avril

iNSPEXisius qnasdam alias litteras patentes ejiisdem Philippi quondam Franconim Régis progenitoiis nosiri in liaec verba :

1312. — Philippus Dei sraiia l'.ex Francoium, nolum facimiis nniversis tampraîsenlibtis qnam fuluris : qnia ciim dilcctns et (idelis noster Robertus de Haricuria, Episcopns Constanlicnsis irc- <--entas quinqnaginla lii)iiis TuioniMises anniii, et perpeliii rcdditns qnas Maria Comitissa Juliacensis, ex siiccessionc dileeli et (idelis nostii quondam Godefredi de Brabantia niiiitîs olini patris sni, in nosiro Parisiens! liicsaiwo percipiebat, rcrtis ad lioc slaliitis terininis annnatim ab ipsa Maria se n ejns l^rocnratore super iioc spéciale niandatum hai)enle pro ipsa, et ralum babentc logilimae emplionis titulo acquisierit, prout in litteris super vendilione, et ratihabilione hujusmodi sub sigiilis prspositura; nostras Parisiensis. el dictae Comitissse confectis plenins vidimus conlineri, nos venditioneni ipsam satisfacto nobis ad plénum per ipsum l^lpiscopnm de qninto denario qui nobis ralione Uacheti enqitionis praîdicti redditus di'bebalur, ratam et Rralani babentes-. Eamdem quantum ad nos perlinet, vohimus, iaudamus, approbamus et tenore praesentium nostra autlioritate ref;ia confirmamus. El quia prout exposait nobis Episcopns memoralus, ipse dictuni reddiluin annuuni ad opus quorundain Srholarium ijuas Parisius instituit seu iiislilui ordinavit, vel ad aliud pium oj)us proponit disponente domino salubriter depulare, volumus el eidem Episcopo de gratia concedimus speciali, ut ipse ac pcrsonae ali;p quœcumqiie sint in qiias et ad opus quarnm pra:;dictum rcddilum in loto, vel in parte seu in simul, vel per parles transt'erre volnerit, eundem redditum quem ex nunc ipsi E]piscopo ad iustanteni snpplicalionem ejnsdem in exonerationem praedicii tliesauri nosiri, in et super redditibus, emoltimentis, et expletis quibuslibet prffposiinrc'E nostrœ Cadomensis perpeuio et liercdilarie percipiendum et babendum ab eodem Episcopo seu ab iilis in quos ipsum reddilum iranslulerit ac causam ab eis babilinis per minum praepcsiti (|ui prœposiluram ipsam pro Icmpore tenebit ad (irmam seu in cnslodia, aut alias, duobus terminis videlicet medielatem in quindena Fesli Sancti Michaelis et aliam medietatem in quindena l^aschic annis singulis ex uberiori, et ampliori gralia assidemns, teneant, percipiant, et liabeant de cetero pacifiée, el quieie absque coactione vendendi, vel extra manum suam ponendi seu praestandi nobis aut nnslris snccessoribus pro ipso rediln redibentiam aut aliam linanciam qiialemcnmque, danles iîaiiivo nosiro Cadomensi moderno, et qui pro tempore l'ueril bis pra'senlibus in mandalis, ni piu'dicto Episcopo seu iliis, in quos diclum reddilum transtulerit ac causam ab eis in poslerum babiluris per dictas irecenlas quinquaginla libras 'l'uroneiises annui el perpelui redditus in et super redditibus, eniolnmenlis, et explelis pra-positnraî prœdictae per manum prieposili qui eandem ut praMuittitur pro tempore tenebit, deiaceps sine difliciiltale, el absque expeclatione mandali alterius, persolvi facial intègre annis singulis lerminis

supra scriptis, salvo in aliis jure nostro, et in omnibus quolibet aliène. Actum Parisius anno Doniini iniilesimo liecentcsimo cluodecimo, mense maitii.

Tnspeximds insupor quendam ailiculiim contentum in principio quarnndani onlinationum et slaliitorum oditorum per prœfatum Épiscopum pro fundafione luagistrorum, et scolarium in artibus, et in Theologia studentium in quibusdani domibus Parisius in vioo Snncti Cosmœ versus portam qua; porta Inferni nuucupatur, de quingenlis iibratis ad Turonem annui reditus super prsepositura praedicla, juxta tenorem iitterarum praediclaruni capiendis, et eisdem nia?;istris et schoiaribus per praîdictum E|)iscopuni noniine executorio pr^dicto datis. depulatis, assignatis, et ordinatis, in haec verba.

1311. — n Universis présentes litteras inspecturis Robertus peimissione divina Constantiensis Ecclesiae minisler liuniilis ac exerutor Testamenti sou ultimae vohintatis bone niemoriae Domini Radulphi de Haricuria, quondam Arcliidiaconi de Constantino in Ecclesia Conslantiensi saiutem in Domino. Cum nosquasdam domos situalas Parisiis in vico Sancti Cosmae versus porlam quae porta /n/"frm nuncupatur, ac quingentaslibratas ad Turonem annui reditus amortisatas et capiendas supra prœposituram Cadomensem ad usuni et sustentationem pauperum niagislrorum et scholarium in artibus et in Theologia sluilentium in dictis domibus iustitulorum ac instituendorum dederimus, deputavimus, assignavimus, ac ordinavimus tam noniine nosiro quam executionis praediclae '. »

INos autem doua et concessiones prsedicta, ac omnia alia, et singula, in lilteris et articulo praedictis contenta et specidcaia rata liabenles et grata, ea pro nobis et liaeredibus nostris quantum in nobis est acceptamus, approbamns, et dilectis nostris nunc magistris et scboiaribus ioci praedirti et successoribus suis tenore pra?senlium concedimus et confirmanuis, prout litterae et articuUis prapfiicta juxta contenta et specilicata in eisdem rationabililcr testantur, et prout idem Magistri et scolaies et praidecessores sui donis et concessionibus illis praîtextu et virlute Iitterarum et articulorum pricdictorum bacienus rationabililcr usi sunt et gavisi. In cujus rei teslimonium bas litteras nostras fieri fecimus patentes, teste moipso apud i^irisios vicessimo die Decembris anno regni nostri octavo"-.

ItA SIGNATA per IPSUM TiEGEM

Sturgeum, extractum per Richardum Sturgeum et Johannem Stopindum, clericos.

1. On vcin-a que ce texte diffère un peu de l'acte de fondation de Robert d'Harcourt que nous donnons; plus loin. On y mentionne 500 livres tournois tandis que l'acte di^ fondation n'en compte que 250.

2. 21 décembre 1421. — De la Roque, Hist. géyiéalogiq. cCHar-

1310. Acquisition des trois maisons dites d'Avranches. par Robert d'Harcourt, pour y établir le collège fondé par son frère .

[Document inédit. Voir chapitre II, p. G4.)

Universis présentes litteras inspecturis, Nicolaus, permissione divina, Abrincensis ecclesie minister luimilis, eternam in Domino saliuem. Noverit Universitas vestra quod Philippus de Aleinvillari, capelle sauctorum Eligii et Egidii in nostro iiianeiio vlhiincensi et Thomas de Houlebet, capelle sauctorum Juliaui el ^icolai in nostra Abrincensi ecclesia capellani, ac Thomas de Columbeis, cantor Abrincensis, procurator Johannis de Lachon. capellani, capelle .sanctorum Theobakli et Patricii in Abrincensi ecclesia fundatarum, habens inter cetera potestateni tradcndi seu alienatioiiem perpeluo vel ad lempus faciendi super tribus domibus contigui-; Parisius contiguatis in vico Sancti Cnsme juxia manerium episcopi Altisiodorensis, versus portam que dicitnr porta Inferni, amortizatis et oneratis in septem libris cuni decem solidis Turonensium capitule Sancti i\larcelli Parisius debitis annualim ad dictos capeilanos nomine capellarum suarum piedictarum, spectanlibus ex una parte, et magister Petrus Flouri, presbyter procurator revcrendi in Cliristo patris ac D. D. U. Dci gracia Constancicnsis episcopi, exécutons testamenli bone memorie inagistri IIadulphi de Uari- CURiA quondam archidiaconi de Conslantino in ecclesia Constanciensi, fratris sui, nomine executorio, ex altéra, in nostra presentia personaliter constituti permutaverunt seu permutacionem fecerunt de tribus dictis domibus admortizatis et oneratis ut promissum est pro constituendiseisdem scolaribus nomine executionis predicie cum quadraginta quinque libris Turonensium annuis, in pecunia, de ducentis quinquaginta libris Turonensium qiias babnit diclns pater nomine quo supra, ad pios usus depulandas admortizatas, prout in litteris regiis super hoc confectis plenius coiitinelur, situalis seu assignatis super preposilura regia Cadomensi et recipiendis ab eisdeni capeilanis et eorum successoribus pcr numuni preposilî prepositure predicte seu receptoris nomine regio obventionuni ejusdem ad duos terminos annualim, videlicet, medietatem ad quindenam scacarii sancti Micliaclis, et aliam mcdielatem ad quindenam scacarii Pasclie, quousque idem pater alibi, dictas quadraginta quinque iibras annui redditus assignaverit, quod facere tenebitur idem paler

court, t. IV, p. 1225. Extrait des registres de la Chambre des comptes communiqué par M. de Herouval-Vion, conseiller du roi et auditeur eu ladite chambre.

quam citius commode poterit et meliori et tulioii modo qiio dictus pator. cosdem redditus polerit assignare. Nobis, ad liujusmodi pprmiitacioiiem auclorilalem et assensiim prcbeiilibiis, oliam ad ht'c nosiri capilidi Abriiiccnsis inlerveniente consonsii. considerata 01 poiisaîa iiîilitatP capellaniariim prediclariim evidcnli, ac inquisitione super lioc proliabila diligciiti, per quam nabis conslilit e\idcnler et constat de ulibtate capellaniaium i)iediclarum et ea diligcntor inspecta, primilus decrevimus periiuitaiiouem liujusmodi fore ulililcr faciendam. Aclo lamen expresse in ipso contraclu ac eciam concordalo nobis et capitulo nostre Abrincensis ccclesie prediclis, ad lioc, auctoritatcni et assensum prebeutibus quod quam primum, dictus l'aler nomine quo supra aut alius, de niandato ejusdem aut causam babens abipso dictis capellanis et successoribus eunmidem, tolidom iibras annui reddilus simililcr amortizatas in pecunia seu in equivalenli supradicio modo assignaverit, dicti capeilaiu aut successores eoruiu lenebuntur dictam assignacionem acceptare et quitare assi^înalionem prius factam in preposilura predicla et promiserunt ex lune, nicliil ulterius petere in eadein, sed addictum palreni vel causam babilurum ab ipso, iiominequo supra, libère reverlenlur. Promiscrunlque dicli capeilani et procuralores capcll.inl predicli, quod iilleras admoriizacionis domuum prcdiclarum, dicio pairi, aut ejus maiidato reddent, assignabunt vel facient assit^nari, ne5;;ucio permutacionis hujusmodi quod omnia que adimplenda rémanent, intègre et linaUler, consnmmato et intérim copiam litterarum admorlizalionis diclarum domuum tradent siib sigilio autentico dicto paIri, nomine quo supia dimiserunt possessionem earum vacuam et dimitlunt et promiserunt dicte parles ad invicem se garantizare et del'endere alti'ram alteri omiiia et singula supradicla, obligantes ad lioc specialiter videiicet procuralor dicti patris, eumdem patrem bona sua beredilaria, bona eciam executionis predicte et precipue dictas doinos; dicti vero capeilani ac procuralores predicti, Johannis de Lachon, se successores suos, omnia bona sua et bona ad dictas capellanias suas spectancia quovismodo. Et nos, permutacionem, conventioncs, traditionem et dimissionem predictas, utilitate capellaniarum predict.u'um ut prefertur inspecta, nostri capituli predicti interveniente consensu, laudamus, approbamus ac eciam auctoritate ordinaiii confirmamus. In cujus rei teslimonium sigiilum noslrum una cum sigilMs dictornm capituH, Philippi de Aleinvillari et oflicialis nostri Abrincensis ad pelilionem Thome de Houlebet pro eo quod non babebat sigiilum ac procuraloris capeilani predicli, presenlibus litteris est appensum. Datum die Doniinica, post l'estum sanclorum Cervasii et l'rolbasii, Anno Domini M. CGC. decimo'.