‹ L'ancien Collège d'Harcourt et le Lycée Saint-LouisChapitre 284 sur 354 · DOCUMENTS ANNEXES · texte numérisé non relu

DOCUMENTS ANNEXES

Notice d'un cartulaire du collège de Harcourt, à Paris, conservé à la bibliothèque de Chartres '.

(Voir chapitre I, p. 7 et suiv.)

Pages 1-12. Caleadrier. Notes relatives aux élections du procureur, (xvi^-xvin" siècles.)

Page 14 v. « Jurameriia que faciunt procuratorcs in inslitucione sua. » (xvi'= siècle.)

Page 13. 0 Jurarnenta que receptores sua in electione nacioni sunt prestituri. » (xvi' siècle.)

Page 16. Mention d'un arrêt du Parlement de Paris, du 30 juin 162S. concernant l'archevêque de Rouen et son vicaire de Pontoise.

Fol. 2-57. Privilèges pontificaux. (1^66-1360.)

Fol. 63-80. Privilèges royaux. (15J00-1383.)

Fol. 81-110. Ordonnances de l'Université. (1242-I38o.)

Fol. M 3-1 28. Ordonnances de la Faculté. (1241-1340.)

P'ol. 128-136. Jurarnenta diversorun membrorurn Facultalis.

Fol. 137-150. Staluta nationis Normannorum. (1280-1467.) — Il Jurarnenta illorum (jui veniunt ad procuratorem quando volunt incipere. — Jurarnenta que tenentur preslare déterminantes nationis procuratori antequam eos expédiât ut possint suas dcterminationes in kadragesima incipere. — Jurarnenta temptatorum pro baccalariatu. — Bulle comme les biens demeurez du decez de ung nommé M'' Didier Villain furent renduz à ses exécuteurs par le privilèi;e. » Sentence du prévôt de Paris.

Fol, 153-157 v°. « Tabul.i privilegiorum pa[)alium. — Tabula privilcgiorum regalium. — Tabula statutorum Universitatis. — Tabula statutoruni nationis Normanorum. »

Fol. 157 v°. Vidimus (octobre 1411) d'une bulle d'Urbain VI,

1. L.i bibliothèque de Chai-tres possède un précieux exemplaire du Cartulaire du collège de Harcourt, à Paris, rèdig-è au xiv« siècle, et qui contient ditïérentes additions jusqu'au xvui" siècle. On nous permettra de reproduire la notice détaillée consacrée à ce volume dans le catalogue des manuscrits de Chartres, qui forme le tome XI de la nouvelle collection in-8" du Catalogue général des manuacrils des Départements, publiée par les soins du Ministère de l'instruction publique.

datée de Marseille, 7 des ides de mai, cinquième année du pontifical (1367), et relative aux Grandes Compagnies.

Fol. 161. Exemption de subside sur les vins pour l'Université de Paris. (27 octobre 1418.)

Fol. 162 \°. « Ordo quem tenet Universitas in delatione corporum regum Francie. »

Fol. 16.3. « Stalulum prcclare Artium facultatis de pedagogis. « (1486.1

Fol. 164. « Nova reformatio facla per cardinalem d'Estoulevilla, anno Domini M° CCCC» LI1«. »

Fol. 181. « Statutum facultatis Artium contra Martinetos. » (1463.)

Fol. 182. « Edictum regium (1473) quo interdicitur lectio seu interpretatio nominativa. » (Copie du xvi« siècle.)

Foi. 187. « Que determinaturi habent jurare procuratori. » (xvii*^ siècle. )

Miniatures aux fol. 1, 63, 81, 113, 1 37 et 182.

On lit, sur le premier feuillet préliminaire : « Statuta Academiae Parisiensis, simul et gentis Normanicae in eadem Academia. » — Et au verso : « Dominicus Franciscus Caletensis. »

On lit, sur le second feuillet préliminaire : « Commentarius seu regestum continens statuta , décréta et ordinationes générales almae Universitatis Parisiensis necnon privata statuta, venerandae nalionis Normanicae in dicta Universitate, in gratiam eorum qui docuerunt per septem annos. Excerptum fuit hoc caput LIV ex reformalione Universitatis Parisiensis, ut plures invitentur ad doccndum magistri Artium qui, per septennium continuum sine intermissione et citra fraudem, in celebri collegio publiée docuerunt, praeferantur omnibus graduatis in jure nomination!», exceptis magistris in tlieologia; anno 1601, habita fuit ista reformatio. »

On lit, sur le septième feuillet préliminaire : « Liber iste venerandus statutorum veterum nationis Normannorum sic in inlegrum restitutus est cura magistri Joannis ab Altatibus, qui dictus fuit artista et alumnus liarcurianus, 25 septembris 1698. » Suivent les dates de réception de Jean des Authieux aux divers grades et fonctions universitaires.

Fol. 57-62. Notes relatives aux procureurs du collège, date de leur institution, de leur mort. — Arrêt du Parlement de Paris, du 16 décembre 1617, relatif au collège. — « Praetoris seu propraeloris Parisiensis, de loco ubi venerandae nostrae nationis Normanicae rationes reddendae sint quaestori, edictum sive judicium. » Sentence du Prévôt de Paris, du 15 mai 1618. — Acte royal, daté de Paris, 18 mars 1367, relatif aux privilèges du collège.

Fol. 80. « Privilège de franchises pour toutes provisions. » Acte royal, daté de Vincennes, 26 septembre 1369. — Notes relatives aux procureurs.

Fol. 110. Notes relatives aux procureurs et à la réintégration

de l'Université en la possession du petit Pré-au\-CIcrcs (iG22k

« Caliialogi nuntioruni. n Fol. 128, 150, 180, 188-191. Notes sur les procureurs. Fol. 152. Arrêt dn Parlement de Paris, du 7 septembre 1618 Fol. 192-200. Copie des tables des fol. 153-]:i7 v\

(Bulletin de V Histoire de Paris, jiiillet-noùt ISS'J.)

1309-U21. VIDIMUS du roi Henri V d'Angleterre relatant les lettres patentes accordées par Philippe le Bel, en 1309 et 1312, à Robert d'Harcourt au sujet de la fondation du collège d'Harcourt.

(Document inédit. Voir chapitre II, p. 6.3, et chapitre III. ji. 121.)

Henricus Dei Hex gratia Anglia" hapres. et Ilegens regni Fiancijp, et Dominiis IlibernicB. omnibus ad quos pra'sentes liilera- jtervenerint, salulem: inspexinius quasdain litteras patentes Philippiquondam Francorum liegis progcnitoris nostri in ha?c verba :

1309. — « Philippus Dei gratia Francorum rox, notum lacimus universis tam praesenlibusquam i'iiluris quoil cuni dilcclu.s et fidelis noster Hominus Guillelmus Histelle, miles, ex dono sibi facto a nobis baberet et perciporet in lliesauro nostro l'arisiensi, percipcre et babere deberet perpetiio certis terminis ducentas libras l'arisienses annui et perpelui reddilus, et eidem milili postmodum concesserimus de gratia speciali quod ipsc dielas ducenlas libras annui redditus personis ecclesiasiicis, aut religiosis, aut aliis personis, locis posset vendere, dare, cdncedere, aut alio quo\is jusio liiulo transferre perpétue quodcumque personte Fcclcsiastica?, ant alia pia loca bujusmodi qnibns idem Ûominus dictas ducenlas libras annui reddilus venderet, daret, concederel, aut transfenot ipsas ducen'.as libras annui redditus, baberent, possidereni, lenercnl, et perciperent perpétue, pacitice, et qniete ab.s(|Uf' coaciione vendendi, vel extra manum suam ponendi, et absquc pr;estalione (inancia^ cujuscumque. proul in duobiis paribus lilterarum inde confeclanim sigillo nostro in ccra viridi sigillalarum (pias pênes nos cancell.iias fecimus rclineri \\xc, plenius coiiliiienlur, et idem Dominus (îniilclmus Histelle dielas ducentas libras annui redditus vendidoril, conccsserit, et qnittaveiit |)erpelu() pro cerlo pretio sibi solulo, dilecto et fideli nosiro Roberto Kpiscopo Conslanliensi excciilori Testamenli seu ullimae volunlalis dcfuncii Magisiii Radulphi de Haricuria quoudam fratris sni Canouici l'arisiensis nomiiic cnccutorio }yro sclwlarihus linulaiulis et staiuendis Parislis pcipftao, aut pio ipso redditu in alios pios usus, et opéra cbarilalis ronimittendo, prout idem Flpiscopus voliiit, prout in liiteris supra vcnditione bujusmodi conleclis sigillo pra'posilurae Parisiensis uiia cum

sigillo dicti niilitis sigillatis, liaec pleniiis inter alias exprimuntur. Nos venditioiiem, conccssionem, et qnittalionem hujusmodi ratas liahentps, cl gratas laudantes, approbantos, (M tcnore praesentium confirmantes, volunius et conccilimus et ut nosieiTliesauriis l'aiisiensis exoneictnr qiiod idem Episcopus nomine excciilorio prœdicto ilicti Scholares postiiiuiin fundati et slatuli fuerunt, aiit alii in quos prœpositns Episcopus dictas ducenlas lihias annni cl porpetui reddilus pro propiiis usibiis et operibns cbaritatis transtulerit, dictuni annuum redditum annis singulis duobus terminis quibus consuetum est tcnerl scacaria Huthomagensis, medietatem dicti ledditus quolibet terniino, primo termino tempore quo post Pasclia consuetum est teneri scacaria inclioanle, et secundo termino tem])ore quo posl festuni bcati Micliaelis Arcliangeii teneri l'iotlioniagense scacarium consuotnm super jiiribus, reddilibus, exitibus, proventibus, emolumentis, et obvi>nlionibus universis praepositurae nostrae Cadomcnsis per nianum pnepositi Cadomensis seu receptoris nosiri ejusdem praipositurœ, liabeant, percipiant, possideani, et leneanl pacifiée et quiète sine coactione vendendi, vel extra manuni suani ponendi, et absque prieslatione financia' cujuscumque pra?posito Cadoniensi et receptori prœdicto qui sunt, et erunt pro lempore dantes praesenlibus imniandantes, ut dictas ducenlas libras annui redditns super juribus, emolumentis, reddilibus, proventibus, exitibus, et obventionibus universis prjedictis terminis supradictis eideni Episcopo diclis scholaribus i)osti]uum fanJuti, aut statuti fuerinl, aut aiios quibus idem Episcopus nomine executorio pra'diclo ordinaverit, aul suo cerlo rnandato sub paena quinque soiidorum Turonensium nomine interesse sumptuum et expensarum pro (pialibet die qua cessaverunt requisiti in solulione dicti redditus post quindecim dies lapsis dictis terminis absque dilûcultale qualibet, et allerius expectatione mandati persolvant, mandantes nihilominus per prœsentes Ballivo Cadoniensi moderno, el qui erit pro lempore ut diclos pra'posilum, et receptorem ad dictum redditum annis singulis terminis prœdlctis solvenduni, et ad diclos quinque soiidorum Turonensiuni nomine paena- sumptuiuu jurium omnium, et expensarum pro quaiibel die qua cessaverunt requisiii in solulione dicti annui reddilus posl quindecim dies lapsis diclis terminis, ut superius est expressum solvendos conipellat absque difficullate quacumque el allerius expeclalione niandali, ad quam paenam si forsan commitlatur solvcudiun praposilum Cadomensem qui diclam praposiluram lenebil ad (irmam dumlaxâl. Non illum tamen qui diclam pneposiluraiu in cuslodia tenei, a nobis tenere volumus, et compelli, (piod ul ralum, el slabile perseverel pra-sentibus lilleris noslrum lecimus apponi sigillum, salvo in aliis jure nostro, el in omnibus alieno. AcUim apud sanctum Aldokmum prope sanctum Dionysiuui, auno Domini millesimo trecenlesimo nono, mense Aprili ^ »

Page 1