ET LA
cam peiiitae iejies ac dacreta, et maxime RomanorumPontillcum sollicî tudo quotiJiana, pênes qiios, beati Potri Apostolorum Principis in prtmatu succesaores, el jus et ofllciam csl docendi et conârmandi fratres in lide.— Quoniam varo, ApDStolo monente.pei" philosophiamel inanem fuUaciam(,l) Cliri9tifldeltuia mentes decipi soient, et lilei siaceritas in tiomiaibus corrQmpi, idcircosiipremi Ecclesiae muneris sui perpétue esse duxemnt etiam veri nominis scientiam totia viribua provehere, simulque singnlari vigilantiaproviiere, ut adfîdsi catbolicae normam ubîqus traderentur humanaedisciplitiae ozones, praesertim vero phiiosophia, a qua mmirnm magna ex parte pendet ceterarum gcientiaram recta ratio. Id ipsum et nos inter cetera breïiter monuimua, Venerabiles Fratres, cum prJmum Vos Omnes per Litteras Eneyclicas allocuti sumus, sed modo reisravitate, et tempomm conditione compellimur ruraus Vobiscum agarede inounda phi- 1 oso p bi coru m studio rara ratione, quaeetbono ftJei apte respondeat, et ipsi humanarnm scientiarum digititati sit consentanea.
Si quisiD acerbitatumnoatrorum temporumanimumintendat, oarunsqas repum rationem, quae publiée et privatiingeruniur, cogilatione coraplectatur, Is profecto comperiet, fecundam malorum causam, cum eorum quaa premunt, tum eorum quae pertimescimus, in eo conaiatere, quod prara de divinis bumanisque rébus scita, e scbolis philosopborum jampridem profecta, in omnes civitatîs ordinesirrepserint, commuDiplurimorumcuffragiorecepta. Cum enim insitum bomini naturasit, utin agendorationeia ducem sei^uatur, si quid intelljgentia peccat, in id et voluntas facile labitur: alque itacontingit, ut pravitaaopinionum, quarum est inintelligentia sedea, in humanaa actiones influât, easquepervertat. Ex adverse, si sana mena liominum fuerit, et solidis veriaque principiis lirmiter insistât, tum vero in publicum privatumquecommodumplurima bénéficia progignet. — Equidem non tantum bumanae pbilosophiae vim et aut^toritateiB iribuimUK, oi cunclia omnino erroribus pioputsandia, vet evellendia parem. essejudicemus ; sicut enim, cum primum est religio christiana constiLat^. per admirabile fldei iaraen non pertuatibitibus humanae sapieniîae verbis, diffusum, sed in ostensione spiritus et virtutis (2) ; orbi terrarum cou-. tigit ut primaevae dignitati restitueretur ; ita etiam in |)raeseos ab orantpotenti potisainaum virtute et auxilio Del expectandum est, ut luortalium mentea, sublalis errorum tenebris, i-esipiacant.
Sed itequespernenda, necpnstliabenda aunt natnralia adjumenta, quae divinae aapientiae beneiicio fortitersuavitcrque omnia disponenlis, liominum generi suppetunt: quibua in adjumentis rectum pbiloaopbiae uani constat esae pi-aecipuum. Non enim frusta rationia lumen hunianae meiij Deus inaerult; et tantiim abeat, ut superaddita lidei lux intelligentia vi lutem extinguat amimminuat, utpotius perfleiat, auctisque viribua, hal lem ad majora reddat. — Igiturpoatulat ipsiua divinaeProvidentiaeratii ut in revocandia ad fldem etadsalulem populis eliatnab bumana scieal praesidium quaeratur; quam industriam, probabilem ac sapientem, more positatu fuiase praeclarissimorum Ecclesiae Patrum, antiquitat^ monumenta lestaiitup. llli acilicel neque paucas, nequea tenues ralioni partesdareconsueverunt, quas omnes perbrevlter complexusest magnni
mas.huic scientiae Iribuens... illud quo fides saluberrima... gigni~ % nutrilur, defenditur, roboratur (1).
! Ac primo quidem pliilosophia, si rite a sapientibus usurpetur, îter ad ^6Pam flJem quodammodo sternere et munire valet, siioromque alumnornm animos ad revelationem aascipiendam eonvenienter praeparare : quamobrem a veteribus modo praevia ad christianam /idem insliiulio (2), modo christianisml praeludium et auxilium (3), modo ad Eoangelium, paedagogus (4) non immerito appellata est.
St Baoe benignissimua Deus, in oo qnod pertinet ad rea divjnas, non eaa
tantum veritates lumine fldei patefecit, quibus attîngeadis impar humana
intslligeotia est, aed nonnullas etiani manifesta vit, rationi non omnino
impervias, ut scilicet, accedecte Dei aiictoritate, statim et sine aliqua
erroria admixtione omnibus innoteseerent. Ex quo factum est, ut quaedam
Tera, quae vel divinitus ad credendum proponuntur, vel cum doctrina
^fljlei arctia quibusdam vinculis colliganlur, ipsi ethnicorum sapientes,
^Boitarali tantum ratioao praelucente, cognoverint, aptisqae argumentis
^Hpmoastraverint ac vindicaverint.
^HF ■ Invisibilia enim ipsius », ut Apostolus inquit, - a creatiira mundi per
^^% ea, quae facta suât, inlellecta coDspiciuntui', sempiterna quoque ejus
- virtuaet divinitas (5); et gentes quae legem non habent.,. ostendunt
• nihilominus opus legis scriptum in cordibus suis (G). " Haec autem vera,
vel ipaiaetlinicorum sapientibus esplorata, vehementer est opportunum
in revelatae docti-inae commodum utilitatemque conveitere, ut reipaa
ostendatur. humanam quoquB sapientiam, atque ipaum adversariorum
testimonium lidei christianae suffragari. Quam, agendi ratioaem, non
recena introductam, sed vclerem esae constat, et sanctis Ecclesiae Patribus
Kiepe usitatam.
Quinetiam venerabilea iijtireiigioaarum traditiouum testes et custodes
Kiiormam quamdani ejua rt\ et prope liguram agnoscunt in Hebraeorum
ïï&cto,qui AEgypto escessuri, del'erre aecum jussi sont argectea atque aurea
vAEgyptiorum vaaa cum veatibus pretiosis, ut scilicet, mutato repente usu.
tyeligioni veri Numinis ea siipellex dedicaretur, quae prius ignominiosis
^fitibus et auperstitioni inservierat. Gregoiius Neocaesaiiensia (7) laudat
BÎOriKeiiem boc nomine, quod ptura ex ethnicorum placitis ingeoiose decerpta,
■j)uaEi erepta hostibus tela, in patrocinium cliristianae sapientiae et
Mmiciem superstitionis Eingulari desteritate retorserit.
Et parem dispuîandi morem cum Gregorius Nazienzenus (8), tum Gre-
'wriua Nyssenus (9) in Basilio Magno et jaudant et probant; Hieronymus
o magnopere commendat in Quadrato Apostolorumdiscipulo, in Aristide,
tl Jaatino, in Ifenaeo, aliisque permultis (10). Augustinua autem, « Nonne
H) Du Tria. lib. XIV, l^ 1.
^ Clem. Alex. Stroni. lib. I, c. II! ! I. V[!, i-. il.
)) Orlg. ad Greg. Thaum.
Ctem. Alex. Slrom., lib. -1. c. ">.
^) [b.II. U,13.
[) Oral, panée. Bd Origrn.
)) \il. Moya. , ~
n Carm. 1. lainl». :t.
)) Epiït. m BlaEn.
- aspicimus, inquit, quanto auro et argento et veste Buffarcinatoa exierit » de AEgypto Cyprianas, doctor suavissimus et martyr beatissiraus ? quanto >• I.actantius? quaiito Victorinua, Optatus, HilariQsî ut de vivis taceam,
- quanto innumerabileaGraeei (1)1 » Quod siveronaturalia ratio opimam hanc doctrinae segetem prius fudit, quam Chriali virtute fecundaretur, raultouberiorem certe progignet, poateaquam Salvfitoris gratia nativaa liumanaa mentis facultatesinataaravit et auxit.—Ecqiiis au temnonTiJeat, iter planum et facile per hujusmodi pliilosopbandi gênas ad fldem aperirii
Non bis tamen limitibus utilisas oirciimacribitiir, qnae ex illo philoeopbandi instituto dimanat. Et rêvera divinae sapientiae eloquils gravitar reprehenditnreorumbominumstaltitia, qui " debia quae videntur bon», " non poterunt intelligere Eum qui est; neque, operibus attendantes, " agnovei'unt quisesset artlTex » (2). Igitur primo loco magnus liio et praeclarus ex humana ratione ft-uctus capitur, quod illa Deam demonstret: « a magnitndîne enim speciet et creatiirae cognoacibilitOT " poterit Creator horum vjderi - (3). — Deinde Deum ostendit omnium perrectionum cumule sJngulariter escellere, inlinita in primis saiiiânlia, quamnullausquamrealatere, etsiimma jiistilia, quam pravus aunquam vincere posait affectua, ideoque Deum non solum veracem esse, s&d ipsam etiam veritatem falli et faîlere neseiara. Ex quo consequi perspicuam est, ut humana ratio plenissimam verbo Dei fldem atque auctoritatem conciliet
Simili modo ratio déclarât, avangeticam doctrinam mirabilibus quibnsdam aignis, tamquam certis certae veritatia arj^umenlia, vel ab ipsa origioe ■ emicuisse : atque ideo omnes, qui.Evangelio fldem aiijungunt, non temen ailjuiigere, tamquam doctaa fabulas secutoa {i), sed rationabili proraùs obaaquio intelligentiam et judicium auum divinae subjicere auctoritati. Illud autem non minoris pretii esae iotelligitur, quod ratio in perapicao ponat, Ecclaaiam a Cbriato institutam (ut statuit Vaticana Synodus) ■ ob ■> suamadmirabilempropagationem,eximiamsaactiCatem et iaexhaustam » in omnibus locia fecunditatem, ob catliolicamunitatem, iovictamquest»- ■• bilitatem, magnum quoddam et perpetuum esse motivum credibilitatis, •• et divinae suae legationis testimonium irrefragabile (5) •■
Solidissimis itapositis fundamentis, perpetuus et multiplex adbuc reqniritur pbiloaophiae usus, ut sacra Tbeologia natnram, babitum, ingeniuinqueverae scientiae suscipiat atque induat. la hac enim nobilissima disch| plinarum magnopcre necesae eat, ut multae ac diversae caelestium do^ trinarum partes in UQum veluti corpua colllgantur, ut suis quaeque looïf' convenienter dispositae, et ex propriia principiia derivatae apto inter b4 nexu cobaereant ; demumut omnesetsingulae Buia iisque Invictia argth mentis confirmentur. — Nec silentio praetereunda, aut minimi faciendt' est accuratior illa atque uberior rerum quae creduntur cognitio, et ipso* rumfidei mysteriorum, quoad fleripotest, aliquanto lucidior intelligentîa, quam AuguatiDus aliique Patres et laudarunt et assequi ataduerunt, quant-
11) De Docir. Chrisl.. 1, II. c. 40.
.'« Sap. Xlll, 1.
(3) Sap. Xlll. .1.
|4) tl. Pel. 1. 1t>.
(Si Cooii. dogiD. dcFld, i:aUiDl.,c.
qaeipaa Vaticana Synodua (i) frnctuosissimam esse decrevit. Eam siqui-
idemcognitionsmatintelligentiamplenius et facilius carte illiconsequuntur,
CHin integritate vitae fldeique studio ingenium conjungunt philoso-
is diaciplinis exiiolitum, praeserlim cum eadem Synodus Vaticana, do-
ceat, ejusmodi sacrofuin dogmatura intelligentiatn - tiim ex eorum, quae
naturaliteroognoscuntur, anaîogia ; tnm e mysteriorum ipsorutn nexa
inter se et cum fine bominis nltimo - peti opoi-tere (2).
Postremo hoc quoque ad disciplinas philosùphicas pertioet, veritates divi-
(Itna traditasreligiose tueri,et iia qui oppugnare audeantresistere.Quamad
"sm, magna est philosophiae laus, quod fldei propugnaculum ac veluti lir-
" gionisniunimentumliabeatiir.-Eatquidem,-.sieutCleraen8Alexan-
■drimns testatiir, - per se perfecta et nullius indigna Servatoris doctrina,
cum ait Dei virtus et sapientia. Accedens autem graeea philosophia Teri-
tatem non facit potentiorem ; sed eum débiles eflîciat sophislarum ad-
versua eam argumentation os fit propuiaet dolosas adversua veritatem in-
Bidlas, dicta est vineae aptasepea et valin8(3). » Profeoto sicut inimici
i<iatholici nominia, adversus religionett» pugnaturi, ballicoa apparatus ple-
ruraque a pliilosophica raiione miitoantur, ita divinarumscientiarura defen-
BOPeaplurae philosophiae penudeproainnt, qiiibus revelata dogmata va-
leant propugnare. Neque mediocritcr in eo triumpha.re fldes chiistiana
censenda est, quod adversariorum arraa, humanae rationia artibus ad no-
cendura compavata, humana tpsa l'atio potenter expediteque repellat,
Quamspeciempeligiosicartaminiaab ipsogentium tpostolo usurpatam commémorât S. Hieronymus soribetia ad Magnum : - Ductor ehristiani exercitus Pauius et orator invictus, pro Chiisto cansam agena, etiam inscriptionen fortuitam arto torquet in arguraentura Sdei : liedicerat enim a vero David estorqnerede raanibus liostium gladium, et Goliath Buperhiasimi caput proprio mucrone trancare •(*). Atque ipsa Eeclesia ■istud a philosophia prausidium chriatianos doctares petere non tantum suadet,aed etiam jubet. Eienim Concilium Latei-anense V, poateaquam constituit, " omnem aasertionem veritati illnininatae fldei contrariam omniiio ■• falnam esse, eo quod vernm vero minime eontradicàt - (5), philosophiae doctoribus praecipit, ut ia dolosis ai'gumeutis dissolvendis studiose versentur; siquidem, nt Augustinus testatur, » ai ratio contra divinarum » Scriptnrarum auctoritatem redditur, quamlibet acula sit, lallit veri - slmilitudine ; nana vera esse non poteat (6]. »
Verum ut pretiosis hisce, quos memoravimus, affererendis fpuetibus par philosophia inveniatur, omnino oportet, ut ab eo tramite nunquam deflectat, quem et veneranda Patrum antiquitaa ingressa est, et Vaticana synodus solemni auctoritatis suffragio comprobavit. Scilicet cum plane compertura Bit plui'imas es ordine supernatupali veritatea esse aecipieDdas, qnae cujualibet iugenii longe vincunt acumen, ratio humana, propriae inflrmitatis conacia, majora se afl'ectare ne audeat, neque eaadem veritatea negare, neve propriavirîutemetiri, neu pro lubitu interpretari ; sed eaa
(1) Consl. clL, c. ■',,
t% Ib., ibid.
ISi Slrom. lib. I,c. ao.
ii-] Epist. id Magn.
151 Bulla Apostulici regiminis,
IBI Episl. UT (al. 7) aJ Marcellin,,
potins plena atque humili li(!e snscipiat, et aummi hoaoï'is loco tiabéi
quod Eibi liceat, in morera ancillae et pedisequae, famulai'i cœlestibu* . doctriùia, easque aJiqua ratioae, Dei beneflcio attingere. — In iia aatem doctrinarum capitibus, quae percipere humana intelligenlia naturaliter potest, aequum plane est. sua metboJo, suisque principiis et argumentia uti philosopbiam : non ila tamen, ut auctoritati divinae sese audaoter subtrahere videatur. Imo, cum constet, ea quae revelatione innoteseant, certa veritate pollere, et quae lidei adversantur paiiter cum recta rationa pupnare, noveiit philosophas catholious se tidei Bimul et rationis jura, violaturum siconcluaionem aliquam amplectatur, quain revelatae doctrinae repugnare intellexerit.
Novimus profecto non déesse, qui facuitatesliumanae naturae plus nimio extollentes.contendutit, homiuis intell Igentiam, ubi semel divinae auctoritati subjiciatur, enativadignitate escidere, et quodam quasi servitatis jugodemissampluriamm retardari atque impederiquominus ad veritatia excellentiaeque fastigium progrediatur. — Sed liaee plena eiToris et fallaciaesunt; eoque tandem spectant, ut homines, summa cum staltitia, nec sinecrimine ingrati animi, sublimiorea veritates répudient, et divinum. beneflciuna lidei, ex qua omnium bonorum fontes etiam in civilem societatem fluxere, eponte rejiciant. Etenira cum bumaaa mens, certis iinibua, iisque salis angustis, conclusa tencatur, pluribus erracibus et multaram rerum iguoraiioni est obnoxia. Contra lides cliristiana, cum Dei auctorilate nitatup, cei'tisflima est Yeritatis magistra ; quani qui sequitur, neque errorum laqueis irretitur, neque iacertarum opicionum fluctibua agitatur. Quapi'optei- qui pbîlosopbiae studium cum obsequio âdei cbrislianae conjungunt, ii optime philosopliantur ; quaudoquidem difinarum veritatuia splendor, animo exceptus, ipsam juvat intelligentiam ; cui non modo nihil de dignitate detrabit, sed nobititatis, acuminis, flrmitatis plurimum addit.
Cum vero iiigenii aciem intendunt in refellendia sententiis, quae fldei répugnant, et in probandis quaecum fldecobaerent, digne ac perutiliter rat ionem exercent ; in illis enim prioribus, causas erroris deprebendunt, etarguiaentorum, quibus ipsae fulciuntui', vitium dignoscunt ; in bis autem posteriori bus, rationum momentis potiuntur, quibus solide demonstrentur et cuilibet pi'udenti persuadeantur. Hac vero Industria et exei'citatione augeri mentis opes et explicari lacultates qui neget, ille veri falsiquç discrimen nihil conducere ad profectum ingenii, absurdecontendatnecesse est. Merito igitur Vatioana Synodus praeclara bénéficia, quae per fldem rat ioni praestantur, liis verbis commémorât : ■ Fidcs rationem ab erroribug - libérât ac tuetur, eamque multiplici cogaitione instruit (I}. - Atque idcircD bomini, si saperet. non culpanda fides, veluti rationi et naturalibug veritatibus inimica, sed dignae potiua Deo grates essent habendae, vehomenterque laetandum, quod, inter multas ignorantiae causas, et in mediis eiTorumiluctibus.sibi lides sanctissima illuxerit quae, quasi sidusamiciim, citra omnem errandi formidinem portum veritatis commonstrat.
Quod ai, Venerabiles Fratres, ad historiam philosophiae respiciati^ cuncta, Quaepaulo antediximus, re ipsa comprobari intelligetis. Et sans pliilosophorum veterum, qui fldei beneliciocaruerunt, etiam qui habebantur sapientissimi, in pluribus deterrime errarunt. Mostis onim, iatef'^
(4) Cooet. diiginal. île Fide uthol.. c, 4.
lonQulIa vera, quam saepe (ai^a et absona, quam multa incerla et diibia Tadiderintde vera divinitatis rations, de prima reriim origine, de miindi jDhernatione, de divina fiitarorum cognitione, do tnalorura causa et prin- Jàpio, de ultimo fine hominis aeternaque beatitiidine, de virtutibua et vitiia, liliisque doctrinis, quarum vera eertaque notitia nibil magis est homiaum
r generi necessnrium. — Contra vero primi Ec^IeMiae Patres et Doctores, qui
' flatis intellexerant, es divinae voluntatis consillo, restitutorem liamanae etiam scientiae esse Christura, qui Deivirtus estDeiquesapientia(l], et-* in qnoaantomnea tbeeaurisapientiaeet scientiae absconditi (2) -, veteruni gapientumlibrosinTestigandoB.eorumquesententiascum révélât ia doctrinis conferenâas suscepere : prudentique deleotu quae in iliis vere dicta et
^mpientercogitataoccuiTereut, amplexi sunt,ceteria omnibus velemenda- ~'8 velrejectis. Jam providlssimas Deus, sicut ad Eeclesiae defensionera Martyres fortissimos, magnae animae prodiges, contra tyratinorum saevi- Éem exdtavit, itaphilosoptiisfalsinommis aut haoreticis vtroa sapientia Btaximos objecit, qui revelatarum ventatum thesaurum etiam rationis lumanae praesidio tuerentur. Itaque ab ipsis Ecclesiae primordiia, catboa doctrina eos nacta est adversarios muJto infenaisstmos, qui chnstiano-
^Tum dogmata et instituta irridentes, ponebant plurea esse deos, raundi materiam principio causaque caruisse, rerumque cursum caeca quadam vi et fatali contineri neceasitate, non divinae provtdentiae consilio administrari. Jamvero cum bia inaanientis doctrinae magistris mature congressi Bunt sapientea viri quos Apologetas nominamus, qui, tlde praeeunte, ab liumana quoqne aapientia argumenta aumpserunt, quibua constituèrent, unum Deum. omni perfecticmum génère praestantisaimum esse colendum ; res omnes e nihilo omnipoteuti virtute productaa, illius aapientia vigere,
L lingulasque ad proprioa Unes dirigi ac moven
Principem inter illos sibi Jocum vindicat S. Jttstinus mailj r, qui poataa-
Iquamceleberrimas Graecorum Academias, quasi experiendo, lustrasset.
Bplenoque ore nonnisi ex revelatis doctrinis, ul liera ipae latetur, veritatera
^auriri posse pervidisset, illas toto animi ardoPe complesus, calqmaiia gjargavit, pene's Roraanorum Iraperatores aeriter copioseque défendit, et
Ison pauca graecomm pbilosopborum dicta cum eis composait. QuoJ et
uauadralus et Aristides, Eermias et Athenagoras per illud lempua egregie ■
praestitepunt. — Neque minorem in eadem causa gloriam atSaptos est
tjtenaeus, martyr invictus, Eccle'siae Lugdununsis Pontifex: qui cum
Irenne refutaret perversas orienlaliura opinionea, Gnosticorum opéra per
' flnes romani imperii disseminatas, - origiaea liaereseon singularom (auc-
tore Hieronymo) et ex quibus philosopliorum fontibus eraanarini
expiioavit (3). " — iSemo autem non novit ClementU Aîexandnni diaputationes, quaa idem Hieronymus sic , honoris causa, commémorât; - Quid
~ nillisindoctum? imoquiil non de média pliilosophin est (4) în Multa ipse Knidem incredibili Yarietate disseruit ad condendam pliiloaoptiiae liisto- Ham, ad artem dialeoticam rite esercendam ad concordiam rationis cum ^deconciliandamutilissima.— Hunc8ecutusOi^«nes,scbolaeAlexandi'ina0
(1) 1, Cor., as.
&; Cttlnss. J1.:l.
i3' KpJsl. ad ^[lIKTl.
,*: L(i,:u vil.
magisterio insigois, graecoram et orientalium doctrinis eraditisshaAij Iterplui'a eadeiiique laborîosa ediiliC volumioa, ilivinia litteris explaDandis/ sacrJsque dogmatibus illiistrandis mirabiliter opportuoa ; quae licet erroribiia, aaltem ut annc extant, omniDO non vacent, magnam tamen complectunturvirnssatentiaruiD, qalbusnaturalâsveritateaet namero et flt'mitata augentnr. ,
l^ugnat cum haeretieis TertulUanits auotoritate sacrarum Litterarum ; cumphilosophia, mutato armorum génère, philosophice ; ùoa auteni tam acuteet eruditeconiincit, ut iisdem palaiu lldcnterque objiciat : ■> Neqtie <■ de Bcieatia, neque de disciplina, ut putatis, aequamur (1). >• -^- Amabius etiara, Tolgatia adversus gentiles îibris, et Lactantit/s di?inis praesertitn InstitatiODibus, pari eloqnent.îa et robare dogmata ac praeceptacathalicae sapientiae persuadere tiaminibns strenue nituntur, non sic philoBophiam evertentes, ut Academîci soient (2), sed partimsuiâ armia, partim vero ex philoaophorum inter se concertations sumptis eo9 revincentes (3). — Quae auteni de anima humana, de divinis attributis, aliisque masimi momenti quaeationibua magnua Alhanasius et Chrysoitomus oratorum princeps, sci'iptareliquerunt, ita, omnium jadicio, eicellunt, ut prope nihtl adillorumaabtiliCatemet copiam addi posae videatur. — Et ne singulis l'ecensendis nimii Bimua, aummorum numéro virorum, quorum est mentio faciA,adjungimus£asi7iu»i magnum et utrumque Gregorium, qui, cum Athenis, es domîcilio totiua liumaaitatis, exiisaent pbiiosopbiae omnis apparatualTatiminstructl, quaa sibi quisque doctiinae opea inflammato studio pepererat, eas ad iiaereticos rel^itandoa, inslituendoaque ehristianoa c on verte ru nt.
Sed omnibus veluti palmam praeripuisae visus eat Auguslinus, qui ingenio praepotens, et sacris profaniaque disciplinis ad plénum imbutus, contra omaea suae aetatis errores acerrime dimicavit tide summa, doctrina pari. Quem ille philosoptiiae locum non attigit ; imo rero quem non diligentissime inveatigavit, sive cum altissima fidei mysteria et lidelibus aperil'et, et contra adversariorum Tesanoa impetua defenderet; aive cum Academicorum aut Manictiaeorum commentis deletîa, tiumanae scientiae fundamenta et Armitudinem in tuto coilocavit, aut malorum, quibua premuntur liominea, ratlonem et origiuem et causas est persecntusf Quanta de Angelis, de anima, de mente Iiumana, de voluntate et libero arbitrio, de religions et de beata vita, de tempore et aeternitate, de ipsa quoque mutabilium corporum natura subtilissime diaputavit? — Post id lempus per Orientem Joannes Damascenus, Basilii et Gregorii Nazianzeni Testigia ingreasua, per Occidentem vero Boétius et Anselmus, Auguatini doctrinas profesai, patrimonium philosopbiae plui-imum locuplelarunt. 'i
Exinde mediae aetatia Doctorea, quoa Scholasticos vacant, magnae molis opus aggresai sunt, nimirum segetes doctrinae fecuudas et uberes, amplis- ' simis banctorum Fatrum voluminibus diflusaa, diligeoter congerere, coagegtasque uno velut loco condere, in posterorum usum et commoditatem, ' — Quae autem acholaaticae disciplinae ait origo indoles et excellentla," I juvatbic, Venerabilea Fraires, verbis sapientissimi viri, ppaedeceasgrit '
ll) ApolDgel. fi. M.
(3) InsUl. Vil, c. 7.
i3; D« Opir, Dei, c. 21.
Nostris, SixU V. fusius aperire : - Divino lllius munere, qui boIus dat >- sjùritumscient.iae et sapientiae et intellect» s, qiiique Eccleaiara snam
• per saeculorum oetates, prout opiis esl, novia beueficiia auget, novis
- praesidiis inatPUit, inventa est a majoribus nostria sapientissimis Tiris,
■ Theolosia scliolastica, quaiii duopolissimum gloriosi Doctores, angelicuà » S. Thoraad et serapliicus S, Bonaventura, clarisairai hujua facultatia
- professores excellents iriKenio, aasiduo studio, magnia laboribus et
- vigiiiisexcolueruntatqueornariint.eaniqueoptimedispositaiii, multisque !■ modia praeclare euplicatamposteria traJiderunt. Et hiijiis qiiidem tam
■ salutar'is'scientiae cognitio et exercUatio, quae ab Dbej'rijtîs divrtiarum
■ Liiteiarura, summorum PontiHoum. saactorum Patrum et Conciiioruln n fontibus dimanat.seibper cens maximum Ecclesiae adjumentom afTerre
• potuit, bivead Scriplufas ipsas vereet sane intelligendas et interpre- " tandas, sive ad Patres securius et utiliiis perlegendoa et euplicandos,
- sive ad varios errores et baeresies detefiendaa et refellendas : bis vero
- noviasimia diebus, quibus jam advenerunt tempora illa periculosaab
- Apostolo deacripta, et hominea blaspliemi, superbi, seiJuctorea proflciunt
- in pe.jus.errantea et alioa in errorem mitlentes, sanao catbolicae fldei » dogmatibus confli'mandis et baereaibus confutandispernecesaariaestd). «i
Quae verba quamvis Theologiam scholasticam dumtaxat complecti videantur, tamen esse quoque de Pbilosopbla ejusque laudibus accipienda porspidtur. Siquidem praeclarae dotea, quae Theologiam scUolastieain liostibua veriiatis l'aciunt tantopere formidolosam, uiroirum, ut idem Pontiiëx addit, - apta illa et iuter se nexa rerum etcausai'uni coliaerentia,
■ illeordoet dispo^ilio tamquam militum in pugnundo instructio, illRS ■idilucidae deliiiitiones et distinctionea, illa argurrentorura flrmitaa et
- acutissimae (ii=putatiouos, quibua lux a tenebria, verum a falao diatin- " guitur, haerelicorura mendaciamultls praestigiia et rallaciia involuta.
• tamquam veste deiracta pateliunt et denudantur (2), ■ praeclare, inquimna, ei mirabiles istae dotea unice a recto nsu repetendae sunt ejua pbilo- Boptaiae, quam magistrî scbolastici, data opéra et sapienti consilro, in diaputationibuB etiamtbeologicia, passim uaurpare conaueverunt. — Praeterea cum illud ait scbolasticorum Tlieologorum proprium ac singulare, ut soientiam humanam ac divinam arctiaaimo inter se vinculo conjunxerint, prol'ecloTheologia, in qua illi exoelluerunt, non erat tantum honoria et commendationia ab opinione Lominum adeptura, si maticam atque imperfectam aut levem philosopliiam adUibuisseut.
Jamvero inier Scholasticos Doctorea, omnium princepa et magiatep loDge eminet Thomas Âqtiinas : qai, uti Cajetanua animadvprtit, veteres H doctores aaci'os quia aumme veneratus est, idée intellectuoi omnium X quodammodo sortitus est (3). i> Iliorum doctrinas, relut diapersi cniuadamcorporis membra, inunum Tliomaa collegit et coagmentavit, miro ordine digessit, et magnis incrementis ita adauxit, ut catbolicae Ecclesiae singulare praesidium et decus Jure meritoque liabeatur. — 111e quiJem
vlngeniodocilisetacer, memoria facilis ettenax, vitae integerriraua, veritaiia uniceamalor,divina bumanaque scientia praedivea, Soli comparatua,
l>DFbem terrarum calore virtuium J'ovit, eldoctrinaeaplendore complevit.
I) Bulla Triumpiiantis, la. io33,
h BuU( cit.
S lnS,3, q. 1t8,a.4, in flneni.
Nulla est pbilosopliiaepai-s.quam non acutesimul et solide pei-tractarit : àa legibus ratiocinandi, de Deo et incorporels substantiis, de homine, aliisqne sensibilibus rébus, de humanis actibus eorumque priiicipiis ita diaputavit, ut io eo neque copiosa quaeBtionura seges, neque apta partiura disposilio, neque optima procedendi ratio, neque principiorom firmitas, aut argumentorum robur, neque dicendi perspicuitaa aut proprietas, neque abstrusa quaeque expiicandi facilitas desideretur.
Illiic etiam accedlt, quod philosophicas conclusiones angelieus Doctor speculatus est in reru^ rationibus et priiicipiis, quae quamlatissime patent, et inflnitarum fere veritatum semina euo velut gremio coricludunt, a poslerioribus magistris opportune terapore et uberrimo cum ftuetu aperienda; Quam pbilosophandi rationem cum in erroribus refutandis pariter adMbuerit, illud a sa ipse impetravit, ui superiorum temporum ei-rores omnei unua debella^it, et ad profligandos, qui perpétua vice in peateroto exoritari sunt, armainviciissima suppeditarit. — Praeterea rationem, ut par est, « llde apprime distinguens, utramque tamen amice consociana,uti'iusquetum juraconservavit, tum dignitati consuluit, ita quidem ut ratio adhumaûom fastigium Thomae penois evecta, jam fere nequeat subliinius asaurgaro; neque Hdf a a ratione fere poasit plura aut validiora adjumeata praoslolsri, quam quae jam est per Thomam consecuta.
Hasob causas, doctissimi ttomines, superioribus praesei-tim aetatiboi, tbeologiae et philosophiae laude prae8tantiasimi,conquisiti8 incredibili Btodio Thomae voluminibus immortaiibus, angelîcae sapientiae ejua sesa non tam excolendos, quam penitua innutriendos tradiderunt. — Omnea propfl conditores et legiferos Ordinuiu religiosorum jussisse constat sodales suoSi docirinis S. Thumae studere et religiosiushaerere.cauto, necui eoFum iflïputie liceat a vestigiis tanti viri vel minimum discedere. Ut DominicanaiH familiam praetereamus, quaesummo boc magistro jurequodamsuo glari»tur, ea lege tener'i Benedictinos, Carmeli tas, Augustinianoa, Societatem JeaOt aliosque sacros Ûrdines complures, statuta Eiiigulomm testantur.
Atqueboc loco magna cum voluptate provolat animus ad celeberriniM lUas, quae olim in Europa floruerunt, Academias et Scbolas, Parisietuon. nempe, Salmantinam, Complutensem, Duacenam, Tolosanam, Lovanieitaem, Patavinam, BonODienaem, Neapoiitanam, Conimbricensem, aliasqne permultas. Quarum Academiai'um nomen aetate quodammo<lo crerisH, rogatasque seotentias, cum graviora agerentur negotia , plurimum in ontnés partes valuisse, nemo ignorât. Jamvero compertum eat, in magnJs ilU^ humanae sapientiae domiciliis, tamquam in suo regno, Tliomam consediw principem; atqueomnium veldoctorum vel auditorum animos miro oov aensu iu uniua angeiici Doctoris magisteriQ et auctoritate coaquieviase.
Sed, quod pluris est, Komani Pontiflces Prasdeceaaores Noatri sapieatj«| Thomae Aquinatij singularibus laudum praecooiia, et testlmoniis am^ simis prosecuti sunt. Nam Clemens VI (I), Nicoiaus V <ï), Benedictua XIIIalijque testantur, admirabili ejus doctriaauniversamEcclesiamillusi â, l'Iua V (4) vero fatetur eadem docli ina baereses confusaa et coai dissipaii, oi'bemque uuiversumapestiferisquotidieliberari erroribus^j
(!) BotU in nrdine \3] clulls Prstiosu»
Itj BuUa Hirabil s
[il Brève idFnilr. ord. Pracd. 1551,
^^ magnia .
^L Qaa ^KniamTi ^B£. Thot7 ^* àemgue
Clémente XII (1), uberrima bona ab ejua scriptis in Ecclesiam universam diraanaase , Ipsumqiie eodem honore colendum esse affirmant, qui Ecclesiaedoctoribua, Gregorio, Ambrosio, AugnstinoetHieronymo derertup;alii tandem S. Tliomam proponere non dubitartint Academ[i3 et magnis Lyceis exemplar et magiatrum, quem tuto pede sequerentnr. Qaa in re memoratu dignissima videntur B. Urbani V verba ad AcadeiamToloaanam: Volumus et tenore prœsentium vobis injungimuS, ut S. Thomae doctrinam tamquam veridieam et catheîicam seclemini, eainstudeatU totis viribus ampZi'are (3). Urbani autem exemplum InnocentiuaSII(3)inLovaniensiBtudioruHiUniveraitate, etBenedfctusXlVH) inCoUegio Dîonyaiano Oranatensium renovarunt. — His vero Pontilicura maximornm de Tboma AquHiate judlciis, veluti eumulus, Innocentii VI teaimoninni accédât : Biijus (Thomae), doctrinaprae ceieris, excepta canoiica, habet praprielatem verborum, modum dicendomm,veritatem sen- [entiarum, ita ut nunqu.am qui eam tenuefint, invenianiur a veritatis iramite deoiasse , et qui eam impugnaverit, semper fuerit de veritate tspecttts (5).
Ipaa quoque Concilia Œcumenica, in quihus eminet lectus ex toto oi'be srcai-um floa sapientiae, sinfcularem Thomae Aqainati honorera habere perpetuo studuerunt. In Conciliis Lugdunensi, Viennensi, Florentine, Vaticano, deliherationibna et decretis Patrnm JnterAiisse Thomam et pêne praefuissa dixeria, ailveraus eiTores Graecorum, haereticorum et rationa- ]iatarum ineluctabili vi et fanstiasimo exitu decertacitem. — Sed haeo maxiraa est et Thomae propria, nec cum quopiam ex doctorihus cathohcis communicata laus, qtiod Patres Tndentini, In ipao medio conclavi Ordini habendo, una cum divinae Seripturae codicibus et Pontiflcum Masimopum decretia, Summam Thomae Aquinatis super altari patere voluerunt, unde coaaihnm, rationes, oracnla peterentur.
Postremohaec quoque palmaviroincomparabili reservata viilehatur, ut ab ipsia catholicl nominia adversarlis obsequia, praeconia, admirationem axtorqneret. Natn exploratum est, iater haereticarum factionura duces non dâfui'aae, qui palam proAtereatur, sublata semel e medio doctrina Thomae Aqninatia, ae facile posse cum omnibus catholicis dootoribua subire certaet vincere, et Ecclesiani dissipare (6). — Inania quidem spes, sed teatilonium non inane.
Hia rébus et oausia, Venerahilea Fratrea, quoties reapicimusad bonitaim, vitu praeclarasque utilitates ejua disciplinae philosophicae, quam majo- '8 noatnadamaruntjudicamus tem^re esse coinmissum, ut eidem suna lonoa non aemper, nec ubique permaoaerit : praeaertim cum philoaophiae fjBoholaaticae et usum diuturnum et maiimorum virorum jndicium, et, quod iput et>t, Ecclesiae snSïagium faviaae constaret. Atque in veteris doctrinae locumnoTaquaedam philosophiae ratio hac illac successit, unde non iiperipii aunt i'ruotus optabiles ac salutares, qaoa Ecclesia et ipsa civilia socieraaluiasent. Adnîtenlibus enim Novatoribus saacuJi XVI, placuit pliilo-
(1) Huila Verbo Dei.
(9) Const. V, data dIeS.auB. 1363. ad caacell. Univ. Tolos. n forma Brev. die 6 febr. 1694, I (4) Litt. in forna Brev. die 31 suf . V\m.
m Sorm. de S. T h orna.
I Hl| beu — Buctnts,
- Ifl -
aopbari citraquempiamadfideiii respectum, pet.itn dalaquevicissimpot tate, quaelibetppo lubitu îngenioqae excogîtandi.
Qua ex re pronum fuit, gênera pliilosopbiae plus aequo mu Iti pli cari, senteniiiisque diversas alque ititer se puguantes oriri etiamdeiis rébus, quaesuQtiD humaaid cognilioniLius praecipuae. Amultiludine senteotiarum ad haesitationes dubitationesque persaepe ventum est; adubltationibus vero Iq errorem quam facile mentes liominum delabaniur, cemo est qui non videat. — Hoc autera novitatis studium, cum hominea imitationo tratianlur, catholicurum quoque philosophorum animoa visum esc alicubi pervasisse; qui patrimonio antiquae sapientiae poslliabito, nova molirl, quam vetera novis augere etperlicere maluerimt, certe raiiius sapienti consilio, et non sine scientiarum detnmento.
Etenim multiplex baec ratio doctrinae, cum in magistrorum singulomm aucturitate arbiinoque nitatur, mutabile babet ftiuJaDientnm eaque de causa non flrmam acqne etabilem neqae robustam, sicut veterem illam, sed niitantem et levem facit pbilosopbiam. Gui si forte cuntingat, bostium impetu ferendo vis parem aliquando jnveiiiri, ejus rei agooscal. in seipaa resiJere causaca et cutpam. — Quae cum didmiis, non eos proiecto improbamus doctos bomine.^ atqne solertes, qui industt'iam et erutiitioncnt suam, acnovoi'um iuyeutorum opea ad excolendam pbilosopbiam afreritnt;id enim probe intelligimus ad incrementadoiitnnae pertinere. Sed magnopere cavendum est, ne in illa industria atque erndiiioae toia aut praecipua exercitaiio verset ur. — Et simili modo de sacra Tbeologiajudicetur; quam mulUplici erudiiioLiij adjumento juvari atque illuâtrari quidem placet, sed omniuo necesse est, gravi Scholaaticorum more traciari, ut, revelationii et ratioiiis conjunciia in illa viribus, mvictum fidei propugnacuhim (1) esse peiseveret,
Optimo Uaque consilio cultorea disciplinamm pbilosopbicarum non pauci, cum ad insCam-andam utiliter pbilosopbiam novisaime animum àdjeceriiit, praeclaram Tbomae Aquinaiis doctrinam restituere, atque ia pnstinum decus vindi^are studuerunt et student. Pari voluntate plurea ex ordine Vestro, Venerabiies Fratres, eamdem alacriter viam esse ingressos, magna cumanimi oosti-i laeiitla cognovimus. Quos cum laudamus veh&meuter, tum bortamur, ut in suscepto consilio permaneant : reliquos vero omnes ex Vobissingulatim moaemus, nibil Nobis esseantiquius etoptabilius, quam ut sapientiae rivos purissimos ex angelico Doctore jugi et praedivite vena dimanantes, studiosae juventuti large copioseque univerai praebealis.
Quae autem facîunt, utmagno id studio velimus, plura snnt. — Principio quidem, cum in bac tempestate nostr.i, machinationibus et aslu fallacia cujusdara sapientiae, cbristîanafldes oppugnarisoleat,ciincti adolescentes, sed iinominalim qui in Eccleaiae spem succrescunt, pollenti ac robusto , doctrinae pabulo ob eam causam enutriendi suât, ut viribus validi, et copioBO armorum apparatu iostrucli, mature assuescant causam religionia fortiler et sapienter agere,pai-a(i sejrtjjef, secundum Aposiolica monita, ad satisfartionem otiini poscetili rationem de ea, quae in nobis est, spe (ÎU et exhortari in docMna sana, et cas qui ctmtradicunC, arguere (3).
Deinde plurimi ex iis homiDibus qui, abalien&to a flda anloio, institnta catholica oderant, solam sibi ease magistram ac dtioera rationem profttenlat. Ad bosaiitem sanandos, et in gratiam cum lide catliolica restitiiendos, praeter supernalurale Dei auxilium, nihil esse opportunius arbitramiiP, quam solidam Patrum et Soholasticorum doctrinam, qui tirmissiœa lldei fuDdamenta, divinam illius originem, carlam veritatem, argumenta quîbus Buadetur, benelicia in humanum genus oollata, parfectamqiie cum ratione coDcoi-diamlantaevidentia et vi commonstrant, quanta flectendia mentibus vel maxiiuQ invitis et repugnaatibua abunde sufSciat.
Domestica vero, atque civilis ipsa societaa, quae ob perversarum opinionum pestera quanto in diaci irains versetur, universi perspicimua, profecto pacatior multu et seourior consisteret, si in Academiis et scbolin sanior traderetur, et magiaterio Ecclesiaa eonforraior doctiina, quatem Thomae Aquinatis volumina coioplectuntur. Quae enim de germana rationa libertatis, hoc tereipore in licentiam abauntis, de divina cujusiibet auctoritatis origine, de legibus earumque vi, de paterno et aequo summoruRi Prîncipum imperio, de obtemperatione sublimioribua potestatibus, de mutua interomnescaritate : quae sciticet de bis rébus et aliis genej'is ejusdem a Thoma disputantur, maximum atque invictura robtir babentad evertenda eajuris novi principia quae pacato reruœ ordini et publicae saluti periculosa esse digaoscuntur.
Demum cuactae bumanae disciplinae spam incramenti praecipere, plurimumque sibi debout praesidium polliceri ab iiac, quae Nobis est proposita, disciplinarum philosophicarum inslaurationa. Etauim a ptiilosopbia tamquam a modératrice sapientia, sauam rationem rectumque modum bonae artes mutuari, ab eaque, tamquam vitae communi fonte, spiritum baurire consueverunt. Facto et coostanti cxperientia comprobatur, artes libérales tuDc maxime tloi'ulsae, cum incolumia bonor et sapiens judicium pbiiosophiaeatetit; neglectas vepo et prope obliteratas jacuisse, inclinala atque arroribua vol ineptiia implicita pbilosopbia. — Quaproptoi* etiam pbyaicae disciplinae quœ nuno tanto sunt in pretio, et tôt prœclaro inventia singularam ubiqua cientadmirationem sui, es: restituta veterum pliiiosophia non modo nihii detrimenti, sed piuriraum praesidil aunthabiturae.
lilai'um enim fructuosae exercitationi et increroento non sola satis est eonsideratio Cactorum, canCemplatioque naturae, seJ, cum facta constiterint, altius assut'gendiitu est, et danda solerter opéra naturis rerum corporearura agnoscendis, investigandisque legibua, quibus parent, et principiis, onde Di-doiilarumetunitasin varietate, etn[lutuaattlnitasi^dive^sitatep^0' fici3CUDtu^. Quibus inveatigationibua mirum quantam philoaophia scbolastica viu) et lucem, etopem, estallatura, si aapienti ratione tradatur.
Quaioreetilludmonerajiivat, nonniai par summan injuriam eidem philosop-hiae vitio verti, quod naturaiium scieutiarum prolectui et incremento adversetur. Cum enim Scholastici, sanctorum Patrum sententiam secud, iu ADtbropologiapas5imtradiderint,bumanamintelligeDtiamnonnisi ex rébus sflusjbilibua ad noacendas rescorpore materiaque carentes evebi, sponte Boa inteltexei'unt, nihil esae philosopbo utilîiis, quam naturae arcana diligenter investigare, et in rerum pliy^icainim studio diu multumqiie versari. Quod et facto suo conUrmarunt : nam S. Tiiomaa, B. Albertus magnus, aliique Scholaaticorum principes, non ita se contemplationi philosophiae dediderant, ut non etiam mnltum operae in naturaiium rerum cognitioae
collocarint : imo non paiica siint in iioc generedicta eorura et seîta, quae récentes m agi stri probent. etciim veritate congpuere fateantur. PraeCerealian ipaaaetate, plures iiqne insignes acientiarum pliyâicamm doctores palam aperteque testantur, inter certas patasque recenliorls Pliysicae conclusio- DOS.etphiJosophicaSchoJaeiirincipianuilamverinomiDispugnam existere.
Nos igitnr, dura eJicimus libenti gratoquo animo excipiendum esse quîdqaidsapienterdictum, quidquid utiliter lueritaquopiam inventura atqua exeogitatum, Vos omnes. Venarabiles Fratres, qiiara enixe hortamur, at ad ca/holicae flJei tutelam et decus, ad socieLatis bonuni, ad scientiarum omnium inci'ementnm anream sancti Ttiomae sapientiam restituatis, et quam latis-iime propagetis. Sapientiam sancti Thomas diciniu8:si quij enim est a doctoribus suholasticis vel nimia subtilitale quaesitum, vel parum considerate traditum, si quidcuraexploratis poaterioria aevi doctrinis minna cohaerens, vel denique quoqno modo non probabile, id nullo pacto in animo est aeiati nostrae ad imitandnm proponi.
Cetepura, doetrinam Thomae Aquinatis studeant magistri, a Vobis intelligenter lecti, in discipulorum animas insinaare; ejusque prae ceteris soliiiitatematqiieescellentiam in perspicuo ponant. EamdemAcadpœiae a Vobig institntae autinstituendae illustrent ac toeantur, et ad graesantium errorum réfutât ionem adhibeant. — Ne antem suppositapro vera, neu corrupta pro sincera hibatur, providete ut sapienfia Tbomae ex ipsis ejus fontibus hauriatui'. aut saltem ex us n'yis, quos ab ipso fonte deductos, adhuc intégras et illimes decurrere certa etconcorsdoctorum hominumaententiaest: sed alj ils, qui exInde fluxiase dicuntur, re antem alienis et non salubribas aquis creverunt, adolescentium animes arcendoscurate.
Probe autem novimus conatiis Nostros irrites futures, nisi communia cepta, Venerabiles Fratres, Ille secundet , qui Deus scientiarum in divinig e!oquiis(1) appellatur; quibus etiam monemur, omne datutn optimum et omne d<mutn perfectum detiir'sum esse, descendens a Pâtre luminum (i'i,- - Et rursus : Si. guis indiget sapientia, postulat a Deo ; qui dat omnibui a/^.' fluenter, et non improperat , et dabitur ei (3). — Igitur bac quoque in re exempta sequamor Doctorig angelici, qui numquam se lectiooi aut acriptioni dédit, nisi propitiato precibus Deo : quique candidus confessus est, quidquid sciret, non tam se sludio autlabore suo sibi peperisse, quam divlnitua accepisse; Ideoquehumili etcoiicordi obsecralione Deum simul omnes exoremus, ut in Ecclesiae fllios spiriUim 8cienti;ie et intellectus emittat, et aperlateissensum ail intelligendam sapientiam. Atque ad uberiores percipiendoa dirinae bonitatls fructus, etiam B. Virginis Mariae, quae sedes sapientiae appellatur, eflicacissimum patrocinium apud Deum interponite;simu]que deprecatoi-esadbibete purissimum Virginia Sponsum B. Josephum, et Petrum ac Paulum Apoatolos maximos, qui orbem teri'arum, impura errorum Ine corruptum, verltato renovarunt, et oaeleslis sapientiae luroine coiiiplevepunl.
Denique divint auxilii spe freti, et pastorali Vestro studio confisi, Apostoiicam bcnedictionem, caeleslium ûiuuerum auspicem etsingularis Nostt'aa benevolenliae testera, Voiiis omnibus, Venerabiles Fratres, universoqua Clei'o et populo singullii commisso peramantcr lu Domino impertimur.
Datum Komae, apud S. Petrum, die4Auguati ann. 1879. Pontiflcatus __ Nos tri an no Secundo.
LEO PP. XIILj
tl) I.ReB.II,3. (21 Jae.[, n.
p) Ibid. V, B.
