Dans l'acte d'érection canonique du bénéfice canonial
l'évêque doit faire mention expresse du capital fixe, ou fonds stable, dont la rente constitue la dot du bénéfice. (V. can.
Si l'évêque veut ériger un bénéfice canonial sans fonds stable et fixe, dont la rente constitue la dot du bénéfice, il ne le peut faire qu'avec une permission du Saint-Siège. (V.
can. 393. § 3.) Le Saint-Siège, en ces derniers temps, a concédé cette permission aux évéques de France, qui, n'ayant pas un fonds stable et fixe pour l'érection d'une prébende canoniale, la remplacent par
des émoluments donnés aux chanoines et pris sur les revenus de l'œuvre du Denier du culte.
Une fois cette permission obtenue, le canonicat est érigé, non par autorité Apostolique (ce qui entraînerait ensuite la nomination des chanoines par autorité Apostolique), mais par l'autorité ordinaire de l'évêque.
Nous croyons utile de reproduire, à ce sujet, le rescrit obtenu récemment de la S.
Congrégation du Concile par l'évêque de Soissons.
« Beatissimf. Patir.
t> Episcopus Suessionensis nd
canoniale beneficiuin sub titulo Sancti N. 2 in capitulo ecclesiœ Nostrœ cathedralis S. N. in urbe N., virtute
» pedes Sanctitatis Vestrae » provolutus, humiliter expo- » nit quod :
» In diœcesi Suessionensi, » sicnt in omnibus diœcesibus » Galliarum, capitulum ec- » clesiae cathedralis spoliatum » fuit suis praebendis per lei eivilem iam a multis » ai mis. Ex hoc tempore très » solum praebendae novae con- » stituta? sunt, et nemo est qui » alias pra'bendas constituât, » cum plurimae alias necessi- » tates diœcesanae existant, » prasertim post magnum bel- » lum. Praedecessores Episco- » pi oratoris, sine ulla haesita- » tione, novos canonicos no- » minarunt sine praebendis, » considérantes quod nécessitas » non habebat legem, dum pro » buo munere, tenebantur obli- » gatione complendi numerum » canonicorum sui capituli ca- » thedralis. Ad consilium quo- » ru m dam canonistarum Epis- » copus orator :
» T. — Humiliter quaerit an » possit, de sua propria aucto- » ritate, nominare canonicos » ecclesiae cathedralis ad ca- » noniratus praebenda destitu- » tos ;
» H. — Deinde humiliter » petit an subsidium ex col- » lectifl annuis Denarii Cultus » possil locum tenere praeben- » darum pro canonicatibus » constitutifl ante spoliatio- ,< oem :
)> TH. Supplical Sanctita- » tenu restram, ut dignetur >> confirmare in possr-ssione » lui caDonicatui ranonicos n (]c prœsenti < •■ . qui
» nominati fuerunt ad cano- » nicatus prœbenda destitutos ; » et licentiam dare episcopo » Suessionensi ut in posterum » possit nominare novos cano- » nicos ad canonicatus item » praebenda destitutos ;
» IV. — Quaerit an canonici, » praebenda non fruentes, nec » subsidium Denarii Cultus » accipientes,teneantur obliga- » tionibus canonicorum quoad » assistentiam officio chorali » et missae conventuali ;
» V. — Quaerit an tenean- » tur praedicti canonici, si ac- » cipiant subsidium ex Dena- » rio Cultus.
» Sacra Congregatio Conci- « lii ad supra relatas quaestio- » nés respondit :
)> Ad 1 : Affirmative.
» Ad 2 : Affirmative.
» Ad 3 : Provisum in I.
» Ad 4 : Affirmative, at fieri » potest recursus ad S. Con- » gregationem pro gratia dis- » pensationis.
» Ad 5 : Affirmative.
» Datum Romae die 17 martii 1922. — D.
Card. Sbaretti, Praefectus. — i J. Mori, Secretarius. »
Si le bénéfice canonial est fondé sans la dot réglementaire, ou prébende, provenant d'un fonds stable, la formule devra être modifiée en conséquence, sous cette forme, ou fouie autre analogue: Quapropter, ex Hcenlia Apostoli- CSB Scdis, certis emolumentis cannmeo proviais, canoniale beneficium sub titulo S. N. in
praesentium auctoritate Ordinaria Nostra erigimus, erectumque declaramus. Nobis quoque Nostrisque legitimis successoribus in Sede episcopali N. reservamus provisionem dicti officii canonialis per nominationem et institutionem sacerdotis ad praedictum beneficium canoniale titularis, qui ad omnia munera et officia, quae iuxta dicti capituli statuta ad caeteros canonicos de more pertinent, plane adimplenda tenebitur, sicut et iuribus privilegiisque universis gaudebit, quibus cœteri canonici iuxta sacros canones, statuta diœcesana, statuta capituli et approbatam consuetudinem légitime fruuntur 3. In nomine Patris et Filii et Spiritus Sancti. Amen.
Datum N sub signo sigilloque Nostris, ac can-
cellarii Nostri susbcriptione, anno Domini millesimo nongentesimo , die vejo mensis
Loc. "h sigil.
N. N. Episcopus N.
De mandato 111™ ac RRmi Episcopi.
N. N. cancellarius.
capitulo ecclesix Nostrse cathedralis, etc.
Le canon 393, § 3, qui oblige l'évêque à obtenir la permission du Saint-Siège pour l'érection canonique d'un canonicat dans ces conditions anormales, ne renferme auctme clause de nullité de l'acte, ri cotte permission D'est )>a^ demandée. Nous estimons donc que l'évêque, érigeant an canonicat sans fonds stable et fixe assurant la dot du bénéfice el sans autorisa tion spéciale du Saint-Siège, agit validement, bien qu'irrégulièrement et on opposition
avec le texte du canon précité.
2. Dans un très <rrand nombre de chapitres des églises cathédrales et collégiales, chaque prébende est placée sous le patronage d'un Saint. Mais c'est là un pur usajre, nullement requis par le droit.
3. Si, dan-; l'acte de fondation, était imposée au titulaire de la prébende une charge particulière, ou obligation spéciale, antre que les charges et obligations, communes à tous les chanoines du chapitre, il faudrait ici on faire une mention spéciale. (V. canon 1418.)
Formule des lettres patentes épiscopales
pour la provision de r office
de chanoine titulaire de l'église cathédrale.
(V. au tome I, les articles 758-771 .)
N. N. gratia Dei et auctoritate Apostolicae Sedis
Dilecto Nobis in Christo admodum reverendo domino N. N... 1
Cum inter prascipua Nostri pastoralis officii mimera sit eligere idoneos sacerdotes, qui imprimis per choralem divini officii recitationem, pro communi totius diœcesis bono, divino cultui inserviant, atque in senatu Nostrae cathedralis ecclesiaa Nobis habeantur adiutores et consiliarii, te admodum reverendum dominum N. N. l9 in sacris theologia et iure doctorem 2, cuius mores, doctrina servitiaque Nostrœ diœcesi iam prœstita clero fîdelique populo ac Nobis satis comprobata plane dignoscuntur, praevio Nostri cathedralis capituli consilio per vota sécréta super hoc regulariter emisso 3, in canonicum titularem ecclesiae Nostrae cathedralis N — virtute praesentium instituimus institutumque declaramus; cum omnibus facultatibus, iuribus, voce in capitulo, honoribus, praeeminentia et praebenda 4,
1. On indique les nom et prénoms du nouveau chanoine titulaire.