LES QUATRE AIITICLES DE PRAGUE ET LES COMPACTATS

Quatuor puncta pro quibus se Boemi contra Rcgem opposuerunt.

Primo. Quod verbum Dei per reguum Boemie libère et sine impedimeuto ordiiiate a sacerdotibus domini prodîcetur;.... nam ^ecurdum apostolum verbum dumini non est

DiatizeabyGoQt^Ic

alU^tum, sed orandum est, eecundtim eumdem, ut sermo dei cnmt et clarificetttT ubique.

Secundo. — Quod Bacnunentum divinissime eucharistie sub utrâque specie panïi> scilicet et vini omnibus Ghristi fldelibus, nullo peccato mortali indispoaitis, libère ministretur, juzta sententiam et Institutionem Salvatoria qui dixit : accipite et comedite, hoc est corpus nteum et bibite ex hoc omues, hic est sang-uls meus novi testameuti, qui pro multis effuudetur.

Tertio. — Quod domininm Beculorum super divitii^ et bonis temporalibus, quod contra preceptum Christi clerua occupât in prejudicium sui offîcii et damnum bracchif secularis, ab ipso aufferatnr et tollatur et ipse clerus ad regTilam eTangelicam et vitam apostolicam qufi Christos vîxit cam suis apostolis, reducatur.

Quarto. — Quod omnia peccata mortalia et specialiter publica alieque deordinatlonea legi Dei contrarie , in quolibet statu rite et rationabiliter per eos, ad quos spectat, prohibeantur et destruantur. Que qui a^nt, digni sunt morte, non solum qui ea faciunt sed qui consentiunt facientibus, ut sunt in populo fomîcatîones, commessationes, ftirta, homicidia, mendacia, perjuria, artes superflue dolose et BUperstitiose, questus avari, usure et cetera hiis similia. In clero autem sunt simoniace hereses et eiactiones pecuniarum a baptiamo, a confirmatione, a confessione, pro eucharistie sacramento, pro sacro oleo, a matrimouio et a XXX miasis taxatîs aut ab allia misais emptis aut forisatis {1) aut a miasia defunctorum, orationibus, anniversariîs et sic dealiis, a predicationibua, a sepulturia et pulaationibus, a consecrationibus eccleaiarum, altariorum et capellarum, pro prétendis tt beneficiis, pro prelatiis, dignitatibua personalibus, palliis et emtionibua et Yendicioiiibua indulgentiarom et alie innumere hereaea ■ que ex hia oriuntur et polluant ecclesîam Cbrîati. Moreaque impii et injusti, ut sunt impudici concubinatua, cum augrmeuto profano flliorum et Sliarum alieque fornicatlonea, ire, rixe, contentiones, frivole citationes et hominum simplicium pro lubitu vexationes et spoUationes, arare cenauum exactiones offerto-

Di3tizeabyG00»:^Ic

riorum, promotiones et simplîcium innumere per promissa fidsa illoaioDds. Que omnis et Bingrula quilîbet fidelis Ghristi aervus et filius Teraa matria sue ecclesie tenetur ia se et aliis persequî et ut ipsum diabolum odire et detestari, Berrato tamen in omnibus ordine et Btatu sue vocationis. Quod si aliquîs ultra hanc noBtram piam et sanctam intentionem aliqua nobia aacribat uupudica et euormia, tanquam falaua et iniquus testîs a Christi fidelibuB bAbeatur, cumnon 6Ît aliud in corde nostro, quam totis viiibus et toto posse placera domîuo Jesu Gbristo, ejusque leg-em et precepta et hoc puncta quatuor catbolica fideliter exequi et implere. Et buic omni malo adverso et cuilibet nos ad hoc impugnanti et contra Deum hujusmodi nostro proposito avertere Tolenti et persequenti in defendendo veiitatem evangelicam, ad quam quilibet obligatur, ex âebitojuxtaTocationem evangeUcampotestateetiamnobisconcesBahracchiiseculariB, eidem Telut tyranno et sutechrlsto crudelissimo usque ad ultimum resistere oportebit. Ëtsi per quempiammultitudinia noatre aliquid sinistri aut scandaloai actûm iUerit, cum mentis noatre est omne crimen extinguere, hoc prêter intentîonem nostram omnimode accidere protestamur. Si vero alicui persone Tel basillce dampnum a nobis inferrî rerum videatur vel corponim aut {nevitabilis in hoc nécessitas, aut oportuna legis et noatrl tutela adveraus Tîolentiam tyrannicam noa excusât. Verum tamen protesta» mnr, quod in bis omnibus sî cuiquam in nobis queris etiam speciea mali appareat ; aemper nos ad scripture sacre informationem paratissimos exhibemus. Datum anno domini MCCCCXXI.

(Lanrentde Brezora. — HSner, I, p^ 881-381;.

LES COHPACTATS.

Primo, dicta congregatio (la diète bohème) nomine dictorum regni et marchionatus, et pro ipao Teguo et marcbionatu, omnibusque et sînguUs eorumdem regnl et marchio^

i,Goo*^lc

— 49« — ntitus, qui sunt de parte tpsorum, récipient et acceptabunt et facient bonam, finnam et perpetuam pacem et ecclesiasticam unîtatem, quam proôkebuQtur et ârmabont, debito modo.

Quo facto dicti legati auctorltate dïcti eacri concilii admittent et récipient dictam pacem et unitatem et pronuntiabunt pacem generalem universi populi christiani cum ÏDCOlis et habitatoribus dictonim re^ni et marcbionatus, tollent omnes sententias censurs et plenariam abolitionem facient. Et mandabunt univerais et singulis Ghristi fidelibus, quod nemo deinceps dictum reg^ium et msrcliiotiatum propter prœterita infamare prœsumat, nec ipsa ant eonim încolas invadere Tel offendere, sed eia christianam pacem observent, ipaosqne tanquam fratres eorum, sanctEe videlicet matria eccleaiœ filios reverentes et obedientes, habeant et fraternâ dilectione contractent.

Girca materiam primi articuli, est boc modo concor-

datum : quod dictis Bohemis et Moravis suscipientibus ecclesiasticam unitatem et in omnibus aliis quam in usu commuuionÎB utriuaque speciei, fîdei et ritui universalis ecclesiœ conformibus, illi et ille, qui talem usum babent, communicabunt sub duplici specîe cum auctoritate domîni nostri Jesu Christi eteccleaite, verse sponsœ ejus ; et articulas iUe in sacra concilio discutietur ad plénum, quoad materiam de prœcepto, et videbîtur quid circa illum articulum pro veritate catholicâ slt tenendum et agendum pro utilitate et sainte populi christiani. Et omnibus mature et digeste pertractatis, nibilomînus si in desiderio habendi dictam commuuionem sub duplici specîe perseverariat, boc eorum ambassiatoribus judicantlbus, sacrum concilium sacerdotibua dictorum regni et marchionatus commuaicandi sub utrâque specie populum, eas vîdelicet personas, qu» in annis discretionis constitutœ reverenter et dévote postulaverint, facultatem pro eorum utilitate et salute in domino largrietur ; boc aemper observato, quod sacerdotes sic communicantibus semper dicant quod ipsi debent firmiter credere quod non sub specie pania caro tautum, nec sub

Di3tizeabyG00»:^Ic

specie vini sauguis tantum, sed sub qualibet epecie est integer totus Cbrîstus.

Legati sacri concilii per anas litteras auctoritate sacri concUii mandabuat univeraU et singulU, cujuscumqua status aut condïtionis existant, ut dictia Boemis et Moravis, ateutibus dicta communione sub duplicî specie, nemo audeat improperare aat eoram famsB aut honorl detrahere, et boc idem faciet sacrum concilium, quaudo coBceseiouem libertationis faciet memoratam.

Circa materiam trium articulorum sequentium per prsefatos legatos sacri concilii dïctum est in fortuft sequenti ;

Quoniam circa doctrinam veritatis catholicee sic sobrie et caute incedendum est, maxime a sacro général! concilio, ut Veritas declaretur verbis sic ordinale conceptis, ut nulU sit iu futtiri uffendiculum, ubi posait impïDgere et babere occasionem erroris

Circa materiam de cohibitione et correptione poccatorum, in qua posuistis r.rticulum sub bis verbis : < omuia pec-

cata mortalia et elimînentur », ecce verbum « per bos

quorum iuterest » nimis est générale et posait esse offeudiculum ; Dicimus ergo quod secundum scripturs sacrœ sententiam sanctorumque documenta doctorum sic catbolicti est tenendum : quod omnia peccata mortalia, pnesertim publica, quantum rationabiliter Heri poteat, secundum legem Dei et sanctorum patrum iustituta sunt cobibenda, corripienda et eliminanda ; potestas autem puniendi criminosos non ad privatos personas, sed ad eos tantummodo pertinet, qui jurisdictionem habent in eoa, forî distinctione, juTÏs et justitise ordine obserratis.

Circa materiam de prtedicatione verbi Dei, ne ex verbe

« libère > p<umeretur occasio vagse et dispendiosse libertatis, quam nec vos, ut sœpe* dixistis, intenditis, circumstantionandum est. Dicimus, quod secundum scripturte sacne sententiam et sanctorom documenta doctorum sic catbolice est tenendum : quod verbum Dei a sacerdotibua ilomini et leviticia ad boc idonei.^ et per superiores, ad quos pertinet, approbatis et missis, libère, non tamcn paaaim, sed ordinate et fideliter prœdicetur, aalvâ. auctoritate pontiflcis, qui est

Di3tizeabyG00»:^Ic

prseordinator in cunctia, juzta sanctorum patrnni instituta.

Girca materiam articulî ultimi, meminimua quod, dum in sacro concilio super hoc disputatio ageretur publica et solennis, ille qoi ad dïsputandum per sacruiD conciliuin ezstitit'deputatus, duas concluaiODes poeuit sub his verbis: prima, quod clericî non religiosi, seu qui TOto se ad hoc non obligarunt, licite possunt habere et possidere quie-

cumque bona temporalia secunda, quod ecclesia potest

licite habere et possidere bona temporalia mobilia et immobUIa, domos, prsedia, villas, oppida, castra et dvitates et in eis habere privatum et civile domlnium. Qle siquidem , qui ex vestris ambasBÎatoribus disputabat , coQcessit easdem, âicens, îllas censui suî articuli bene intellecto non contradicere, cum ipse articuluia suum in-

tellexerit de dominio civiU fonualiter intellecto Qu<h

niam doctrina ecclesia non est verbis ambigruis pertractanda, sed plane : propterea id, quod secundum legem Dei et Banctonim documenta doctonim catholice censendum est, duzimus ezprimendum , videlicet promissas daas cenclusîones esse veras, quodque ecclesiastici virl bona eccIeBÏEB, quorum sunt administratores, debent fldeliter administrare, juzta sanctorum patrum salubria instituta, ipsaque bonaecclesife ab aliisdetinerinon poseunt.

Suivent des clauses moins importantes.

In civitate Pra^usJ, in coltegio quod dicttur CoUegiuia Caroli, anno Domini MGCCGXXXUI, indictione XII.menBis novembris die nltimâ.

(Cochlteos, Hiat. Hnssit. 271-874).

DiatizeabyGoQt^Ic