LA CONVERSION DE SAINT BAVON

Gravé par F. PILSEN.

Pl. i3y

L’évêque Van der Burch fut appelé à un autre siège, en 1616, avant jue l’autel fût terminé. Le g avril 1620, un nouvel accord fut conclu entre 'évêque Jacques Boonen, son successeur, d’une part, et Robert et Jean de Noie, le l’autre. Les artistes anversois entreprirent d’exécuter en marbre blanc, un

:ontracte. Ende waert hyaldien dat hetzelve werck voor den eersten dach van ougste voorschreven îiet gheheel gherecht ghemaeckt ende volcommen wierdt zal den aennemere verbeuren twee îondert guldens die hem afghetrocken zullen worden up het letste payement. Es 00k besproken lat die mctserye, ysere ende loot zal comrnen tôt laste vanden voornoemden de Nolle annemere, Behoudens den aultaer met zynen voet. Ende oft gheviele dat middelertyt hy de Nolle flyvich wierde ofte anderseyns ’t voorschreven werck by hem niet volcommen en conste worden, >0 stelt hem Jan de Nolle synen Broeder oock beeldesnydere borghe ende principael voor de 'olcommynghe van voorscreven wercke. In teecken der waerheyt zyn hieraf ghemaeckt twee 'helycke instrumenten d’een voor myn heere den Bisschop ende capittele gheteeckent by den lennemere ende zynen Broeder ende het tweede voor den aennemer gheteeckent by mynbeere ien Bisschop ende capittele.

Robbert DE Nole.

Jan de Nole.

Au bas de la pièce, la légalisation de l'acte par Gabriel Essers notaire à Anvers, datée lu 10 février 1 6 1 5 .

In den eersten zal den ghcheelen aultaer hooch zyn 25 voet ende breet op zyn breetste 6 voet, ende onder dick ofte diep drye voet ende een half ofte wat meer naer den eyssche 'anden wercke ende al naer uytwysen vanden patroon. Dit es het eerste piedestael ghemerckt net A ende zal zyn ghemaeckt van witten orduynsteen ofte bremersteen zo hooghe totten >utaersteen toe.

Ten tweeden daerop commende twee piedestaellen van ter zyden uutbrenghende twee ortoesen om op te stellen twee figueren van allebastere lanck vyf voeten ende die ortoesen zullen van vooren ghecireert zyn met zeker enghelshoofden ende ander allebastre ngheleyt ende inde piedestallen oock ghesneden inden midden met een ciraet ofte loffwerck litwysen het patroon, ende tusschen die twee voorschreven vyff nitsen ovael ofte viercantghewysse net haer comportementen van allebastre rontsom, ende haer zes plintghens onder op den ultaer om zelvere candelaers op te stellen, ende haer pilaersterken oock van allebastre usschen beeden ende desen voet zal hooch zijn drye voet ofte een dumme minder, zoo het nyn heeren begheirdt ende achter omloopende totten witten steen toe ende zal al van toetsteen nde allebastre zyn, uutwysen het patroon ghemerckt B.

Ten derden op die twee piedestaelen zullen comrnen twee ronde pileiren lanck thien voet net haer cappiteelen ende baesementen, die pileeren van toetsteen ende die cappiteelen ende >aesementen van allebastre met zyn viercante pylaster achter den pyleer ende achter noch :en pylaster die plat is met zyn cappiteelen ende basementen naer de orderen Corintia, oock ’an Alebastre, ende die ronde pileeren ende platte al toetsteen tôt achter aen die witte steen oe ghemerckt met C.

Christ ressuscitant de six pieds de haut, une Vierge de quatre pieds et demi,

un saint Bavon et un saint Amand d’albâtre blanc, ainsi que deux anges de

la même pierre. Toutes ces figures étaient destinées au maître autel. Le

Ende tusschen die twee pyleeren zal een cleet commen hooch omtrent vier voet ende een quaert onder de lyste ende achter dat cleet van witte avennesteen becleet ende boven een lyst van toetsteen ende onder oock een plinthe uutwysen het patroon.

Ten vierden op die lyste van het cleedt compt op een nissen wit vier voet, niet rondt maer maniéré van een achtkandt hooch acht voet ende een half, ende van onder ghecireert met

allebastre uutwysen het patroon, ende onder die nitsse uutbringhende een eu de lampe om te

stellen daerop een piedestael van toetsteen, om daerop te stellen een figure van alebastre lanck zes voet. Alzulcke figure als myn Eerweirdighe heere zal ordonneren ende die ander figure ter zyde mede van vyf voet groet oock met haer piedestaelle naer behooren ende den eyssche van wercke ende uutwysen het patroon ghemerckt D.

Ten vyfden neffens die nitse zeker manier van pylastren van toetsteen terzyde ingheleyt van alebastre ende inden midden hebbende een cortoesse van alebastre met haer cyraet onder van alebastre naer behooren, ende voorts brenghende een cornisse, compaignerende die cornisse ende architrabe ende frieze 1 vande twee groote colommen oock diezelfde cornisse ter zyde ende achter omloopende tôt het wit werck toe ghemerckt E.

Ten zesten op dese cornisse vanden grooten pileer uutbrenghende een piedestael, ende daer commende een manier van antique candelaers, ofte eenighe antique potten ofte yet anders dat mynheeren zullen ordonneren van alebastre uutwysen het patroon ende daerneffens die cortoessen van alebastre die zullen voortsbrenghen een manier van eenen dobbelen piedestael het naeckt van alebastre ende die lyst van toetsteen, uutbrenghende het fondespits met een slootsteen van alebastre uutcommende, den booch vande groote nitsen, ende commende onder het fondespits met twee festoenen hanghende boven die figure oock van alebastre, ende het fondespits oock ghecireert met alebastre, uutwysen het patroon mits hebbende oock twee cortoeskens ter zyden van alebastre, ende dit fondespit loopt achter, ende voor even schoon ende allevenwel ghepolyst naer behooren G.

Ten zevensten op de fondespits van toetsteen zal commen een dobbel piedestael van toetsteen achter en voor ghemaeckt hooch een voet ofte wat meer, ende breet onderhalf voet met zyn cortoesen in beyde zyden van alebastre ghesneden uutwysen het patroon, ende den eyssche vanden wercke Ende desen aultaer van achter zal van avennesteen ghemaeckt wesen, naer uutwysen het patroon alzo den meester daer eere af begheirdt te hebben, ghemerckt F.

In summa al dit gheheel werck sal wel ende loffelyck ghemaeckt worden niet dan van toetsteen ende alebastre uutgesteken van achter ghemerckt met F zal zyn van avennesteen ende wel schoon ghepolyst sonder vette ofte olye, zodat behoort

Actum binnen Ghendt ten daeghe ende jaere alsboven.

Robbert DE Nole.

Jan de Nole.

Légalisé par le notaire G. Lssers, Anvers le 10 février 1 6 1 5 .

Christ ressuscitant devait orner le retable ; la Vierge et les deux anges devaient couronner l’œuvre ; le saint Bavon devait se trouver à droite, le saint Amand à gauche de l’autel (i).

Le io février 1623, troisième accord entre le successeur de l’évêque Boonen, Mgr. Antoine Triest, qui avait pris possession de son siège en 1622 et Robert de Noie. L’artiste s’engage de rehausser et d’élargir l’autel et de ménager, au milieu, l’espace nécessaire pour placer un tableau cintré, haut de seize pieds et demi, large de dix pieds. La statue de St. Bavon, qui se trouvait en ce moment au milieu de l’autel, devait être placée au sommet dans une niche ; l’ouvrage devait être terminé vers le premier novembre 1023, fête du saint. On remarquera que la statue de St. Bavon destinée, dans le contrat du g avril 1620, à occuper une place à droite avait été érigée au milieu de l’autel. Le tableau cintré, de seize pieds et demi de hauteur sur dix

(1) Op heden desen negensten Aprilis duysent zesse hondert twintich, so heeft myn Eerw. heere Francisco De Gistelles Canoninck der Cathédrale kercke van Ste Baefs te' Gendt over ende uuytten name van mynen Eerweerdichsten heere mijnen heere den Bisschop ende de Eerweerdighe heeren van den Capittele aldaer, besteedt aen Robert ende Johan de Noie beeltsnyders alhier t’ Antwerpen het maecken eerst van eenen Christus verrysende van witten marbre van zesse voeten hooge, een Mariensbeelt van witten albaster vier voeten en half hooghe, minder oft hoogher naer advenant van den heesch van den wercke. Eenen Sinte Bavo op de rechte ende Sinte Amand op de slincke syde oock van witten albaster, oock naer den heesch ende proportie van den wercke, Ende twee Engelen liggende neffens de Lieve Vrouwe op de frontispice, groot oock naer de plaetse ende heesch van den wercke, oock van albaster. Ailes te maecken ende leveren mitsgaeders oock te moeten stellen wel ende loffelyck tusschen dit en achthien naestcomende maenden binnen der voorschreven Cathédrale kercke van Ste Baefs op den hoogen aultaer, waer vore de voorschreven de Noies sullen hebben voor de statue van witten marber een duysent gulden ende voor de resterende vyff van albaster twelff hondert gulden eens, te betaelene binnen twee of uuyterlyck drye maenden naer date descr zesse hondert gulden eens ende de resterende zesthien hondert gulden als het voorschreven werck behoorlyck en loffelyck ghestelt sal wesen, Ende dit ailes op het adveu ende welbehaegcn van mynen voorschreven Eerweerdichsten heere den Bisschop ende heeren van den Capittele.

In teecken van adveu hebben wy dese onderteeckent JACOB Boonen, Bisschop van Ghendt.

Robbert de Nole.

Jan de Nole.

De mandato RR. Dominorum de Capitulo.