N\ VII
(Voir page 102.)
[Résolution des Etats Généraux du 20 Octob. 1646.
: Haeren extraordinaris ende ordinaris Gedeputeerden van wege torincie van Zeelandt in haer llo. Mo. vergaderinge, hebben aen re by gesehrifte overgelevert hunne redcnen en motiven, daerby utineeren, dat het voor den Staet deser Landcn dienstigcr ende is te handelen met de Vyant op een Tresves, als op een
De redenen wacrom haer Ed. Mog. voor dcscn alleu tyt ende ederomme syn oordeelende, dat het maeckcn van eencn absoluten
voor desen Staet t'eenemale ongeraden ende ondienstich is, syn erst aile de redenen, waerommc men voor desen aile cessation off int Tan wapenen voor de conscrvatie ende verseeckcrtheyt van amieerde Frovincien bedenckelick, suspect, jae gansch gevacrlick
gehouden, aile wclcke redcnen haer Ed. Mog. verstaen, dat in ribni terminis tegens het maeckcn van eenen absoluten vrede ende leggînge van wapenen voor altoos, als tegens eencn Tresves ofte xeel tractaet syn militeerende; als te wcten, dat de diûldentie impressie, van dat Spanien noyt sal nae laten daernae te trachomme desen Staet, hetsy met gewclt off bedroch onder syn jock
heerschappij te brengen, allcncxkcns, sal comen te vcrllauwen
m aorgeloo3heyt te veranderen welcke den cersten trap sal syn ue rayne ende onderganck van den Staet : t de militie sal coomeii te vervallcu, ende dat men t'eenemale sa de experientic van oorloghe sal geraecken ; t de noodiche middclen tôt gemeenc defensie opgestclt beswacrsoo hooge, als dat behoort geconsenteert, geheven, ende by de xnte gedragen sullen connen werden;
* de neeringen ende commercien peryckel loopen merkelick te verlerea, ende ooek gediverteert ende clder3 getransporteert werden; it do Oost ende West-Indischc Compagnien veelsiuts sullen connen ieu geprejudicieert uyt vcrschcydc houcken ende door indirecte jeu ondermynt, ende dat d'eene off d'anderc, ofte wel bcyde, by faute
behoorlicke sorgo ende defentic vervallcn sullen connen werden ; l&t onder de Provincien Stedcn en Leden van dieu dissensien endo «ûiebeden uyt oude oft nicuwc pretensien, naer aile apparentic sul-
onUtaen.
Nevens wclckc rodcnon cnde motiven haer Ed. Mo. hebben geocdeclt, dut in dcscn oock naeder endc specieelder in consideratie il eo* mcnde hct naor volgendc:
dat hct macckcn van ecn Tresves, op den voet van het tractaet m den jarolG09, is voor het mecrendeel ecn geprepareert werck, mca de experientic cnde practycque heeft gehadt, endebydeaei ondcrhandcliuge is ofte can verder werden geredresseert, hetgeene bu noodich cnde dienstich vint, gelyck hierboven is gesecht, dur bu ter coutrurie onsoecker is wat uytslach een tractaet van vrede sal hebben, alsoo by gevolch van tyde sich connen opdoaa schcyde swarichhedcn cnde onhcylen, die van nu in de saecke lâj souder dat de selve couneu worden voorsien ende hiernae dieert ;
dat men by het macckcn van een Vrede aile de Nederlantsche Fnvinticu, Stcdcn en Lcden van dien sal moeten laten jonisseien» genieten soodanige commoditcyten, gelegcntheden ende situatie, alibi Godt cnde de nature hceft gegeven, ende waervan sy voor den oo* loge in gebruyek cnde possessic syn geweest, sonder met glimp ofli fundament te laten blyven de becommeriuge ende beletselen, die ■«* den oorlogc syn opgestclt, ende die by tyde van Trêves connen nerf» gecontinucert ; cnde on" men ail by tractaet het contrarie soude wiflB stipulcercu, soo sal het sclve by aile natien cnde volckeren onreckt' matich werden gcoirdcclt, cnde aile tyt oorsaccke ende aanleydingep> ven tôt onlustcn cnde misverstanden, ende daeruyt te onstaene bien cnde beroerten, in de wclckc de voornoemde Provintien Stcdcn by aile de wccrclt sonder twyftcl sullen werden insonderheyt dewylc soodaiiigc becommeriuge voor hct meerendeel di commercien nadeclich syn, waerby ecn yder do voornoemde Provinfe en Stcdcn frcrjiicntecrcndo sich sal houden geinteresseert ;
dat men by tyde van Vrede sal moetcu comen tôt de effective»' stitutic van de fronticren cnde plaetscn, die men by den Oorloge» cnde op de nacbuyrigc Lauden uyt noot, ende opdat den Coninckfin Spanieu sich daermede nict soude stercken cnde prcvaleeren, besft geoccupeert, endc als men de vooru. restitutic soude willcn déclinée»! ofte cxcusccren op de refusic van penningen in het bcwaren vas fr voornoemde plaetsc verstreckt, dat men niet sal connen ontgaen di* over te admittecren de entremise, submissie cnde oock uytspraack i* soodanige princen, potentatcu cnde anderc nagebuyren, als sich daeit* soude comeu te prcscntccrcn, wannecr lichtclick desen Stact soodiah gcu support cnde faveur nict sal vindcu, als men sich misschiea * imagiucreudc ;
dat de middclen uyt cnde ter oorsaccke van den Oorlogc ingère*** cnde opgestclt, rude mot name de convoyeu ende liceutcu, bcswacrli^*
bj tjde van cène absolute Vrede sullcn connon werden gecontinueert, Hoder merokelicke offensie van naegebucren ende andere de Nederlutdtsche Provintien frequenteerende ; ende als men descive ail soude wfllm affstellen» dat als dan by faulte van middelen hct gcsach van dem Staet terZee t'eenemael sal comen te vervajlen, welck gesach nu ■eer aïs oyt door aen ende in dienst te houden van schepen van oorkge, van wege het Landt raoct wordeu geconservecrt, aengesicn de uyt dese landen op de Middellantsohe zee merckelick verende by andere natien geincorporeert synde, men uyt die wert net soo veel schepen als voor desen in cas van noot uict can ittden geassisteert ;
dit te beduohten is (welok echtcr Godt Allmachtioh genadclick rehoedc), dat d'Unie, waermede de Froviucien voor aile tyt ende onvedoroupelick met den andren syn verknocht ende gcoonfocdcrecrt, kj tyde van Vrede en wanneer men sal meincn het cyndo van den oatkge ,ende van de voornocmde Unie becomen te hebben, nict soo suetoelick ende religieuselick sal werden onderliouden ende gepractaeert, als dat behoort, maer ooek ter contrarie den bant die d'oorkp keeft gemaeckt ende tôt nocbtoo buytcn formeel ontbindinge gc- Uen, peryckel sal lopen in verscheyden respecten gedissolvcert, imaa eeniger maeten gcslaeckt ofte los gemaeckt worden, wacroyt wt anders als den ganseben onderganck van den geheelen Staet te «mebten soude syn; ~-
dit niet anders te verwachten is, dan dat de waere gcrcformccrde Mjpe by tyde van Vrede, van aile cauten sal werden ondcrmynt, «de dat insonderheyt de papisten sullen aengroeyen en sich comen to lUbilieeren, ende dacriune van hoogerhant werden gesupporteert •de gefavoriseert, ende dat men sich sal foudecreu op den geinacckten Vrede, ende dat daerdoor de principaclste redeu commen te cesaxica, waeromme de voorsz pausgesinde tôt noch toe met meerder «nicht syn fonder gehouden. ....
De blaame die men soude incurrecren, dat men de tegcnwoordigc
QttHie omme tôt cen absolute vrede ende uyt den oorloge voor aile
Ijt te geraecken, is versuymende eude van de handt slacude en cou-
mb hier Ed. Mog. niet beviuden dat in dese ooek considérât ic meri-
teert» alsoo ter contrarie voor de postcritcyt nict te vcrantwoordcu
[»]i dat men (w étende, wat iu voorgaeude tyden ende kandulingcn is
gepueert, hoe desen Staet by Spagucu voor eeu rcbelleu S tact, eude
de ingeaeteneu van dieu voor rcbellen eude kettera werden gehoudeu,
ttde dienvolgcns schuldich aen de gcqueiste goddelvckc ende werclt-
! licke Mar1, die men noch woort, noeh trouwe is verobligeert te hou-
| dea), door een ydcleu naern ende glinsteringe van vrede, aenracdingi*
| wa îiytheemscke f vigilcrende ende sorgeude voor hun evtreu inti-
resscn en uyt audere oonsidcratien onde influentie souden affgaen de oude ende fuudamcnteele maximes van desen Staet, waermede mm sich tôt nu toe wel hccft gevonden ende alsoo open te leggen âm thuyn en de verececkerheyt deser Janden, weloke met soo veel goit ende bloet is gevlochlen ende door aile openbaer gewelt ende \ntig* praciycquen nict hccft werden connen ontwinnen.
Aldus geduen ende ter vergaderinge van hacr Ho. Mo, Heeren 8toten Generacl overgelevcrt, den XXj*0 Octob. 1616, ende waa geteieknt » J. de Knuyt; Hcnrick Thibaut; Mattheus Rol*ndt;P. D. Vroe; Guite Leouw; L. Pool; G. van Voabergen; OL i Stavcnisse (Register, II. p. 371 verso.)* L.]
