‹ L'ordre des Trinitaires pour le rachat des captifs (volume 2)Chapitre 385 sur 591 · Avec Ion argent (selon la tradition · texte numérisé non relu

Avec Ion argent (selon la tradition

(i. Saint Jean de Mat lia aurait alors suggéré A Pierre Nolasque l'idée du quatrième vœu.

T. La date est raturée. Rochard {Antiquités de Meaiuc, t. T, p. 'STi) doaDe la date de 12*. Saint Jean de Matha était mort alors depuis quinze ana.

humillimus suus f rater Joannes de Matha, tolius ordinis Sa ne ta e Trinitatis minister humilis (!) el generatts1.

122S, avril. — Gautier, seigneur de Lens (Hainaut), donne aux Trinitaires l'hôpital de ce lieu (Tiré d'un vidtnius fait le 3 janvier I3T4 par l'abbé de Sainl-Vaast d'Arras. — Cartulaîre de I.ens, Archives de l'État a Mous, précédemment aux Archives du royaume à Bruxelles, p. 5).

Universis Christ! fidelibus quos présentes li itéras virfere contigeril, Walterus Dominus de Lens et ejusdcm ville universités hominnm; dilifjro verilalem quoniam lubricos actus hominnm offuscare solet contention! s mater oblivio nisi scripto commendentur, — dignum duximus tam futuris quam presentibus per inspectionem presontium intimare quod nos, ad ampliandum Deî cullum, et ad succurrendum pauperum inopie, domum hospitalis de Lens et res uni versas ad candem pertinentes fratribus ordinis Sancte Trinitatis et Captivorum in remedium animarum nostrnrum contulimus perpetuo possidendas. Ut a u te m p redicta robur immobile obtineant, ego Walterus Dominus de Lens, dignum duxi, cura meis homioibus', appcnsîoiic mei sig-illi présentes litteras roborare. Actum anno Domini m"cc0xx» tertio, mense Aprilî.

1. Janvier, Histoire de Meaux, t. II, pp. 253-351 (Bibliothèque de Meaux, ma nu se rit 72|. I,e titre est : « Ex antiquo tnanuscripto in pergnmrno ». Epistola Joannii de Matha lolius orilinis Sanctae Trinitatis Majori Ministre) (aie) fit gênerait cum fratribus apud Cervum Frigidum in tractu Mrtdensi humillimi MinUtri, Petro Nolasco apud Iberos, ordinis Noitre Domine de Mercede fundalori dignissimo.

2. Même présence des hommes dans la « franchise « de 1387 et jusqu'à 1701. où ils sont appelés tes féodaux de Hantant (Même Cartulaire, passhn).

1225, avril. — Permission accordée par Ancoux, abbé de Saint-Martin-de-

Ituricourt', n Raoul Arondel, bailli du comte de Champagne, de fonder une chapelle A La Villeneuve pour être desservie par les religieux de la Trinité, et concession par ledit abbé des menues dîmes et antres droits y énoncés (Copie Arcli. Nal-, K 171), n" 41),

Ego Anculphus, Dci patientia Abbas Sancti Martini Ruricurlensis, notum facio tam presenlibus quam futuris quod cpneessi Radulplio Arondelli, domini comitis Campante ballivo et heredibus ipsius, potestatem edificaadi unam capellam, juxta mansionera suam, apud Novam Vîllam, talibus religîosis qui dicuntur de Asinis, jure perpcluo possidendam. Coucessi otiam ipsïs religiosis totum jus parochialc prodicte domus, prefalc capellanie, tam in oblatiouïbus quam in sepultura quam in minuta decima, quam in omnibus rébus aliis ad jus parochiale pertinent! bus, ita quod ejus fratres rcligiosi et omnes alii in domo dicta dcccdeiites, cl ctiam in loco religioso, ibi potciunt sepeliri. Scd si corpora de parochia de Brou' illuc sepelicnda deferantur, oblationes recepte occasiooe sépulture illorum cédèrent in jus presbiteri de Brou : ad dictas autem oblationes recipiendasdicti fratres vocare prosbiterum de Brou tcnebunlur; needieti fratres recipiant oblationes parochianorum de Brou. Magistcr ctiam dicte capellanic tenetur facere fidelitatem presbitero de Brou quod in uullo minuct jus ecclesic de Brou, suivis his près ta tut is. lu recom pensai ionem istius libcrlalis quam fceit ecclesia de Brou prcfalc capcllanic, prénom ina tus Radulphus pro se et heredibus suis assigna vit ccclesie de Brou vig-înti solidos pruviniensium super alas suas Latiniacenses, crastino Pasche sing-ulis annis presbitero de Brou persolvendos. In cujus rei leslimonium, présentes 1 i itéras fieri volui, sigilli mei munimine roboratas. Aclum anno Domini m°cc°xxvû, mense Aprîli3.

1. Saint-Martin-de-Ruri court ou des Bois, au diocèse de Beauvais.

2. C'est A l'article Brou que l'abbé Lebeuf parle de ce couvent.

3. On a vu combien l'analyse du conseiller maître Le Monté d'Aubigny, reproduite en tète, était incomplète ; c'est une vraie convention entre le

1839. mars [n. st.). — Guillaume d'Auvergne, évoque de Paris, fait connaître la transaction intervenue entre l'abbé de Sainte-Geneviève et les Trini taire s de l'hôpital de Saînt-Mathurin au sujet d'un cens de 4 deniers sur une maison sise près cet hôpital, de 7 deniers sur la maison de Masceline, de 9 deniers sur une terre entre Vanves et Paris, de 2 sous 6 deniers sur 2 arpenta de vigne à Mans Ceuri; les Trinitaires ont de plue donné 20 sous de surcens aux religieux de Sainte -Geneviève (Bibl. Sainte- Geneviève, ms. 356, p. 108).

Guillelmus, permissione divina Parisiensis ccclesic minister indignus', universis Christi fidelibus présentes litteras inspectons salutem in Domino. Noverit universitas vestra quod, cum controversia * esset inter religiosos viros abbalem et conventum Sancte Genovefe Parisiensis de Monte ex una parte, et fratres ordinis Sancte Trinitatis et Captivoi-um de hospitali Sancti Maturini Parisiensis, ex altéra, super veterem domum hospilalem cum antiquo porprisio, sub annuo censu capitali quatuor denariorum reddendorum in majori festo Sancte Genovefe post Natale3, et domum que fuit Masceline, continuant prefato hospitali, sub annuo capitali censu septem denariorum, în côdem festo reddendorum, et terram sitam inter Vanvas et Parisius, scilicet duo arpenta, sub annuo censu capitali novem denariorum in festo Sancti Remigii reddendorum, et duo arpenta vinearum sita apud Montemceuri ' sub annuo capitali censu duorum solidorum et sex denariorum in festo Sancti Remigii reddendorum ; tandem inter se taiilcr composuerunt, quod dicti fratres ordinis Sancte Trinitatis et Captivorum Sancti Maturini Parisiensis, tam ipsi quam eorum su ce essore s, vel qui predicta possidebunt, tencant et possideant predicta omnia imperpetuum ad censum prediclum sïoe coactione ven-

1. L'abbé de Sainte-Geneviève, Herbert, concéda en son nom ces privilèges en février 1229 |Areh. Nat.. S 4341, n° 10). Les deux textes sont presque identiques, A quelques interversions près.

2. Il n'y a pas eu procès : c'est une simple formalité. 8. Le 3 janvier.

4. Montcevrin (table de M. Bon mon) ; Monsivry (Cartulaire de Notre-Dame de Paris), près Vanves.

ditionis. Et insuper, tam ipsi ' quant eorum successores, vel qui predicta possidebunt reddant diclis abbati et convenlui singulis annis viginli solidos Parisiensium pro augmenlatione census, duabus terminis persolvcudos, scilicet in festo Sancti Remigii decem et in Pascha alios decem solidos. Quod si négligentes in solutione fnerint, ipsi fratres secundum consuetudincm aliorum censualium ipsorum abbatis et conventus cmendabunt. Retinuerunt autem sibi totum jus et dominium abbas et conventus, sicut habent in aliis ceosivis suis. Nos vero, omnîa predicta rata habentes, predictis abbati et convenlui super premissis bas présentes lilteras nostras concessimus , sigillt nostri muni mine roboratas. Actum anno Dominî miltesimo ducentesimo vicesimo octavo, mense Martin.

1230, 17 avril. — Slalutum Communitatis Arelalis cirea donatione* fartai Religions et eorum possesxiones (Bibliothèque d'Arles, ms. lôfl, p. 339}.

Anno domini mccxxix die Martis xv kal. Madii nos Rollandus Georgius Arelatis Potestas, cunsensu et voluntatc Emendatorum Statiitorum Arelatis et approbalione generali totius Parlamenti cmdunati hic coram nobis per trompas et preconcm atque campanas in Curia Domini Archiepiscopi Arelalensis, pro bono communitatis Arelatcnsis, taie decrclum sive statutum, ut infra legitur, facimus et firmamus; videlicet quod nullus civis Arelatis audeat donare inter vivos et in sua ultima voluntate, quoquo relicti vel hereditatïs tituio, reiinquere domos vel terras vel vineas, aut alias possessiones aut possessionum donationes sitas in Arelate et ejus tenemento alicui domui Religiose; et si contra f actum fuerit, donatio vel relictum non valcat ipso jure. Item statu i m us quod in possessionibus quas domus Religiose emerunt in Arelate vel ejus tenemento, commune habeat omne obedimentum in cizis, taliatis et aliis que haberet si civis vel

1. S 4341, n° 10, Herbert ajoute : • Ipsi vero, non imraomores grau* ft favoris sibî a nobis impensi, concesserunt... >

la y eus eas tenerel, et ab his statu tis c.vcipimus domum Archiepiscopalem et domum canonicorum Arelatis, et non aliam; et ita cuilibet precipimus ohsorvare, et indc jubemus fieri puhlica instrumenta. Interfucruiit Pontius Bas ton us et Bertrand us de Monte Olivo et multi alii testes. Ego Guillelmus Sepolle notarius potestatis Arelatis interfui et hoc scripsi.

1232, avril. — Gautier, ministre des Trinitaires de Lûrines, fait savoir qu'Arnould Longue-Aveine a cédé A ce couvent l'alleu qu'il y possédait, ainsi que te fief qu'il tenait do Libert de Châtres et la terre qui lui venait de l'abbaye de Oembloux, dont il réserve les fruits à sa femme Oda, sa vie durant (Archives du royaume à Bruxelles. Cartulaire des Trinitaires de Lénaes, fol. '2 v).

Ego Walterus, mînister Immilis domus Sancte Trinitatis de Lcrines, omnibus presentem paginam respecturis (sic) in Domino salutem. Noverint omnes, tam présentes quam futuri, quod Arnuldus, dktus Longa Avcna, domini Hcnrici de Lovanio bajulus, et Oda, usor sua, totam terram suam, lam feodum quam hereditatem, quod in territorio de Lerines possidebant, ecclesic Sancte Trinitatis ejusdem loci, pro animabus antecessorum suorum et pro aniversario eorumdem, de cetero ibidem celcbrando, in elcmosinam contulerunt. Dictum feodum, quod de domino Liberto milite de Chaslrc tenebant, in manus ipsius L. (sic) retulerunt, et dicta ecclcsia ab ipso L. hercditarie pro quatuor denariis lovaniensibus annuatim ipsum feodum, jam factam hereditatem, recepit. Dictam vero hereditatem, quam de Sancto Petro Gemblacensi tenebant, super altare Saocti Salvatoris superius dicte ecclesic portaverunt, hac tamen conditione prehabita quod, quamdiu ipsa Oda viveret, quatuor modios filigenis lovaniensis me usure ab ipsa ecclcsia annuatim reciperet, et de ipsa segetc nulli, nisi eidem Ode responderetur. Preterea, si supradictus Arnuldus eam superviveret, dicta seges ad ipsum re verte i-ctur, et, post decessum ipsius Arnuldi, sepedicta ecclcsia a solutione hujus segetis penitus absolveretur. Hec omnla acta sunt sub testimonio fratris

ra L ORDRE FRANÇAIS DES TRINITAIRES.

Godefridi et fratris Remacli, fratrum ejusdem loci, Henrici et Remboldi sacerdotum, Egidii mililis' et Pctronille, uxoris sue. Ut autera predicta robur oblineant, presenlem Kartulam sigilli nostri munimine roboravimus. Actum anno Domini millesimo ducentesimo tricesimo secundo, mense Aprili.

1233-1234, février. — Guillaume d'Auvergne Tait connaître la transaction intervenue entre les Trînitairea du Rourgetet le curé de Drancy (Arch. Nat., S42T>8, n> 17).

Guillclmus, divine permissione Ecclesie Pariensis minisler indignus, omnibus présentes lîtteras inspectons, eternam in Domino salutem. Notum facimus quod, cum in ter Nicholaum, personam' ecclesie de Darenciaco ex una parle, et religiosos viros ministrum et fratres domus Sancte Trinilatis de Ponte Régine ex altéra, super domo, ecclesia, cymiterio1 et toto porprisio dictorum Fratrum de Ponte Régine, que idem Nichoiaus sita esse dicebat infra fines parochie de Darentiaco, neenon et jure parochiali cjusdem domus et super uno arpent» terre arabilis sito juxta cheminum Silvanectenscm , quem idem Nichoiaus asserebat dictos fratres tenere a presbitero de Darenciaco ad duos denarios censuales compellens', nomine presbiteri de Darenciaco, eosdem fratres ad ponendum dictam terram extra manu m suam, esset coram nobis diutius altercatum, tandem, eodem Nicholao personaliter, et fratre Pctro de Paris, ministre dicto domus, procuratore fratrum cjusdem domus de Ponte Régine, habente mandatum ad impoDcndum in nostra presentia constituas, recognoverînl se ad invîcom composuîssc, mediantibus bonis et discretis virîs super premissis, ut inferius contiuctur, — quod totumpor prisium dictorum fratrum erit exemptum a jure parrochiali pro fratribus et servienti-

Page 1