Catalano, loc. cit
3. Bibl. Laurentienne, ms. Strozzi 33, fol. 395-399 ; M. Catalano, p. 20 et suiv., 172-175 ; K. Eubel, p. 275, 278 ; L. Pastor, I, 766. — V. aussi, dans le même ms.
Or, quand, à la nouvelle de la mort de Martin V, Capranica, accouru à Rome, réclama sa place dans le conclave *, il ne se trouva que six cardinaux pour consentir à ce qu'il y fût admis, conformément à la volonté évidente du pontife défunt : tous les autres (et parmi eux se trouve Condolmario), sous prétexte que Capranica n'était point réellement cardinal, puisqu'il n'avait pas reçu les insignes cardinalices, en réalité parce qu'ils voyaient en lui un partisan des Colonna, refusèrent de le laisser s'introduire parmi eux 2. On essaya de lui persuader de retourner à Pérouse, en promettant de l'admettre plus tard et de faire régler sa situation dès le commencement du nouveau règne. Mais, nullement rassuré, Capranica, ayant fait venir, pendant la nuit du lcl' au 2 mars, un notaire et deux témoins dans l'oratoire de sa maison de Rome, y interjeta secrètement un appel au concile qui allait se réunir à Bâle, se promit d'y poursuivre ses droits et protesta contre le dol, le dédain et la fraude dont il se disait victime3. Les secrets étaient mal gardés autour de Capranica : les cardinaux réunis dans le couvent de la Minerve eurent vent de sa protestation et résolurent aussitôt de lui en demander rétractation. Mais Capranica, prévenu à son tour de cette
Strozzi (fol. 405 r°), la déposition de Cesarini du 19 octobre 1432 : <> Habuitipsum dominum Firmanum et habet pro vero et verissimo cardinali, quia fuit prescns, ut supra, quandoSummus Pontifex, ad quem pertinet facere cardinalem, dédit sibititulum qui pertinet ad diaconum cardinalem in presenciaaliorum cardinalium, nemine dissentiente. Item, quod de hoc fuit publica vox etfama in curiaet civitate Romana, adeo quod omnibus manifestum erat ipsum esse cardinalem, et ita publice habebatur et reputabatur ab omnibus tam cardinalibus quam curtisanis, quam a civibus Romanis, tum quia nominabant ipsum publice cardinalem Firmanum, et etiam cives Romani in domibus eorum ante portas et in parietibus publicis depingebant arma ipsius domini Firmani cum capello rubeo, sicut dcpinguntur armaaliorum dominorum cardinalium. Et ipse testis in domibus pluribus et stratis publicis vidit arma domini de Columpna et ipsius domini Firmani, ac si ipsius testis, conjuncta cum capello rubeo. »
1. Le cardinal Csrvantès lui avait écrit le lendemain même de la mort de Martin V (22 février 1431) pour hâter sa venue (ms. cité, fol. 398 r° ; Gatalano, p. 175).