‹ L'ancien Collège d'Harcourt et le Lycée Saint-Louis. Notes et documents pour la plupart inéditsChapitre 286 sur 355 · DOCUMENTS ANNEXES · texte numérisé non relu

DOCUMENTS ANNEXES

Notice d'un cartulaire du collage de Har court, à Paris, conservé à la bibliothèque de Chartres f.

(Voir chapitre I, p. 7 et suiv.)

Pages 4-12. Calendrier. Notes relatives aux élections du procureur. (xvie-xvme siècles.)

Page Uv°. « Jura me nia que faciunt procuratores in institucione sua. » (xvie siècle.)

Page 15. « Juramenta que receptores sua in electione nacioni sunt prestituri. » (xvi* siècle.)

Page 16. Mention d'un arrêt du Parlement de Paris, du 30 juin 4628, concernant l'archevêque de Rouen et son vicaire de Pontoise.

Fol. 2-57. Privilèges pontificaux. (4266-1366.)

Fol. 63-80. Privilèges royaux. (4200-4383.)

Fol. 84-440. Ordonnances de l'Université. (4242-4385.)

Fol. 443-128. Ordonnances de la Faculté. (1244-1340.)

Fol. 128-136. Juramenta diversorun membrorum Facultatis.

Fol. 137-450. Statuta nationis Normannorum. (1289-1467.) — « Juramenta illorum qui veniunt ad procuratorem quando volunt incipere. — Juramenta que lenentur prestare déterminantes nationis procuratori antequam eos expédiât ut possint suas détermina tiones in kadragesima incipere. — Juramenta temptatorum pro baccalariatu. — Bulle comme les biens demourez du decez de ung nommé M6 Didier Villain furent renduz à ses exécuteurs par le privilège. » Sentence du prévôt de Paris.

Fol, 153-157 v°. « Tabula privilegiorum papalium. — Tabula privilegiorum regalium. — Tabula statutorum Universitatis. — Tabula statutorum nationis Normanorum. »

Fol. 457 v°. Vidimus (octobre 4441) d'une bulle d'Urbain VI,

1. La bibliothèque de Chartres possède un précieux exemplaire du Cartulaire du collège de Harcourty à Paris, rédigé au xiv« siècle, et qui contient différentes additions jusqu'au xvme siècle. On nous permettra de reproduire la notice détaillée consacrée à ce volume dans le catalogue des manuscrits de Chartres, qui forme le tome XI de la nouvelle collection in-8° du Catalogue général des manuscrits des Départements, publiée par les soins du Ministère de l'instruction publique.

datée de Marseille, 7 des ides de mai, cinquième année du pontificat (1367), et relative aux Grandes Compagnies.

Fol. 464. Exemption de subside sur les vins pour l'Université de Paris. (27 octobre 4 448.)

Fol. 462 v°. « Ordo quem tenet Universitas in delatione corporum regum Francie. »

Fol. 4 63. « Statu Lu m preclare Artium facultatis de pedagogis. » (4486.)

Fol. 464. « Nova reformatio facta per cardinalem d'Estou te villa, anno Domini M° CCCO LI1°. »

Fol. 484. « Statutum facultatis Artium contra Marti netos. • (4463.)

Fol. 482. • Edictum régi u m (4473) quo interdicitur lectio seu interprotatio nominativa. » (Copie du xvie siècle.)

Fol. 487. « Que determinaturi habent jurare procu raton. » (xvii0 siècle.)

Miniatures aux fol. 4, 63, 84, 443, 437 et 482.

On lit, sur le premier feuillet préliminaire : « S ta tu ta Academiae Parisiensis, simul et gentis Normanicae in eadem Academia. » — Et au verso : « Dominicus Franciscus Caletensis. t

On lit, sur le second feuillet préliminaire : « Commenta ri us seu regestum continens staluta, décréta et ordinationes générales almae Universitatis Parisiensis neenon privata statuta, venerandae nalionis Normanicae in dicta Universitate, in gratiam eorum qui docuerunt per septem annos. Excerptum fuit hoc caput LIV ex reformatione Universitatis Parisiensis, ut plures invitentur ad docendum magistri Artium qui, per septennium continuum sine intermissione et citra fraudem, in celebri collegio publiée docuerunt, praeferantur omnibus graduatis in jure nomi nationis, exceptas magistris in theologia; anno 4604, habita fuit ista reformatio. »

On lit, sur le septième feuillet préliminaire : « Liber iste venerandus statutorum veterum nationis Normannorum sic in inlegrum restitutus est cura magistri Joannis ab Altatibus, qui dictus fuit artista et alumnus Harcurianus, 25 septembris 4698. » Suivent les dates de réception de Jean des Authieux aux divers grades et fonctions universitaires.

Fol. 57-62. Notes relatives aux procureurs du collège, date de leur institution, de leur mort. — Arrêt du Parlement de Paris, du 46 décembre 4617, relatif au collège. — « Praetoris seu propraeloris Parisiensis, de loco ubi venerandae nostrae nationis Normanicae rationes reddendae sint quaestori, edictum sîve judicium. » Sentence du Prévôt de Paris, du 45 mai 4648. — Acte royal, daté de Paris. 48 mars 4367, relatif aux privilèges du collège.

Fol. 80. « Privilège de franchises pour toutes provisions. » Acte royal, daté de Vincennes, 26 septembre 4 369. — Notes relatives aux procureurs.

Fol. 440. Notes relatives aux procureurs et à la réintégration

de l'Université en la possession du petit Préaux-Clercs (1622). — « Cathalogi nuntiorum. »

Fol. 128, 150, 180, 188-191. Notes sur les procureurs.

Fol. 152. Arrêt dn Parlement de Paris, du 7 septembre 1618.

Fol. 192-200. Copie des tables des fol. 153-157 v°.

{Bulletin de VHistoire de Paris, juillet-août 1889.)

1309-1421. VIDIMUS du roi Henri V d'Angleterre relatant les lettres patentes accordées par Philippe le Bel, en 1309 et 1312, à Robert d'Harcourt au sujet de la fondation du collège d'Harcourt.

[Document inédit. Voir chapitre II, p. 63, et chapitre III, p. 121.)

Henricu8 Dei Rex gratia Angliae haeres, et Regens regni Francia?, et Dominus Hiberniae, omnibus ad quos présentes litterae pervcnerint, salutem: inspeximus quasdam litteras patentes Philippiquondam Francorum Régis progcnitoris nostri in hœc verba :

1309. — « Philippus Dei gratia Francorum rex, notum fa ci m us universis tam praesentibusquam fuluris quod cum di le et us et fidelis noster Dominus Guillclmus Histelle, miles, ex dono sibi facto a nobis haberet et perciperet in thesauro nostro Parisiensi, percipere et habere deberet perpetuo certis lerminis ducentas libras Parisien ses annui et perpetui redditus, et eidem militi postinodum concesserimus de gratia speciali quod ipse dictas ducentas libras annui redditus personis ecclesiasticis, aut rcligiosis, aut aliis personis, locis posset vendere, dare, concederc, aut alio quovis juslo lilulo transferre perpetuo quodeumque personae Ecclesiasticae, aut alia pia loca hujusmodi quibus idem Dominus dictas ducentas libras annui redditus vende ret, daret, concederet, aut transferret ipsas ducentas libras annui redditus, haberent, possiderent, (encrent, et perciperent perpetuo, paciticc, et quiète absque coaclione vendendi, vel extra ma nu m su a m ponendi, et absque praestalione fiuancia* cujuscumque, prout in duobus paribus liltcrarum indcconfcctarum sigillo nostro in cera viridi sigillatarum quas pênes nos cancellatas fecimus rctineri hœc plenius continenlur, et idem Dominus Guillclmus Histelle dictas ducentas libras annui redditus vendiderit, concesscrit, et quittaverit perpetuo pro certo pretio sibi solulo, dilecto et fideli nostro Roberto Episcopo Constanlicnsi executori Testamenti scu uliimae volunlatis defuncti Magislri Radulphi de Haricuria quondam fratris sui Canon ici Parisiensis nomine executorio pro scholaritms fundandis et statuendis Parisiis perpetuo, aut pro ipso reddilu in alios pios usus, et opéra cbarilalis committendo, prout idem Episcopus voluil, proul in liiteris supra venditione hujusmodi coniectis sigillo pra?positurae Parisiensis una cum

sigillo dicti mllitis sigillatis, haec plenius inter alias exprimuntur. Nos venditionem, concessionem, et quittationem hujusmodi ratas habentes, et gratas laudantes, approbantes, et tenore praesentium confirmantes, volumus et concedimus et ut noster Thésaurus Parisiensis exoneretur quod idem Episcopus noinine executorio praedicto dicti Scholares postquam fundati et statuti fuerunt, aut alii in quos praepositus Episcopus dictas ducentas libras annui et perpetui redditus pro propriis usibus et ope ri bus charitatis transtulerit, dictum annuum redditum annis singulis duobus terminis quibus consuetum est teneri scacaria llothomagensis, medietalem dicti redditus quolibet termino, primo termino tempore quo post Pascha consuetum est teneri scacaria inclioante, et secundo termino tempore quo post festum beati Michaelis Archangeli teneri Rothomagense scacarium consuetum super juribus, redditibus, exitibus, proventibus, emolumentis, et obventionibus universis praepositurae nostrae Cadomensis per manum praepositi Cadomensis seu receptoris nos tri cjusdem praepositurae, habeant, percipiant, possideant, et teneant pacifice et quiète sine coactione vendendi, vel extra manum suam ponendi, et absque praestatione financiae cujuscnmque praeposito Gadomensi et receptori praedicto qui su ut, et erunt pro tempore dantes praesenlibus immandantes, ut dictas ducentas libras annui redditus super juribus, emolumentis, redditibus, proventibus, exitibus, et obventionibus universis praedictis terminis supradictis eidem Episcopo dictis scholaribus postquam fundati, aut statuti fuerint, aut akios quibus idem Episcopus nomine executorio praedicto ordinaverit, aut suo cerio mandato sub paena quinque solidorum Turonensium nomine interesse sumptuum et expensarum pro qualibet die qua cessaverunl requisiti in solutione dicti redditus post quindecim (lies lapsis dictis terminis absque difûcultate qualibet, et alterius expectatione mandali persolvant, mandantes nihilominus per praesentes Ballivo Gadomensi moderno, et qui erit pro tempore ut dictos praepositum, et receptorem ad dictum redditum annis singulis terminis praedictis solvendum, et ad dictos quinque solidorum Turonensium nomine paenae sumptuum jurium omnium, et expensarum pro qualibet die qua cessaverunt requisiti in solutione dicti annui redditus post quindecim dies lapsis dictis terminis, ut superius est expressum solvendos compellat absque difûcultate quacumque et alterius expectatione mandati, ad quam paenam si forsan committatur solvendum praepositum Cadomensem qui dictam praeposituram tenebil ad firmam dumtaxat. Non illum tamen qui dictam praeposituram in custodia tenet, a nobis tenere volumus, et compelli, quod ut ratum, et stabile perseveret praesentibus litteris nostrum fecimus apponi sigillum, salvo in aliis jure nostro, et in omnibus alieno. Aclum apud sanctum Audoenium prope sanctum Dionysium, anno Domini miliesimo trecentesimo nono, mense Aprili*. »

Page 1