I. « Abbatem » manque dans A et B

fatos, qui propter transgressionem institutonim regularium praedictarum aliquam apostasise notam sive irregularitatem aut inhabilitatem incurrerint hujusmodi excessibus, necnon ab apostasia ac quibusvis excommunicationibus et aliis sententiis, censuris, et pœnis ecclesiasticis, quas pragmissorum occasione quomodolibet [fol. 170 v*»], forsan incurrerint, eadem authoritate et praesentium tenore absolvimus; ac cura eis super irregularitate si quam, censuris tenore hujusmodi ligati, missas et divina officia celebrando aut illis se immiscendo contraxerint ; quodque etiam quaecumque quodcumque et qualiacumque cum cura et sine cura saecularia aliter se invicem compatientem bénéficia ecclesiastica, etiam si canonicatus et praebendae aut dignitates, personatus, administrationes vel officia in cathedralibus et metropolitanis post pontificales majores, seu collegiatis ecclesiis hujusmodi principales fuerint, si eis aliter canonice conferantur aut eligantur, praesententur aut aliter assumantur ad illa, et instituantur in eis post suppressionem et reductionem hujusmodi, acsi regulares nunquam fuissent, absque alia dispensatione recipere, et tam abbas, praepositus et cantor quam caeteri canonici illa, necnon quaecumque, quodcumque, qualiacumque alia cum cura et sine cura saecularia ac praedicta et quorumvis aliorum ordinum regularia bénéficia ecclesiastica, etiam si %2cùlaria, parrochiales ecclesiae vel earum perpetuae vicariae, aut aliter etiam, ut pr^fertur, qualificata regularia, bénéficia hujusmodi, prioratus, praepositurae, dignitates, administrationes vel officia, etiam si claustralia existant, et ad prioratus, praeposituras necnon dignitates, personatus, administrationes vel officia tam secularia quam regularia hujusmodi consueverunt per electionem assurai, eisque cura immineat aniraarum, quae singulis eorum in dicto raonasterio vel alibi, etiam in ecclesiis cathedralibus regularibus, etiara ex quibusvis concessionibus et dispensationibus apostolicis etiara natalium et aetatis, et aliis quibuscumque defectibus non obstantibus, in titulum et commendara ac aliter obtinent et spectant, ac in quibus et ad quae jus eis quoraodolibet corapetit absque nova provisione seu coraraenda, eis et possessionis adeptione per vos desuper faciendis, ut prius quoad vixerint, ita ut per praelatos cathedraliura ecclesiarum regularium hujusmodi ad residendum in illis etiara si habitum ordinis S** Benedicti semper retinuerunt, corapelli non possint retinere, illaque orania et singula siraul vel successive, quotiens eis placuerit, diraittere et eidera coraraendae cedere, ac loco dimissi vel diraissorum aliud vel alia, siraile vel dissiraile, aut sirailia vel dissirailia beneficiura seu bénéficia ecclesiasticura vel ecclesiastica quaecumque, quodcumque et qualiacumque se [fol. 171 r°] invicem corapatientes similiter recipere, et ut praefertur retineret; necnon quascumque pensiones a^nnuas super quibusvis fructibus, redditibus et proventibus ecclesiasticis eis forsan assignatas, et ut prius, quoad vixerint, percipere, exigere et levare, necnon ad quoscumque gradus, dignitates, honores et officia ecclesiastica ac viris ecclesiasticis convenientia saecularia quaecumque proraoveri, eaque gerere et exercere, necnon quibusvis gratiis, dispensis etiam super

464 PIÈCBS JUSTIFICATIVES

pluribus beneficiis insimul obtinendis etiam, indultis eis et eorum cuilibetapostolica vel alla quavis auctoritate hactenus quomodolibet concessis, necnon eidem erigendse ecclesiae ac illius abbati et capitulo caeterisque dignitates et officia ac cantus et praebendas ejusdem ecclesiae pro tempore obtinentibus, necnon vicariis et aliis personis ipsius ecclesiae pro tempore existentibus, quod omnibus et singulis privil^is, immunitatibus, favoribus, praerogativis, concessionibus et indultis, quibus alise collegiatae seculares ecclesiae et illorum canonici ac dignitates et officia in eis obtinentes de jure vel consuetudine utuntur, potiuntur et gaudent, ipsisque abbati et capitulo ut de csetero perpetuis futuris temporibus omnibus et singulis jurisdictionibus, hommagiis, privilegiis, decimis, censibus, redditibus, pensionibus, messagiis annexis, exemptionibus, consuetudinibus, possessionibus, observatis libenatibus, processionum celebrationibus piisque legatis anniversariis ac donationibus, immunitatibus et indulgentiis, ac aliis juribus quibuscumque etiam in diversis diocesibus ac ubicumque existentibus, diocesum loci vel alterius licencia minime requisita, quibus antea uti et gaudere consueverant, etiam si eis et eorum praedecessoribus tam per Sedem pr^edictum ac regem et principes et alios quoscumque benefaaores dau, concessa et indulta ac respective legata favorè zf religionis contemplatione forent, etiam si forsan in ipsorum vel alicujus eorum largitionem hujusmodi appositum isit, quod tamdiu competeret, quamdiu si quibus concedebatur in religione seu regulari statu perseverarent, uti, potiri, gaudere, necnon bénéficia sub eisdem dispensis comprehensa recipere et juxta illarum tenores retinere libère et licite valeant, dispensamus eisque pariter indulgemus omnem infamiae maculam sive notam per eos praemissorum occasione forsan contractam penitus abolemus, necnon bénéficia obtenta [fol. 171 v**] et jus propter reduaionem hujusmodi non vacare et commendas non cessare ac dispensationes, gratias et indulta hujusmodi plenam roboris firmitatem obtinere ;

necnon cum clausula permutandi et commend« cedendi, nec non derogationibusac omnibus et singulis aliis in eis contentis clausulis eisdem abbati, capitulo et canonicis etiam post reductionem hujusmodi sufiragari posse in omnibus ^ et per omnia, perinde ac si reductio pragdicta minime facta esset, illa ecdesi» abbati, capitulo et monachis prsefatis, et ecclesiae saeculari in personis saecularibus a principio concessa fuissent, uniones, annexiones, incorporationes, applicationes et approbationes praedictae sub quibusvis revocatione, suspensionibus et derogationibus etiam per nos et Sedem praedictam quomodolibet ac sub quibuscumque tenoribus et formis pro tempore factis et faciendis nuUa tenus comprehensis, sed semper ab illis exceptas esse et censeri, ac etiam ad hoc ut sub illis non comprehendantur et nunc vere et non ficte effectum sortitas ac de vacandis et non vacaturis locis portionibus, officiis, prioratibus ac praepositalibus et capellaniis ceu vicariis praedictis factas et per illas et nunc abbati et capitulo prAîfatis jus in re acquisitum existentibus et censeri debere;

necnon praesentes litteras et in eis contenta, quovis praetextu ceu quavis occasione vel clausa etiam exprimenda de nuUitatîs vitio aut intentionis defectu, per quoscumque cujuscumque dignitatis status vel conditionis fuerint, impugnari et illarum efFectum quoquo modo iniçediri non posse, sed secundum plenarium effectum libère sortiri, et pro illorum omnium validitate efBcacia et observatione per quoscumque judices quavis auctoritate fungentes in Romana curia et extra eam sublata eis et eorum cuilibet quavis aliter judicandi et interpretandi facultate et authoritate judicari et definiri debere, ac quicquid secus super his a quavis authoritate scienter vel ignoranter contigerit attentari, irritum et inane,

necnon transsumptis pra^sentium sive processibus aut litteris executorum desuper deputandorum vel alicujus illorum cum illarum incertione manu notarii publici subscriptis ac sigillo alicujus illorum ceu cujusvis curias ecclesiaticae aut personae in dignitate ecclesiastica constitutae munitis; eamdem prorsus sedem in judicio et extra judicium quod [fol. 172 r°] ipsis originalibus adhiberetur, si forent adhibitae vel ostensae, adhibendam fore decemimus.

Ouocirca venerabili frati nostro episcopo Casertanensi et dilectis filiis decano ecclesiae secularis et collegiatae Sancti Aredii Lemovicensis diocesis ac ofBciali Lemovicensi per apostolica dicta mandamus, quatenus ipsi vel duo aut unus eorum per se vel alium ceu alios easdem présentes litteras et in eis contenta quaecumque, ubi et quando opus fuerit, ac quotiens pro parte abbatis et capituli praedîcti ceu alicujus eorum desuper fuerint requisiti, publicantes, eisque in praemissis efBcaciis defensionis praesidio assistentes, faciant auctoritate nostra suppressionem, executionem, immutationem, reductionem, erectionem, institutionem, liberationem, unionem, annexionem, incorporationem, applicationem, appropriât ionem, statutum, ordinationem, concessionem, indultum, et alia praemissa firmiter observari, ipsosque abbatem et capitulum illis necnon possessione, seu quasi absolutione, dispensatione ac decreto praedicto pacifîce gaudere ; nec permittentes eos desuper per quoscumque contra earumdem prassentium tenorem quomodolibet molestari, contradictores quoslibet et rebelles per censturas et pœnas ecclesiasticas, appellatione postposita, composcendo ac censuras et pœnas ipsas etiam îteratis vicibus aggravando, invocato etiam ad hoc, si opus fuerit, auxilio brachii saecularis, non obstantibus prasmissis ac priori voluntate nostra prasdîcta, necnon Lateranensis concilii novissime celebrati uniones perpétuas nisi in casibus a jure permissis fieri prohibentis, ac p\x memoriae Bonifacii papae VIII, etiam praedecessoris nostri, qua cavetur expresse ne quis extra unam suam civitatem vel diocesim, nisi in certis exceptis casibus, et in illis ultra dietam a fine diocesi ad judicium .evocetur, ceu ne judices a Sede praedicta deputati, extra civitatem et diocesim in quibus deputati fuerunt contra quoscumque procedere aut alii vel aliis vices sus mittere praesumant, et de duabus diétîs in consilio generali editis, et quibusvis aliis apostolicis ac in provincialibus et sinodalibus conciliis editis generalibus vel specialibus constitutionibus

4éé PIÈCES JUSTIFICATIVES

ac ordinationibus, necnon monasterii fondatione ac illius et ordinis praedicti statutis et consuetudinibus, etiam juramento confirmatione apostolica ceu quavis firmitate alia roboratis, ac quibusvis privilegiis et indultis apostolicis eisdem monasterio et ordini necnon quibusve universitatibus studiorum generalium illorumque [fol 1 72 v**] personis etiam super nominationibus faciendis, et aliter sub quibuscumque tenoribus et formis ac cum quibuscumque etiam derogatoriarum derogatoriis aliisque efficacioribus et insolitis clausulis, necnon irritant ibus et aliis decretis etiam motu proprio, et ex quibusvis causis etiam iteratis vicibus concessis, approbatis et innovatis, quibus omnibus etiam si de illis eorumque totis tenoribus specialis, specifica, individua et expressa non autem per clausulas générales etiam idem importantes mentio ceu quavis alia expressio habendaaut alia aquisita forma ad hoc servanda foret, tenore hujusmodi ac si de verbo ad verbum nihil penitus omisso et forma in illis tradita, observata, incerta forent, praesentibus pro suflScienter expresse habentes illis aliter in suo robore permansuris hac vice, duntaxat jure tamen prx^fati Francisci et pro tcmpore cxistentis Francorum régis semper salvo, specialiteret expresse derogamus; necnon quacumque contradictione ceu dissensu, consensus dcfectu alicujus ceu minoris partis conventus monasterii hujusmodi, ac etiam dissensu ceu consensus defectu vel etiam contradictione venerabilis fratris nostri episcopi Lemovicensis diocesis aut cujuvis alterius, et forsan facta ceu facienda, contrariis quibuscumque, aut si aliqui super provisionibus sibi faciendis de locis et monachalibus portionibus ac officiis necnon prioratibus ac prsepositatibus hujusmodi spéciales vel aliis benefîciis ecclesiasticis in illis partibus générales dictai Sedis vel legatorum ejus litteras impetraverint, etiam si per eas ad inhibitionem, reservationem et decretum, vel aliter quomodolibet sit processum, quas quidem litteras et processus habitos per easdem et inde secuta qusecumque ad loca et monachales portiones necnon officia ac prioratus et praspositatus necnon vicarias seu capellanias regulares aliaque bénéficia suppressa et unita ceu unienda hujusmodi volumus non extendi, sed nullum per hoc eis quoad assecutionem locorum et monachalium portionum, necnon officiorum, prioratuum et praepositatuum, vel aliorum beneficiorum praejudicium generari aut si aliquibus communiter aut divisim ab 'eadem sit Sede indultum, quod interdici, suspendi, vel excommunicari [fol. 173 r**] non possint per litteras apostolicas non faciendas plenam et expressam ac de verbo ad verbum indulti hujusmodi mentionem et quibuslibet aliis privilegiis, indulgentiis et litteris apostolicis generalibus vel specialibus, quorumcumque tenorem existant, perquae presentibus non expressa vel totaliter non incerta, affectus hujusmodi gratia impediri valentes quomodolibet vel differri et de quibus quorumque totis tenoribus de verbo ad verbum habenda sit in nostris litteris mentio specialis. Volumus autem quod officia, ac prioratus et praepositatus per présentes uniti debitis propterea non fraudentur obsequiis, et animarum cura in eis, si qua illis immineat, nullatenus negligatur, sed consueta illorum onera congrue supportentur,.

ac miss« et alla quaecumque officia, ratione suppressorum oflSciorum ac prioratuum, et prsepositatuum, necnon vicariarum ceu cappellaniarum regularium praedictarum, ex illorum fundatione aut aliter celebrari solita ut prius débite perpétue celebrentur; ac quod abbas et monachi,qui nunc suntaut tempore jam dictae solemnis publicationis et executionis pra^entium erunt, aliqua irregularitatis et inhabilitatis nota ceu censura forsan innodati, paenitentiam salutarem per confessores illorum idoneos, quos singuli ipsorum duxerint eligendos, eis pro praemissis injungendam animo adimplere teneantur, alioquin présentes litteras quoad hujusmodi abnegationem nullius sint roboris vel momenti; quodque juxta tenorem concordatorum inter Sedem Apostolicam et regem praefatum, initorum ad dictam abbatiam pro tempore praesentatus ceu nominatus ac in ea institutus infra sex menses, ad praesentationis ceu nominationis et institutionis hujusmodi computandos, novam provisionem desuper a Sede praedicta impetrare et jura camerae apostolicae juxta taxam in libris ipsius camerae annotatam, prout abbas regularis ante hujusmodi reductionem tenebatur, acsi regularis abbas existeret, persolvere annuo teneatur, alioquin lapsis dictis sex mensibus abbatia ipsa vacare censeatur. Eo ipso nuUi ergo omnino hominum liceat hanc paginam nostras suppressionis, extinctionis, immutationis, reductionis, erectionis, institutionis, absolutionis, liberationis, unionis, annexionis, incorporationis, applicationis, appropriation is, statuti, ordinationis, concessionis, dispensationis, indulti, abolitionis, decreti^ mandati, derogationis et voluntatis infringere vel ei ausu temerario contraire, si quidem autem hoc attentarç praesumpserit indignationem Dei omniptotentis ac beatorum Pétri et Pauli apostolorum ejus se noverit incursurum.

Datum Maliani, Portuensis diocesis, anno Incarnationis Dominicae millesimo quingentesimo tricesimo quinto, decimo calendas decembris pontificatus nostri anno secundo.

Original disparu.

Copies du xviiic siècle à la Bibl. Nat., ms. lat. 12682, fol. 158 et ss., et latin 12746, p. 476 et ss. — Copie du xviiie siècle aux Arch. Nat., L 997.