Tome IVf page

Ludovicus de Hispania Fortunatarum insularum rex constituitur.

Clemens Episcopus, servus servorum Dei, dilecto filio nobili viro Ludovico de Hispania Principi Fortunise.

Sicut exhibitai nobis tua) petitionis séries continebat, m mari Oceano, inler Meridiem, et occidentem, sunt quœdam insulœ, quarum aliquœ habitatœ, aliquœ vero inhabitatœ fore noscuntur, qua3, in communi, nominantur Insulic Fortunatœ, quamquam earum, quaelibet preprio vocabulo, ut sequitur inferius, sint distinct», quarum aliquae insulse

eisdem adjacent, quaedam vero alla est in mari mediterraneo situata. Quarum omnium prima Canaria, alia Ningaria, tertia Pluviaria, quarta Capraria, quinta Jimonia, sexta Embronea, septima Athlantia, octava Hesperidum, nona Cernent, décima Gorgones, et ilia, quse est in mari Méditerranée Galeta vulgariter nuncupantur; omnesque prœdictœ insulœ sunt a Christi fide, et Chnsiianorum dominio aliénée : ex quo tu, pro exaltatione fidei ad honorem nominis christiani desîderas in hujus modi acquisitions omnium prsedictarum insularum exponere te, et tua, dum tamen a nobis in eisdem titulus et authoritas pro quibus nobis humiliter supplicasti, tibi, tuisque haeredibus, et successoribus, tam masculis, quam feminis concedatur.

§ 1. Nos igitur pium, et laudabile propositum, quod te in his habere asseris plurimum in Domino commendantes et cupientes ut in eisdem insulis orthodoxa fides propagetur, et vigeat, cultusque divinus inibi observetur, et quod per tuum ministerium Christianitatis termini dilatentur : tuis supplicationibus inclinati ad honorem Dei, tua>que salutis et status augumentum, omnes pracdictas insulas et earum quamiibet , dummodo in eis non sit alicui christiano specialiter jus qusesitum in omnibus juribus, et pertinentiis suis, ac merum, et mixtum imperium, et jurisdictionem omnimodam temporalem in eisdem auctoritate apostolica, ac nomine nostro et successorum nostrorum, romanorum pontificum, et ipsius ecclesia> romana>, tibi et hseredibus tuis, et successoribus catholicis, ac legitimis et in devotione ipsius romande ecclesiae persistentibus, tam masculis quam fœminis in feudum perpetuum, de fratrum nostrorum consilio, et assensu^ ac apostolicse plenitudine potestatis, sub modo, forma, tenore, conditionibus et conventionibus con-

tentis praîsentibus concedimus, et donamus, teque praedicta feudo per scepttum aureum, praîsehtialiter învestimus, dantes nihilôminus tibi, heredibus et successoribus supradictis plenam, et liberam potestatem easdem insulas, absque tamen juris alterius preejudicio, ut prflemittitur, acquirendi^ ac perpetuo possidendi, moiietam seu mônetas fabricàndi, et alia jura regalia, salva superioritate romani pontifîcis^ in eîsdem insulis exercendî, ac licentiam in eis, et earum qûalibet ecclesias, et monasteria construendi, eisque dotes congruas assignandi» jus patronatus tibi et hrcredibus ac successoribus tuis, prout instituta concedunt canonica, reservando.

§ 2. Postquam vero in eisdem insulis, Deo concedente, per te, vel haîredes, aut successores tuos pnedictos ecclesieo, ac monasteria constructa, seu fundata fuerint, et in eisdem de Pnelatis et personis ecclesîasticis secularibus^ seu régularibus canoriice ordinatum extiterit, prirlati et personte, ac ecclesisD, sive Cathédrales, sive ColIegiata>, seculares aut regulares et monasteria supradicta cum locis et bonis sui& in electionibus, provisionibus et omnibus aliis plena libertate gaudebunt : quam liber ta tem tu, et haeredes, et successores semper manu tenebîtis eisdem et conservabitis, et manu teneri, et conservari facietis ab omnibus subditis vestris :

Dictaque ecclesiaî, et monasteria ac persona^ utentur libère omnibus bonis et juribus eorumdem.

§ S. Et ut per concessionem nostram hujus modi potiori» dignitatis titulo reddaris insignis auctoritate praîdicta, de ipsorum fratrum consilio et assensu, dictarum insularum qûas de caetero fore decernimus Principatum ipsumque Fortunise nuncupari principem constituimos, coronam auream

in signum adepti dicti Principatus, tuique honoris augnientum, tuo capiti nostris rnanibus imponendo, volentes ut tu, -et illorum quilibet, qui tum erit in eodem Principatu hseres, atque successor, Princeps Fortunise debeatis de caotero nominari, ita quod tu nobis per te et iidem haeredes, et succèssores tui in dicto principatu nobis et ipsis singulîs successoribus nostris romanis pontificibus per vos, vel Procuratores vestros ad hoc légitime constitutos recognitionem et horaagium ligium facere, et plénum vassallagium, et fidelitatis juramentum pnestare, tenebiqiini juxta formam inferius annotatam. Cjcterum si forte, deficientibus masculis contigerit fœminam innuptam in dicto principatu succedere, il la maritabitur viro Catholico et Ecclesiae Romande devoto; Romani tamen Pontificis prius super hoc consilio requisito.

§ 4. Et insuper tam tu quam haeredum quilibet et suc- <iessorum tuorum in dicto principatu, et pro ipso censum -quadringentorum Florenorum boni, et puri auri, ac Conii, et Ponderis Florentini, ubicumque Romanus Pontifex fuerit, ipsi romano pontifici qui erit pro tempore et Ecclesise RomansD, vel ipsi Ecclesiac, ubi ipsa fuerit, sede vacante, recipienti pro futuro pontifice et pro portione collegium ipsius «cclesia) contingente in festo beatorum Pétri et Pauli annis «ingulis integraliter persolvetis; ad quem censum, ut praemittitur, persolvendum, tam tu, quam quilibet hfcredum et successorum tuorum in dicto principatu tenebimini et sitis astricti. Si vero tu vel quicumque hœredum seu successorum tuorum in dicto principatu statuto termino non solveritis intègre, ut praemittitur, censum, et expectati -per quatuor menses terminum ipsum primum immédiate sequentes de illo ad plénum non satisfeceritis, eo ipso eritis <5xcommunicationis vinculo innodati. Quod si in secundo

termino infra subséquentes quatuor alios menses eumdem censum sine diminutione qualibet non persolveritis^ totus^ principatus prœdictus erit ecclesiastico suppositus interdicto. Si vero nec in tertio termino, et infra alios quatuor menses primes per plenam satisfactionem ejusdem census tu, et haeredes, vel successores tui vobis duxeritis consulendum» ita quod transactis eodem tertio termino et subsequentibu^ mensibus, non sit de hujus modi censu primi termini ipsi EcclesisD satisfactum, ab eodem Principatu ipso jure cadatisex toto, et Principatus ipse ad Romanam Ecclesiam, ejasque dispositionem intègre et libère revertatur ; nihilominus pro singulis quadringentis florenis singulorum terminorum, si simili modo in eorum solutione cessaveritis vel iilam non solveritis, tu et quivis haîredum, et successorum tuorum in dicto principatu pœnas similes incurratis, salvis aliis pœnis^ processibus et sententiis, quîx) vel qui de jure inferri, vel haberi, seu proferri poterunt per Romanum pontificem vel sedera apostolicam specialiter in hoc casu : sed ad censum ipsum persolvendum eidem ecclesiaî tune, et non ante teneamini cum eiBectu, cum tu, vel hteredes, aut successores tui in dicto Principatu ejusdem Principatus, vel majoris partisipsius fueritis possessionem adepti. Nostr?e nihilominus intentionis existit, quod Romana Ecclesia, occasione concessionis hujus modi ad irapendendum tibi, vel eisdem hfcredibus aut successoribus aliquod subsidium in acquîsitione seu retentione dicti Principatus ex débite nuUa tenus aslringatur.

§ 5. Et quia in quibusdam articulis supradictis expressiuscontinetur, quod in certis casibus tu, et tui in eodem principatu hscredes, et successores excommunicationis sententiam incurratis, et dictus principatus sit ecclesiastico suppositus

inteiHJiicto, quodque tam tu, quam bœredes et successores ipsi cadatis a principatu, seu sîtis ipso prîncipatu privati ; nos ex nunc hujus modi sentent ias^ videlicet excommunicationîs in te, ac eosdem hasredes, et successores, interdicti in eumdem principatum ; et privationis principatusejusdem, si tua vel ipsorum culpa hujus modi casus emerserit, de dictorum fràtrum consilio auctoritate ApostoKca promul-

gamus. Forma vero recognitionis homagii, ligii, vassallagii, et juramenti fidelitatis, qu?e praîstari et fieri volumus a te, et hseredibus, et successoribus tuis in eodem prîncipatu juxta tenorem, formam et conditionem presentis concessionis, verbis competenter mutandis, talis est.

§ 6. Ego Ludovicus de Hispanîa, Princeps Fortunae, fateor, et recognosco, me infra scriptas insulas, videlicet Canariam, Nigrariam, Pluviariam, Caprariam, Junoniam, Embroneam, Athlantiam, Hesperidum, Cernent, Gorgonidem, et Galetani, cum omnibus juribus et pertinentiis, a vobis domino meo Domino Clémente Divina Providentia Papa VI, nomine vestro, et successorum vestrorum Romanorum Pontificum' canonice intrantium, et Romanse EJccIesise mihi, meisque hîoredibus, et successoribus catholici$, atque legitirais, et in devotione ipsius romanae ecclesiœ existentibus, tam masculis, quam fœminis, in f eudum perpetuum fuisse concessas^ ipsasque me récépissé, et tenere sub annuo censu quadringentorum florenorum boni et puri auri ac ponderis et conii florentini vobis Domino meo Domino Clementi Papa? Sexto, vestrisque successoribus ac romanae ecciesiae annis singulis in f esto beatorum Apostolorum Pétri et Pauli persolvendo. Pro quibus insulis faciens plénum vassallagium vobis, vestrisque successoribus canonice intrantibus, ac sacrosanctie romanœ ecclesiœ prœdictœ ab hac hora in antea fidelis, et

pbediens ero beato Petro, et vobis domino meo Domino Clementi Papse Sexto, vestrisque successoribus canonice intrantibus ac sacrosanctae romanse ecclesise. Non ero in Consilio^ auxilio aut consensu, vel facto, ut vitam perdatis, aut membrum, vel capiamini mala captione. Consilium, quod mihi mandaturi estis per vos vel nuntios vestros, sive per literas ad vestrum damnum scienter nemini pandam et si scivero fieri, vel procurari^ sive tractari aliquid, quod sit in vestrum damnum, illud pro posse impediam et si impedire non possem^ illud vobis significare curabo. Papatum romanum et regalia sancti Pétri tam.in prjedictis insulis, quam etiam alibi existentia adjutor vobis ero ad retinendum et defendendum, ac recuperandum et recuperata manutenendum contra omnem hominem. Insuper modum, formam seu conditiones, et omnia et singula, qu^e continentur in literis Apostolicis super hujusmodi concessione confectis, plenarie adimplebo, et inviolabiliter observabo, nec uUo unquam tempore veniam contra ea. Sic me Deus adjuvet, et heec sancta Dei evangelia. Me obligo, et praedictos hseredes et successores meos^ ac Principatum prsedictum, jura et bona nobis competentia, et competitura in eo.

§ 7. Similem autem recognitionem, vassallagium, homagium, ligium et juramentum renovabis, faciès et prsestabis unicuique Romano Pontifici, et dictac ecclesia3 infra biennium a die^ quo in Romanum Pontificem electus fuerit, computandum, et similia prsestabit et faciet, et similiter renovabit, et facere pr«îstare et renovare tenebitur unusquisque hseredum, et successorum tuorum in dicto Principatu nobis infra biennium, ex quo ipse hœres tuus in hujus modi principatu fuerit, et unicuique alii Romano Pontifici, qui erit pro tempore, et ipsi Romande Ecclesiaî secundum

prœscriptam formam,nomen Romani Pontifîcis, qui tuncerit, suum proprium exprimendo. Sed postquam tu per te nobis hujus modi recognitionem, horaagium, vassallagium feceris, ac fidelitatis juramentura prœstiteris secundum formam praîdictam, haeredes, et successores tuî, in dicto Principatu nobis, tuque et ipsi, successoribus nostris romanis Pontificibus illa facere vel prsestare personaliter non astringamini, dummodo infra dictum biennîum secundum eamdem formam per idoneum, vel idoneos subditura, vel subditos ad hoc plénum , mandatum habentes, recognitionem, homagium, vassallagium feceritis, ac juramentum prœstiteritis supradicta, et si plus placuerit Romano Pontifici, vel romanaï ecclesia}, recogniationem, homagium, vassallagium et juramentum prœdicta facietis, pr^estabitis tu, et hseredes vel successores tui prœdicti nomine summi Pontificîs et romana) ecclesia) illi vel illis, quem vel quos ad hoc specialiter ipse romanus Pontifex, vel Sedes eadem deputabit. Quandocumque vero tu vel hieredes tui in dicto Principatu pncdictam recognitionem, obligationem, homagium, vassallagium ac JBdelitatis juramentum facietis, atque pnestabitis per vos vel alium, seu alios, ut superius continetur, dabitis infra mensem post Romano Pontifici, et eidem ecclesiaî patentes literas vestro sigillé sigillatas, in quibus fatebimini et recognoscetis expresse dictum Principatum a nobis, et Romana ecclesia récépissé in feudum sub conditionibus, conventionibus, modo et forma ac tenore, quee presentibus nostris litteris continentur.

§ 8. Practerea tu, vel haîredes, aut successores tui prsBdicti nullam confœderationem, seu pactionem, societatem aut ligam scienter contra Romanam Ecclesiam facietis, et si eam forte feceritis ignoranter, teneamini ad man-

DES ILES CAxNARIES 305

datum Romani Pontificis, seu Romanse Ecclesise penitus revocare.

Omnium autem praedictorum prsesentibus litteris nostris contentorum declaratio et interpretatio, quoties opus fuerit faciend», ad romanum Pontificem seu Romanam ecclesiam pertinebit ; quoties super his, vel eorum aliquo vel aliquibus ambiguitatis aliquid vel dubii oriri continget, cujus romani Pontificis vel romaniB ecclesiae, interpretationi, et déclaration! staWtur verbo, seu litteris, prout ipsi romano Pontifici, vel ecclesise placuerit faciendis.

NuUi ergo etc . . .

Datum Avînione XVII kal. decembris anno tertio. Bat. die 15 novembris 1344, pont, anno III.