‹ L'histoire des Provinces-Unies, des Pais-Bas. PublChapitre 10 sur 61 · N\ VIII · texte numérisé non relu

N\ VIII

(Voir page 109.)

[Motifs de M. van Kccdc de Nederhorst pour ne pas signer lo traite de Paix.

llcdcucn waeromine den Heere van Nederhontgcdifficultcert hceft neflens Heeren Pleiupoteafr* van desen Stact met Spagncn op de 8 Januarj lacstleden te teickeuen, dienende alleen tôt oaV lastinge van sync particulière scrupulcn *•

Ten eerstc omdat dcsclvc naer sync opiuie verstonde, alvoorenati teickenen, dat men behoorde conform de lactste ongeclausuleerde »• fl solutic van hacre Ho. Mo. naerder instantie ende debvoîren te dm %\ in de saecke vant overquartier van Gcldcrlant, absolu te souverainitejt van de mcycrye van d<ni Bosch etc. aïs andersints by de Spaenschl gcdiificultecrt, oft tcu ininste af te wachtcu wat de respective profilcicu dacrop naeder souden comen te rcsolveeren. die nu daerovei wacrcn delibcrcrcudc. achtende dat délibérante principe ailes by provisie in btatu behoorde te blyveu. Sonder dat den voorsz. heere vaa

* Voir aussi Tan Ain «m a. Vrvdehund., ji. 204.

Sederhorst çonde begrypen dai men in hct eene geschrift de sourvamiteyt Tan de Toorss. Meyerye etc. absolu telyck stipuleerende Vf een ander met Spagnien te gelyck teickenen soude ; dat het geprofoieecde Tan de Spaensche nopende de religie ende *t gebruycken Ha de geestelycke goederen ongedecideert soude bly ven omme daernae taxhen partyen te worden gedecideert.

Xea tveede, omdat op het acnhoudea van de Spaensche in het 6 ntaopena de Westindîsche Compagnie buyten de laetste ordres Tan km Ho* Mo. bygeroueht syii de woorden en aile andere, streckende ■ter ayne opinie tôt groot nadeel van de Toorsz. Comp" die anders •p aile plaetsen daer den Goninck van Spagnien geen forten, logien ofte cattelen en hadde, soude hebben mogcn trafiqueeren, cum excepta) confinnet regulam in casibus non exceptis, et exclusio unius sit Sacha» aliénas,

Ten derde omdat den Toonioemden Heere van Nederhorst verstonde, dat men buyten expresse ordre van haere Ho. Mo. de reciprofnea over 't slechten van eenige forten ende 't overleveren van de ....*.... etc. niet en mochte toestaen. En hoewel dese twcc aoineten in haer selfs van soo groote gewichte niet en waeren, dat M nochtann sonder last daerinne niet en vermochte te treden, son* dewyle hare Ho. Mo. gelast hadde ons précise te moeten renae de instructie en aile tgeeue by spéciale aenschryvinge mât aenbevolen worden, vt welck hare Ho. Mo. ons by eede hadde

en sweeren ende bevestigen, verstaende den voornoemden Heere >m Nederhorst, dat men in cleine poincten soo wel, als in J fttte syn eedt conde te buyten gaen ende dacrover naer gelegent*

Ua van tyden vrienden off vijanden gecalangeert soude connen

tota, achtende verre 't beste daer toe geene off de minste occasie

togeren.

ï» Tierde omdat hare Ho. Mo. by de voorn. laetste ordres gelast

; hdden, dat aile tgeene met Spagnien successive verhandelt soude wor-

; ta by gesehrifte soude worden vervat en wcdersyts geteeckent; dat

: 4a* omme de successive geschriften geen tractaten eu conden genoemd

•*ta»> gelyok hetselve doorgaens iu de meestc geschriften doorgaens

pdasa b synde contradictoir, dat in capitc gestelt wert: Ariiculen pnmmcnelyci overcomen * om te teerden geinsereerl int tractaet, dat Ut Munster gemaeckt sal worden, ende ondcrlussclicn in den text te Nggen: dit tegenteoordieh tractaet van Vrede, hebbeude tnede haer Ho. Ud. in d'opgemia laetste ordres onderscheyt gemaeckt tusschen succes-

f IHinble daoa le HS. CLci Tan Aitzcma on lit * van Chartrei." I «**tfretingteoma>.

sive gcschrifte en tractaet, dacr deselve 't geene met Spagnie : sive vcrhandelt sal worden, geschriften noemen, die wedersjts j kend souden worden ; ende 't geene in forme van tractaet soude < worden gebracht niet als ouder limita lie begeren geteikend te 1 dacruit den voorn. Ueer van Nederhorst geloofde dat de ; van hare llo. Mo. nict is geweest, de particulière successive ten tractaeten te noemen.

Daerby comende een saecke, naer syn gevoelen Tan groote wqm tantie, dat de liecren Amb« van Vranckryck quamen succeamsjfcj versoecken, datwy met onse bandelinge stille wilden staen, tôt dites baere nevens d'onsc in gelycbeyt soude syn geadvanceert folgmlÉ derde en vierde Art vant tractaet van 1644, ten minste toi dat M| Ueere Graeff van Ser vient, die op syne reyse naer den HJagtpB rect stonde, op syne desen aengaende te doen propositie van haesi Haï Mo. antwoort soude hebben becomen; ofte dat de Spaenschedooros* interpositie haer een poinct allcen noopende de conqnesten toc vOtas) staen ; ofte om te toonen dat sy onse negotiatie veele min den VHÉ| wilden traiueercn ofte tegens gaen, dat sy te vrede waeren, dat ^j aile onse articulcn met Spagnien mochte teickenen, als wy in fineèMj aen stelien wilden, dat wy deselve niet en houden voor geconohiisÉj ten warc Vranckryck met Spagnien iu conformité van onse mede concludeerde, gelyck wy verse hey rie geschrifte te vooren i onlangs badden gedaen, en gelyck sy in ons regard tegens I wel expresselycke badden gestipuleert, ende de Xeyserscbe clausulcn ten regarde van Swecden ende Mevrouwe de Landt| haer bebben geconsenteert, dat daeromme de Spaensche H^riwna j swaricheyt beboorden te maecken ende daerinno sonder twyffel bewil^a souden, als wy met vigueur daerop wilden insisteeren. *

Dat deu vooruocmdcn Hcere van Nederhorst derhalverei alsmedc omdat meu d'Hccrcn Ambassadeurs van Vranckryck haddc, acht ofte ticu dageu met de teickeniug te sullen surceerea» ■* te sien wat hare Uo. llo. ons nader souden ordonecren, soolangeifll behoordeu te staen, tôt dat den UcerGracf van Servient lu qinaai tyt soude hebben gehadt iu den liage te comeu, syn propositie te dosa en antwoort daerop te conuen becomen, fouderendc tsclve op dea Ui art. van d'instructie, dictecrende, dat men behoorlick regnardt neasi sal op het Tractaet van deu 1 Martii 1644, welcke woorden yets ■» ten operecren, ten minste soo veele, dat de bcloften van 8 ofte tifl dagen gedaen, sane behoordeu te worden verstaen en continueeren, ta dut haere llo* Mog. op île propositie van de Hccre Graeff van Sel vient soude hebben gcrcsolvccrt; te meer omdat d'Hecrcn Ambs sad» van Vranckryck, soo serieus met yverige redenen, vricndelyej smckiugcu en cyntelyck mot schriftclyckc hooge propositien en conte

geduyrich daeromme aenhielden. Ofle dat men eone van de aodere conditien te wege wilde brengen, verclarende, dat het Tan dieu haer strecken soude tôt een spot by de publycque van alleChristen potentaten, daer vergadert, en tôt een uytvan haere Vyanden, by deweleke sy altyts grootelycx geroemt ran onse trouve alliantie en vasten bant, ons beschuldigende m mfractie der traotaten en breecken vant publique woort, daervan vj souden moeten verantwoorden, als geen last hebbende in cas sy m no eene saecke eonform de Tractaten quamen te versoeoken, dat fj 1 telTe souden weygeren, seggende haer te verseeckeren, indien \ km Ho. Mo. onse superieuren haere billicke begeerten bekent waeren, ^ et deselve geen swaricheyt maecken souden die toe te staen, dat wy àéabe ont met een soo groote saecke niet en behoorden te beswa- : m, vaeruyt meerder onheyl geschapen waere te ontstaen.

AJb welcke ndenen den voornoemden Heere van Nederhorst (ie desehe/ ten meesten deele voor syne opinie geseyt ende ten deelo ■ le cortneyt des tyts heeft connen seggen) swaericheyt gemaeckt Wt te teickenen, maer verstaen dat men haer Ho, Mo. aile tgeene 1HB, is naer de naeckte waerheyt soude overschryven, omme dérobai resoluiie diesaengaende te verstaen, ende niet te connen begrypa, dat door dese teickening de saecke geadvanceert, maer vecl eer toi reeulement gegeven soude werden. Ende dat door deselve in Duytslandt verhaest en daerdoor occasie gegeven soude dat de Brandenburgsohe, Paltsche, Hessen-Casselsche endo ftÉÉlisnlaiilie saecken, daertoe d'Heeren Eransche Ambassadeurs haer M geaegen toonden, niet naer wensch uytvallen mochte.

Ffttesteerende nochtans den voorz. Heere van Nederhorst hem h desea allen haere Ho. Mo. goctvinden gaerne 1c onderwerpen en èaatfor hevelcn nao te comen ende te gehoorsamen.

Oiwgelevcrt ter Vergaderingc van haere Ho. Mog. den 21 January 1WT, ende was onderteickeut G. van Re e d c.

(Résol. des Etats Géucr. du 22 Janv. 1647. Itegislre, IL 478 verso «10 L/|

lloogh Mog. Ileeren.

D'onsceckerheyt, daerinne onse negooîatien tfsedert 14 daj waerts hebben geverseert, ende de veranderinge ons dagelyo! inné voorgekomcn, cnde insondcrhcyt in vt gant wy bj inl tusschen de twce Krooncn vcrsocht cnde acngeport lijn, ven verder te bemiddclcn, tôt quijtingo van allerhande devoiren, wegen desen Staet ecnigsins konden gcdesiderecrt werden, h voltrcckinge van het trac tact tusschen de Spaensche Plenipo sen cnde ons nict allccn gcrctardccrt, maer ooek 't selve in bieusen stact gebracht, omdat wy van d'eene aijde versoohi onse interpositic te willcn contiuuccrcn, ende in cas deselve sa niet soude succéderait, onse tractaten, alreets tôt sluytens U pareert, in standt te laeten; cnde van d'andere zijde, naedi voorsz. tractact ailes was verdragen, tôt contentement Tan U. *t selve te willcn pcrficicrcu, met volkomen besluyt ende sj of andersins, dalmcn sich van d'andere zijde daer acu ont veri konnen houden, cnde gcnootsaeckt wesen, d'ontfangene geaok restitucreu, cnde de geleverde wederom te ontfangen, ende ail der clkandcrs lesic afschcyt te maecken, te vertrecken ende dere Godt te beveelen, om dat men, volgens de expresse on ▼erscheyden wichtige consideratien, nict langer in onaeeckerhe blijvon, macr soodanigen uytkomste mocten nemen, die menu den sortabclder, cnde nac yders jegenwoordige gclegcntheyt, a te wesen. Hier over hcbbcu wy ons in een groote perplex vonden, vermits wy ten wcdcr-zijdcn geene bequarae nytkoa den viuden, nochtc ooek uwc Uo. Mo. yets seeckers advii meer oindat dagelijcx ons diverscho bejegeningen voor qoan 't succès en vorderc uytkomste van de welcke wy selfs niel oordeelen, ende vcel weyniger uwer Uo. Mo. eenige gewinte geven, daerop dcsclve stact maecken, of reflexie souden nebl

ikomate tcn reguarde van de négocia tien van U. Ho. Mo. hebben raemt ende gctroffen, sullen wy althans U. Ho. Mo. net gepasseerde Bimierelijck representeeren. Ende eerstelijck, dat wy met de Hecren paensche Fienipoteniiarissen over aile pointen, ons by U. Ho. Mo. enbevoolen, over een geruymen tijdt volkomentlijck ecns geworden qide, het finael teeckenen van *t tractaet mette selve alleen hebben gcduaijeert, op hoope dat wy beyde de Kroonen tôt accommodatie van le oaderlinge differenten, ende tôt eenparigh besluyt souden hebben konnen brengen, om dat de selve geliefden acn onse interpositio welpnllen te nemen, ende ooek daeraen, ten reguarde van nwc Ho. Mo;, veel te defereren, selfs tôt snbmissie ende arbitrage van ver- Mbeyde poincten, tusschen de twee Kroonen open staende, ende nict

door de voorss. bemiddelinge geaccommodeert wordon. Dat

zynde op het poinct van Lottharingen, waer op vande Spaenlie de restitotie, ab aen een van haer geallieerden, is gepretendeert, ■es van wegen de Fransche Plenipotentiarissen gesustineert, dat die ■stka toi de Munstersche Yergaderinge niet en behoorden, ende daer la gesepareert was gehooden. Mitsgaders doorgaens gesustineert, dat

sonde moeten beloven den Hertogh Charles, directelijck

l indirecteljjck, niet te sullen assisterez hebben wy ons veele da-

occuperen, eer wy dit stuck tôt eenige gevoegelijckheyt

de hooge partijen hebben weten te redigercu. Doch is het Ébe, door veelvoudige ende moeijelijcke intercessien, eyndelyck soo pm gebracbt, dat op de restitutie van Lottharingen, met afsonde- 1ÈÈ& van t Duché van Bar, ende van aile 't geene van de Bisdommen ta Mets, Thoul ende Verdun van den Hertogh van Loltharingen, is jfcjQMedeert, een voorslagh gedaen zijnde, deselve by bcyde de hooge pvtyen niet en is verworpen; dan hebben de lleereu fransche Pleni- Irientiarissen uytstel versocht van vecrthien daegen, omme dacr over il Bote te mogen scbrijven, ende ons voorgehouden, dat wy middelcr- 1jit lut besluyt van ons tractaet met Spagnien souden willen ophouiaa; ende aen d'andere zijde hebben de Spacnschc verstacn in haer jjriiul te willen blijven , om Vranckrijck , by uylkomste van toekosaecken, geen advantagic te geven, ende ons daer en boven het tractaet met haer te willen voltrecken, sonder vorder èkj, daer by sy niet alleen notabele prejudicien allegueerdcn, macr •tek verklaerden soodanigh delay voor refuys ende rupture te moeten

Ende nadien wy tusschen dese twee Kroonen ooek hadden elt op cessatie ende retraitte vande waepcncn in Italien, niet hoope van goet succès, hebben wy wel konnen bespeureu, dattet waochte uytstel niieuwe ende grooter difficulteyten tusschen de twee [rooncn in Italien soude konnen voortbreiigen, ende wy door d'onaeekerbeyt aengaende Lottharinghcn tusschen Vranckrijck ende Spalien uytstacnde nacr vecrthien dageu desclvc Kroonen in gclijckc

disparilcyt soude konncn vinden, iusondorheyt vermits coq dm feront, aengaonde do demolitie van Nancy, tusschen deselve 1 staen, wcloke de gehcele hoope van accommodement geseha] te absorbcren ende te vernietigen, ende wy mitsdien tnsschen i Kroonen niet souden hcbben geadvanceert, ende 't eftVot 1 tractaet komen te verliesen. liierom hebben wy ons veracbej son, ende uoeh voor eorgistercn by de Heeren Fransche Pleoip rissen vervoeght, ende deselve verthoont, dat onse interpon Staet van U. Ho. Mo. niet schadelijck behoorde te wesen, e van doen aen tôt besluyt vau ous tractaet soude behooren te ende niettemin bercyt waeren te continùeren in aile debvoiren aengeweut, ende deselve ten uyttcrsten toe te poursuiveren inné de Spaensche ons verklaert haddeu mede wei te vrede te ende dicntbalven den Staet van U. Uo. Mog. niet minder, ma meerder te sullcn defercren. Doch alsoo dese voorstellinge do Fransche Plenipotcntiarisscn niet en behaeghdc, die ter oa versochten, indien Spagnien sich met haer niet wilde acooma dat wy ons tractaet niet souden voltreoken, ende in aile gev wachten den tydt van vcerthien dagen, tôt dat sy antwoe Vranckrijck souden hebben bekomen. Ende aen d'andere lijde i ren Spaensche haer qualyck hiclden, dat sy van tijdt tôt tjjdt, seeckere hoope, van ons wierden gedilayeert, versoeckende mi onse cathegorique vcrklaeringe van doen of laeten, om haer i coDslitutic van haercn Staet te mogen reguleren, zijn wy eyi genootsaeckt geweest de Heeren Fransche Plenipotentiarissen, i beleeftheyt, te representeren de debvoiren by ons gedaen, e wy verder ten overvloet bereydt waeren te continùeren» m groote ende importante consideratien, onten Staet betreffende, konnen toelaeten, dat het tractaet tusschen de Spaensche es soo verre gebracht, soude werden afgebrooeken, nadien wy in hande debvoiren hadden gemanqueert, ende de verder uytkom ons niet dependeerde, ende niettemin dat wy het uytterlijcke ende teeckenen soo langh soude diflercren, als ons mogelijd wesen. Ende hebben wy voorts aen de Heeren Spaensche, ae derc zijdc, vertoont onse genegentheyt, ende dat men onse officien niet infructueux behoorde te maecken, ende zijn wy, na contestation, met deselve Heeren Spaensche cyndelijck soo v* komen, dat wy de minuten vau de tractaeten wedcrzijdcn, inl taeleu, gecoiiationnecrt en gearresteert hebbende, ook de a dacr op naer desen te geven, met bclofte dat by de tracta aen of af soude mogen gedaen, ende de formuliercn van n promptelijck souden overgesonden worden, met réciproque bew ende vcrsceckeriugc, de tccckcuiuge van deselve tractaten vo thien dagen, wclckc voor den uytganck van desc maent sullei

souden mogen houden, om descive alsdan précise genàent ende geslooten te worden. Eude dat middelertijdt het goetadea van U. Ho. Mog. op de formulieren van agreaticn souden •ttden verwacht ende herwaerts over gesonden, om gelijckelijck ne* wê de tractaten ten wederzijden te worden afgcveerdight, daer ende ■kl het eal behooren, volgens welck afschey t, 't welck wy tôt meerim foldoeninge van Vranokrijck, met moeyte hebben te wege geende gednerende weloken tyt wy niet sullen naelaeten aile debvoiren ende officien tusschen de twee Kroonen te contri- Imob, naer onse beste vermogen; seuden wy hier nevens aen U. Be> llog. de geadjusteerden formulieren vande agreatien, in het dres- «I van de weloke wy op d'egaliteyt, ende aile convenable termen ndflriingh hebberf gelet, ende de Heeren Spaensche ons veele hebben aytolght, geUjck wy oock meijnen deselve sullen konnen gedispolisi worden, om d'agreatie van haerou Koningh indc Fransche taele h tollea procoreren, om te beter op het Tractaet te mogen passcn, kâm U. Ho. Mo. sulox uytterlyck souden begeeren. Dan door dien fy aet veele moeyte en fâcherie desen middelwegh hebben uyt gepngfct, voornaementlijck om Vranckryck met uytstel van soo veel %to te believen, bidden wy U. Ho. Mo. seer revcrentelijck, ons haer |aftfiadcm op de voorsz. formulieren van agreatien, soo haest doen- &aV, te laeten toekomen, ten eynde de selve ten langhsten twee dap* vooe de ezspiratie van dese maent wederom alhier magh weseu ; a> dat wy in eene saecke, alleen bestaendc in ecn formaliteyt, ons part mogen piesteren. Ende sullen uwe Ho. Mo. ende de respective tawiacien, nae 't oversenden van het te sluyten tractaet, ende vande pooavenieerde agreatien, daer mede wy niet sullen retardereu, hacre tdle deliberatie konnen nemen, wat deselve op d'een, en acngaende k îatificatien van het te maecken tractaet su Heu bevinden te be-

Kade hiermede Boog Mogcnde Heeren, etc. In Munster den 18 Ja- :MBj 1648. Geteyckent Bartholt van Gcnt. Johan van Ma- [tttiesse. Adriaen Pauw. J. de Kuuyt. F. van Donia. W. Ripperda. Ad. Clant.

(Voir page 129.)

Extrait d'un Escrit donné aux Estats Généraux par Monsieur Servien, Ambassadeur de France, le 4 Mars 1647.

... Ledit Ambassadeur reconnoît, que parmy lesdits PlenipotmliaUl la pluspart ont fuit paroîlre dans toute leur conduite bemaeotyft bonne intention* et sont remplis de beaucoup de vertu. Mail lit; sçnuroit celer, sans une espèce de prévarication, que lesdits i Pauw et Knuyt ont témoigné, pendant tout le cours de la : tiou, graude partialité pour l'Espagne, quoy qu'ennemie, et gMÉ animosité contre la France, quoy qu'estroitement alliée, ayant soofsV traitté seuls avec les Ministres d'Espagne, sous prétexte de grfsspt quelques interests particuliers. On a esté adverty de temps en tssfl qu'ils ont tenu des conseils avec eux, et mis des questions sur Jf t| pis tres-prcjudiciablcs à la France, et qui ne le sont peutesta ft moins à cet Estât. Messieurs leurs Collègues se souviendrai M bien, qu'un jour les Plénipotentiaires de France estans assemUél *A ceux de leurs Seigneuries, lesdits Sieurs Pauw et Knuyt dis^àf rent avec tant de chaleur pour les interests de l'Espagne, que Mlj sieur de Matbenesse fut contraint de leur imposer silence, et M disant hautement, que la bienséance ne permettait pas de preaèWt party des ennemis contre les alliés.

Uuc autrefois, sur la plainte qui fut faite, avec toute douceur, tal Sieur Knuyt, que ledit Sieur Pauw et luy estoient souvent en MÉ ference secrette avec les Espagnols, sans rien dire à leurs allies è* H qui s'y passoit, et que ce n'estait pas suivre l'ordre ny les intestin de leurs Supérieur?, il respondit si rudement, qu'il n'estoit ohuféÉ rendre compte à personne de ses actions, que Monsieur de Rippi? da fut obligé de l'advcrtir en sa langue, qu'il ne falloit pas répossU en ces termes aux Ambassadeurs d'un grand lloy, amy et alliée cette République.

Lesdits Sieurs Plénipotentiaires ne désavouèrent pas, qu'ayant icstl avertis conh'dcmment par ceux de France de quelques menées •> importantes, que faisoient les Espagnols, le lendemain L'an dedsl Sieurs Plénipotentiaires leur donna advis de prendre garde à ens,1 que les François estoient informez de tout ce qui so faisoit dans te* maisons; ce qui causa de grandes perquisitions, et beaucoup de tM blc dans toute la famille des Ministres d'Espagne.

Deux, des Ambassadeurs de France, estant allé voir en particulier Si Sieur Pauw, pour luy dire, avec toute douceur et confiance, * les Espagnols se vantoyent, qu'il leur avoit fait de grandes proetns de les servir contre la France, tant pour ménager qu'on ne fist L« rien avec les armes, que pour empeseber la garantie, et pour poret les affaires à une séparation, et qu'on y mesloit des discours tres- Icsifintageux pour sa réputation, luy ayant fait oonnoistre en suite, |tioa estoit fort bien âverty de quelques rendés-vous et de quelques ■oUatioBS) où il s'estoit trouvé à la campagne, à l'insceu de ses collcps, dont on faisoit de mauvais jugements, ledit Sieur Pauw se Maria de répondre, que véritablement il s'estoit rencontré quelquesâ au champs, à la maison de l'Archevesque de Carabray, où estoit ■sj ledit Sieur Bran, mais qu'ils ne pouvoient pas se vanter qu'il ■st Mangé de leur laict, ny beu de leur vin. Ce sont les propres «M» de sa réponse, desquels il creut satisfaire Monsieur le Duo d e tagae ville et l'Ambassadeur soussigné. S'il plaît à Messieurs les ■Mb de se ressouvenir de toutes les lettres, qui ont esté escrites & ■B Seigneuries touchant la médiation des affaires de France et d'Esppe, dont ledit Sieur Pauw a esté le principal directeur, n'estant àm aeeompagné que de Messieurs Donia et Klant, qui lui en laismft le plus grand soin, leurs Seigneuries trouveront, qu'elles ont

esté remplies de justifications du procédé des ennemis, et ou de déguisements de tout ce qui a esté fait par les

de France. Si on a agréable de revoir lesdites lettres, elles clairement, que la seule intention dudit Sieur Pauw, en immat soin de cette interposition, a esté de lias ter le retour de ses tusgues, pour conclura séparément avec l'Espagne, comme il a fait dsmk, et que pour y parvenir il a tousjours industrieusement represstfé les affaires entre les deux Couronnes sur le poinct d'estre con- 4ms, pour presser Messieurs les Estats de prendre leur dernière reso- .fctim, quoy qu'en effect il n'y ait pas encore un seul article, dont les •SsjagDûls ayent voulu convenir par escrit, et qu'ils n'ayent pas mesftsi daigné répondre sur dix ou douze des plus importants, qui leur ttk «té présentés de la part de la France. En quoy on ne peut compnadre, comment ledit Sieur Pauw est si contraire à luy mesme, fAvrés avoir représenté pendant quelque temps le traitté de la France ■t de l'Espagne comme conclu, pour donner appréhension à ses Supe- Oton, qu'ils seroient devancés s'ils ne se hâtoient, il veuille faire croire amjonrdhuy, que c'est la France qui cherche des prétextes pour allonger, et mire épandre en ces Pais par ses cdrrcspondans, qu'elle n'a pas ane véritable disposition à la paix. On doit bien avec plus de justice rejetter la cause de ce changement sur les nouvelles espérances, que es Espagnols ont conceûes depuis que leur traitté a esté fait avec Mesieurs les Estats, que sur les Ministres de Franco, à qui il n'est rien I 27

arrivé do nouveau, pour leur faire changer les bonnes dispositions qiriJ avoyciit cy devant, par la propre confession de ceux, qui n'ont jasai eu de bonne volonté pour eux.

Les Espagnols ont souvent avoué à leurs confidents, qu'ils s'estoiert voulu relâcher de quelques points en faveur de la France, surlcsqnes les Iloliaudois leur avoyent dit de ne le faire pas. Ce qui s'afloorii fort bien avec ce qu'a escrit quclqucsfois par deçà* ledit Sieur Piifi j qu'une des parties luy avoit fait des ouvertures, que pour diras J considérations il n'avoit pas jugé ù propos de faire sçavoir à l'auto* \

Cette mauvaise volonté dudit Sieur Pauw contre la France, a»] corc mieux paru en l'affaire de la Catalogne et en celle de Casai fcj la première les Espagnols luy avoient donné pouvoir d'accorder 9*1 trêve de 30 ou de 40 ans, et estoient disposés de la faire encore MmV longue, comme on l'a sceu depuis par leur propre discours. CuptuÉrf ledit Sieur Pauw n'a pas laissé d'en faire une finesse aux AwkkWr. (leurs de France, et de contester avec eux dix ou doute jours m k* ternie de cette trêve, pour la réduire à 25 ans, ne s'estant Itfllft vaincre qu'a l'extrémité pour aller jusqu'à trente, otc *.

1 II a para h celle occasion uoe brochure tous le litre • Obserrtian twr Im par le Sr. Ser vient Plrnipotentiaire de France, datée à la Haye U S Mmrt 16fT, 4 lettre esctife par le Sr. Ilrun PlrniprJrntiaire d'Espagne, .... le ffl Feèrrier é le» Etats Gêner, de* Prorinces Unies des Pays-Bas." On trouve une truductioa ea de celte brochure naos uu recueil intitulé ■ Yersckeyde Siucken raeekemde 4e Vreêi par A. P." h quelles initiales on veut reconnaître M. Adrien Pauw. C'est on feÊtUBmU de pièces et lettres sur la ncVuciation de paix à Munster. Serait-il poetible que M. hit" aussi l'auteur des Observations sur la lettre de Mr. Servi en? Quoiqu'il en mil PMsWtii l'Observation su-nommée uiMinil lu lettre de M. Servien ainsi: •Comme dans ua oaMl •*■■ se clioqiieiit et se bri«>nt les flots d'un torrent débordé qui ne fait que paaa de bruict, sans laisser aprH luy aucunes trace» de son impétuosité, car ainsi peut tt) Mel représenter «et amas confus de reproibcs et d'altoiuiea, soubs ces termes de cajoleries, ml (rues sediti^ut-s, conseils clandestin*, publications des Iraictct supposes, discours tenas 1 1 viles, à Muniter, et dai>s le* villes dis Province* l'uies, suggestions de mauvais PstMOa^J on rliai^e à tort et a travers le premier qui s-e rencontre, non seulement sans préavis, ■ «■arts conjecture* uie<tnet ny apparence*, sans «losiguatiou de temps, de lieux et de tesuumlil tpcciuYation il m faits et san* la muindie de toutes le* circomniancee requises pour dsumf I soit peu de c-.iulrur a unr» «diction de cette nature, principalement venant d'uae assssj publique, et ^jddnss.mt à une (-mup;i|Miic si rcU-vâc, comme est celle de Messieurs kl Pi qu'il ne convient pas ui»truirc de ses occupations serk-use*, pour l'entretenir des comte st | solides, si mal fondée., et de m iiKiuv.me odeur."

N..»us citons ici encore une *l.'t't* tteript,- d< la Haye par uu Gentilki>mme Fremçm 4 de ses anus d Parix; avre un t'.nnpt donne" d Mtsm-ttrs les Etats Ofme'r, été Prêt* ft dis Pays- luis par Mon*. l'Amlitsoadtur de. France.'* L'auteur du recueil suMiommé Fi Stuekcn »up|ioM> que ce fut M. Servi en. qui é.rivil celte biucliuro sous le nom ancfkjmtéml f-eiililliumiuo. C<i L'entiMionniK'. <)(.• I qu'il voil, dit, qu'il a lollatîoné la cojûe de la leMm* M. Seivien avec 1j minute tOlu u duiu.r lieu de lemarquer une méprise bien franès»*^ a esté faille ou par ceux qui eut u.i> i'eMripl au net, lorsqu'il a o»iê présenté a MM. faluamt

uu par celuy qui m'en u doun» l.i . ..j.i- L'envie qu'il (M. Servie») a etiêti'j (àh

lettre de M. Urun) faire prompieru-nt response a esté cau<e que l'ayant fait lnimiùl Mst un peu de precipuiiou, on a oublie pur niesgurde uu cabyer de deux feuille», qui s'est Mki daus la niii>u>ie <-t qui u'ot point d.ins lu copie. Vous serex donc le premier qui venus h pièce entière, et afin qui? tous &ç.uli>e* re qui a rue1 obruis, vous le trouvères muré u ■ inai^e" etc. La liions-; dan* L- recueil • V '. rtcheple Stmcken" va dit: »Diehet fkfttàti/t ■ *l

Page 1