‹ La chronique de Nantes (570 environ-1049)Chapitre 67 sur 117 · XVI. — c) Salocone B · texte numérisé non relu

XVI. — c) Salocone B

recepisti. — Epistolain sedis apostolicae respuisti, existimans aliqua in ea tibi noxia contineri (dom Bouquet, VII, 504 et 505).

1. Les pères du concile de Soissons désignent ici, suivant toute vraisemblance, le diocèse de Guérande, qui fut créé par Erispoé en faveur de Gislard et qui s'étendait jusqu'aux portes de Nantes.

2. Salocon mourut dans l'abbaye de Flavigny, où il s'était retiré après avoir été chassé de Bretagne par Nominoé. Son obit est porté au 4 juillet dans le nécrologe de Flavigny. D'après Hugues de Flavigny, Salocon serait mort en 864. C'est une erreur, puisque les évêques assemblés à Soissons témoignent qu'il était encore vivant en 866. Sur Salocon, voir abbé Duchesne, Catalogues épiscopaux de la province de Tours, p. 96.

3. Cette phrase me paraît signifier que le diocèse de Dol, depuis l'expulsion de Salocon, avait été successivement administré par deux prélats, tandis qu'à Vannes l'évèque Susan n'avait encore eu qu'un successeur. Il faut remarquer qu'il n'est fait aucune allusion dans cette lettre à la création de trois évcchés en Bretagne par Nominoé. Le chroniqueur de Nantes est le premier auteur qui ait mentionné ce fait d'une manière formelle ; et, comme il écrivait plus de deux cents ans après l'événement, son autorité n'est que relative et demanderait à être confirmée par quelque témoignage plus voisin des origines.

4. C'est le seul document qui nous apprenne que Susan de Vannes viA^ait encore en 866.

[c. xvi, an. 866] MMNETENSE 55

tuto, frequens ad sanctam Romanam aecclesiain processit mentio, quum adhuc ipsi exules demorentur, licet quosdam idem dax Britunnicus infra praesentis anni spatium, vestrae auctoritatis institutis praemonitus, quoss suae gentis et lin* guae esse noverat, absque synodi praesèntia, sine ullo reconciliationis vel restitutionis ordine, verbo suo solummodo restituerit1, et quomodo qualiterque placuerit sedes amissas recipere, non aecclesiastica determinatione, sed barbarica deliberatione permiserit. Interea, ut, more praecessorum suorum, idem auetor Britonum fidentissimo filio vestro, domno et seriiori nostro Karolo, in cunctis obtemperet, suaque omni humiliatione débita colla submittat annuosque census persolvat 2, quia isdem specialis filius pester diverso undesecus TS orthmannorum aliorumve agitatur incommoda, vestris suasionibus et, ut expedit, redargutionibusg, quaesumus, decernite. Qui, si contra hortamenta salubria praecellentiae vestrae demum aspirare nititur, gladio sancti apostolatus vestri se percellendum debito co^noscat libramine. His er^o ita breviter praelibatis, ne aliquodh vestrae pietatis excellentiae generemus incommodum, a praesenti synodo fratrem et consacerdote/n nostrum Actardum vestrae paternitatis aspectibus pertractavimus destinandum, qui viva voce veroque sibi notissi/na1 sermone ad liquidum haec, quae succincte prosequimur, poterit reserare. Cui petimus humiliterque deposcimus ut sanctae benignitatis vestrae sublimitas aurem pietatis cle-

XVI. — f) non solummodo addit B. — g) adliortari addit B. — h) quod B. — i) notissimo B.

1. On ignore quels évêques le duc Salomon avait rétablis en 866. M. l'abbé Duchesne {livre cité, p. 82, 88) suppose que ce fut Félix, évêque de Quimper, et Libéral, évêque de Saint-Pol-de-Léon. Pour le premier, le fait est possible, mais n'est pas prouvé ; quant à Libéral, son existence même n'est pas certaine (voir plus haut, p. 38, note 3).

2. En 863 Salomon s'était engagé à donner au roi Charles le Chauve un tribut annuel : il le paya en 864 ; mais cette lettre prouve que, dès 866, il avait refusé de remplir ses promesses. Ce dut être une des causes de la rupture qui éclata, en cette année 866, entre le duc des Bretons et le roi des Francs. Cf. Ann. Bertin., ad afin. 863, 864 et 866.

56 CHRONICON [c. xvi, an. 866]

mente?1 accommodet, eique solitae maniim mansaetudinis porrigaty videlicet ut rébus omnibus, ici est sede sua \ in qua spes nulla recuperandi sibi est, cum parochia exspoliatus, pietatis çestrae adminiculo adjuvetur, et sicut expulsus penitus a propria sede utriusque gentis Northmannorum et Britoîium feritate et continua persecutione habetur, censura vestri moderaminis relevetur. Omnibus ergo ad ubera materna convolantibus, opemque sibi ferrik postulantibus\ sicut semper impendere munificentiae vestrae benignitate misericordi largitate suestis, ita et huic petitioni, quant frequenti et necessario stylo vestrae praecellentiae offerimus, misericorditer subvenir e, eor unique, de quibus agitur, hactenus inclomitam feritatem principali mucrone comprimere, et aecclesiae sanctae filiis pastorali sollicitudine dignaminim, quassumus, efficaciter succurrere, pater et papa beatissime.

Hi episcopi praesenti interfuere concilia: Remigius, Lugdunensis metropolis sedis episcopus ; Hincmarus, Remorum metropolis episcopus ; Herardus, Turonorum metropolis episcopus ; Wenilo, Rotomagensium metropolis episcopus; Hegilo, Senonum metropolis episcopus; Leotbertus, Moguntionum metropolis episcopus ; Frotarius, Burdegalensium metropolis episcopus ; Rothadus n, Suessionum episcopus ; Erpuinus, Silvanectis episcopus ; Hunfridus, Morinensium episcopus ; Erchanraus, Catalaunensium episcopus; Hincmarus, Laudunensis episcopus ; Odo, Bellovacensis episcopus ; Rainelmus, Tornacensis episcopus ; Joliannes, Cameracensis episcopus; Actardus, Namnetensis episcopus ; Agius, Aurélianensis episcopus ; Gislebertus, Carnotensis episcopus ; Hildegarius, Meldensis episcopus ; Abbo, Nivernensis episcopus; Fulcricus °, Trecassensis episcopus; Aeneas, Parisiensis episcopus ; Hildebrannus, Saiorum episcopus ; Rotbertusy Cenomannensis episcopus ; Ercambertus, Baiocassium episcopus ; Seginanclus, Constantinensis episcopus ; Hilduinus,

XVI. — j) deest />. — k) ferre B. — 1) poscentibus B. — m) dignemini B. — n) Rothardus B. — o) Fulcharius B.

[c. xvii. an. 850-866] NAM NET EN SE 57

Ebrocensis episcopus ; lsaac, Lùigonensis episcopus ; Liudov, Aeduorum episcopus; Girbaldus^^ Cabilonensis episcopus .

Jam saepe Actardns episcopus pro his rébus reclamandis Romam petierat ; jam Leoni papae1 atque Bénédicte*2, ejus successori, de his querelas magnas fecerat :

sed de responsionibus, quas ab illis scriptas attulit, nulla apud nos memoria reperitur, nisi tantummodo haec epistola hic inferius scripta, quam papa Nicolaus régi Britonum Salomoni misit. Et hoc, ut visum est nobis, non est mirum, quia, quando Normanni iterum tempore Karoli Simplicis urbem Namneticam omnino desertam fecerunt3, haec omnia deperierunt, et,

Lesquelles choses et plusieurs autres à la vitupération du roy Salomon et des Bretons contenues en ladite épistole, porta ledit Actardus au pape Nicolas; et de celles choses avoit par avant fait grand complainte à Léon et à Benoist, prédécesseurs dudit Nicolas. Mais, [selon ledit acteur de la Chronicque de Nantes,] il n'en est trouvé aucune response, fors une épistole escrite de la part dudit Nicolas, pape, à Salomon, roy de Bretagne, qui commance, Nicolaus episcopus Salomoni régi Britonum (E, p. 116 et 117).

Page 1