IV. — De la croïasce touchant l‘Immacclée Conception de la
Vierge Marie, pendant les- quatre premiers siècles de l’Eglise.
Nous avons une preuve de cette croyance dans les anciennes Liturgies, monuments précieux des traditions apostoliques. Danscelle qui porte le nom de saint Jean Chrysostome, on loue Marie, Mère de Dieu toujours Vierge, comme trèssainte, pure, intacte, Immaculée, bénie plus que toute autre créature, sanctissima, impolluta, intemerala, super omîtes benedicta. La Liturgie dite de saint Basile, qui, au rapport de Pierre Diacre, auteur du sixième siècle, était en usage dans les Églises de presque tout l'Orient, s’exprime comme celle de saint Jean Chrysostome. Il en est de même de la Liturgie attribuée à saint Marc. Dans celle de l’Apôtre saint Jacques, premier Évêque de Jérusalem, on fait la commémoraison de la Vierge Marie, Mère de Dieu, très-sainte, intègre, Immaculée, bénie d’une manière toute particulière, toujours bienheureuse, intacte en tout, plus glorieuse que les Chérubins et les Séraphins, sanctissima, intemerala, Immaculata, super omîtes benedicta, semper Beata, omnibus modis irreprehensa, honorabilior quam Cherubim, et gloriosior quam Seraphim. On trouve les mêmes éloges de Marie dans les autres Liturgies, qui étaient anciennement suivies par plusieurs Églises de l’Orient et de l'Occident. Cette manière de parler, même dans la célébration des Saints Mystères, fait assez connaître que, dans les premiers siècles de l’Église, on croyait généralement, d’une manière plus ou moins explicite, que la Vierge Marie, la plus pure et la plus sainte de toutes les créatures, a été conçue dans la sainteté, exempte de toute tache du péché d’Adam.
Qu’on ne dise pas que les liturgies, connues sous les noms de saint Jean Chrysostome, de saint Basile, de saint Marc, de saint Jacques, ou d’autres Apôtres, sont des pièces supposées, qui n’ont été écrites qu’après la mort de ceux dont elles
portent les noms. Car, qu’importe la date de leur rédaction par écrit, s’il est d’ailleurs constant qu’elles étaient en usage dans les premiers siècles de l’Église, et qu’elles remontent même aux temps des Apôtres? On convient qu'aucune liturgie, si on excepte celle qui se trouve dans les Corutitutious apostoliques, n’a été mise par écrit avant le cinquième siècle. Dans les premiers temps de l’Église, les liturgies n’étaient connues et ne pouvaient généralement être connues que des chrétiens; la discipline du secret pour les saints mystères ne permettait pas de les écrire , parce qu’on ne voulait pas qu’elles parvinssent à la connaissance des païens. On ne célébrait les choses saintes, dans les assemblées des fidèles, qu’après en avoir fait sortir ceux qui n’étaient point initiés. Le Symbole même des Apôtres, qui contient les principaux mystères de la foi, ne s’écrivait pas encore du temps de saint Jérôme et de saint Augustin. Oserait-on pour cela en révoquer en doute l'authenticité? Non, ce serait méconnaître les règles d’une saine critique. Or les mêmes raisons qui prouvent que les liturgies primitives n’ont pas été d'abord mises par écrit, prouvent aussi qu’elles ont été scrupuleusement conservées par tradition dans chaque Église, et fidèlement transmises par les Évêques a ceux qu’ils élevaient au sacerdoce. La fidélité à garder soigneusement ce dépôt est attestée par la conformité qu’on a remarquée, pour le fond, entre les liturgies des différentes Églises du monde, lorsqu'elles ont été rédigées par écrit. Le style des prières est quelquefois différent, mais le sens est partout le même. Il y a quelque variété dans l’ordre des cérémonies, mais on trouve dans toutes les mêmes parties, les mêmes lectures, les mêmes prières, les mêmes rites, les mêmes mystères, les mêmes dogmes. Aussi nous ne disons pas que les liturgies de saint Jean Chrysostome et de saint Basile sont l’ouvrage de ces deux Docteurs : si elles portent leurs noms, c’est uniquement parce quelles étaient en usage dans les Églises qu’ils ont illustrées par leur science et leur sainteté. Non, elles n'ont point été écrites de leur temps, elles sont beaucoup plus anciennes que
ces deux grands Évêques. Quant aux autres liturgies dont nous venons de parler, il était naturel de nommer Liturgie de saint Pierre, celle dont le Prince des Apôtres s’élail servi dans l’Église d’Antioche; Liturgie de saint Marc, celle que cet Évangéliste avait suivie dans l’Eglise d’Alexandrie; Liturgie de saint Jacques, celle qu’il avait laissée il l’Église de Jérusalem H). D'ailleurs, ces liturgies, qu'on peut appeler apostoliques, s’accordent parfaitement avec la doctrine des anciens auteurs eccelésiastiques.
Prudence, poêle chrétien, qui écrivait surla fin du quatrième siècle, célèbre ainsi les victoires de Marie sur le serpent infernal qui a séduit nos premiers parents : « La cause de l’antique et implacable haine du serpent et de l'homme, c'est que la vipère est maintenant écrasée sous les pieds de la femme. La Vierge, (ligne d’enfanter le Fils de Dieu, triomphe de tous les poisons. Repliant sur lui-même sa croupe tortueuse, le serpent désarmé revomit son virus impuissant sur le gazon verdâtre comme ses anneaux (2). »
Saint JeanChrysostome, Evêque de Constantinople en o95: « De même qu’un ouvrier, ayant trouvé une matière trèspropre a son œuvre, en a fait un très-beau vase, ainsi le Christ, trouvant l’âme et le corps de la Vierge en état de sainteté, a voulu en faire un temple animé qui lui servit de demeure (5). »
(1) Voyez Bfincini, Dict de Théo'., arl. Liturgie] Plazza, Causa fm.-nac. Concept. B. U. V.t «cl. 11, it* 190, etc.
(2) Hoc odium velus illud crat.
Hoc crat aspidis alque homiuis Higladiahile discidium.
Qiiod modo cernua remincis Yipcra proterilur pedibus.
K J etc numqtie Ücum incrila Oui nia Yirgo venena doutât :
Tract ibus anguis inexpiieitia Virus inernie piger revomit.
Gramme concolor in viridi.
[Ilymnus ante Ci&um.)
(5) Qucmndmodum artilcx, inventa malcria ulilissima, vas pukherrimiim fabricaltir; ils Christus, invenlo Virgipis sancto corporc cl anima, temphun sibi conslmxil aniimlurn. Ilotnil. in Chriiti Naticitate.
Ailleurs : « Y a-t-il quelque chose de plus saint que la Vierge Marie? Non; ni les Prophètes, ni les Apôtres, ni les Martyrs, ni les Patriarches, ni les Anges, ni les Thrônes. ni les Dominations, ni les Séraphins, ni les Chérubins, ne sont plus saints que la Vierge Marie : il n’est rien parmi les choses créées, visibles et invisibles, qui soit plus grand ou plus sublime que celte Vierge (1) »
Saint Ambroise, Archevêque de Milan, en 574, loue la Vierge Marie comme pure, intègre, sans tache. Immaculée: lneorrupta, integra, illibata, Immaculata (‘2). Saint Epiphane, Archevêque de Salamine, en 570 : « Dieu seul excepté, la brebis immaculée, la Mère de l’Agneau sans tache était plus belle en sa nature que les Chérubins, les Séraphins et toute l’armée des Anges (2). » Ailleurs, le même Docteur, s'adressant au Sauveur des hommes, s’exprime ainsi: «Venez, Seigneur Jésus, chercher votre brebis, non plus par le moyen des serviteurs et des mercenaires, mais par vous-même. Recevez-moi, non dans celte chair qui est tombée dans Adam; recevez-moi, non pas de Sara, mais de Marie; afin qu’elle soit une Vierge sans souillure, une Vierge exempte, par grâce, de toute tache du péché : ut incornipta sit virgo, sed virgo per gratiam ub omni integra labe peccali (3). »
De plus, l’Office de Vlmmaculée Conception de la Vierge Marie rédigé par Léonard de Nogarole, et approuvé par le Pape Sixte IV, et plusieurs autres anciens bréviaires, citent, sous le nom de Saint Ambroise, le passage suivant où l’on exprime clairement l’insigne prérogative de Marie ; « Marie est la verge dans laquelle il n’y a jamais eu un nœud originel.
(1) Quidnam ilia [Maria] Sanctius: Non Prophctæ, non Aposloli, non Martyre», non Patriarchæ, non Angcli, non Tbroni, non Dominationes, non Seraphim, non Cherubini, non denique aliud quidpiurn inler crcatas res visibiles a ut invilibilcs, majus aut exrcllenlius invenin potest. Serm.S. Joann. Chryaost. apud Melapraalen. — Voyez l'Office du V* jour infra Octavum de la Nativité de In B. V. M. Rrev. Rom.
(2) In ultimo sertnone de Nat i vitale Domini.
(3) Serra. XXII in Psalm. CXVI1I, — Voyez le P. Pu ha, Causa Iramac. Concept. B. M. V., acl. VI, n° 78.
ni écorce du péché actuel : hxc est virga, in quu nec noilns original is, nec cortex actualis culpæ fuit. (1) » Bernardin De Busto rapporte que Michel De Carcano loi a attesté avoir lu ce texte dans un très-ancien manuscrit contenant un opuscule qui portait le nom de Saint Ambroise (‘2). Quoi qu’il en soit, le passage dont il s’agit n’est nullement contraire à la doctrine de Saint Ambroise, et il ne peut appartenir qu’à un auteur fort ancien.
Saint Kphrem, Diacre d’Edesse, vers l’an 365, comparant Marie avec Êve encore innocente, dit de toutes les deux quelles ont été sans péché, ajoutant que l’une a été la cause de notre mort par sa désobéissance, et l'autre la cause de notre salut (3). Ailleurs, il appelle la Vierge Marie Immaculée, irès-hnmaculée, nouveau don de Dieu, divin trône de Dieu, Reine toujours bénie, prix de la rançon d'Ève, source de grâce et d'immortalité, fontaine scellée de l'Esprit-Saint, très-divin Temple, siège de pureté pour la Majesté divine. Elle a, dit-il, écrasé la tête du perfide dragon; toujours elle a été intègre et Immacidée, tant du corps que de l’dme. Celte Vierge Mère de Dieu est intacte, entièrement pare, chaste, plus sainte que les Chérubins et incomparablement plus glorieuse que tous les autres Esprits célestes (4).
(1) Mariale, Serm. V. De Concept ione B. lit. Y.
(2) Solo Deo cxccpto, cunclis superior exstitit, nalura formosior cl Chertibim. Séraphin» et onini cxcrcitu Angelorum... Ovis Iminnculata, quw peperit Agnuni. Serm. rie Laudibus Marix. — Ce sermon est cité dans l’Office de S. Joachim, Bre p. Rom.; et le P. Plana en a établi l'authenticité dans son vivant ouvrage intitulé : Causa Immac. Concept. B. 31. V., n' 73.
(3) Amltæ sine noxn, ambæ simplices, Mari t et Eva : altéra morlis noslrae causa fuit, vit® altéra. Bibliotheca Orientalis de Jo». Simon Asscmani, tout. I, pag. 90.
(4) On lit dans une prière que S. Kphrem adressait à la Sainte Vierge : a O Virgo Domina, ImmacuIaU Deipara... houorabiüs niagis quam Chertibim, et sine alla comparatione magis quan» cœlcstes exercitus mullo preliosior... Virgo Sanc> tissima, purissima... Salve Evæ pretium rédemption is, salve fons gratiæ et immorlalittlis, salve Sancli Spirilus fons signalus. salve tcmplum divinissimum. salve sedes Dci, salve pura, qu« draconis ncquissimi caput contrivisli.. Immaculalissima Virgo, qusu pura, quæ semper virgo, tum corpore, tuin anima, fuisti integra et Immaculala... Miserere humililatis mcæ, Immaculata; compalcre mcæ
Ce saint Docteur aurait-il pu tenir un semblable langage s’il n’avait pas cm à l’immaculée Conception tic la Mère de Dieu ?
Saint Grégoire, Kvèque de Nvsse, qui vivait du temps de Saint Éphrcm, parle de Marie comme étant d'une pureté parfaite, d’une pureté sans tache, comme étant la pureté même, puritas incorrupta : selon ce Docteur, Ève a introduit la mort dans le monde par le péché, et Marie nous a rendu la vie (1 ). C'était aussi la pensée de Saint Basile, Archevêque de Césarée (2) ; de Saint Grégoire, Thaumaturge (5): de Tertullien (4); de Saint Irénée, Kvèque de Lyon (5) et de Saint Justin, martyr en 167 (G). Cette attention des Pères de l’Église à nous représenter Ève comme ayant été par son péché le commencement de la perdition du genre humain, et la Vierge Marie comme étant le commencement de notre régénération, de notre salut, montre assez clairement qu'ils ne croyaient pas que Marie, la Mère de Dieu, ait été conçue dans le péché d’Ève, dont elle venait réparer la chute par le mystère ineffable de l’Incarnation qui devait s’opérer en elle.
Saint Mélhodius, qui a été successivement Évêque d’Olympe, de Fatras et de Tyr, sur la fin du troisième siècle, élève Marie au-dessus de toutes les créatures visibles et invisibles, au-dessus, par conséquent, des Anges, des Chérubins et des Séraphins : Inter ereata omnia, tum visibilia, tum i?ivisib'tlia honorabilior. Or ce saint Évêque n’ignorait point que les Anges qui sont restés fidèles ont toujours été exempts de tout péché, de quelque genre qu’il fût. Il ajoute que le
infirmitaii, Purissima... Omnia pote*, ▼citait quæ supens omnes créatures. » Orat. ad S. Dei Malrem. — Oralio txomolojetica : Opcra S. Kphrem Syri, edil. i'oraæ, loin. III, pag. 545, 517 , 548, 549.
(1] Humilia XIII in Caiilicum Canticorum.
(4} Humilia in Saitclam Ciirisli Naliviiutctn.
(5) Scrtnoncs de Annuntialionc U V, M. Pibhoth. Max. Patrum, tom. lîî, pap. 511 et 515.
(4) l.ib de Ciras Cbi i>ti, cap. XVII.
(5) Lib. III, advenus Herescs, cap. XXXIII; ci lib. V, cap XIX.
(I>) Dialog cum T ry pltonc Judæo.
Très-Hatil a sanctifié lui-même la Vierge Marie pour en faire sa demeure, une demeure digne de lui : Sanctifieavit enimte, tabernaculum suum, allissimus (l).
Saint Denys, Évêque d'Alexandrie, mort en 202, l'un des plus grands Docteurs de son temps, exprime ainsi les rapports de la Mère de Dieu avec son Fils : « Il y a plusieurs mères, mais il n’y a qu’une seule et unique Vierge, Fille de la Vie , qui a enfanté le Verbe vivant (2). Ce n’est pas dans un serviteur que le Christ a habité, c’est dans sou saint Tabernacle, qui n’ a pas été fuit de main d'homme , c’est dans Marie, Mère de Dieu (3). Le Verbe Fils de Dieu, descendu du Ciel, a été porté dans le sein (de Marie) ; il est sorti de ce Paradis virginal qui possédait toutes choses (4|. » Marie , celte Fille de la Vie, a-t-elle pu être un seul instant la Fille de la Mort, c’est-à-dire du péché? Ce saint Tabernacle, dans lequel le Christ a habité, a-t-il été souillé de la tache originelle? Celte demeure, qui n'a point été faite de main d’homme, pouvait-elle être une demeure commune? IS'élait-elle pas l’ouvrage du Saint-Esprit, ayant été préparée et sanctifiée par une grâce toute spéciale dès le commencement de sa formation? Ce Paradis vinjinal, dans lequel le Fils de Dieu s’est fait homme, ne rappelle-t-il pas ce lieu pur et saint dans lequel nos premiers parents ont été créés, ce lieu qui a été un jardin de délices et de jouissances célestes, tant qu’il n’a pas été profané par le péché?
Origène, mort en 253 : « Comme l’Ange salue Marie d’un terme nouveau, que je n’ai pu trouver dans toute l’Écriture,
(1) Oratiodc Simconc et Anna. — Voyci Opéra S. Anliloquii Iconiemis, etc., pag. 417.
(2) Multœ rcperiunlnr maires : uua autem et sois Virgo, filia vit» gonuil Vcrbum vivens. Epist. adversut Paulum Samosatenum. \ oyez Opéra S. Dionytii, pag. 21 2.
(3) Pion in servo inbabilavit (Chris lus), sed in annclo suo tabcrnaculo non manu peto, quod est Iicipara Maria. Reep. ad Qu.nl . Vil Pauli Samoialeni; ibid., pag. 201 .
(4) Qui cniin c cœlo descendit Unigenitus Dcus Vcrbum, geslalum est in utero, et gcnilum ex paradiso tirginali habenle omnia. Ibid., pag. 277.
il faut que j’en dise quelque chose. Celle parole qu’il lui a adressée, Je vous salue, pleine de grâce, je ne me rappelle point l'avoir lue dans aucun endroit des Livres saints. D’ailleurs, ces mois, Je vous salue, pleine de grâce, ne s'adressent point a un homme, c'est une salutation qui ne convient qu’a Marie seule; car, si elle avait su que tout autre eut été salué d une manière semblable, elle qui avait la science de la Loi avec le don de sainteté, et qui, par une méditation journalière, avait pénétré les oracles des Prophètes, elle ne s’en fut jamais effrayée comme d'une salutation étrange (1). » Selon le même Docteur, la Vierge Marie est la Mère de Dieu, Mère digne de Lieu, Mère Immaculée d’un Fils saint et Immaculé, l'unique Mère Immaculée; c'est un trésor dn Ciel, contenant les richesses de lu Divinité, la sainteté la ]>lus parfaite et la plus complète. Elle n'a point été trompée par les insinuations perfides du serpent infernal, ni infectée de son souffle venimeux |2). Origène eût-il tenu ce langage s’il avait cru Marie sujette au péché originel?
Saint Ilippolyle, Évêque de Porto, qui appartient à la tin du deuxième et au commencement du troisième siècle, rend aussi témoignage de la croyance de l’Eglise primitive louchant la Conception sans tache de la Mère de Dieu. « L’Arche d’alliance, dit-il, formée de bois inaccessibles à la corruption, était le Sauveur. Elle signifiait son tabernacle exempt de
(1) Quia vero Angélus novo sermone Mariam salutavil, qnem in omni Scriptura invenirc non polui, cl de hoc pauca dicenda sunt. ld cnim quoi ait Arc gratia plena , obi in Script mis legerim non recordor; sed neque ad virurn isliusraodi sermo est, Salve gratia plena. Sol» Maria? liée salulatio serval ur. Si cnim scivisset Maria cl ad alitim quempiam similem factum esse scrmonem, hahebal quippc Lcgis scientiani. el erat sancla, el Prophelarum ralicinia quotidiana meditalione cognovcrat, nunquam quasi peregrina eam salutalio terruisset. Uomil. 17. In bucam.
(2) Hujus itaque l'nigeniti Dei dicelur, hæc Mater, Virgo Maria, digna Dci, Imimculnl.i Sandi Imtnaculali, uns unius, unira unici... Accipe (Joseph) eam sicut commcndalum cœleslem Thcsaunim, Dcilatis divilias, sicut plenissimam sauctitatem, sicut perfeclam jusliliam... Virgo neque persuasione serpenlis decepla esl, neque cj us afflalibus venenosis infecta. Uomil. I tx decem Uomil. in diversa loca Aov. Tut. In cap. I Mat (h
pourriliireet de corruption, qui n’a engendré aucune souillure. Or le Seigneur était exempt du péché, étant formé de bois non sujet à la corruption humaine, savoir, de la Vierge et de l'Esprit-Saint (I). »
Nous arrivons enfin, pour ce qui regarde les Pères et les anciens auteurs ecclésiastiques, à la lettre des Prêtres et des Diacres d’Achaïe, sur le martyre de l’Apôtre saint André. Selon celte lettre, saint André, confessant la foi devant le proconsul Égée, tint le discours suivant : « Le premier homme a amené la mort par le bois de la prévarication ; il fallait que, parle bois de la Passion, la mort fût expulsée du séjour qu’elle avait usurpé. Le premier homme ayant donc été créé et formé de la terre encore immaculée, il fallait que d’une Vierge Immaculée naquit l’homme parfait par lequel le Fils de Dieu, qui d’abord avait créé l'homme, réparerait la vie éternelle que les hommes avaient perdue par Adam (2). » La terre immaculée, dont le premier homme a été formé, était une terre vierge, pure, intègre, qui n’avait point été souillée par le péché. Or, d’après saint André, il en est de même de la Vierge Immaculée, de laquelle est né le Sauveur du monde. Cet Apôtre croyait donc que la Vierge Marie a été pure et sans tache dans sa Conception.
Les protestants, rejetant tous les monuments de l'antiquité qui contrarient leurs erreurs, n'admettent point l'authenticité des Actes du martyre de saint André, et plusieurs
(1) Area ex lignis quæ putrescere non poleranl, erat ipse Salvalor. Per banc enim, putredinis et corruplionis expers ejus Tabcrnaculum signilicatur, quod milium peccali putredinem genuit. Dominos autem peccati expers erat, ex lignis pntrefactionis non obnoxiis secundum hominem, boc est ex Virgin e et ex Spirilu Sanclo, inlus et foris tanquam purissimo Verbi Dei auro circumlectus. Orat. in illud Dominos paacit me. Bibl. Patrum Gallandi, tom. II, pag. 496.
(2) Prinuis homo per lignum prævaricalionis inortem induxit; hinc nccesse erat ut per lignum passionis mors qnæ ingressa fucrat pellcretur; et proplcrea quod ex immaculata terra creatus fucrat primus homo, neccsse erat ut ex Immarulata Virgine nascerclur pcrfcctus homo, qoo FiliusDei, qui ante coodiderat hominem, vilam æternam quam perdiderant homincs per Adamum, repararet. Voyez Sûmes, ad diera 30 nov. ; Morcelli, Kalctuiarvm Ecclniæ C. P., tom. I, pag. 249.
criliquos parmi les catholiques les regardent comme suspects. Nous ne pouvons partager celle opinion ; elle ne nous paraît pas suffisamment fondée. Ces Actes ont toujours joui d'une grande considération dans l'Eglise; ils sont cités comme authentiques dans le traité delà vraie et de la fausse pénitence, qui se trouve parmi les œuvres de saint Augustin; dans le Sacramentaire de saint Grégoire le Grand; dans le Missel Gothique, publié par le B. Jean-Marie Tliomasi ; dans le Martyrologe d'Usuard, auteur du neuvième siècle; dans le Martyrologe et les Bréviaires à l’usage de la sainte Église Romaine, ainsi que dans le Ménologe des Grecs, publié par le Cardinal Albani. Saint André, Archevêque de Crète, Ethérius, Évêque d’Osma, Remi d’Auxerre, Pierre Damien , Lanfranc, lvcs de Chartres, Pierre de Iîlois, parlent des mêmes Actes comme faisant autorité. André de Crète (1), Pierre de Blois (2) et le Pape Alexandre III (3) citent même, sur la Vierge Immaculée, les paroles de l'Apôtre saint André, que nous venons de rapporter, et saint Irénée (4), Tertullien (5), Théodote d'Ancyre(6), et saint Bruno (7), semblent s’en être servis eux-mêmes en parlant de la Vierge Marie (8).
Nous l’avons vu : on croyait, dans les premiers siècles de l’Église, comme on a toujours cru dans les siècles suivants jusqu’au Pontifical de notre Saint Père le Pape Pie IX, que la Vierge Marie a été formée d’un élément pur et sans tache; que, par un privilège spécial, elle a été conçue sainte et entièrement exempte du péché originel : pour s’en convaincre, il suffit de jeter un coup d’œil sur les différents âges du inonde chrétien. Celle croyance a été de tout temps plus ou moins générale, et chez les Grecs et chez les Latins. Ni les expressions dont se sont servis d’anciens docteurs pour prouver que tous
(1) Omlio in natnlem Dci Gcnilricis.
(2) Voyez ci-dessus, pag. 720.
(5 Inslruciio lidci ad Soldanum Iconii.
(4) l.i b. Hl ndv. Valcitlinura, cap. XXI.
(5) l.ib. de Cjmc Chrisli, cap. XVII.
(6) Voyez ci-deasus, pag. 750. — (7) lu P&ilni. CI.
(8) Voyez Plais*, Catts* Immac. Concept. U. V. M., net. H, n* 180.
les hommes ont encouru la disgrâce d’Adam, ni les doutes et les perplexités que l’on remarque dans les écrits de plusieurs d’entre eux, ni même l'opinion tout à fait contraire d’un certain nombre de théologiens n’ont pu, je ne dis pas élouiïer, mais même affaiblir l'ancienne et pieuse croyance de la Conception Immaculée de la Bienheureuse Mère de Dieu ; car elle avait pour elle les liturgies apostoliques, le culte public dont elle est devenue l'objet, l’enseignement des saints Pères, des Evêques, des Universités, des Ordres monastiques, le ministère ou mayistmim perpétuel de l’Eglise, et principalement l’approbation et la sanction des Papes pour tous les actes et toutes les institutions propres à ranimer la piété des fidèles envers la Reine du Ciel conçue sans tache.
En effet, comme notre Saint-Père le dit dans la Bulle lneffabilit Deus, « les Pères et les écrivains ecclésiastiques, nourris des paroles célestes, n'ont rien eu plus à cœur, dans les livres qu’ils ont écrits pour expliquer l’Écriture, pour défendre les dogmes et instruire les fidèles, que de louer et d'exalter â l’envi, de mille manières et dans les termes les plus magniliqnes, la parfaite sainteté de Marie, son excellente dignité, sa [•réservation de toute tache du péché, et sa glorieuse victoire sur le cruel ennemi du genre humain. Cette éclatante et incomparable victoire de la Vierge, cette innocence, cette pureté, cette sainteté par excellence, celte exemption de toute tache du péché, cette grandeur et celle ineffable abondance de toutes les grâces, de toutes les vertus, de tous les privilèges dont elle fut comblée, les mêmes Pères les ont vues, soit dans l’Arche de Noé qui, seule divinement édifiée, a complètement échappé au commun naufrage du monde entier ; soit dans l'échelle que contempla Jacob, dans celte échelle qui s’éleva de la terre jusqu'au ciel, dont les Anges de Dieu montaient et descendaient les degrés, et sur le sommet de laquelle s'appuyait Dieu lui-même ; soit dans ce buisson ardent que Moïse vit brûler dans un lieu saint, et qui, loin d’être brûlé par les Itammes pétillantes, loin d'éprouver même la moindre altération, n’en était que plus vert et plus florissant; soit
dans celte tour inexpugnable à l'ennemi et de laquelle pendent mille boucliers et toute l’armée des Forts ; soit dans ce jardin fermé qui ne saurait être profané et qui ne craint ni les souillures, ni les embûches ; soit dans cet auguste temple de Dieu, tout rayonnant des splendeurs divines et tout plein de la gloire du Seigneur ; soit enfin dans une foule d'autres figures de ce genre, qui, suivant les Pères, ont été les emblèmes éclatants de la haute dignité de la Mère de Dieu, de sa perpétuelle innocence et de celte sainteté qui n’a jamais souffert la moindre atteinte. Pour décrire cet assemblage de tous les dons célestes et cette originelle intégrité de la Vierge, de laquelle est né Jésus, les mêmes Pères, empruntant les paroles des Prophètes, ont célébré cette auguste Vierge, comme la colombe pure, comme la Sainte Jérusalem, comme le trône élevé de Dieu, l’Arclie de la sanctification et la demeure que s’est bâtie l’éternelle Sagesse ; comme la Peine qui, comblée des plus riches trésors et appuyée sur son bienaimé. est sortie de la bouche du Très-Haut, parfaite, éclatante de beauté, entièrement agréable à Dieu, sans aucune tache, sans aucune flétrissure. »
Ces pensées, ces figures empruntées aux livres sacrés ne prouvent pas directement l'insigne prérogative de la Conception sans tache de la Vierge Marie ; mais, en les appliquant à la Mère de Dieu, les Pères et les Saints nous font voir clairement qu'ils croyaient h son Immaculée Conception, et qu’ils professaient cette croyance, en nous montrant Marie comme étant la plus sainte, la plus pure, la plus digne de toutes les créatures, comme n’ayant jamais été, par conséquent, souillée même un seul instant par le péché d’Adam.
« Les Pères n’ont point cessé d’appeler la Mère de Dieu, ou bien un Lys entre les épines, ou bien une terre absolument intacte, une terre vierge, dont aucune tache n'a même effleuré la surface, une terre toujours bénie, libre de toute contagion du péché, et dont a été formé le nouvel Adam ; ou bien un irréprochable, un éclatant, un délicieux paradis d’innocence et d’immortalité, planté par Dieu lui-même et
inaccessible 'a tous les pièges du serpent venimeux ; ou bien un bois incorruptible, que le péché, ce ver rongeur, n’a jamais atteint; ou bien une fontaine toujours limpide et scellée par la vertu du Saint-Esprit ; ou bien un temple divin , un trésor d’immortalité; ou bien la seule et unique fille, non de la mort, mais de la vie; une production, non de colère, ruais de grâce; une plante toujours verte, qui, par une providence spéciale de Dieu et contre les lois communes, est sortie florissante d’une racine flétrie et corrompue (1). »
Les Pères et les anciens auteurs ecclésiastiques ne se contentent pas d’appliquer à l’auguste Mère de Dieu les figures de l’Ancien Testament, ils ont recours aux livres sacrés pour prouver le glorieux privilège qui exemple Marie du péché originel. Us s’appuient d’abord sur le troisième chapitre de la Genèse. Nos premiers parents, séduits par le serpent infernal, ayant introduit le péché dans le monde par leur désobéissance, Dieu leur promit un libérateur pour eux et pour toute leur postérité. II dit a ce même serpent : « Je mettrai une inimitié entre toi et la femme, entre la race et la sienne; tu dirigeras ton dard contre son talon, et elle te brisera la tète (2). » Ces paroles prophétiques annoncent assez clairement que Dieu n’a pas voulu que Marie fût atteinte de la morsure venimeuse du serpent, qu’elle fût un seul iustant sous la domination du Démon, qu’elle contractât le péché d’Ëve et d’Adam. Car, si elle av ait contracté le péché originel, comment se vérifierait la perpétuelle inimitié entre elle et le serpent? C’est en vain que l’esprit tentateur a cherché à l’atteindre : malgré son astuce, il a été vaincu par celle qui lui a brisé la tête de son pied pur et sans tache. C’est ainsi que l’entendent saint Justin, saint Irénée, Tertullien, Origène, saint Grégoire de Néocésaréc, saint Ëplircm, saint Epiphane, saint Ambroise, saint Maxime de Turin, Hésychius, saiulAn-
(1) Voyez I'Affendicc I. § I.
(2) ïnimicitias ponam inter te et muliorem, et semen tuum et semen illius , ipsa conteret caput tuum, et tu insidiaberis calcaneo cjus. Genes., cap. 111, ▼. 15.
tiré de Crèle, saint Jean Pamascène , saint Pierre, Évcque d'Argos, saint Bruno d'Asli, et autres anciens auteurs ecclésiastiques.
On connaît ces paroles du Cantique des Cantiques : « Vous êtes toute belle, ma bien-ainiée, et il n'y a pas de tache en vous (1). » Or les Pères, y faisant allusion, proclament h l’envi la Vierge Marie comme Immaculée, très-immaculée; comme pure, très-pure; comme ayant toujours été entièrement exempte de toute tache; comme la plus belle, la plus sainte de toutes les créatures. C'est le langage d’Origène, de saint Grégoire Thaumaturge, de saint Méthodius, de saint Éphrem, de saint Ambroise, de saint Proclus, de saint Jacques de Balhna, de saint Sabas, de Timothée de Jérusalem, de saint André de Crète, de saint Germain de Constantinople, d’Alcuin, de saint Joseph de Syracuse, de saint Pierre d’Argos, de saint Fulbert de Chartres, d'Hildebert, de Hugues, de saint Victor, d'Honoriusd’Autun, de saint Pierre Paschase, de Jaen, de Raymond Jordan, et généralement de tous ceux qui ont parlé des louanges de Marie : ce qui s’accorde parfaitement avec les anciennes liturgies grecques, qui nous représentent la Mère de Dieu comme ayant été sans faute à tous égards, Omnis exporte inailpata; ainsi qu’avec les Ménologes des Orientaux, qui appellent la Très-Sainte Vierge pure de toute tache, omni nxvo intacta, toujours pure, pure selon les décrets éternels du Créateur, ab xterno mutida. Tous les docteurs, parlant de la sainteté suréminente de Marie, répètent ce texte sacré : Vous êtes toute belle, et il n’y a point de tache en rous.
Eulin. nous lisons dans l’Évangile selon saint Luc que l’Ange Gabriel, annonçant à Marie le Mystère ineffable qui devait s’opérer en elle, lui adressa ces paroles ; « Je vous salue, pleine de grâce, le Seigneur est avec vous ; vous êtes bénie entre toutes les femmes (2). » Cette salutation avait
(1) Tota pulckra es, arnica mca, et macula non est in te. Conl., cap. IV, v. 7.
t2) Ave, cratia plena, Dominus treum; benedicta lu in molicribua. lue., cap. I, v. 28.
quelque chose d’extraordinaire : aussi Marie en fut troublée. En effet, ces paroles : Vous êtes pleine de grâce, vous êtes êtes bénie entre toutes les femmes, sans révéler encore à Marie les desseius que le Seigneur avait sur elle, exprimaient le privilège unique en vertu duquel elle avait été prévenue de la grâce, comblée de grâces et formée en grâce, à la différence des autres enfants d'Adam, qui sont tous formés dans le péché : c’est le sens du mot grec, que la Vulgatc rend par gratia plena; c’est le sens de cette bénédiction toute spéciale qni distingue Marie entre toutes les femmes, sans en excepter Ève, créée dans l'état d'innocence, de justice et de sainteté.
Aussi, les Pères ont-ils invoqué les paroles de l’Ange à Marie, comme les autres textes sacrés que nous venons de citer, pour confirmer le peuple chrétien dans la croyance qu'il tenait d’ailleurs de la tradition, touchant l'immaculée Conception de la Mère de Dieu. Les anciennes liturgies nous représentent Marie comme comblée de bénédictions, super omnes bcnedicta. Saint Denis d’Alexandrie s'exprime dans le même sens, disant que Marie a été bénie des pieds à la tète, a pedibus usque ad caput benedicta, bénie tout entière, bénie depuis le premier instant de son existence jusqu'à la lin il). Origène n'est pas moins exprès (2). Sophronius l’ancien, ami de saint Jérôme, insiste sur la plénitude de la grâce et de la bénédiction accordées à la Vierge Marie (3). Saint Pierre Clirysologue, saint Basile de Séleucie, saint Anastase le Sinaïtc, saint Fulgence, Pascbasc Ratbert, Fulbert de Chartres, Pierre de Blois, saint Bonaventure, Hugues de Saint Cher, saint Pierre Pascbase, Denys le Chartreux, nous donnent la même interprétation; et saint Augustin, dans son célèbre passage que nous avons cité plus d’une fois, parait faire allusion à la plénitude de grâce dont parle l’Ange Gabriel , lorsqu’il dit qu'il a été donné à Marie plus de grâce pour vaincre le péché
(1} Epist. ad Paulum Snmosat.
P) Voje* ci-dessus, pag. 749.
(3) Epist. de Asaumpt. B. M. V.
de toutes parts, parce qu’elle devait concevoir et enfanter le Saint des Saints. Au reste, personne n’ignore que le texte de saint Luc, comme ceux de la' Genèse et du Cantique des Cantiques, a passé dans l’Office de l’immaculée Conception de la Vierge Marie.
La croyance de la Conception sans tache de la Mère de Dieu est donc fondée tout à la fois sur l’Écriture et la tradition. La doctrine qui exempte Marie du péché originel, consignée d’abord dans les Livres Saints, a été développée de vive voix par les Apôtres, à qui l'Esprit-Saint a enseigné tonte vérité, et nous a été transmise par l'enseignement des Évêques, par les institutions liturgiques qui remontent, dans l’Église, à la plus haute antiquité; parles pratiques pieuses sanctionnées par le Siège Apostolique; par les écrits des Pères et des Docteurs de tous les temps. Aussi, déjà depuis des siècles, on désirait généralement que cette doctrine fût proclamée, par un décret solennel, comme un dogme de la foi catholique. Déjà les Évêques, les Chapitres, les Ordres mo' nasliques, les Rois et les Princes chrétiens, avaient sollicité cette définition pour la plus grande gloire de Dieu, pour l'honneur de la Bienheureuse Vierge Marie et l'utilité de l’Église ; depuis quelques années surtout, l’Épiscopat renouvelait de jour en jour ses instances auprès du Saint-Siège’ priant et conjurant le Vicaire de Jésus-Christ de déclarer, de définir, de décréter dogmatiquement que l'Auguste Mère de Dieu a été entièrement exemple de toute tache du péché originel. Et, comme on a pu le remarquer, de tous les Prélats qui ont fait la demande ou exprimé le désir d'une définition, d’un décret qui oblige tous les chrétiens, il n’eu est aucun qui ait réclamé la convocation d'un Concile général, aucun qui ait cru ce Concile nécessaire, malgré la grande, la très-grande importance de cette question, que le Concile de Trente luimême n’avait pas cru devoir définir au seizième siècle ; et, à l'exception de quatre ou cinq au plus, qui semblaient faire dépendre leur pleine adhésion au jugement du Souverain Pontife du jugement de la majorité de leurs collègues dans
l’Épiscopat, tous les Évêques, quel que fût leur sentiment, tant sur la définibilité de l'immaculée Conception de Marie que sur Y opportunité d’une définition, déclaraient s’en rapporter a la haute sagesse et h l’autorité suprême du successeur de saint Pierre ; tous, généralement parlant, professent ouvertement ou font entendre assez clairement, dans leurs lettres il Grégoire XVI et a Pic IX, que le Chef de toute l'Église, qu’ils regardent comme celui qui tient la place de Jésus- Christ sur la terre, comme le successeur du Prince des Apôtres, comme le Père et le Docteur de tous les chrétiens; que celui qui a reçu de Dieu, dans la personne de Pierre, le plein pouvoir de paître et de gouverner l'Église universelle, ne peut enseigner l’erreur ; que les décrets émanés de la Chaire Apostolique sont irréformables , infaillibles , obligatoires par conséquent pour tous les chrétiens ; pour les prêtres comme pour les simples fidèles, pour les Évêques comme pour les simples prêtres, pour les Archevêques, les Primats, les Patriarches, les Cardinaux, comme pour tout autre Prélat (1).
(1) Voyez, entre autre*, les pages 28, 29, 30, 52, 55, 55, 57, 59, 41, 42, 44, 48, 50, 51, 52, 54, 50, 57, 58, (30, 02, 63, 64, 07, 70, 72 , 74, 75, 76 , 77, 79, 81,82,83, 84, 80, 89,94, 97, 10-2, 105, 106, 110, 111, 112, 115, 119, 121, 122, 123, 124, 127, 128, 131. 132, 133. 137, 138, 140, 142, 145, 146, 148,
478, 479, 480, 4SI, 482, 488, 492, 495, 496, 497, 499, 300, 503, 504, 503, 507,508,510, 511, 512, 514,515, 517, 522, 523, 527 , 529, 531, 530, 538,
Aussi, ii peine le Pasteur des Pasteurs, ce grand Pape que Pieu nous a donné dans sa miséricorde, eul-il fait entendre sa voix du haut de la Chaire de Pierre, que le Monde catholique s’est écrié dans son enthousiasme : Borne a parlé, la cause est finie, Roma locuta est, causa finita est : Gloire a Dili ! Gloire a Marie, cokçie sans tache! Gloire a l’ihmortu. Pie IX I
APPENDICE l.
I. — Lettres Apostoliques de Notre Très-Saint Père le Pape Pie IX, touchant la définition dogmatique de l’Ihmacijlée Conception de la Vierge Mère de Dieu,
Plus EPISCOPUS
SKRVUS SERVORUM D El Ad perpeluam rei memoriam.
Ixeffabilis Deus, cujus viæ misericordia et veritas, cujus voluntas omnipotentia, et cujus sapientin altingit a fine usque ad linem fortiter et disponit orania suaviter, cum ab omni æternitatc præviderit luctuosissiinam totius humani generis ruinam ex Adami transgressione derivandam, atque in mvsterio a sæculis abscondilo primum suæ bonitatisopus decreverit per Vcrbi Incarnationcm sacramento occultiore complerc, ut contra misoricors suum propositum homo diabolicæ iniquitatis versutia actus in culpam nnn periret, et quod in primo Adamo casurum eral, in secundo felicius erigerctur, ab initio et ante sæcula Unigenito Filio suo Malrem, ex qua caro Cactus in bcata lemporum pleniludine nasccretur, elegit atque ordinavit. tantoque præ creaturis universis est proscquutus amore, ut in ilia una sibi propensissima voluntate complacuerit. Quapropter iilam longe ante omnes Angelicos Spiritus, cunclosquo Sanctos cœlestium omnium cliarismatum copia de tbesauro divinitatis deprompta ita mirifice cumulavit, ut Ipsa ab omni prorsus peccati labe semper libéra, ac tota pulcra et perfecta eam innoeeniiæ et sanctitalis plenitudinem præ se ferret, qua major sub Deo nullatenus intelligitur, et quant præter Deum nemo asseqni cogitando potest. Et quidam decebat omnino, ut perfectissimæ sanctitatis splendoribus semper ornata fulgcret, ac vel ab ipsa originali» culpæ lalio plane immunis amplissimum de antiquo serpente trium-
plium referret tara venerabilis Mater; eut Deus, Pater unicuw Filium suum, quemde corde suo æqualem sibi genitum lamquam seipsura diligit, ita dare disposuil, ut naturaliter esset unus idemque communis Dei Patris, et Yirginis Filius, et quara ipse Filius substantialiter facere sibi Matrem elegit, et de qua Spiritus sanclus voluit, et operatus est, ut conciperetur et nasccretur ille, de quo ipso procedit.
Quam originalem augustæ Yirginis innoccnliam cura admirabili ejusdem sanctitate, præcclsaque Dei Matrisdignitate omnino cohatreniera calbolica Eccicsia, quæ a Sancto semper edocta Spirilu coiumna est ac firmatentura veritatis, lamquam doctrinam possidens divinitus acceptant, et cœlestis revelationis deposito comprebensara multiplia continenter ratione, splendidisque factis magis in dies explicare, proponere, ac fovere nunquant destitit. liane enira doctrinam abanliquissiniis temporibus vigcnlem, ac fideliunt unirais penitus insitani, et sacrorum Antistitum curis sludiisque per catholicum orbem miriiiee propagatam ipsa Ecclesia luculentissime significavit, cura ejusdem Yirginis Conceptionem publico fideliunt cultui ac venerationi proponere non dubitavit. Quo illustri quident facto ipsius Yirginis Conceptionem veluti singularera, mirant, et a reliquorum ltorainum primordiis longissime secretam, et omnino sanctam colendant exbibuit, cum Ecclesia nonnisi de Sanclis dies festos concclebret. Atque iccirco vel ipsissitna verba, quibus divinte Scripturæ de increata Sapienlia loquuntur, cjusque sempiternas origines repræsentant, consuevit lum in ecclesiasticis officiis, tum in sacrosancla Liturgia adhiberc, et ad illius Yirginis priraordia transferre, quæ uno codemque decrelo cum divinæ Sapientiæ Incarnatione fuerant præslituta.
Quamvis autera bæc omnia pênes fideles ubique prope recepta ostendant, quostudioejusmodi delmmaculataVirginisConceplione doctrinam ipsa quoque Romana Eccicsia omnium Ecclesiarum mater et niagistra fucrit prosequuta, tamen illustria hujus Ecclesia: facta digna plane sunt, quæ norainatim reccnseantur, cum tanta sit ejusdent Ecclesiæ dignilas, atque auctorilas, quanta illi ontnino debetur, quæ est calltolicæ veritatis et unitatis centrum, in qua solum inviolabiliter fuit cuslodila Religio, et ex qua traducera Gdei reliquat otnnes Ecclosiæ mutuentur oportet. Itaque eadem Romans Ecclesia uiliil potius babuit, quam eloquentissimis quibusque médis lmmaculatam Yirginis Conceptionem, ejusque cultum et doclri-
nam asserere, tucri, promovere et vindicarc. Quod apertissirae planissimeque lestantur et déclarant tôt insignia sanc acta Romanorum Pontificum Decessorum nostrorum, quibus in persona Apostolorum Principis ab ipso Christo Domino divinitus fuit commissa suprema cura atque potestas pascendi agnos et oves, confirmandi fratres, et universam regendi et gubernandi Ecclesiam.
Enimvero Prædecessorcs nostri veliementer gloriati sunt Apostolica sua auctoritate festum Conceptionis in Romana Ecclesia instituerc, ac proprio Officio, propriaque Hissa, quibus prærogativa immunitalis ab lieredilaria labe manifestissime asserebatur, augere, boneslare, et cultum jam institutum omni opéré promovere, amplificare sivc erogatis indulgentiis, sive facultate tributa civitatibus, provinciis. regnisque, ut Deiparam sub titulo lmmaculata; Conceptionis palronam sibi deligerent, sive comprobatis Sodalilatibus, Congregationibus, Religiosisquc Familis ad lmmaculata: Conceptionis honorcm instituiis, sive laudibus eorum pietali delatis, qui monasteria, xenodochia, altaria templa sub Immacuiali Conceptus titulo erexerint, aut sacramenti reiigione interposita Immaculalatn Deiparæ Conceptionem strenue propugnare spoponderint. Insuper summopere hetali sunt decernere Conceptionis festum ab omni Ecclesia esse habendum eodem censu ac numéro, quo festum Nativitatis, idemque Conceptionis festum cum octava ab universa Ecclesia celebrandum, et ab omnibus inter ea, quæ præcepta sunt, sancte colendum, ac Pontificiam Capcllam in PatriarcbaliNostra Libcriana llasilica die Virginis Conceptionis sacro quolannis esse peragendam. Atque exoptantes in fidelium animis quotidie magis fovere liane de lmmaculata Deiparæ Conceptiono doctrinam, corumque pietalcm cxcilare ad ipsam Yirginem sine labe original i conceptam colendam, et vencrandam, gavisi sunt quam lihentissimc facultatem tribuere, ut in Lauretanis Litaniis, et in ipsa Missæ præfationc lmmaculatus ejusdem Virginis proclamaretur Conceptus, atque adeo lex credendi ipsa supplieandi lege siatueretur. Nos porro tantorum Prædecessorum vesligiis inhærentes non solum quæ ab ipsis pientissime sapientissimeque fuerant constituta probavimus. et recepimus, verura etiam memores institutionis Sixti IV proprium de lmmaculata Conceptione Officium auctoritate Nostra munivimus, illiusque usum univers® Ecclesiæ lætissimo prorsus animo concessimus.
Quoniam vero quæ ad cultum pertinent, intimo plane vinculo
cum ejusdem objecto conserta sunt neque rata et fixa manere possunt, si illud anceps sit, et in ambiguo versetur, iccirco Decessores Nostri Romani Pontifices omni cura Conceplionis cultum amplificantes, illius etiam objectum ac doclrinam declarare, et inculcare impensissime studuerunt. Etenim clare aperteque docuere, festuni agi de Yirginis Conccptione, atque uli falsam, et ab Ecclesia* mente alienissimam proscripserunt illorum opinionein, qui non Conccptionem ipsam, sed sanclificationem ab Ecclesia coli arbitrarentur et affirmarcnt. Neque mitius cum iis agendum esse cxistimarunt. qui ad labefactandara de Immacuiata Yirginis Conceptione doctrinam excogitato inter primurn atque alterum Conceplionis instans et momentum discrimine , asserebant , cclcbrari quidem Conccplionem, sed non pro primo instanti atque momento. Ipsi namque Prtedeccssores Nostri ^uarurn partium esse duxerunt, et bcalissimæ Yirginis Conceplionis festum, et Conceptionem pro primo instanti tamquam vcrum cultus objectum omni studio tucri ac propugnare. Hinc decretoria plane verba, quibus Alexander VII Deccssor Noster sinccram Ecclesiæ menlem declaravit inquiens : « Sane velus est a Cbristifidelium erga ejus beatissimam Malrem Virginem Mariant « pietas sententium, ejus animam in primo instanti creationis,
« atque infusionis in corpus fuisse speciali Dei gratia et privilegio,
« intuitu meritorum Jesu Cbristi ejus Filii humani generis Re- « demploris, a macula pccrati originalis præscrvatam immuncm, i atque in hoc sensu ejus Conceplionis fesiiviiatem solemni ritu < colenlium, et celebrantium (I). »
Atque illud in primis solemne quoque fuit iisdem llecessoribus Nostris doctrinara de Immacuiata Dei Matris Conccptione sartani tecta nique omni cura, studio et contcntione lueri. Etenim non solum nullatcnus passi sunt, ipsam doclrinam quovis modo a quopiam notari, atque traduci, verum etiam longe ullerius progressi perspicuis dcclarationibus, iteratisque vicibus edixerunt, doclrinam. qua lmmaculatam Yirginis Conceptionem profitemur, esse, suoque merito haberi cum ecclcsiaslico cultu plane consonam, eamquc veterem, ac prope universalem et cjusmodi, quam Romana Ecclesia sibi fovendam, tuendamque susceperit, atque omnino dignam, qua* in sacra ipsa Liturgia, solemnibusque precibus usurpa-
it) Alcianlcr VU. Conit. Solliciludo omnium Erclesiarum. VIII dccembiis MOI.
retur. Nequo liis contenti, ut ipsa de Immnculato Virginis Conceptu dnclrina inviolata persisteret , opinionem huic doelrinæ adversam sive puhlice, sive privatim defendi prisse severissime proliibuere, eamquc multiplici veluti vulnere cnnfectam esse voluerunt. Quibus repetitis luculentissimisque declnrationibus, ne inanes vidercntur, adjecere sanctioncm : quæ omnia laudatus Prædecessor Noster Alexander VU lus verbis est complexus.
« Nos considérantes, quod Sancta Romana Ecclesia de lnteme- « ratæ scmper Virginis Mariæ Conceptione festum solemniter cele- « brat, et spéciale ac proprium super boc officium olim ordinavit « juxta piam, devotam, et laudabilem institutionem, quæ a Sixto IV a Prædecessore Noslro tune cmanavit; volentesque laudabili huic « pielati et devotioni, et festo, ac cultui secundunt illam exhibito, a in Ecclesia Romana post ipsius cul tus institutionem nunquam « immulato; Romanorum Pontifieum Prædecessorum Nostrorum s exemplo, favere, nec non tneri pielatem, et devotionem banc s colendi, et celebrandi beatissimam Virginem, præveniente scili- « cet Spiritu sancti gratia, a peecato originali præservatam, cu- « pientesque in Christi grege unitateni spiritus in vinculo pacis, « sedatisoffensionibus, et jurgiis, amotisque scandalis conservare : « ad præfatorum Episcoporum cum Ecclesiarum suaruni Capitulis, <i ac Philippi Regis, ejusque Regnorum oblatam Nobis instanliam, « ac preces; Constitutiones, et Décréta, a Romanis Ponlificibiis « Prædecessoribus Nostris, et præcipue a Sixto IV, Paulo V et Gre- « gorio XV édita in favorent sententiæ asserentis, Animam beatæ « Mariæ Virginis in sui creatione, et in corpus infusione, Spiritus « sancti gratia donatam, et a peecato originali præservatam fuisse, s nec non et in favorent festi, et cultus Conceptionis ejusdem « Virginis Dciparæ, secundum piam istam sententiam, ut prafer- « tur, exhibiti, innovamus, et sub censuris, et poenis in cisdem « Constitutionibus contcntis, observari ntandamus.
» Et insuper omnes et singulos, qui præfatas Constitutiones, seu « Décréta ila pergent interpretari, ut favorent per illas dicta; sen- « tentiæ, et festo seu cultui secundunt illam exhibito, frustrehtur,
« vel qui banc eamdem sententiam, festum seu cullum in dispu- « tationem revocare aut contra ea quoquo modo directe, vel indi- « recte aut quovis prætextu, etiam delinibilitatisejus examinandæ,
« sive sacram Scripturam, aut Sanctos l'atres, sive Doctores glos- « sandi vel interpretandi, denique alio quovis prætextu seu occa-
< sione, scripto scu voce loqui , concionari, tractare, disputare,
« contra ea quidquam determinando, aul asserendo, vel argumenta « contra ea afferendo, et insoluta relinquendo, aut alio quovis in- « cxcogitabili modo disserendo ausi fuerint; præler pœnaset cen- « suras in Constitutionibus Sixti IV contentas, quibus illos subjau cere volumus, et per præsentes subjicimus, etiain concionandi,
« publiée legendi, seu docendi, et interpretandi facultate, ac voce « activa, et passiva in quibuscumque electionibus, eo ipso absque « alia declaratione privâtes esse volumus ; nec non ad concionan- « dum, publiée legendum, docendum, et interpretandum perpe- « tuæ inhabilitatis pœnas ipso facto incurrere absque alia declara- « tione; a quibus poenis nonnisi a Nobis ipsis, vel a Suceessoribus u Nostris Romanis Pontificibus absolvi, aul super iis dispensari ii possint; nec non eosdem aliis punis nostro, et eorumdem Ro- « manorum Pontificum Successorum Nostrorum arbitrio infligen- « dis, pariler subjacerc volumus, prout subjicimus per præsentes,
« innovantes Pauli V et Gregorii XV superius memoralas Consti- « tutionessive Décréta.
« Ac libros, in quibus præfata sententia, festum. seu cultus soit cundum illam in dubium revocatur, aut contra ea quomodo- « cumque, ut supra, aliquid scribitur aut legitur, seu loculiones, o conciones, tractatus, et disputationcs contra eadem continentur;
« post Pauli V supra laudatum Decrelum édita, aut in posterum b qnomodolibet edenda, prohibemus sub pœnis et censuris in Inb dice librorum probibitorum contentis, et ipso facto absque alia * declaratione pro expresse prohibitis haberi volumus et manii damus. a
Omnes autem norunt quanto studio bæc de linmaculata I)e i pane Virginis Conceptione doctrine a speelatissimis Religiosis Familiis, et cclebrioribus Tbcologicis Academiis ac præstantissimis rerum divinarum scientia Doctoribus fuerit tradita, asserta ac propugnata. Omnes pariter norunt quantopero sollicili fuerint Sacrorum Antistites vel in ipsis ecclesiasticis conventibus palam publiceque proliteri, sanctissimam Dei Genilricem Virgineni Mariant ob prævisa Christi Dominici Redemptoris mérita nunquam originali subjacuisso peccato, sed præservatam ontnino fuisse ab originis labe, cl iccirco sublimiori modo redemptam. Quibus illud profeclo gravissimum, et omnino maximum accedit, ipsam quoque Tridentinam Synodum, cum dogmaticum de peccato originali ederet dccretum,
quojuxla sacrarum Scripturarum, sanctorumque Patrum. acprobatissimorum Conciliorum testimonia statuit, ac definivit, omnes liomines nasci originali culpa infectos, tamon soleniniler déclarasse, non esse suæ intenlionis in decreto ipso, tantaque definitionis aniplitudine comprchendere beatam, et immaculatam Virginem Dei Genitricem Mariam. Hac enim declarationc Tridenlini Patres, ipsam beatissimaraVirginem ab originali labesolutamprorerum temporumque adjunclis satis innuerunt, atque adeo perspieue significarunt, nibil ex divinis litteris, ex traditione, Patrumque auctoritate rite afferri posse, quod tanlæ Yirginis prærogativæquovis modo refragetur.
Etre quidem vera hanc de Immaculata beatissimæ Yirginis Coneeptione doctrinam quotidie magis gravissinio Eeelesiæ sensu magisterio, studio, seientia, ac sapienlia tam splendide explicatam, declaratam, confirmatara, et apud omnes catholici orbis populos, ac nationes miramlum in modum propagatam, in ipsa Ecclesia semper extitissc veluti a majoribus acceptam, ac revelatæ doctrinæ charactere insignitam illustria venerandæ antiquitatis Eeelesiæ orientalis et occidentalis monuments validissimæ testantur. Cbristi enim Ecclesia, sedula depositorum apud se dogmatnm custos et vindex, nihil in lus unquam permutât, nibil minuit, nihit addit, sed omni industria vetera fideliter sapienterque tractando si qua antiquitus informata sunt, et Patrum fides servit, ita limare, expolire studet, ut prisca ilia cœlestis doctrinæ dogmata accipiant evidenliam lueem, distinctionem, sed rctineant plenitudinem, integritatem, proprietatem , ac in suo tantum genere crescant, in eodem scilicet dogmate, eodem sensu, eademque sententia.
Equidem Patres, Ecclesiæquc Seriptores cœlestibusedocti eloquiis nihil antiquius babuere, quam in libris ad explicandas Scripturas, vindicanda dogmata, erudiendosque fideles elucubratis summam Yirginis sanclitatem, dignitatem, atque ab omni peccati labe integritatem, ejusque præclaram de teterrimo humani generis boste victoriam multis mirisque modis certalim prædicare atque eiïerre. Quapropter enarrantes verba, quibus Dcus præparata renovandis mortalibus suæ pietatis remedia inter ipsa mundi primordia prænuntians et deceptoris serpentis retudit audaciam, et nostris generis spem mirifice erexit inquiens : « Inimicitias ponam inter te cl mulierem, semen tuum et semen illius » docuere, divino boc oraculo clare aperteque præmonstralum fuisse miscricordem humani generis Redemptorem, scilicet Unigenitum Dei Filium Christum
Jesuru, ac designatam beatissimain ejusmatrem Virginem Mariant, ac simul ipsissimas utriusque contra diabolum inimicilias insignitcr cxpressas. Quocirca sicut Cbrislus Dei hominumque mediator bumana assumpta natura delens quod ad versus nos erat cbirograpbum decreti illud cruci triumpliator affixit, sic sanctissima Virgo arctissimo, et indissolubili vinculo cum eoconjunctauna cum lllo, et per Ilium sempiternas contra renenosum serpentem inimicitias exerçons, ac de ipso plenissime triumphans illius caput immaculato pede contrivit.
llunceximium, singularemque Virginis triumplium, cxccllentissimamque innoccntiam, purilatem, sanctitatem, ejusque ab omni pcccati labe integritalem, atque ineffabilem cœlestium omnium gratiarum, virtutu», ac privilegiorum copiam, et magnitudinem iidem Patres viderunt tum in area ilia Noe, quæ divinitus constituta a commuai totius mundi naufragio plane salva et incolumis evasil; tum in scala ilia, quam de terra ad cœlum usque pertingere vidit Jacob cujus gradibus Angeli Dei asccndebant, et descendebanl cuj usque vertici ipse innitebatur Dominus; tum in rubo illo, quem in loco sancto Moyses (indique ardere, ac inter crépitantes ignis flammas non jam comburi aut jacturam vel minimum pâli, sed pulcro virescere ac florescero conspexit; tum in ilia inexpugnabili lurri a facie inimici, ex qua mille clypei pendent, omnisque armatura fortium; tum in horto illo concluso, qui nescit violari, nequecorrumpi ullisinsidiarum fraudibus; tum in corusca ilia Dei Civitale, cujus fundamenta in monlibus sanelis; tum in augustissimo illo Dei Templo, quod divinis refulgens splendoribus plénum est gloria Domini; tum in aliis ejusdem generis omninn plurimis, quibus excelsam Deiparæ dignitatem, ejusque illibatam innocentiam, et nulli unquam nævo obnoxiam sanctitatem insigniter prænunciatam fuisse Patres tradiderunt.
Ad banc eamdem divinorum munerum veluti summam, originalemque Virginis, de qua natus est Jésus, integritatem dcscribendam iidem Prophetarum adhibentes eioquia non aliter ipsam auguslam Virginem concelebrarunt, ac uti columbam mundam, et sanctam Jérusalem, et excclsum Dei thronum, et arcam sanctificationis et domum, quam sibi æterna ædificabit Sapientia, et Reginam illam, quæ deliciis affluens, et innisa super Dilcctum suum ex ore Altissimi prodivit nmnino perfecta, speciosa ac penitus cara Deo, et nullo unquam labis nævo maculata. Cum vero ipsi Patres,
Ecclesiæque Seriptores animo mon toque reputareni, Leatissimam Virginem ab Angelo Gabrielo, sublintissimam Dei Matris dignitatem ei nunliante, ipsiusDci nomine et jussu gratia plenam fuisse nuncupatam, docuerunt hacsingularisolemniquesalutatione nunquam alias audita ostendi, Deiparam fuisse omnium divinarum gratiarum sedem, omnihusque divini Spiritus charisma tihus exomatam, immo eorumdem charismatum infinilum propc tbesaurum, abyssumque inexhauslam, adeo ut nunquam maledicto obnoxia, et una cum Filio perpetuæ benedictionis particeps ab Elisabeth divino acta Spiritu audire meruerit : Benedicta lu inter mulieres, et benedictus f nictu/s ventris lui.
Ilinc non luculcnta minus, quant consors eorumdem sententia, gloriosissimam Virginem, cui fccit magna, qui Potens est, ca cœlestium omnium donorum vi, ea grntiæ plenitudine. caque innocentia emicuisse, qua veluti ineffabile Dei miraculum, immo omnium miraculorum apex, ac digna Dei Mater exliterit, et ad Deum ipsum pro ratione creatæ naturæ, quant proxime accedens omnibus, qua humanis, qua angelicis præconiis celsior evaserit. Atque iccirco ad originalem Dei Genitricis innocentiam, justitiamque vindieandam, non Eam modo cum lleva adhuc virgine, adhuc innocente, ad hue incorrnpta, et nondurn mortiferisfraudulentissimi serpentis insidiis decepta sæpissime contulerunt, verurn etiam mira quadam verborum, sententiarumque varietate prælulerunt. Heva enim serpenti misere obsequuta etab originali excidit innocentia, et illius mancipium evasit, sed bealissima Virgo originale donum jugiter augens, quin serpenti aurcs unquam præbuerit, illius vim potestalemque virtutc divinilus accepta funditus labefactabit.
Quapropter nunquam cessarunt Dei parant appellare vel lilium inter spinas, vel terram omnino intactam, virgineam, illibatam, immaculatam, semper benedictani, et ab omni peccati contagione libérant, ex qua novus formants est Adam, vel irreprehensibilem, lucidissimum, amœnissimumque innoccntiæ, immortalitalis, ac deliciarum paradisunt a Deo ipso consitum et ab omnibus venenosi serpentis insidiis defensum, vel lignum immarcescibilc, quoil peccati vermis nunquam corruperit, vel fontem semper illimem, et Spiritus sancti virtule signatum, vel divinissintum templum, vel immortalitalis tbesaurum, vel unam et solam non mortis sed vitæ filiam, non iræ sed gratiæ germen, quod semper virens ex corrnpta, infectaque radice siugulari Dei providenlia præter statas
eommunesque leges effîoruerit. Sed quasi hæc, licet sptendidissima, satis non forent, propriis definitisque sententiis edixerunt, nullam prorsus, cum de peccalis agitur, habcndam esse quæsiionem de sancta Virgine Maria, oui plus gratiæ collalum fuit ad vincendum omni ex parte peccatum ; tum professi sunt, gloriosissimam Virginem fuisse parentum reparatricein, posterorum vivificatricem, a sæculo electam, ab Altissimo sibi præparatam, a Deo, quando ad serpentera ait : Inimicitias ponara inter te et mulierem, prædictam, quæ procui dubio venenatura ejusdera serpentis caput contrivit; ac propterea affirmarunt, eamdem beatissimara Virginem fuisse per gratiara ab omni peccati labe integrara, ac libérant ab omni contagione et corporis, et animæ, et intellectus, ac semper cum Deo eonversaiam, et sempitemo fœdere cum Illo eonjunctam, nunqunm fuisse in tenebris, sed semper in luee, et iccirco idoneum plane extitisse Christo babitaculum non pro habitu corporis, sed pro gratia originali.
Âccedunt nobilissima effala, quibus de Virginis Conceptione loquentes teslati sunt, naturam gratiæ cessisse ac stelisse trcmulam pergere non sustinentem; nam futurum erat, ut Dei Genitrix Virgo non antea ex Anna concipcrelur, quam gratia fructum ederet : concipi siquidem primogenitam oportebat, ex qua concipiendus essel omnis creaturæ primogenitus. Testati sunt carnem Virginis ex Adam sumptam maculas Adæ non admisisse, ac propterea beatissimam Virginem tabernaculum esse ab-ipso Deo crealum, Spiritu Sancto formatum, et purpurea; révéra operæ, quod novus ille Beseleel auro intextum variumque effinxit, eamdcmque esse meritoque celebrari ut illam, quæ proprium Dei opus primum extiterit, ignitis maligni telis latucrit, et pulcra natura, ac labis prorsus omnis nescia, tamquam aurora undequaque rutilans in mundum prodiverit in sua Conceptione Immaculata. Non enim decebat, ut illud Vas eleclionis communibus lacesseretur injuriis quoniam a ceterisdiffcrcns, natura communicavit non culpa, immo prorsus decebal, ut sieut Unigenitus in cœlis Patrem habuit, quem Seraphim 1er Sanctum extollunt, ita Matrem baberet in terris, quæ nitore sanctitatisnunquam carucrit. Alque hæcquidemdoctrinaadeomajorum mentes, animosque occupavit, utsingularis et omnino mirus penes illos invaluerit loquendi usus, quo Deiparam sæpissime compellarunt immaculatam, omnique ex parte immaculatam, innocentera et innocentissimam, illibatam et undequaque illibatam, sanctam et
ab omni peccatî sortie alienissimant, totam purani. totam intemeratam, ac ipsam prope puritatis el innocentiæ formam, pulcritudine pulcriorem, venusiate venusliorem, sanctiorem sanclilate, solamque sa ne tain, purissimamque anima et corpore, quæ supergressa est omnem inlegritatem et virginitatem, ac sola tota facta domicilium universarum gratiarum sanctissimi Spiritus, et quæ, solo Deo exccpto, extilit cunctis superior, et ipsis Cherukim et Seraphim, et omni exercitu Angelorum naturel pulcrior, fi/rmosior et sanctior, cui prædicandæ cœlestes et terrenæ linguæ minime sufficiunt. Quem usum ad sanctissimæ quoque Liturgiæ monumenta atque ecclesiastica officia sua veluti sponte fuisse traduclum, et in illis passim recurrere, ampliterquc dominari nemo ignorât, cum in illis Deipara invocetur et prædicctur veluti una incorrupta pulcritudinis columba, veluti rosa semper vigens, et undequaque purissima, et semper immaculata semperque beata, ac celebretur uti innocentia, quæ nunquam fuit læsa, et altéra Heva, quæ Emmanuelem peperit.
Nil igitur mirum si de Immaculata Deiparæ Virginis Conccptione doctrinam judicioPatrum divinis Litteris consignatam, totgravissimis eorumdem testimoniis tradilam , tôt illustribus veuerandæ antiquitatis monumentis expressam et celebralam, ac maximo giavissimoque Ecclesiæ judicio proposilam et confirmatam tanta piotate, religione et amore ipsius Ecclesiæ Pastores, populique fidèles quotidie magis profiteri sint gloriati, ut nihil iisdem dulcius, nihil carius, quam ferventissimo affectu Deiparam Virginem absque labe originale conceptam ubique colere, venerari, invocare, et prædicare. Quamobrcm ab antiquis temporibus Sacrorum Antistites, Ecclesiastici viri, regulares Ordines, ac vel ipsi Imperatores et Reges ab bac Apostolica Sede enixe efflagitarunt, ut Immaculata sanctissimæ Dei Genitricis Conceptio veluti catholicæ fidei dogma definirelur. Quæ postulationes ac nostra quoque ætate iteratæ fuerunt, ac potissimum felicis recorda tionisGregorio XVI Prædecessori Nostro.ac Nobis ipsis obiatæ sunt tum ab Episcopis,tum a Clero sæculari, tum a Heligiosis Familiis, aesummis Principibus et fidelibus populis.
Nos itaque singulari animi Nostri gaudio hæc omnia probe noscentes, ac serio considérantes, vix dum licet immerili arcano divin® Providentiæ consilio ad banc sublimcm Pétri Catbedram evecti totius Ecclesiæ gubernacula tractanda suscepimus, nihil certe antiquius habuimus, quam pro summa Nostra vel a tencris
annis erga sanctissimam Dei Gonilricem Virgincm Ma ri a m vénérations, pietate et affectu ea omnia peragere, quæ adhuc in Ecclesiæ votis esse poterant, ut bealissimæ Virginis lionor augeretur. ejusque prærogativæ uberiori luce niterent. Omnem autem maluritatem adliibere volentesconstituimus peculiarcm VV. FF. NN.S. R. E. Cardinalium religione, eonsilio, ac divinarum rerum scientia illustrium Congregationem, et virosex clero tum sæculari, tum regulari, theologicis disciplinis apprime excultos selegimus, ut ea omnia, qu* Immaculatam Virginis Conceptionem respiciunt, aecuratissime perpenderent, propriamque senlentiam ad Nos deferrent. Quamvis autem Nobis ex receptis postulationibus de definienda tandem aliquando Immaculata Virginis Conceptions perspectus esset plurimorum Sarrorum Anlistilum sensus. tamen EncyclisasLilteras die Februarii anno i 8-i9 Caietæ datas ad omnes Venerabiles Fratros totius cathoüci orbis sacroruin Antistitss misimus, ut, adhibitis ad Dcurn precibus, Nobis scripto etiam signiiicarent, quæ esset suorum fldelium erga Immaculatam Deiparæ Conceptionem pistas, ac devolio, et quid ipsi præsertim Antistites de bac ipsa definitionc ferenda sentirent, quidve exoptarent, ut, quo fieri solcmnius posset, supremum Nostrum judicium proferremus.
Non mediocri certc solatio affecti fuimus ubi eorumdem Venerabilium Fratrum ad nos responsa venerunt. Nam iidem incredibili quadam jucunditate, lætitia, ac studio Nobis rescribenles non so- 1 uni singularem suam, et proprii cujusque cleri, populique ftdelis erga Immaculatam beatissimæ Virginis Conceptum pielatem, mentemque denuo confirmarunt, verum etiam communi veluti voto a Nobis expostularunt, ut Immaculata ipsius Virginis Conceptio supremo Nostro judicio et auctoritale definiretur. Nec minori certo intérim gaudio perfusi sumus, cum VV. FF. NN. S. R. E. Cardinales commemoratæ peculiaris Congregationis, et prædicti Tlieologi Consul tores a Nobis electi pari alacritate et studio post examen diligenter adhibitum banc de Immaculata Deiparæ Conceptions de- Gnitionem a Nobis efflagita verint.
Post lia* illustribus Prædecessorum Nostrorum restigiis inhærentes, ac rite recteque procedere optantes indiximus et babuimus Consistorium, in quo Venerabiles Fratres Nostros Sanctc Rotnanæ Ecclesiæ Cardinales alloquuti sumus, eosque summa animi Nostri consolalione audivimusa Nobis ex pnscere, ut dogmaticam de Immaculata Deiparæ VirgiiiisConceptionedefinitionem emittere vellemus.
Iiaque plurimum in Domino eonfisi advenisse temporum opportunitatem pro Immaculata sanclissimæ Di'i Genitricis Virginis Maria? Conceptione definienda, quam divina eloquia, vencranda tradilio, perpeluus Eeclesiæ scnsus, singularis catliolicorum Antistitum, ac Pidelium conspiratio et insignia I'rædecessorum Nostrorum acta, constitutiones inirilice illustrant alque déclarant; rebus omnibus diligentissime perpensis, et assiduis, fervidisque ad Dcum precihus eiïusis, minime cunctandum Nobiscsse censuimus supremo Nostro judicio Iinmaculatam ipsius Virginis Conceptionem sancire, definire, alque ita pientissimis catliolici orbis desideriis. Nosiræqtic in ipsam sanctissimam Virginem pietati salisfaeere, ac simili in Ipsa l'nigenitum Filiuro suuin Dominum Nostrum Jesum Christum mugis atque magis honorificare, cum in Filium rcdundel quidquid honoris et taudis in Matrem impenditur.
Quarc poslquam nunquam intermisimus in humilitatcet jejunio privatas Nostras et publiées Eeclesiæ preces Dco Pat ri per Filium ejus offerre, ut Spiritus sancti virtutc mentem Nostram dirigere et continua re dignaretur, imploralo uuiversæ cœlestis Curiæ præsidio, et advocalo cuin getnitibus Paraclito Spiritu, eoque sic adspiranto, ad honorem Sancla? et Individu® Trinitatis, ail decus et ornamentum Virginis Deiparæ, ad cjallationem Fidei calholicæ, et Christian* Religionis augmentum, auctoritate Domini Nostri Jesu Christi, beatorum Apostolorum Pétri, et Pauli, ac Nostra declaramus, pronunciamus et definimus, doctrinam, quæ tenet, beatissitnam Virginem Mariant in primo instanli suæ Conceptionis fuisse singulari omnipotentis Dei gratia et priviligio, intuitu merilorum Christi Jesu Salvatoris, humani generis, ab ornni originalis culpæ labe præservatam immuncm, esse a Dec revelatam, atque iccirco ab omnibus fidelibus lirmiter constanterque credcndam. Quapropter si qui secus ac a Nobis detinilum est, quod Deus avertat, præsumpserint corde sentirc, ii noverint; ac porro sciant, se proprio judicio condemnatos, naufragium circa iident passos esse, et ab unitate Kcclesiæ defecisse, ac præterea facto ipso suo semet pirnis a jure statutis subjicere si quod corde senliunt, verbo aut scripto, vel aiio quovis externo modo signifteare ausi fuerint.
Repletum quidem est gaudio os Nostrum et linguo Nostra exultatione, atque bumillimas maximasque Cliristo Jesu Domino Nostro agimus et semper agemus gratias, quod singulari suo beneficio Nobis licet immereniibus concesserit liunc honorem atque banc
gloriam et laudcm sanctissimæ suæ Matri offerre et decernere. Certissima vero spe et omni prorsus fidueia nitimur fore, ut ipsa beatissima Virgo, quæ tota pulcra et Immaculata venenosum crudelissimi serpentis caput contrivit, etsalutem attulit mundo, quæque Prophetarum, Apostolorumque præconium, et honor Marty* rum, omniumque Sanctorum lætitia et corona, quæque tutissimum cunctorum pcriclitantium pcrfugium, et fidissima auxiliatrix, ac totius terrarum orbis potentissima apud Unigenitum Filium suura mediatrix, et conciliatrix, ac præclarissimum Ecclesiæ sanctæ déçus et ornamentum, flrmissimumque præsidium cunctas semper intercmit hæreses, et fideles populos, gentesque a maximis omnis generis calamitatibus eripuit, ac Nos ipsos a tôt ingruentibus periculis liberavit; velit validissimo suo patrocinio efficere, ut sancta Mater calholica Ecclesia, cunctis amotis diffîcultatibus, cunctisque profligatis erroribus, ubicumque gentium, ubicumque locorum quotidie magis vigeat, floreat, ac regnet a mari usque ad mare et a dumine usque ad terminos orbis terrarum, omnique pace, tranquillitate, ac 1 ibertate fruatur, ut rei veniam, ægri medelam, pusilli corde robur, afflicti consolationem, périclitantes adjutorium obtineant, et omnes errantes discussa mentis caligine ad veritatis ac justitiæ semilam redeant, ac fiat unum ovile, et unus Pastor.
Audiant hæc Nostra verba omnes Nobis carissimi catbolicæ Ecclesiæ filii, etardentiori usque pietatis, religionis, et amoris studio pergantcolere, invocare, exorare, Beatissimam Dei GenitricemVirginem Mariant sine labe originali conceptam atque ad banc dulcissimam misericordiæ et gratiæ Matrem in omnibus periculis, angustiis, necessitatibus, rebusque dubiis ac trepidis cum omni fidueia confugiant. Nibil enim timendum, nihilque desperandum Ipsa duce, Ipsa auspice, Ipsa propitia, Ipsa protegente, quæ maternum sane in nos gerens animum, nostræque salutis negotia tractans de universo humano genere est sollicita, et coeli, terræque Regina a Domino constituta, ac super omnes Angelorum choros Sanctorumque ordines exaltata adstans a dextris Unigeniti Filii sui Domini Nostri Jesu Christi materais suis precibus validissime impetrat, et quod quærit invenit, ac fruslrari non posset.
Denique ut ad universalis Ecclesiæ notitiam hæcNostra de Immaculata Conceptione beaiissimæ Virginis Mariæ definitio deducatur, has Apostolicas Nostras Litteras, ad perpetuam rei memoriam extare voluimus ; mandantes ut harum transumptis, seu exemplis
etiam impressis, manu a lieu jus Notarii publia subscriptis, et sigillo personæ in ecclesiastica dignitate constitutæ munitis eadem prorsus Gdes ad omnibus adhibeatur, quæ ipsis præsenlibus adhiberetur, si forent exhibitæ vel ostensae.
Nulli ergo liominum liceat paginnm hanc Nostræ declarationis, pronunciationis, ae definitionis infringere, vel ei ausu temerario adversari et contraire. Si quis autem hoc atientare præsumpserit, indignationem omnipotentis Dei ac beatorum Pétri et Pauli Apostolorum ejus se noverit incursurum.
Datum Romæ apud Sanctum Petrum, Anno Incarnationis Dominicæ Uillesimo octingentesimo quinquagesimo quarto Yl ldus De cembris Anno MDCCCLIV. Pontificatus Nostri Anno Nono.
PIÜS PP. IX.
II. — Ekcycliqce df. Notre Saikt Père le Pape Pie IX, sur l’Imma-
CULÉE CoîtCEPTIOS DE LA TrÈS-SaIRTE VlERCE MaRIE, MÈRE DE
Dieu.
VENERABILIBUS FRATRIBUS
FATRIARCHIS, FRIDATIBUS , ARCBIKPISCOP1S, ET EPISCOPIS TOIIUS CATBOLICI ORWS,
Plus PP. IX.
Veserabiles Fratres, Salutem et Apostolicam Benedictionem.
Ubi primum nullis certe Nostris meritis, sed arcano divin» Previdentiæ consilio ad sublimem Principis Apostolorum Cathedram evecti totius Ecclesiæ gubernacula tractanda suscepimus, summa quidem consolatione affecti fuimus, Venerabiles Fratres, cum noverimus quomodo in Pontificatu recol : me : Gregorii XVI Prædecessoris Nostri ardentissimum in catholico orbe mirifice revixerit desiderium, ut ab Apostolica Sede tandem aliquando solemni judicio decernetur, Sanctissimam Dei Genitricem, omniumque Nostrum amantissimam matrem Immaculatam Yirginem Mariant absque labe originali fuisse conceptam. Quod pientissimum desiderium clare aperteque testantur, atque demonstrant posluiationes tum ad cumdem Prædecessorem Nostrum, tum ad
Nos ipsos commenter perlatæ, quibus et clarissimi Antisliles, et illustria Canonicorum Coliegia, et Religiosæ Familiæ, inter quas inclvlus Prædicatorum Ordo certalim efllagitarunt, ut in Sacra Liturgia, ac præsertim in l'ræfationo Missæ de Beatissimæ Virginia Conccptione vocem illam Immaculatam palam publiceque enuntiare et addcre liceret. Quibus postulalionibus ab eodem Præcessore Nostro, atque a Nobis ipsis quant iibentissime fuit obsecundatum. Accedit etiam, Venerabiles Praires, ut quantplurinti e vestro ordine suas litteras ad ipsum Deccssorcm Nostrum, et ad Nos d’ire non destiterint, per quas iteratis petitionibus, atque in* geminatis studiis expostularunt, ut veluti Calholicæ Ecclesiæ doctrinam definire vellemus, Beatissimæ Virginis Maria; conceptum immaculatu.n omnino fuisse, atque ab omni prorsus originalis culpæ labe immuncm.
Neque vero bac nostra etiam ælale defuerc viri ingenio, virtute, pielate, doctiina præstantes, qui doclis ac laboriosis eorum scriptis liujusmodi argumentum, pienlissimantque sententiam ila illustrarunt, ut non pauci mirentur, quod non dum ab Ecclcsia, et Apostolica sedc hic Sanclissimæ Virgini decernatur lionor, quem connnunis fideiium pietas Virgini ipsi ex solemni ejusdcm Ecclesiæ et Scdis judicio, atque auclorilate tribui tantopere exoptat. Equidem hujusmodi vola pergrata, perquo jucunda Nobis fuere, qui vel a tencris annis nihil potius, nihii antiquius bubuimus, quant singulari pietale, et obsequio, atque inlinio cordis affectu Beatissimam Virgincm Mariant colere, et ea peragere, quæ ad ntajorem ipsius Virginis gloriant, et laudem procurandant, cultumquc promovcndunt conducerc |tosse vidcantur. Ilaque vel ab ipso supremi Nostri Ponlilicatus exordio sumnta quident alacritate in tanti momenti negolium curas cngitationesque Nostras serio convertimus, atque Ituntiles fervidasque Deo Optimo Maximo preces adbiberc baud omisintus, ut codeslis sua: gratiæ lumine mentent Nostrum colluslrare velit, quo cognoscere possimus quid in bac re a Nobis sit peragendunt. Elcnim ea potissimum spe nitimur fore, ut Beatissima Virgo, quæ meritorum verticem supra omîtes Angelorum choros usque ad solium Üritatis erexit (1), atque nntiqui serpentis caput virtutis pedc contrivit, quæque inter Clirislum et Ecdesiam conslituta (2), ac tota suavis et piena gratiarum
(!) S. Gregor. Pap., de Expotil. in libros Jlegum .
(2) S. Bernard , Serin, in cap XII Apocalypj».
chrislitwum popultim a maximis quibusque calamitatibus, omniuaique hoslium insidiis, et impetu semper cripuit, nique ab interitu vindicavil, tristissimas quoque ac lucluosissimas nostras vicissitudines, a cerimsi masque angustias, bbores, nécessitâtes amplissimo, quo solet, materni sui animi miserans affeclu, velit præsentissimo, a:que ac potentissimo suo apud Deum patrocinio, et divinæ iracundiæ flagella, quibus propter peccata Nostra affiigimur, avertere, et turbulentissimas malorum procellas, quibus cum ineredibili animi Nostri doloro ubique jaclalur Ecclesia, couipesccru, dissipa re, et luclum Nostrum convertere in gaudiuin. Optime enim nostis, Venerabiles Fratres, omnem lidui'iæ Nostræ rationem in Sanctissima Virginc esse collocatam ; quandoquidem Deus totius boni plenitudinem posuit in Maria; ut proinde- si quid sjwi in nobis est, si quid gratis:, si quid salutis, ab Ea noverimus
redundare quia sic est voluntas Ejus, qui totum nos liabere
voluit per Mariant (I).
Ilinc aliquos ecclesiasticos viros pietate spcctatos, ac tbeologieis discipliné apprime excultos, et nonnullos Venerabiles Fratres Nostros Sanclæ Romanæ Ecclesiæ Cardinales virtute, rcligione,. consilio. prudenlia, ac rerum divinarum scientia illustres selegirous, eisque cominisimus, ut pro eorum prudenlia atque doctrina gravissimum argumentum omni ex parle accuralissime examinandum curarent, ac subindc eorum sentenliam ad Nos diligcntissime deferrent. Dum autem ita se res babent, illustria Decessorum Nostrorum vestigia sectari, exempla æmulari censuimus.
Quamobrem bas Vobis, Venerabiles Fratres, scribimus Litteras, quibus egregiam vestram pielatem, atque episcopalem sollicitu- dinem magnopere excitamus, Vobisque eliain, atque etiarn inculcamus, ut quisque Vestrum pro suo arbilrio, atque prudenlia in propria Itiœcesi publicas preces indicendas, ac peragendas curet, quo clementissimus luminum Pater Nos superna divini sui Spiritus luce perfundere, numine a fibre dignetur, ut in tanti momenii re illud consilium, suscipere valeamus, quoi! ad majorein , tuni sanati sui Nominis gloriam, tum Beatissimæ Virginis laudeiu, lum militautis Ecclesiæ utilitatem possit pertinere. Optamus autem vehementer, ut majore, qua fieri potest, celeritate Nobis significare velitis qua devolione vester Clerus, Populusque lidelis
(1) S. Bernard., in K a tint. S. Mari» de Âqu/educiu.
erga Immaculatæ Virginia Conceptionem sit animatus, et quo desiderio flagret, ut ejusmodi res ab Âpostolica Sede decernatur, alque in primis noscere vel maxime cupimus quid Vos ipsi, Venerabiles Fratres, pro cximia vestra Sapientia de re ipsa sentiatis quidque exoptetis. Et quoniam Romano Clero jam eoncessimus ut peculiares canonicas horas de Beatissimæ Virginis Concepiione reeentissime compositas, ac typis éditas recilare valeat loco earum, quæ in commuai Breviario continentur, iccirco hisce Litteris facultatem Vobis tribuimus, Venerabiles Fratres, ut, si ila placuerit, universus vestræ Diœceseos Clerus easdem de Sanctissimæ Virginis Conceptione canonicas horas, quibus nunc Romanus utitur Clerus, persolvere libéré et licite possit, quin ejusmodi veniam a Nobis, vel a Nostra Sacrorum Rituum Congregatione implorare debeatis.
Plane non dubitamus, Venerabiles Fratres, quin pro singulari vestra in Sanctissimam Virginem Mariant pietate hisce Nostris desideriis ornni cura et studio quam libentissime obsequi gau deatis, atque opportuns responsa, quæ a Vobis exposcimus, Nobis dare properetis. Intérim vero cœlestium omnium munerum auspicem, et præcipuæ Nostra: in Vos benevotentiæ testent accipite Apostolicam Benedictionem, quam ex imo corde profectam Vobis ipsis, Venerabiles Fratres, cunctisquc Clericis, Laicisque ftdelibus vigilantiæ vestræ commissis amantissime impertimur.
Datum Cajetæ die 2* februarii anno 1849, Pontificalus Nostri anno tertio.