XIV. — EuŒsii'PK, PC, 133, 1001 (cf. Pi.. 155, 104'J
1. Quem,fngnituui fraudis osculo, vinctuin ducunt in Sion, ad Pilali pr;etorium. Ubi et Pelrus ter euin negavit : ^
2. undc et galli cantu pie rcminiscens verbi .lesu pœnituit, llevitque amare: et fugiens in cavcrnam qua; modo Gallicantus appellalui... Monte Sion Jcsuin opprobriis allliclum, icrberibus c;esum, catcnis ti'ntum, ac derisum, crucis su.e bajulum, Pilali jussu, Judœorum impulsu, in Golgolha... neci dederunt.
\V. — .Iean iiE WùnzisOLUG, Tobler, p. 13'.l : 1. Tune temporis juxta idem praHorium versus meridiem crat illud grande asdilicium, ubi Dominus cienavit cum discipulis suis, .luxla idem praclorium versus orientem erat atrium, in quod vinctus ducebalur et Iota nocle illa rctinebalura (:ustodil>us et a .lud.'i'orum principibus obser^antibus euiii usque ad lioram sistendi judicio in seiiuenti inane. In eodeni ]ira!torii) Pelrus 1er negavil Dorninum ante galli cantum, — 2. ubi eliam, audilo galli cantu. Domino eum respiciente, pie reminiscens verbi .lesu, vere punituit, llevit amare, fugiens in cavcrnam, qua; modo galli cantus vulgaritcrque Galila-a appellatur... In via, qua de Sion descenditur in vallem .losaphat. sub porta montis Sion, super eandem cavernarn, est ecclesia ajdilicala quam liodie servant graici monachi. —
3. (P. ICI) : In cadem via aicmannorurnj versus porlam, qua ilur ad rnonteiii Sion, est qua'dam cappella in honore .sancli Pelri a'dilicala, in cujus crypta salis in profundo abscondita dicilur carcer fuisse, in (|uo bealus Pelrus, fcr-
reis <alenis ligatus, custodia militum lain extra, quam intus adhibila, jussu llerodis diligenter servabalur; sed ea diligonlia elusa est divina potenlia. Nam eadem nocte,... bealus Pelrus angeli conduclu abivit ilhesus, dicens : ISunc scii) vrre, elc. In inlroilu ejusdem ecclesioho de eodem facto ibidem niiraculo laies legunlur apposili versus :
Vestiljus indutus, Poire, surgc, recède solulus; Kami|ui' calenarum sunt viiicula ru|>la tuaiuni, Nunc scio re certa, cuni porla uiilii sil aperla, 0 pielas Cliristi, quoniam nie salvilicasti.
In cavea ejusdem ecclesia' ad vincula, sancli Pétri feslo ibidem exislenle celebri, missani celebravi... Ecelesiola eadem modicaest, nec adeo reditibus dilata vel cultuornala, sicut lanturn divinum rniraculum et lanlum prin(;ipem apostolorum deceret. Porta illa, qu£B dlrigitur versus montem Sion, vocatur porla ferrea, quœ ullro fuit aperla.... Pelro.
XVI. — Anonïme II, Tobler, Tlieodorici libellus, p. 12'J : 1. Extra atrium (Sion) in aquilone est ecclesia in honore sancli Pelri, ubi prœlorium fuisse dicilur. — 2. Extra civilateni est ecclesia, quie dicitur sancli Pétri ad Galli cantum, ubi i|i.se post ternam negalionem et galli canlnm se abscondit, et llevil amare. — 3. Est quoque inlra muros ccclesia sancli Pelri ad carcerein, ubi llcrodes lenuit eum vinclum duabus calenis.
XVII. — TnÉouoiiic, Tobler, p. 53 : 1. Cum eo igitur in montem Sion cupio ascendcre cl <|uid post haec fe<erit, vidcre: sed prius ( um Petro volo incarcerari, ut cum eo a Chrislo docear non negare, sed orare. In via quippe de lemplo provenientibus ad montem Sion décora occurril capelhi. in qua carcer ille profunda alliludine sub terra positus, utpote ad qnem .XX et amplius gradibus intralur, habetur, in quo llerodes Junior sanclum vinxerat Petrum, de (|uo eum angélus Domini eduxit. In inlroilu ipsius capella' isli sunt versus descripti : Vestibus indutus etc. cf. XV, 3. — 2 (P. 63) : Debinc (Lilhostrolos in Sion) versus orientem ad dexlrarn, ex alla parte plale.c, gradibus L descenditur in ccclesiam GaliUea nuncupatain, ubi duo circuli calena;, qua beatus Pelrus erat vinctus, habentur. Deinde ad sinislram allaris parlera L.X fere gradibus dcscendilur in suhlerraneum specum, obscurissiraum, in qucm Pelrus fugiens post negalionem in ejus angulo laluit. Ibi enim depictus est rcsidens et caput in manibus dcclinans pii magislri incommoda suam dellel negalionem, ancilla ei minaciler instante et gallo ante ejus pedes stanle cl canente. Unie ecclesi;e pr;esunl Armenii.
.XVIII. — Puoc.vs, PC, 133, '.i'i.i : lAv-ixpj 8è toO //iTtovi, 7î£^i TÔ àvwOîv {iépo; to Tipô; Tr)v iïliûv, lau vaô; xai (T7tri/aio; a'JToO xittoOEv, iv (ô {j.i'zà tyiv apv/jaiv ô lUxpo; £Îa£).Owv, xac XïOiaa; Ëx'/.a'joe mxpw; ei; ov xat nev6ù)v ioTripriTai 6 '.\7r65to'ao;.
En face du jardin (de Gelhsémanij près de la hauteur en allant vers Sion, il y a un temple et, au-dessous, une grotte ou, après le reniement, Pierre entra, s'assit et pleura améremenl ; l'Apôtre y est représenté pleurant.
XIX. — TniETMAK, Laurent, append. p. 27 : Inde regressus lliesus Getsemani tentus est a .hidcis et ductus ad prelorium Pylali in Syon. Ibi eura ad vocem ancille negavil Pelrus, el.... descendit in cavernam quandam, ubi amarissime llevil. Que bodic gnlli cantus vocatur.
XX. — EiiNoii., /.a citei de l/ierusniem, Michelant-Uaynaud, |). i'i : Toi droit, si coin on isl hors de le Porte Monte Syon, si treuvc on. iiij. voies; une voie à main désire qui va a X'Mieie de Monte Syon. Entre l'abcie et les
ÏKXTKS liEI.ATIFS AU C.IIAI'ITUK Wlll,
murs (le la cité, si avoil . j. granl atre >:[ . j. inouslier en miliu.
Li viiie à main seniestio si va sclonc les murs de le cilé droit as Portes Oires. El dilleuc, avale on droit el val de Josaffas, et si en va on droit à la Fontaine de Syloé. Et de celle porte, à main destre, pour cele voie, a.j. moustier (■on apcle S. Piére en (rallicaiile. En cel moustier avoit une fosse parfonde, là où dist-on que Sains Pière se Miu(;a quant il ol lliesu Crisl renoiiet, et il oï le coc canter, et là plourail.
Li voie à la droiture de le porte devers midi si va. par (lésons le mont de Syon, desic c'on a passé l'abeïe. Quant on a passé labaïe, si avale on le mont, et va on par c(!lle voie en Belleem.
XXI. — Les pelerinaiijes por aler en Hier., Miclielanl- Raynaud, p. 9G : Là fu la grant yglise qui est abalue, oii Nostre Uamc trespassa... el iluec devant est une cliapele où Noslre Sire lu iugiés et Itatus et llacille/. et d'espinos tormontés el coronés ; ce fui le Prétoire Coijfas et sa maison.
.\.\1I. — Lk CONTINLATEiri DE GUILLAUME DE Tvii, Miche-
lant-Raynaud, p. 168 : A senestre fde l'église de Sion) avoit une chapele, et ce fu la Maissonz Kayplias, là où Nostre Sirez fu liez el iugiéz et escharniz et batuz et escopiz et couronnez d'espines. A destre du Mont de Syon. outre la valée, esloit la Galilée où Noslre Sirez aparut à Saint Pierre et aus famés. Deiousie VE.iglyse de Monte Syon, estoit une petite esglyse où fu li Prestoirez, de quoi il parolle en lEuvangile. Outre Mont Syon avoit une esglyse. Là fu sainz Pierrez, quand il ot Nostre Seigneur renoi(J. Celle esglyse esloit apelée Galii Canliim.
A'XIll. — Peudicas, P(;.. 133, yil'.l :
np6; toOto-j Se f/jv xopycfï)v toû ôpo-j; xaOopâTai 'H 9a'j|AaT['a xai XapiTipà Xaùpa WeoSouiOu. n\y\(sioi ôè TOÛ àsTEO; eijxr<ipiov toû IIîTpoy, "Vit6êa9pov xat ijiCï)/.aiov i^ot Sià paOïxiSiov, "Ottep èfjLoà; èôpTOvyiTS Tiixpro; Èv [XETaixÉ).»*}, "Ore 7i(x8('i)v àvOptiTiivov ^pv/^aaro xo TpLTOv. Toutou ôï OnEpàvwOîv âxxXï)(7i(3v ■?] [jnirrip,...
Du sommet de celle montagne on voit l'admirable el brillant(^ laure de Théodose, t'r'-s de la ville se trouve l'oratoire de Pierre ayant une snbstruclion et une grotte avec degrés, où il entra pour pleurer amèrement dans son repentir, lorsque par faiblesse humaine il eut renié trois fois. .\u-dessus de cet (oratoire) la mère des églises, Sion, etc.
XXIV. — BuRCUAiiD du Moint Sion. Laurent, p. 72 : Deinde (post S. lacobum) eundo in monlem Sion reperies domiim Caypiic, iii qua ludei Christum illuserunt, et locum, in quo ipsum recluserunt us(|ue raane, (|ui locus Carcer Domini appellalur.
XXV. — RicoLDo DE Monte Chlcis. Laurent, p. 108 : Ilii prope iuxla ecclesiam (monlis Syon) est columpna ilagellacionis Christi, aJhuc vestigio sanguinis Christi cruenlala. Ibi iuxla est domus Anne, soccri Cayphe. Ibi prope est locus, ubi Petrus, postquarn negavit Christum, egrcssus foras flevit amare. Ubi in memoriam negociacionis vel amare lletus et penitencie Pétri edilicata est ecclesia.
XXVI. — MAiiiNO Sanuto. Bongars, II, p. 254 : In monte autem Syon inuenit homo primo Ecclesiam Sancti Salratoris, quœ olim fuit domus Caiphœ, in qua post captionem fuit Christus us(i ; mane... Ibi consueuil oslendi parscolumn;e ad quam fuit usque mane ligatus el llagellalus : unde et
ostendilur ibidem carcer... Ibi etiam Lapis grandis est super allare qui dicitur fuisse lapis positus super monumenlum Domini lesu...
Descendent de monte Syon, oceurrit locus... Est eliam ibi Kcclesia, dicta vulgariter Gallicantus, in qua cavea profunda est, ubi Petrus flevit amare.
XXVII. — Odoiiic DKFnioiL. Laurent, p. 1.50 : Inucnilur in monte Syon ecclesia sancti Salvaloris, que fuit domus Cayphe... et est ibi pars columpne, ad quam (Christus) ligatus erat. Ibi eciam Petrus Christum ter negavit. Ibi eciam carcer erat, in qucm ludei posuerunl Ihesum et eum sernabanl usque mane, quando miscrunt eum uincliim ad Pylatum. Ihi eciam est lapis grandis super altare, qui dicitur primo positus fuisse super monumenlum Saluatoris. Quidam dicunt Corrosaimini, qnaudo cepcrnnl Iherusalein, fregerunt eum, credentes inuenire thesauros absconditos in sepulchro Domini...
In descensu montis Syon est locus, ubi apostoli doininain nostram portantes... Est eciam ibi ecclesia a vulgo dicta Gain canius, ubi locatus Petrus in (;auea prolunda penitens, quod ncgauerat Christum Heuit amare.
(P. 152) : Deinde (post domum Pylati) ilur ad domum Anne ])rincipis sacerdotum... Ibi eciam est domus, in qua fecernnt ludei consilium, ut Christum occiderent. Et ibi iuxla est ecclesia dicta sancla Maria de Pasmoyson.
XXVIII. — LuDOi.i'iiE riE Si hiiriM. Arcliircs de l'Orient latin. IL li, p. 352 : In pede montis Syon est ccc/csia .S'«/i'filori.-i, que conslrucla est in honore transliguracionis Ihesu Christi. Ilii eciam rton remole est ecclesia sancti lacobi... (P. ;i54) Domus vero Ca>phe, in quo primo collegcrunt consilium, ad duo miliaria tune erat extra .Icrusalem...
In hoc loco (valle .losaphal) olim luit domus .\nnc, in qua fuit Christus examinalus et ibi l'elrus Christum nega-
.XXI.X. — Jac(,)Ues de VÉiioNE. lievuc de l'Orient latin. III, p. 196 : Prope Cenaculum Domini ad jadum unius lapidis. est capella, ad quam habitant Armcni; el in illa capella, est lapis, qui erat ad liostium monumenli et sepulchri Domini nostri Ihesu Chrisli,... Magnus lapis est el grossus sed tamen non est ibi lotus, quia beala llelena,... parlera illius lapidis in Constantinopolim fecil Iransportari;...
In eodem monte Syou, descimdendo modicuin usque vallem .losaphal, modicum inferius a loco, ubi aruil manus ludei sacerdotis, est una vallis parvissima ad modum unius fovee, eliam ibi fuit ecclesia, sed vesligia nuncnon apparent. Ille est locus ubi Petrus propler ternam negacionem llevil amare el non solum illa hora, sed multo lemporc, i|uia quocies ibat Iherusalem, ad visilandum Virginem gloriosam, primo plorabat ibi, et postea ascendebat ad Matrem noutram.
XXX. — Nicolas de Mautom, Heruc de l'Orient lut., III, p. 617 : Prope monlem Syon est ecclesia Sancti Salvaloris, in qua ecclesia est lapis qui fuit revolutus ab hoslio monumenli Christi: in quam ecclesiam non possunt intrare pcre grinr, quia Sarraceni tenent illam.
XXXI. — IcNvCE Di; Smoi.ensk. Khilrowo, p. 155 : la maison du grand-pnHre Anne était sur ce même mont; Noire- Seigneur Jésus-Christ y fut emprisonné, et cette prison est à présent dans l'église des Arméniens; il y a là un couvent arménien. Dans celle même (église arménienne serl d'autel la pierre qui scellait le tomb(^au de Noire-Seigneur; dans ce même couvent se trouve le foyer auquel se chaull'ait Pierre, le principal ap<Hre, pendant la passion volontaire du Chrisl..
lÉRUSAI.EM
In peu plus loin sur le même MorH Sion, était jadis la maison du grand prêtre Caïplie et maintenant il y a un très grand couvent arménien.
XXXII.— Gréthénios. Khilrowo, p. 175 : Un peu loin est situé un autre couvent de ces mêmes maudits Arméniens prés du Sninl. Sio)t. Dans leur église, sous lautel, se trouve une très grande pierre enlevée au tombeau [de Jésus- Christ, de deux pieds de hauteur, de cinq de largeur et de neuf de longueur. Dans ce même autel, à droite, se trouve une chambre à peine assez grande pour qunn homme puisse V entrer. C'est là que le Christ fut frappé à la figure dcvan "Caïphe; car Caiphe louait la moitié de la maison de saint Jean le Théologue.
(P 177 ) \u milieu de la ville de Jérusalem... El là sont les Maisons de PUnte et de Caiphe. Là est aussi la Maison du Riche.
.\XX1II. — Nao, Voyage nouveau, p. 117 : Un peu plus bas vers la porte des Megarebé que quelques-uns veulent faire passer contre la vérité pour l'ancienne porte Sterquilinaire. ou de la lientc : (^n voyait il va quelques années une espèce de grote, qu'on a murée, où l'on dit que saml Pierre alla pleurer son péché, et qu'autrefois il yavoit une Eglise iiu'on nommait du clianl du coq (iain Canlus. Je ne croy i.as que cette sjrotle fiist, comme elle est, du temps de saint Pierre. 11 falloil ou bien ([uelle fust dans quelque maison de connoissance, oii il s'alla cacher, accable qu il estoit de confusion et de douleur; ou bien que ce fut quelque lieu public, oii se déchargeoienl les ordures, qu il choisit pour s'y mettre à couvert le reste de la nuit. Car tout le mont de Sion estoit alors basli et peuplé; et il n'y a gueres d'apparence, qu'on laissast une grote au milieu des rues. Quoi qu'il en soil : egressus foras flevU amare.
CHAi'iTiin: .\i\