‹ Jacques Colin, abbé de Saint-Ambroise (14.?-1547): contribution a l'histoire de l'humanisme sousChapitre 3 sur 63 · CHAPITRE PREMIER · texte numérisé non relu

CHAPITRE PREMIER

Jacques Colin en Italie

I. Les débuts. — II. Les missions en Savoie et en Suisse. — III. Les missions à Savone; la défection d'André Doria.

Une obscurité à peu près complète enveloppe toute la première partie de la vie de Jacques Colin. Une seule chose est certaine, c'est qu'il était originaire d'Auxerre ou des environs, comme *Germain Brice (Germanus Brixius) », qui, dans une de ses lettres, l'appelle son compatriote (nostras).

I. Sur cet humaniste, qui mériterait une étude détaillée, voir TabbéLchœuf, Mémoires concernant Vhlstoire civile et ecclésiastique d*Auxerre, éd. i855, IV, p. 401-40^; L. Geiget, Englisch'/ranzôsische Beziehungen fl512'1518), dans Vierteljahrschrijt fur Kaltur und Litteratur der Renaissance^ iS85, a* partie, p. aia sqq. ; L. Plnvert, Lazare de Baxf* 1900, p. 4^9* — Né à Auxerre, probablement entre 1480 et i485, Germain Brice lit de bonnes études qu*il compléta en Italie. Il suivit à Rome le cardinal d*Albi, son protecteur* et eut l'occasion d'y voir Sadolet. Il apprit le grec sous la direction de Lascaris, qu*il accompagna dans son ambassade à Venise (septembre i5o4-jaBvier 1509), et il eut là l'occasion d'entendre les leçons du célèbre helléniste Marc Musurus, qui enseignait à Padoue, et de se lier avec Erasme (voir P. deNolhac, Erasme en Italie^ 1888, p. 54, 58, io5). A son retour en France, archidiacre d'Albi, * il fut protégé par le chancelier Jean de Ganay, et, à la mort de ce dernier

6 JA.GQUBS COLIN, A.BBE DE SAINT-AMBROI8E

Nous ne savons rien de sa famille et nous ignorons la date exacte de sa naissance. Toutefois, en tenant compte de ses relations et de ses amitiés, on peut supposer, sans craindre de trop faire erreur, qu'il naquit dans le dernier quart du XV« siècle, peut-être entre i485 et i495. En tout cas, il fut

(i5ia), U entra dans Tcntourage de la reine Anne de Bretagne, dont il devint le secrétaire. Il fut lié avec tous ceux qui se piquaient de favoriser les lettres, comme Tcvêque de Paris, Etienne Poncher, le chancelier Duprat, le cardinal de Tournon et avec les principaux humanistes de son temps. Il correspondait avec Bndé, avec Erasme, avec Sadolet, avec Vida ; il était Tami des f^res Guillaume et Jean du Bellay, de Jacques Colin, de Lazare de Bayf, de Macrin, de Voulté, de Ducher, de Nicolas Bourbon, des professeurs Toussaint et Danès, etc. l\ fut pourvu de plusieurs bénéfices : chanoine de Paris en iSig, puis aumônier du Roi, il eut en outre le prieuré de Saint-Martin de Bretencourt, près de Dourdan. Il mourut le samedi 27 juillet i538. Ses principales œuvres sont les suivantes : Chordigerae navia conflagration ab Ascensio impressa : cum gratia et privilegio regio ne alius triennio proximo sub ditione regia imprimat [i6i3]. — Diversa epitaphia Annae Briianniae Francorum reginae ac Briianniae ducia, a Germano Brixio ejusdem a aecretia édita [i5i4]«

— Divi Joannia Chryaoatomi Liber contra gentilea, Babylae Aniiocheni epiacopi ac martyria vitam continena^ per Germanum Brixium, Altiaaiodoren' aeniy canonicum pariaienaem, latinua factua. Contra Joannia Œcolampadii tranalationem, Parisiis, apud Simonem Colinaeum, iSaH. — Epiatolae duae : Germani Brixii altéra^ altéra Eraami RoterodamU qua calamniam a auo Ciceroniano depelleU quam aibi a quibuadam intentari ex Brixii litteria intellexeratt qaod Badiam Budsso^ loco quodam quod ad eloquentiam attinet, praetaliaae t^ûi» /aÛ8e(. Lutetiae, apud GhristianumWechel,anno MDXXIX.

— Germani Brixii, Altiaaiodorenaia, eleemoaynarii regii, graiulaioriae quatuor ad totidem viroa clariaaimoa; EJuadem epiatolae quatuor ad totidem viroa clariaaimoa. EJuadem çeraua aliquot ad Franciacum Galliqrum regem, Parisiis excudebat Ghristianus Wechelius, MDXXXI. -« Catalogi duo operum Dea. Sraami Roterodami ab ipao conacripti et digeati : cum praefatione D, Bonifacii Amerbachi Jurecoa, ut omni deincepa impoaturae via intercludatur, nepro eraamico quiaquam edaU quod vir ille non acripait dum çiveret, Acceaait in fine epitaphiorum ac tumulorum libellua quibua Eraami mora defletur, ^um eUgantiaaima Germani Brixii epistola ad clariaaimnm çirum D, Gui. Bellaium Langaenm, Basileae, anno M.DXXXVII, cum privileg^o Caesareo ad annos quatuor. — On trouvera des lettres de Germain Brice, ou à lui adressées, dans les correspondances d^Ërasme, de Sadolet. de Budé (en particulier dans les Epiatolae Graecae, de ce dernier) ; et quelques pièces de vers latins, éparses dans divers recueils, notamment dans le De recta latini graecique aermonia pronuntiatione Dea, Eraami Roterodami dialogua. EJuadem Dialogua cui titutua Ciceronianua, aii^, De optimo génère dicendL Cum , aliia nonnullia quorum nihil non est novum. Parisiis, ex officina Simonis Colinaei, i5a8; et dans le volume des poésies de Voulté : Jo. Vulteii Rhemeu' aiia hendecaayllfiborum Lihri quatuor. Ad poetaa Gallicoa Libri duo. Ad Franciacum Boherum Epiac, Maclouianaem item Libri duo. Parisiis, apud Simonem Golinaeum, i538.

Page 1