DE COMPETENTIA SACR.E ROMANDE ROT^E

Can. i4-

1. Sacra Rota judicat in prima instantia causas, quas sive molu proprio, sive ad instantiam partium Romanus Pontifex ad suum tribunal avocaverit, et sacrœ Rotœ commiserit; easque, si opus sit, ac nisi aliter cautum sit in commissionis rescripto, judicat quoque in secunda et in tertia instantia, ope turnorum subsequentium juxta prœscripta can. 12.

2. Judicat in secunda instantia causas quœ a tribunali Emi. Urbis Vicarii et ab aliis Ordinariorum tribunalibus in primo gradu dijudicatœ fuerint, et ad Sanctam Sedem per appellationem legitimam deferuntur. Itemque cas judicat, si opus sit, etiam in tertia juxta modum in can. 12 prsescriptum.

3. Judicat denique in ultima instantia causas ab Ordinariis et ab aliis quibusvis tribunalibus in secundo vel ulteriori gradu jam cognitas, quœ in rem judicatam non transierint, et per legitimam appellationem ad Sanctam Sedem deferuntur.

4. Videt quoque de recursibus pro restitutione in integrum a sententiis quibusvis, quœ transierint in rem judicatam et re médium invenire non possunt apud judicem secundœ instantiœ juxta titulum De rest. in integr.; dummodo tamen non agatur de re judicata ex sententia sacrœ Romance Rotœ : et in his judicat tum de forma, tum de merito.

Can. i5.

Gausse majores, sive taies sint ratione objecti, sive ratione personarum, excluduntur ab ambitu competentiœ hujus tribunal'S.

Can. 16.

Contra dispositiones Ordinariorum, quœ non sint sententiœ forma judiciali latœ, non datur appellatio seu recursus ad sacram Rotam; sed earum cognitio sacris Congregationibus reservatur.

Can. ij.

Defectus auctoritatis sacrœ Rotœ in videndis causis, de quibus in duobus canonibus prœcedentibus, est absolutus, ita ut ne obiter quidem de his cognoscere queat, et si tamen sententiam proférât, hœc ipso jure sit nulla.

a I 8 DOCUMENTS

GAPUT III

DE MODO JUDICANDI SACREE ROMAN.E ROTjE

Can. 18.

i. Partes per se ipsœ possunt se sistere et jura sua dicere coram sacra Rota.

2. Si quem taraen sibi assumant advocatum, hune eligere debent inter approbatos juxta fit. III hujus legis.

3. Advocatus, aut qua consultor et adsistens, aut qua patronus, cui causa defendenda ex integro commissa raaneat, a parte eligi potest : in utroque casu tradi ei débet mandatum in scriptis, quod exhibendum est tribunali, et servandum in actis.

4. Advocatus ad adsistendum assumptus tenetur clientem instruere, prout et quatenus opus sit, de regulis et usu sacri tribunalis, opportuna consilia de modo agendi eidem prsebere, et defensionem ac responsionem cum eo subsignare.

5. Si partes per se ipsœ etiam cum adsistente advocato, ut in § 3, defensionem suam suscipiant, uti possunt in defensionis et responsionis scriptura vernacula lingua a sacro tribunali admissa.

6. In quolibet tamen casu unica semper esse débet defensionis et responsionis scriptura, hoc est aut partis aut ejus patroni : numquam vero duplex, id est utriusque.

Can. ig.

1. Cum ad sacrse Rotse protocollum pervenerit appellatio aliqua, aut commissio judicandi aliquam causam in forma ordinaria, appellationis libellus aut litterse commissoriee ex Decani mandato transmittuntur Auditorum turno, ad quem spectat judicium in ordine et vice sua juxta prsecedentem can. 12; turnus autem, assumpta causa, procedit ad ejus examen juxta ordinarias juris normas.

2. Quod si commissio judicandi tact a sit, non in forma ordinaria, sed spécial), idest videntibus quinque, vel septem, vel omnibus Auditoribus, aut dumtaxat pro voto, sacra Rota servare in primis débet commissionis formam juxta tenorem rescripti, et in reliquis juxta régulas juris communis et sibi proprias procedere.

Can. 20.

Quoties quœstio in sacra Rota fiât circa executionern provisoriam alicujus sententiœ aut circa inhibitioncm executionis, res inappellabili sententia a solo Preeside turni, ad quem judicium causa? in merito spectaret, est definienda.

Can. 21.

Praeses turni, seu Auditorum cœlus, qui tribunal constituât, per se

est etiam Ponens seu relator causse. Quod si justam habeat rationein declinandi hoc officium, auditis ceteris turni seu cœtus Auditoribus, sao decreto statuet qui vice sua Ponentis raunns suscipiat.

Can. 22.

i. Si in aliqua causa opus sit instructions processus, instructio fiât juxta receptas canonicas régulas.

2. Ponens autem seu relator non potest siraul esse causa? instructor, sed hoc officium a Decano débet demandari alicui Auditori alterius turni.

Can. 23.

i. Causa coram sacra Rota introducta et instructa, actor, vel etiam conventus, si ipsius intersit, Ponentem rogabit ut diem dicat alteri parti pro contestatione litis, seu concordatione dubiorum.

2. Ponens, vel ejus studii adjutor, in calce libelli diem constitue). Quod in exemplari authenlico alteri parti communicari statim débet.

Can. 2^.

1. Si die assignata pro concordatione dubiorum pars m jus vocata^ non compareat, et legitimam excusationem absentias dare negligat, contumax declarabitur, et dubiorum formula ac dies propositionis causa?, ad postulationem partis prsesentis et diligentis, ex officio statuetur : idque statim ex officio notum fiet alteri parti, ut, si velit, excipere possit contra dubiorum formulam, et a contumacia se purgare, constituto ad hoc a Ponente vel ejus studii adjutore congruo temporis termino.

2. Si partes pressentes sint, et conveniant in formula dubii atque in die propositionis causa?, et Ponens vel ejus adjutor ex parte sua nil excipiendum habeant, dabitur opportunum decretum quo id constabiliatur.

3. Si vero partes non conveniant in formula dubii, aut in die propositionis causes : itemque si Ponens vel ejus adjutor censeant acceptari non posse partium conclusiones, definitio controversiae reservalur judicio totius turni; qui qiuestione incidentali discussa decretum ad rem feret.

l\. Dubiorum formula utcumque statuta mutari non potest nisi ad instantiam alicujus partis, vel promotoris justitiœ, vel defensoris vinculi, audila altéra parte, novo Ponentis vel turni decreto, prout fuerit vel a Ponente vel a turno statuta.

5. Dies eodem modo mutari potest ; sed hœc mutatio fieri potest etiam ex officio, si Ponens vel turnus necessarium ducant.

Can. 20.

1. Sententia?, décréta et acta quœlibet contra quœ expostulatio facta

sit, exhibenda sunt sacrœ Rotœ saltem decem dies antc litis contestalionem.

2. Documenta, quœ partes in propriœ thesis suffragium producenda habent, triginta saltem dies ante causée discussionem deponenda sunt in protocollo sacrœ Rotœ, ut a judicibus et tribunalis administris atque ab altéra parte examinari possint in ipso loco protocolli, unde ea asportari non licet.

3. Debent autem esse légitima forma confecta, et exhibenda sunt in forma authentica, colligata in fasciculo, cum adjecto eorum indice, ne subtrahi aut deperdi possint.

Can. 26.

1 . Defensio typis est imprimenda : et triginta dies ante causœ discussionem {eodem nempe tempove ac documenta, de qaibus in can. prœc, deponenda sunt in protocollo rotali) distribuenda est duplici exemplari singulis judicibus, notariis protocolli et archivii, itemque promotori justitiœ et vinculi defenso^i, si judicio intersint. Gommutari prœterea débet cum altéra parte aut partibus, ut responsioni locus hinc inde fiât.

2. Defensioni adjungendum est summarium, typis pariter impressum, in quo documenta potiora contineantur.

Can. 2j.

1. Responsiones decem dies ante causœ discussionem, idest viginti dies post distributionem defensionis, exhibendœ sunt una cum novis documentis, si quœ adjungenda partes habeant, servatis etiam hoc in casu regulis can. 2$. et can. 25.

2. Quo facto conclusum in causa reputabitur : et partibus earumque patronis seu procuratoribus jam non licebit quidpiam adjungere aut scribere.

3. Si tamen agatur de repertis novis documentis, fas semper est ca producere. Sed in eo casu pars exhibens probare tenetur se ea documenta nonnisi ad ultimum reperisse. Admissis vero his novis documentis, Ponens débet congruum tempus alteri parti concedere ut super iisdem respondere possit. Aliter nullum erit judicium.

4. In potestate autem et officio Ponentis est documenta futilia ad moras nectcndas exhibita respuere.

Can. 28.

Spatia temporum superioribus canonibus constituta prorogari possunt a judice ad istantiam unius partis, altéra prius audita, vel etiam coarctari, si ipse judex necessarium duxerit, consentientibus tamen partibus.

Can. 2g.

1. Defensionis scriptura excedere non débet viginti paginas formœ typographicœ ordinariœ folii romani. Responsiones decem paginas.

2. Si ob gravitatem, difficultatem, aut grande volumen documentorum parti vel patrono necesse sit hos limites excedere, a Ponente supplici libello id ipsi impetrabunt. Ponens autem decreto suo statuet numerum ulteriorem paginarum quem concedit, quemque prsetergrcdi nefas est.

3. Exemplar tum defensionis tum responsionis antequam edatur exhibendum est Ponenti vel ejus studii adjutori, ut imprimendi atque evulgandi facultas impetretur.

4. Nulla scriptura sacraî Rotaï destinata typis edi potest, nisi in typographia a Collegio sacra? Rotse approbata.

Can. 3o.

Quœ dicuntur infonnationes orales ad judicem, n sacra Rota probibentur : admittitur tamen moderata disputatio ad elucidationem dubiorum coram turno pro tribunali sedente, si alterutra vel utraque pars eam postulet, aut tribunal statuât ut eadem habeatur. In ea vero hœ regulae serventur :

i. Disputatio bat die et bora a tribunali opportune assignanda tempore intermedio inter exhibitionem responsionis et assignatam judicio diem.

2. Partes regulariter non admittuntur ut per se ipsee causam suam dicant coram judicibus; sed ad id deputare debent unum ex advocatis, quem sibi ad adsistendum, aut qua patronum vel procuratorem adsciverint. In potestate tamen tribunalis est eas rationabili de causa admitlere, aut advocare et jubere ut intersint.

3. Biduo ante disputationem partes exhibere debent adjutori Ponentis queestionis capita cum altéra parte discutienda paucis verbis, una vel altéra periodo contenta. Eaque adjutor partibus hinc inde communicabit, una simul cum quœsitis a turni Auditoribus prseparatis, si quse ipsi habeant, super quibus partes rogare velint.

4. Disputatio non assumet oratoriam formam ; sed sub Ponentis ductu ac moderatione circumscripta erit limitibus illustrandorum dubiorum.

5. Adsistet unus ex notariis tribunalis ad hoc ut, si aliqua pars postulet et tribunal consentiat, possit de disceptatis, confessis aut conclusis, adnotationem ad tramitem juris ex continenti assumere.

6. Qui in disputatione injurias proférât, aut reverentiam et obedientiam tribunali debitam non servet, jus ad ulterius loquendum amittit, et si agatur de procuratore vel advocato, puniri pro casus gravitate potest etiam suspensione aut privatione officii.

Can. 3i.

1. Assignata judicio die Auditores in consilium ad secretam causse discussionem convenire debent.

2. Unusquisque scripto afferet conclusiones suas seu votum cum brevibus probationibus tam in facto quam in jure. Attamen in discussione fas semper est Auditoribus a conclusionibus sub recedere, si

justum et necessarium ducant. Gonclusiones autera suas singuli Auditores in actis causse deponere tenentur ad rei meraoriam : sécréta* tamen ibi servabuntur.

3. Ea demum sit sententia in qua firmiter conveniant duo saltem ex Auditoribus, aut pars absolute major prsesentium, si tribunal plus (juam tribus Auditoribus constituatur.

4. Si ad sententiam in prima discussione devenire judices nolint aut nequeant, differre poterunt judicium ad primum proximum ejusdem turni conventum, quem protrahi non licet ultra hebdomadam, nisi forte vacationes tribunalis intercédant.

Can. 32.

1. Re conclusa in Auditorum consilio, Ponens super actorum f'asciculo signabit partem dispositivam sententiae, idest responsiones ad dubia : qua? a notario tribunalis partibus significari poterunt, nisi tribunal censuerit solutionem suam secreto servare usque ad formalis sententiae promulgationem.

2. Hsec intra deccm dies, aut ad summum intra triginta in causis implicatioribus est peragenda : exaranda vero vel a causa? Ponente vel ab alio ex Auditoribus, cui hoc munus in sécréta causse discussione commissum sit.

3. Eadem linguâ latinà est conscribenda; et rationes tam in facto quam in jure sub poena nullitatis continere débet.

4. Subsignabitur a Prseside turni et ab aliis Auditoribus una cum aliquo ex notariis sacrœ Rotse.

Can. 33.

1. Si sententia rotalis confirmatoria sit alterius sententiae sive rotalis sive alius tribunalis, habetur res judicata, contra quam nullum datur remedium nisi per querelam nullitatis, vel per petitionem restitutionis in integrum coram supremo Apostolicse Signaturse tribunali.

2. Si duplex sententia conformis non habeatur, a sententia rotali ab uno turno lata datur appellatio ad turnum proxime sequentem juxta can. 12, intra tempus utile dierum decem ab intimatione sententiae, ad tramitem juris communis.

Can. 34-

1. Si, introducta causa, actor renunciare velit instantiœ, aut lit), aut causse actibus, id ei semper licebit. Sed renunciatio débet esse absoluta nullique condition! subjecta, subsigoata cum loco et die a renunciante, vel ab ejus procuratore speciali, tamen mandato munito, ab altéra parte acceptata aut saltem non oppugnata, et a judice deinde admissa.

2. Renuncians tamen tenetur hisce in casibus ad omnia consectaria, quee ex his renunciationibus profluunt, ad tramitem juris communis.

Titulus II. — Slgnatura apostolica.

GAPUT I

DE CONSTITUTIONE ET COMPETENTIA SIGNATUR-t APOSTOLICA:

Can. 35.

i . Supreraum Apostolicee Signatures tribunal constat sex S. R. E. Gardinalibus, a Suramo Pontifîce electis, quorum unus, ab eodem Pontifice designatus, Prsefecti munere fungetur.

2. Eique dabitur a Romano Pontifice Adjutor, seu a secretis, qui juxta régulas ejusdem Signatures proprias, sub ductu Gardinalis Prsefecti, omnia prestabit quas ad proposites causse instructionem ejusque expeditionem necessaria sunt.

Can. 36.

i . Praeter Secretarium erit etiam in Apostolica Signatura unus saltem notarius conficiendis actibus, conservando archivio, et adjuvando Secretario in iis quas ab eo ipsi committuntur : habebitur quoque custos conclaviura ejusdem Signatures : prior sacerdos, altcr laicus.

2. Erunt etiam ahquot Gonsultores, a Summo Pontifice eligendi, quibus poteriL examen alicujus questionis pro voto ferendo committi.

3. Quas ad nominationem, jusjurandum, obligationem secreti ac disciplinam pertinent, et pro administris sacres Rotss constituta sunt, serventur quoque, cum proportione, pro Apostolices Signature administris.

Can. 3y.

Supremum Apostolices Signatures tribunal videt tamquam sibi propria ac prascipua :

i. De exceptione suspicionis contra aliquem Auditorem, ob quam ipse recusetur;

2. De violatione secreti, ac de damnis ab Auditoribus illatis, eo quod actum nullum vel injustum in judieando posuerint, juxta can. g;