendum est de tertio cœlo, de quo legitur in Apostolo : Scio, inquit, hominem in corpore, sed extra corpus nesào : Deus scit hujus modi raptum usque ad tertium coelum^ et inde usque ad paradisum., et audisse verba ineffabilia, quœ non licet homini loqui. Restât igitur sola Dei facie ad faciem visio, de qua tune ad plénum dicere poterimus quando eum sicut est videbimus. Unde Scriptura : Si non potes cœlum contemplari in rota, intuere ipsum in Salomonis fenestra.