‹ L'Allemagne et la réforme (volume 2)Chapitre 306 sur 477 · POURPARLERS AVEC LUTHER PENDANT I,A DIÈTE · texte numérisé non relu

POURPARLERS AVEC LUTHER PENDANT I,A DIÈTE

chlipus ', conseiller théologique de l'archevêque de Trêves, lui offrit alors une dispute publique; mais il ne voulut rien entendre. Lorsfjue Cochia'us lui dit que s'il s'opposait ainsi au senliment de loule rÉ[jlise, et s'il rejetait les conciles, c'était sans doute parce qu'il croyait avoir reçu du ciel une révélation particulière et divine, Luther eut un nionicnl d'hésitation, puis il répondit : < Oui, ma doctrine m'a été révélée ^ « Il déclara qu'il ne renonçait ni à écrire, ni à prêcher. Christophe de Schwarzenberg mandait le 25 avril au duc Louis de Bavière : « L'archevêque de Trêves m'a confié que Luther, dans un moment d'intime épanchcment, lui avait révélé un profond secret. -^ Luther évidemment avait fait pressentir à l'archevêque l'appui que la chevalerie révolutionnaire promettait au c nouvel Évangile^ '.

' Depuis 1520 doyen de Notre-Dame de Francfort-sur-le-Mein, Otto, 106 fi.

^ Colloquium Cocldai cum Lulhtro liormatitr habilum ' Mofjuntiac, 15î0 , mis par écrit pridie idus Junii 1521... " Simpliciter ita iiiterrofjavi : Kst tibi revelatuir. ? lUe vero intueris me pauUulum cunctabiinlus respyiidit : Kst mihi revelatiiin. Tum eîïo : lam negasti (dixerat enim paulo ante modestiu.s : Non dico mihi revelatuin esse). At ille ; Non nejjavi. Rursus ego : Ecquis tibi credat reveialum esse? quo probas miraculo, aut quo id ostendis sigiio? Nonne quilibet posset hoc modo errorem suum defendcre ?.. Nihil p:ofecto audivi, quid ad hoc mihi responrlerit Liitherus. » En présence de plusieurs gentilshommes de la suite de Luther (voy. aussi la dépêche d'Aléandre dans Friedrich, p. 138). Cochi.Tus émit l'opinion suivante : >■ Disputet tuto absque omni periculo, insu^) conductu, modo erant judices... quos noliis Caesar et Principes hic congregati dederint. - Luther reprit : • Sumptnrum se judiceui piierum octo aut novem annoruui. - « luirsus provocari euin rogaiis, ut sujj judicibus, quos Caesar et Principes nobis daluri essent, exactius mecum dispuiare velit, quia hic nihil ageremus, ipse album diceret, ego nigrum aut e converso; absque judicibus non posset veritas ista exquiri. Acquiesceret i;;itur lorabam' judicio, sme ullo peiiculo. Quauivis ego pœnam juris noUem recusare auî deprecari, si a judicibus condamnarer. Tum certe silentium erat, nihil comités, nihil astantes in me aperte dicebant. Lutherus autem rursum veniebat cum judice suu, novem annorum puero. ^ — .^lors eut lieu entre ces deux hommes un long entretien. = Prior cœpit Lutherus, placide niulta commemorans, quae contingerant. Fatebatur quidem se contra Romaniim ponlificem injuriis excessisse, indulgentias tamen abolevisse, per quas fueramus decepti. Tum ego similiter benigne et fideliler ei respondi, intellexisse me piidie ex nuncio apostolico, quod non plus petalur ab eo, nisi ut ea reoocet, quw aperte sunt contra fidcm et ecclesiam calholicam : de reliquis fore, Ut deputenlur a Caesare et Principibus viri docii, qui perleclis diligenler libris ejus, separarent mala a bonis, ut hac servarentur, lila périrent. Quod si timoré aut pudore inter suos aniplius degere noiit, Ca-sar et archiepiscopus Irevirensis curaturi essent, ut alibi viveret quiète et honeste. » • ....\djeci item, ut perpenderet clementiam Pontificis, Cacsaris et Principum. Quo enim mitiori moilo posset secum agi? Cogitaret, quod atrocissimas et antea nunquam auditas in sedera apostolicam injurias, summus Pontifex ei absque pœna velit remittere. ut sedaretur ista turbatio. Quod autem indulgentias te penitus abolevisse, inquam, putas, falleris profecto, mr.nent adhuc hodie in ecclesiis et mane! unt ctiara post nos. » — Sur cet entretien, voy. K. Otto dans le OEsierr. lierteljahrssc/ui/l für Kathol. Theologie, 1866, p. 83-114. Cocblaeus revient plus tard à plusieurs reprises sur cette conversation, dans ses écrits de controverse. — Glos, und Comment, auf die 18 Arlickel, Bl. C-, et Glas, und Comment, auf 154 Artickelu. Bl. F' J^

^ Voy JÖRG, p. 317.

Page 1