La Bibliothèque Casanate
Nous n'ajouterons qu’un mot au sujet de la fameuse bibliothèque de la Casanate, diverse d’ailleurs de la bibliothèque du couvent, et maintenant enlevée aux Dominicains.
Elle compte plus de 205,000 volumes, relatifs surtout à la doctrine, à l’histoire et à l’art religieux, et 4000 manuscrits.
C'est la plus grande de Rome après celle du Vatican.
1 Les voici dans leur texte:
Vixirnus unanimes, disjuncti funere, rursus Incipimus vita nobiliore frui.
Et querimur mortale genus post fata superstes:
Vivit nos qui astris addidit unus amor:
Sic quoque perficitur flammis non laeditur aurum ;
Et phoenix lethi nescia laeta périt.
2 Son épitaphe redit ses titres : Virgilio Rosario Spoletano j S . R. E. pbro card. summi pontificis | perpetuo vicario | Flavius Ros. patruo opt. pos. | Vixit ann. LX. Obiit X | kl. junii MDLIX.
L’Eglise de la Minerve
Le premier bienfaiteur et fondateur de la bibliothèque fut G-ianbattista Castellani, appelé encore Griovan-Maria delle Carcare, du nom d’une localité dans le pays de Grênes.
Il fut en son temps premier médecin du pape Grégoire XV. Dans son testament, en 1655, il laissa la somme considérable de 12,000 écus d’or et plusieurs milliers de volumes, pour la création d’une bibliothèque, et il voulut que celle-ci fût confiée aux Dominicains, qui devraient la laisser ouverte au public, et fournir un bibliothécaire et des frères convers pour le service h
1 Une inscription rappelait ce fait dans l’escalier qui conduisait à la Casanate: Aemula liberalitatis et beneficentiae \ contentione \ Joannes M. Castellana \ legatis duodecim aureorum mïllibus \ amplissimi aedificii fundamenta \ posait \ religiosa Praedicatorum familia \ Divae Marine super Minervam \ suis ac piorurn impendiis \ in hune formant extruxit | Hieronymus cardinalis Casanate \ lectissima librorum supellectili | mentent aedibus addidit.
Nous croyons devoir reproduire ici quelques inscriptions relatives à l’histoire de la célèbre bibliothèque, parce qu’en nos temps de lumière, elles sont exposées grandement à disparaître.
Sur le socle de la statue on grava cette inscription : Hierotujmo S. R. E. Card. Casanate \ moecennti optimo \ literarum parenti ac patrono | munificentissimo \ quod | instituto Divi Thomae gymnasio | arcem sapientiae super Minervam \ erexerit \ Bibliothecam \ sacrum totius eruditionis cathedras | dotarit | senos variarum gentium theologos | in Apostolicae Sedis obseguium \ Romani asciverit \ Praedicatorum Ordo \ suprema liberalitate auctus \ perenne grati animi monumentum | anno MDCCVI1I.
Une seconde inscription se lisait dans l’escalier qui conduit à la bibliothèque et indiquait le but de la fondation : lnnocentio XII Pont. Max. | Hieronymus Casanate N eapolitanus | S. R. E. presb. card. et Bibliothecarius | literarum imperium aucturus \ Bibliothecam j Romanae magnitudini parem | in aede Minervae \ rem publicam fecit \ athenaeurn \ romanis urcibus addidit \ ut quae religione ac fide \ cunctis late gentibus imperat | sacrorum domina | literarum etiam gloria | triumpharet | Anno MDCC.
Une troisième inscription, qui se lisait dans le vestibule, en face à la porte d’entrée, indiquait le caractère de la fondation: Hieronymus S. R. E. cardinalis \ Casanate \ quo certior dicatae Bibliothecae | fructus constet | midis tôt ingeniorum oraculis \ addidit Thomae vocern \ Summam Angelicam \ omnigenae literaturae \ tôt veterum monumentis diffusae \ compendium \ in hoc sapientiae sacrario \ expositam