TEXTE DE L'ENQUÊTE INÉDITE DE FLORENCE
(Codex Vaticanus 4011.)
Sanctissimo in Christo Patri et Domino C., divina provideñntia sacrosancte Romane ac universalis Ecclesie saummo pontifiei, frater Johannes, permissione divina, archiepiscopus Pisanus, Antonius, episcopus Florentinus et Petrus Judicis de Urbe, canonicus Veronensis, inquisitores contra ordinem militie templi Jerosolimitani et singulares personas et fratres ipsius in partibus Lombardie et Tuscie, pedum oscula beatorum. Ad notitiam Sanctitatis vestre presentium tenorem deferrimus quod nos, in commisso nobis ministerio super inquisitione contra ordinem ipsum et singulares personas ipsius tam debite quam celeriter procedentes, fratres ipsos in provincia Tuscie captivitatos, tam super articulis contra ordinem quam etiam super articulis contra. singulares personas sub vestris bullis insertis, examinavimus cum effectu. Verumtamen quia mandatum vestrum nobis injunctum noviter de inquisitione facienda precipue contra singulares personas ipsius ordinis innuere videbatur, et quia etiam relationem celeritera (sic) facti exigentia requirebat, examinationes factas de1psis fratribus super articulis contra singulares personas formatis et depositiones ipsorum, maxime cum ijdem articuli et responsiones ad eos idem sonare videantur et esse, Sanctitati vestre duximus destinandas, expectantes relationem examinationum et depositionum contra ordinem receptarum facere per me Petrum Judicis supradictum, ad Sanctitatis vestre pedes sine more dispendio accessurum. Igitur examinationes ipsas factas de fratribus memoratis et depositiones eorum et dicta contra ordinem memoratum recepta Sanctitati vestre humiliter referrimus, et que in publicam seripturam redacta inferius per ordinem continentur.
I. Die lune xx septembris, vie indictionis, in ecclesia sancti Egidis de Florentia, frater Egidius, preceptor domus de sancto Geminiano, ordinis militie templi Jerosolimitani, testis iuratus veritatem dicere et ad inquisita respondere, die XvII mensis septembris constitutus in presentia suprascriptorum dominorum inquisitorum, post confessionem et depositionem hodie et a se de se factam examinatus diligenter ab eis super articulis inquisitionis facte contra ordinem ipsum :
Super primo qui incipit : Primo quod licet assererent ordinem ipsum et cetera et tribus sequentibus articulis sibi connexis interrogatus, respondit suo iuramento vera esse que in dictis articulis continentur. Interrogatus de causa scientie, respondit quia ipse testis vidit duos fratres quorum nominum non recordatur in sui receptione blasfemantes Deum et abrogantes Christum, virginem Mariam et sanctos, quorum unus fuit receptus, in quodam capitulo Bononie celebrato, per fratrem Guillelmum de Nove, magnum preceptorem Lombardie, iam sunt xxv anni vel circa, et alius fuit receptus Placentie per fratrem Blanchum, magnum preceptorem Lombardie, iam sunt xxx anni vel circa. Et quia etiam testis, inductus et monitus per illum qui ad dictum ordinem recepit eundem, in sui receptione abnegavit Christum, virginem Mariam et sanctos. Et quia etiam audivit dici in ordine a fratribus quod ritum istum recipiendi fratres communiter per fratres in ordine servabatur, et ipse scit quod sic servatur, quia hec widit etiam in aliquibus capitulis observari et audivit a pluribus fratribus dicti ordinis qui asseruerunt se interfuisse et vidisse in pluribus locis sic servari.
Super vo articulo interrogatus, respondit ita verum esse ut continetur in eo. Interrogatus de causa scientie, respondit se audivisse et vidisse in pedictis capitulis dogmatizari et doceri sicut dictum est.
Super vi et vi articulis interrogatus, respondit se numquam audivisse dici ea que in dictis articulis continentur ; dixit tantum se audivisse dici a certis fratribus dicti ordinis: quod magister et certi fratres qui erant ultramare qui ydolum adoraban: dicebant Christum falsum fuisse prophetam et ipsum non fuisse passum pro salute humani generis. Et credit quod, cum idolatre essent, facerent, dicerent et crederent quidquid in dictis articulis continetur.
Super vin articulo interrogatus, respondit quod credit quod omnes qui idolum adorabant vel spuebant super crucem, non haberent salvalionis habende per Jesum.
Super vit articulo interrogatus, respondit ita verum esse ut continetur in eo. Interrogatus de causa scientie, respondit quia vidit predictos duos fratres de quibus supra in primis articulis dixit, in sua receptione spuere super crucem et ymaginem Jesu Christi, et ipse etiam sic fecit quando fuit receptus et scit quod in ordine communiter sic fiebat.
Super x et x1 articulis et quolibet eorum interrogatus, respondit se audivisse, 1am sunt xxvI anni et ultra et per ipsum tempus et ab inde citra pluribus vicibus, a certis fratribus et familiaribus dicti ordinis, quod nonnulli ex fratribus dicti ordinis crucem pedibus conculcabant et conculcari mandabant et quod talia faciebant quod omnes debebant comburi. Et hoc maxime audivit de fratribus existentibus in Apulia, Sicilia et Ereti, et alia dixit se nescire.
Super x11, xI11 et xim1 articulis et quolibet eorum interrogatus, respondit se nihil scire : dixit tamen quod ipse vidit, in quodam capitulo facto Placentie per fratrem Blanchum, preceptorem predictum, per ipsum fratrem Blanchum et per alios fratres 1b1 congregatos qui fuerunt circa duodecim, spui super crucem et ymaginem crucifixi. Et quadam alia vice vidit fratrem Guillelmum de Nove cum quibusdam aliis sociis, IN QUODAM CAPITULO CELE- BRATO BONONIE, expuere super ymaginem crucifixi.
Super xv articulo interrogatus, respondit quod credit et pro certo tenet quod omnes fratres qui predicta faciebant, faciebant in vituperium Jesu Christi et fidei orthodoxe.
Super xvr, xvir, xvit et'xIx articulis interrogatus, respondit quod fratres dicti ordinis de quibus supra dixit non credebant sacramentum altaris.
Super xX, XXI, XXII, XXII, XXII articulis et quolibet eorum interrogatus, respondit quod credit quod aliqui ex sacerdotibus dicti ordinis non dicebant verba de quibus in articulo fit mentio, quia erant imfideles, et aliqui etiam dicebant quia erant boni et fideles.
Super xxv et tribus sequentibus articulis et quolibet eorum interrogatus, respondit quod omnesilli qui predictos sequebantur
LA
errores credebant se posse assolvi ab omnibus peccatis a magistro maiori et a visitatore, licet laïci essent. Et adhuc credit esse ultra ducentos fratres qui predicta credunt.
Super xxIx articulo qui incipit : tem quod magnus magister hoc fuit de se confessus, respondit se nichil scire.
Super xxx articulo qui incipit : tem quod in receptione fratrum et duobus sequentibus, respondit quod, iam sunt xx anni, audivit dici quod fratres dicti ordinis eo modo ad invicem deosculabantur, sicut in dictis articulis continetur. Et dixit quod observantia predicta communiter fuit in toto ordine observata antiquitus et publice dicebatur in toto ordine quod hec corruptela servabatur et erat etiam in eo. Et dixit interrogatus quod vidit duos fratres, quando recepti fuerunt, qui ipsi deosculati fuerunt recipientes eosdem primo in ore, postea in umbilico seu ventre nudo et tandem in virga virili seu in pectignone. Interrogatus qui fuerunt illi fratres quos vidit sic deosculari recipientes eos, respondit quod fuerunt illi de quibus dixit supra in primo articulo. Et dixit interrogatus quod ipse interfuit omnibüus predictis quando predicti fratres recepti fuerunt. Et dixit etiam interrogatus quod hoc servabatur communiter in toto ordine per fratres dicti ordinis et maxime in capitulis generalibus et provincialibus. Item dixit interrogatus quod, in capitulo generali sive provinciali, quando fratres recipiebantur in ordine et fecerant professionem publicam, presente magistro seu magno preceptore balive et aliis fratribus, ipse frater receptus deosculabatur omnes fratres in ore. Postea vero magister seu preceptor vocabat eum receptum seorsum in camera sua, cum aliquibus sociis magistri seu magni preceptoris et, clauso hostio, frater receptus deosculabatur magistrum sive preceptorem et socios suos et deosculari compellebatur in locis predictis. Et tandem idem magister sive preceptor faciebat ipsum receptum spuere super crucem et eam pedibus conculcare et mingere super eam et adorare ydola et abnegare Jesum Christum, virginem Mariam et sanctos. Dixit insuper quod ipse vidit abnegari Jesum Christum et spui super crucem et adorare dictum idolum in quatuor capitulis provincialibus, videlicet Rome per fratrem Jacobum de Madonna de Parmatum, preceptorem Balive et communiter per fratres atque ïbi congregatos qui fuerant circa numerum vit fratrum, et Bononie per fratrem Jaco-
bum de Montecucco, tunc preceptorem balive, iam sunt xx anni, et per omnes fratres ibi congregatos qui fuerunt circa numerum L fratrum, et Placentie per fratrem Blanchum, tune preceptorem balive, iam sunt xxx anni vel circa, et per omnes fratres ibi congregatos qui fuerunt circa numerum triginta fratrum.
Super xxxuII articulo qui incipit : tem quod in receptione illa faciebant iurare illos et cetera, et tribus articulis sequentibus, respondit vera esse que continentur in eis. Interrogatus de causa scientie, respondit se fecisse et iurasse in sui receptione sicut in dictis articulis continetur et vidisse alios sic iurare, et quia etiam fratres in ordine in sui receptione consueverunt omnia predicta servare.
Super xxxvuI articulo qui incipit : item quod propter hoc et alio sequenti sibi connexo, respondit vera esse que continentur in eo. Interrogatus quomodo scit, respondit quia hoc patet per effectum.
Super xL articulo qui incipit : tem quod fratribus quos recipiebant et tribus sequentibus interrogatus, respondit ita verum esse ut continetur ineis. Interrogatus de causa scientie, respondit se interfuisse presentem quando preceptores dixerunt, supra scripts fratribus quos vidit recipi, verba que in dicto articulo continentur. Etiam dixit quod in ordine non reputabatur peccatum hoc facere ab illis videlicet qui hoc abutebantur.
Super XL articulo qui incipit : item quod hoc faciebant ipsi et alio sequente interrogatus, respondit ita verum esse ut continetur in eis. Interrogatus de causa scientie, respondit quia hoc dicebatur et credebatur communiter inter fratres et quia ipse vidit duos fratres, videlicet Johannem Pectorem et Bartholinum, in quodam nemore in foro Julii, ad invicem commisceri, et quia etiam de premissis erat publica fama in ordine.
Super XLVI articulo quiincipit : item quod ipsi fratres per singulas provincias et cetera interrogatus, respondit ita verum esse ut contineturin eis. [nterrogatus de causa scientie, respondit se vidisse dictum capud Rome et Placentie et quia predicta capita esse debebant in omnibus capitulis.
Super XLVII articulo qui incipit : item quod illa ydola et vi sequentibus, respondit ita verum esse ut continetur in eis. Interrogatus de causa scientie, respondit quia ipse vidit fratres dicti
ordinis adorantes et inclinantes se dicto capiti, in dictis capitulis, et extrahentes sibi birreta. Et dixit etiam quod ipse fraler Eoidius similiter adoravit et inclinavit se sibi, et hoc fuit in capitulo Placentie et in capitulo Rome. Et vidit et audivit aliquos fratres adorantes et dicentes dicto capiti : Deus, adiuva meet tangebant ipsum caput cum manibus. Et hoc vidit Bononie fieri per fratrem Jacobum de Montecucco, preceptorem balive, semel iam sunt xI1 anni, et item Placentie iam sunt xx anni, per fratrem Guillelmum, hinc preceptorem balive. Interrogatus de ritu et modo ‘observantie predicte, respondit quod predictum capud ponebatur in quodam pariete et fratres venientes inclinabant se sibi sicut Deo et salvatori suo et ipsis fratribus dicebatur per preceptorem et maiores eorum: veneremini ymaginem istam, quoniam est maxime virtutis et poterit nos salvare. Item dixit interrogatus quod predictum capud habebat faciem quasi humanam et albam et habebat capillos nigros et crispos sive riccintos ; circa collum autem cum aliquantulum de humeris habebat aurea et non habebat effigiem alicuius sancti. Et dixit interrogatus quod ritus iste fiebat et servabatur communiter per totum ordinem. | |
Super LIT articulo qui incipit : item quod ob divitias et cetera et LV interrogatus, respondit quod omnes qui credebant et adorabant dictum capud, credebant quod posset adiutorium dare et anime et corpori; et ei qui sibi inclinabat capud credebatur in ordine quod omnia peccata essent remissa. |
Super Lvi articulo et uno sequenti sibi connexo, respondit quod in ordine credebatur quod dictum capud posset omnia facere sicut deus et hoc credebatur maxime per illos fratres qui dictum capud adorabant. Interrogatus quos’fratres vidit dictum capud adorare, respondit se non recordari nisi de fratribus Blancho, preceptore suprascripto, Johanne de la Campagna, Ugone de Monte bello et hos vidit Placentie, et Bononie fratrem Jacobum de Montecucco, et in urbe fratres Johannem de Cervieri et Jacobum de Madonna supra scriptum et fratrem Bartholinum . Canovaritm.
Super LvIit articulo qui incipit : item quod aliquod capud ydolorum predictorum et cetera et tribus sequentibus et quolibet eorum interrogatus, respondit ita esse ut continetur in eis. Inter-
rogatus de causa scientie, respondit se interfuisse in pluribus capitulis dicti ordinis in quibus vidit cingi dictum capud predictis cordulis pluribus vicibus, videlicet in quodam capitulo celebrato Bononie, in quo capitulo fuit sibi tradita quedam cordula et singulis fratribus cum qua dictum caput tactum erat. Et fuit iniunctum eis ut predictas cordulas se cingerent et quod eas portarent in veneratione capitis, quoniam salutifere sunt; et ipsas cordulas fratres ordinis in veneratione dicti capitis deferebant.
Super Lx11 articulo quiincipit : tem quod communiter fratres dicti ordinis et cetera et tribus sequentibus interrogatus, respondit ila verum esse ut in articulis continetur. Interrogatus de causa scientie, respondit quia publicum erat in ordine quod iste ritus servabatur in receptione ipsorum per totum ordinem.
Super LxvI articulo qui incipit : item quod qui nolebant et cetera et super duobus sequentibus articulis interrogatus, respondit quod omnes qui nolebant predicta facere mancipabantur. Interrogalus quomodo scit, respondit quia sic in ordine servabatur, el quia eliam vidit duos fratres quorum unus erat miles, qui fuerunt capti Fluorenzuole et missi ad Urbem ligati, eo quod facere no, luerunt predicta, qui postea fuerunt mortui in carceribus.
Super LxXvII arliculo qui incipit: tem quod iniungebatur et cetera et quatuor sequentibus sibi connexis, respondit ita verum »sse ut continetur in eis. Interrogatus de causa scientie, respondit quod hoc vidit iniungi fratribus receptis et sibi etiam fuit iniunctum ne predicta revelaret. Et quia supradicti fratres quos vidit carceratos noluerunt predicta facere, ideo fecerunt eos mori in carceribus. 4
Super LXxII articulo respondit ita verum esse ut in articulo continetur. Interrogatus de causa scientie, respondit quia sic audivit iniungi a magnis preceptoribus in capitulis. Dixit tantüum quod, causa necessitalis, potcrant confiteri fratribus heremitis vel carmelitis, seu alteri propinquio:i sacerdoti.
Super Lxxv articulo qui incipit : item quod fratres et cetera et uno sequenti Interrogalus, respondit ita verum esse ut in articulo continetur. Interrogatus de causa scientie, respondit quia numquam vidit vel audivit quod predicti errores corrigerentur per ipsos fratres vel quo nuntiarentur sancte matri ecclesie.
Super LxXxvII articulo qui incipit : item quod non recesserunt interrogatus, respondit ita verum esse ut in articulo continetur. Interrogatus de causa scientie, respondit quia vidit hoc continue fieri per capitula et maxime in capitulis de quibus dixit supra.
Super articulo qui incipit : tem quod predicta fiebant et servabantur ultra mare et cetera et vIn° articulis sequentibus dependentibus ab illo et quolibet eorum interrogatus, respondit ita verum esse ut continetur in eis. Interrogatus de causa scientie, respondit quia citra mare sic vidit fieri et servari ab antiquo in locis de quibus supra dixit et publicum est quod ultra mare, in prediclis locis, etiam sic servantur et ordinatio etstatutum est quod in toto ordine sic servetur et fiat. Interrogatus quomodo scit quod dictum statutum sit in ordine, respondit quod sic dicebatur et sic vidit servari; dixit tantum quod predictum statutum non vidit.
Super articulo qui incipit : item quod predicta erant de punctis et cetera interrogatus, respondit vera esse que continentur in eo, quia sic presumendum est et credendum.
Super articulo qui incipit : item quod receptiones et cetera interrogatus, respondit ita verum esse ut in articulo continetur. Interrogatus de causa scientie, respondit ut supra.
Super articulo qui incipit : {em quod magister generalis et vo articulis inmediate sequentibus interrogatus, respondit ita esse ut continetur in eis. Interrogatus de causa scientie, respondit ut supra in articulo : item quod in receptione fratrum.
Super articulo qui. incipit : em quod alium modum el:cetera et super alio sequenti articulo interrogatus, respondit ita verum esse ut continetur in eis. Interrogatus de causa scientie, respondit quod ipse nunquam vidit alium modum servari, et quod nunquam audivit quod aliter reciperentur.
Super articulo qui incipit : item quod predictum receptio nis modum et cetera, respondit ita verum esse ut continetur in eis. Interrogatus de causa scientie, respondit quia sic aliquos vidit puuiri et incarcerari, videlicet fratrem Gualterium et quendam alium cuius nominis non recordatur.
Super articulo qui incipit : item quod elimosine et cœtera, respondit quod elemosine fiebant et hospitalitas servabatur sicut consueium est, scilicet quod dabatur decima pars panis qui coquebatur in domo. |
Super arliculo qui incipit : item quod non reputabatur peccatum, respondit quod, quando procedebat de voluntate dantis, quocumque modo daretur vel recipiebatur; dummodo converteretur in utilitattem mansionis, non reputabatur hoc peccatum.
Super articulo qui incipit : item quod iuramentum prestabant et cetera, respondit quod iurabant quocumque modo possent augmentare bona dicti ordinis.
Super articulo qui incipit : item quod non reputabatur peccatum, respondit ita verum esse ut continetur in eo, quantum de illis qui idolum adorabant vel Christum abnegabant cum hoc haberent in mandatis à maiori seu superiori suo.
Super articulo qui incipit : item quod clam et r1T1°" sequentibus interrogatus, respondit quod fratres dicti ordinis clam consueverunt tenere sua capitula, videlicet exclusa tota familia et in prima vigilia noctis, seu in aurora diei, ita quod semper quasi. erat de nocte et ad lumen candele et quod ponebant custodes a longe, ita quod nulli patebat accessus ad eos, nec poterant eos audire et quod nullus poterat ibi esse, nisi fratres dicti ordinis.
Super articulo qui incipit : item quod similem clandestinationem et cetera interrogatus, respondit 1la verum esse ut: continetur in eo. Interrogatus de causa scientie, respondit ut supra in proxime sequentibus.
Super articulo qui incipit : item quod maior error et alo proxime sequenti interrogatus, respondit ita verum esse ut continetur in eo, videlicet de peccatis confessatis.
Super articulo qui incipit : item quod magnus et cetera et alio sequenti interrogatus , respondit se nihil scire, nisi sicut audivit quod confessus fuit coram papa.
Super articulo qui incipit : tem quod predictos errores et cetera interrogatus, respondit verum esse de peccatis confessatis, quanvis preceptores huius modi layci essent. Interrogatus de causa scientie, respondit quia sic servabatur in ordine.
Super articulo qui incipit : tem quod hec potestas et cetera, respondit verum esse ut in articulo continetur et hoc scit quia sic vidit servari toto tempore quo fuit in ordine.
Super articulo qui incipit : ‘em quod tanto tempore et cetera : respondit se nescire aliter nisi sicut supra dixit.
Super articulo qui incipit : item quod renovali et cetera et
HV
duebus sequentibus, respondit vera esse que continentur in eis. Interrogatus de causa scientie, respondit ut supra. |
Super articulo qui incipit : item quod multi fratres de dicto ordine et cetera, respondit verum esse ita ut continetur in eo. Interrogatus de causa scientie, respondit quia vidit propter hoc exire quemdam germanum sui testis de dicto ordine et transeuntem ad ordinem cisterciensem.
Super articulo qui incipit : item quod propter predicta et cetera, respondit quod credit.
Super articulo qui incipit : tem quod predicta omnia et ur sequentibus articulis interrogatus, respondit verum esse, maxime inter fratres qui ire consueverunt ad capitula.
Super articulo qui incipit : item quod magnus magister et 1 sequentibus ultimis, respondit vera esse que continentur in eis. Interrogatus de causa scientie, respondit quia sic audivit dici.
II. Die xxx septembris, x Indictione, Florentie in ecclesia sancti Egidis, frater Bernardus de Parma, ordinis militie terapli constitutus in presentia suprascriptorum venerabilium patrum et Domini Petri inquisitorum predictorum, iuratus corporaliter ad sancta dei evangelia meram, plenam et puram dicere veritatem et ad inquisita respondere, suprascripta die, et examinatus diligenter a supradictis duis inquisitoribus super articulis contra ordinem, die xxvir septembris, post confessionem a se de se factam :
Super primo, secundo, tertio et quarto articulis et quolibet eorum interrogatus, respondit se tantum hoc scire quod ,iam sunt xxx anni, ipse frater Bernardus, quando fuit receptus ad ordinem, fuit inductus etcompulsus Christum abnegare et virginem Mariam et sanctos per fratrem Bianchum de Pighazzano (sic), magnum preceptorem balive Lombardie et Tuscie, ubi fuerunt presentes frater Francischus de Papia, frater Albericus de Albernasco, preceptor domus de Correbivolo et Johamninus de Regio, preceptor domus de Regio, destrictus Parmensis et aliis quorum nominum non recordatur. Et dixit quod nunquam vidit fratres alios abnegare deum, vel Christuin, vel sanctos in sui receptione vel post; credit tamen quod alii etiam in sui receptione similiter abnega-
bant et quia per fratres in ordine dicebatur quod sic communiter servatur in ordine.
Super v articulo interrogatus, respondit vera esse que continentur in eo. Interrogatus quomodo scit, respondit quia sic fuit dogmatizatus ipse in sui receptione facere per suprascriptos fratres et quia etiam sic audivit communiter dici inter fratres, quod dogmatizabatur et dicebatur in ordine Christum non esse verum deum; et dixit interrogatus quod nescit aliter nisi sicut supra dixit pro eo quod nunquam interfuit alicui capitulo nisi semel Bononie, jam sunt xvI anni, in quo Capitulo nullus fuit receptus.
Super vr articulo interrogatus, respondit se nihil scire, nisi quia tantum audivit dici à fratribus quod receptores dicebant 1illis quos recipiebant Christum falsum fuisse prophetam.
Super vrr articulo interrogatus, dixit se nihil scire, nisi quod audivit dici, a magno tempore, intra pluries a fratribus dicti ordinis quod receptores fratrum dicebant 1illis quos recipiebant Christum non fuisse passum pro redemptione humani generis, nec crucifixum, et sic credit quod dicebant ex quo per fratres sic dicebatur ; tamen dixit predicta verba non fuisse dicta in sui recep. tione, ante vel postea quod 1pse recordetur. Interrogatus a quibus audivit dici predicta, respondit a fratribus Alberico supra scripto, Marco Perugino Rufino de districtu Alexandrie.
Super vu articulo, respondit se mhil scire.
Super vit articulo interrogatus, respondit quod, iam sunt XXVIL anni, apud castrum Montis Caferii, ipse frater, una cum fratribus Nicholao Bavacchini de dicto castro et Michelone de Papia, spuerunt super crucem que adherebat muro in ecclesia dicti loci, in vituperium lesu Christi; et scit et audivit quod sic fiebat communiter à fratribus ordinis.
Super x et x1 articulis interrogalus, respondit se nihil aliud inde scire, nisi quod credit conculcatio crucis fieret communiter in ordine per fratres ipsius et maxime per maiores eorum.
Super x11 articulo et 11° sequentibus interrogatus, dixit se nichil scire.
Super xv articulo interrogatus, dixit quod ea que fecit et fieri audivit in ordine per fratres, fiebant in vituperium Jesu Christi et fidei catholice, pro eo quod tales actus indicant vituperiwm
Christi et fidei, et quia sic credebat ipse et alij simi ia perpetrantes, licet ipse faceret male libenter.
sx xvI articulo et tribus sequentibus inmediate interrogatus, respondit se credere quod illi fratres qui abnegabant Christum, vel spuebant super crucem, vel perpetrabant alios inlicitos actus de quibus supra testificatus est, non credebant sacramen tum altaris nec alia sacramenta ecclesiastica : de se autem dicit quod credidit et credit oinnia sacramenta ecclesie.
Super xx et 111% sequentibus articulis respondit se nichil scire.
Super xxu11 articulo interrogatus, respondit quod prout audivit a fratre Gandulfo, preceptore in civitate Florentie, fratres dicti ordinis dicebant, et credit quod sic credebant, ex quo sic dicebant quod magnus magister dicti ordinis poterat eos assolvere a peccatis suis : ipse {amen nunquam hoc credidit, ut dixit. Predicta etiam dixit se audivisse a fratribus Lombardie quorum nominibus non recordatur, nisi de fratre Guillelmo de Monte Calcio (sic). s
Super xxv articulo interrogatus, dixit se nichil scire, cum nunquam viderit aliquem visitatorem in ordine, nec unquam ipse fuerit visitatus.
Super xxv1 articulo interrogatus, respondit ut supra per omnia de magistro maiori, dicens etiam quod audivit communiter a fratribus qui redibant a capitulis provincialibus per preceptores balivarum, in capitulis suis congregatis fratribus dicebant : (hi a nitun piccier vegna davanti, e chiami merze, e sera asoluto. Et tune illos qui veniebant ad eum assolvebat, imponendo eis penitentiam que sibi videbatur.
Super xxvr1 et xxvi articulis interrogatus, dixit se nichil aliud scire, nisi ut supra dixit.
Super xxvI articulo interrogatus, dicit se richil scire quod sic confessus fuerit ut in articulo continetur, nisi quod hoc audivit postquam captus fuit. |
Super xxx articulo et tribus sequentibus interrogatus, respondit se inde hoc scire, videlicet quod ipse credit quod fratres im suis receptionibus deoscularentur receptores suos, ut in articulo continetur ; et hoc credit quod in ordine servaretur et fieret, pro eo quod ipse in sui receptione coactus fuit et inductus deosculari receptorem suum in ore, in umbilico et spinà dorsi. Dixit
tantum quod nunquam vidit aliquem sic deosculari, pro eo quod nunquam vidit aliquem recipi.
Super xxx articulo interrogatus, respondit quod, tempore sue receptionis, juravit nou exire pro intrando aliquem alium ordinem et dixit quod sie audivit quod alij fratres in sui receptione sic jurabant ; dixit tamen se nullum vidisse sic iurare, pro eo quod non interfuit reception! alicuius.
Super xxxv articulo interrogatus, respondit quod fratres dicti ordinis statim habebantur pro profexis, nullo tempore probationis premisso. Interrogatus de causa scientie, respondit quia sic habitus fuit et quia sic audivit dici communiter in ordine et vidit noviter receptos pro profexis haberi statim.
Super xxxvr articulo et uno sequenti interrogatus, respondit se inde hoc scire, videlicet quod communiter audivit inter fratres dici quod in receptionibus fratrum non potest aliquis extraneus interesse, et ipse credit quod ita sit, pro eo quod in sua receptione pullus interfuit, nisi fratres dicti RTS
Super xxx VIII et xxx VII interrogatus, dixit quod audivit a pluribus quod ecclesia et gentes suspicabantur et mirabantur quod clandestine receptiones et alia negotia ordinis fiebant ita occulta, et de talibus suspicationibus milies audivit loqui, a die sue receptionis et cetera.
Super xL et xLrartieulis interrogatus, respondit quod tempore sue receptionis frater Blanchus supra seriptus dixit eidem fratri Bernardo, quod poterat eum alio fratre sui ordinis commisceri carnaliter et dicebat hoc non esse peccatum, sed licitum, et hoc idem dixit sibi dictum fuisse a fratre Bartholo de Florentia et fratre Johanne, germano suo. 3
Super xLr1 et tribus sequentibus articulis interrogatus, respondit vera esse que continentur in eis, et hoc scit ex eo quod audivit dici a suprascriptis fratribus quod publica fama erat in ordine quod sic poterat fieri et hoc facere non erat eis peccatum.
Super xLvI et xLvIr articulo interrogatus, dixit se inde hoc scire videlicet quod, tempore quo interfuit capitulo provinciali facto Bononie de quo supra dixit, vidit quoddam capud non habens efligiem Christ, beate Marie Virginis vel alicuius sancti, et preceptor balive, scilicet frater Guillelmus de Cavelle, dixit illis fratribus de capitulo : Adoretis istud capud, quia vester deus
est et vester Magumeth ; et ipse magister et alij fratres et ipse frater Bernardus tunc adoraverunt dictum capud. Interrogatus de nominibus fratrum quos vidit sic adorare dictum capud, respondit de fratre Johanne de Vinci, comitatus Astensis et fratre Johanne de Castro Arquati, comitatus Placentini, preceptores Campagne, comitatus Terungini et fratre Ugone de Montebello, et de aliis dixit se non recordari.
Super xLvrIr et novem articulis sequentibus, respondit vera esse que in articulis continentur. Interrogatus de causa scientie, respondit quod audivit a fratribus qui convenerunt in dicto capitulo quod dictum capud poterat eos salvare et divites facere et omnes divitias ordinis dabat eis. l{em quod faciebat arbores, flores et terram germinare.
Super Lvi articulo interrogatus, respondit verum esse quod in dicto articulo continetur. Interrogatus de causa scientie respondit quod, in dicto capitulo, vidit fratres tangentes et cingentes dictum capud cordelis, quibus postea se cingebant super camisiam et sic fieri vidit de sua cordula que tunc data fuit sibi per quendam ex illis fratribus, cuius nomine dixit se non recordari.
Super LxvIHIT articulo interrogatus, dixit quod credit quod fratres recipientes, in receptione fratrum faciebant dare fratribus receptis tales cordulas, et una data fuit sibi, tempore sue receptionis, qua, ut dixerunt ipsi fratres, tactum fuit dictum capud.
Super 1x articulo interrogatus, dixit se credere quod hoc fiebat in veneratione ipsius,capitis, pro eo quod a fratribus dicti ordinis venerabatur ut deus. + |
Super Lx1articulo interrogatus, dixit ita verum esse ut in articulo continetur et hoc dixit se scire pro eo quod sibi iniunctum fuit a maiori suo, videlicet a fratre Blancho, receptore suo et etiam a fratre Gerardo predicto, in capitulo Bononie celebrato, de quo supra dixit.
Super LxIr et duobus sequentibus interrogatus, respondit ut supra in singulis articulis et dixit quod communis oppinio et fama est inter fratres dicti ordinis quod fratres modis predictis communiter in ordine recipiuntur.
Super Lxv et duobus sequentibus articulis interrogatus, respondit se tantum hoc scire, videlicet quod audivit a fratre Petro Valentini de Campania quod qui recipiebantur, si nolebant ea que
in articulis continentur, in sua receptione vel post interficiebantur, vel carcere mancipabantur. Dixit tamen quod nunquam audivit aliquem qui requireretur ad premissa, vel mandaretur ei hoc facere quod ea facere recusaretur.
Super Lxvitarliculo cum tribus sequentibus interrogatus, respondit quod bene iniungebatur eis, sub pena carceris, quod non revelarent aliquid de hijs que fiebant in capitulis vel in receptione eorum fietur (sic). Interrogatus de causa scientie, respondit quia sic fuit sibi iniunctum in sui receptione et quod vidit et audivit predicta mandari in illo capitulo in quo interfuit Bononie, per fratrem Guillelmum suprascriptum.
Super Lxx11 articulo interrogatus, respondit quod illi qui reperiebantur revelasse que fiebant in capitulis, vel etiam in receptionibus, afligebantur carcere et auferebatur eis habitus ordinis. Interrogatus de causa scientie, respondit quia sic audivit dici communiter a fratibus dicti ordinis.
Super Lxx111 articulo interrogatus, respondit quod bene iniungebantur fratribus dicti ordinis quod non confiterentur aliquibus nisi fratribus dicti ordinis, dumnmodo ipsos fratres possent habere in loco ubi erant vel prope per x miliaria, in quo casu licitum erat eis confiteri fratribus predicatoribus et minoribus carmelitis et sancti Augustini. Interrogatus quomodo scit, respondit quia audivit a suis maioribus et preceptoribus.
Super LxxI!1 articulo et duobus sequentibus articulis mterrogatus, respondit quod fratres predicti meglexerunt corrigere die tos errores et eos denuntiare sancte matri ecclesie. Interrogatus quomodo seit, respondit quia patel per effectum, et dixit etiam quod non recesserunt ab observantia predictorum errorum et a communione fratrum sic delinquentium, quod habebant facultatem recedendi si voluissent, tamen venissent contra iuramentum ” prestitum ab ecsdem et predicta nuntiandi et corrigendi.
Super articulo LXXVIT qui incipit : item quod predicta fiebant et servabantur ultramare et duobus sequentibus, respondit se credere predicta fieri et observari ultramare. Interrogatus de causa sue credulitatis, dicit quia hec communiter audivit diet à fratribus qui fuerunt ultramare quorum nominum non recordatur, qui dicebant se vidisse servari predicta in locis ubi mägister gencralis et conventus dicti ordinis morabantur.
= RÈT
Super Lxxx articulo qui incipit : fem quod siumiliter citra mare, interrogatus, respondit quod credit quod predieta omnia servarentur etiam citra mare, in omnibus regnis ubi fratres habitabant in locis in quibus fiebant receptiones fratrum. Interrogatus de causa sue credulitatis, respondit ideo credit quia ita servabatur ultra mare ubi erat caput et principium dicti ordinis et quia ita fuit servatum in sua receptione et etiam in capitulo Bononie celebrato, in quo ipse interfuit.
Super LxxxI articulo et quatuor sequentibus interrogatus, respondit se credere ut supra dixit et eandem reddit rationem.
Super LxxxvI articulo interrogatus, respondit se credere verum esse ut in articulo continetur, quia eo tempore quo ipse ordo fuit institutus, ut credit, fuit institutus in maxima sanctitate et religione, tempore beati Bernardi, et quod propter malitias fratrum dicti ordinis dicti errores et puncta fuerunt introducta.
Super LXXXVIL interrogatus, respondit quod credit quod receptiones fierent dicto modo, pro eo quod ipse ita fuit receptus et audivit communiter a fratribus quod ali sic recipiebantur.
Super LxxxvIn articulo et quinque sequentibus interrogatus, dixit se credere ila verum esse ut in dictis articulis continetur. Interrogatus de causa sue credulitatis, respondit ut supra ; dixit tantum quod vidit predicta servari et doceri in sua receptione et quando fuit Bononie ad capitulum ; alia nescit quia non interfuit cao (sic ‘) vel receptioni alicuius.
Super LxxxxIIT articulo et uno sequenti interrogatus, respondit quod nunquam audivit ab antiquioribus quod alius modus servaretur in ordine, nec ipse vidit alium modum servari in dicto ordine.
Super LxxxxvVI articulo interrogatus, dixit se nichil scire, quia nullam querelam audivit fieri apud predictos vel aliquem predictorum magistrum, preceptorem vel visitatorem.
. Super LxxxxVIT articulo interrogatus, dixit quod hospitalitas non servabatur in dicto ordine, sed elemosine fiebant et dabatur decima pars panis que quoquebatur. |
Super LxxxxvIIT articulo et duobus sequentibus mterrogatus, dixit se nichil inde scire. «
! Peut-être capitulo.
Super Gr articulo et quinque sequentibus interrogatus, respondit se inde hoc scire quod, quando dicti fratres faciunt capitula sua, faciunt ea clandestine, nullis presentibus, nisi dictis -fratribus, ita clam quod nullus possit eos audire vel videre : dixit tamen quod capitulum in quo fuit, fuit Iinchoatum in aurora diei et similem observationem tenebant in receptione fratrum.
Super evir et uno sequenti interrogatus, dixit se communiter audivisse a fratribus dicti ordinis quod magnus magister poterat absolvere a peccatis ; non tamen fuit distinctum nunquid à confessatis vel non confessalis.
Super aix et uno sequenti articulis interrogatus, dixit se nichil scire. ;
Super ex1 articulo interrogatus, dixit vera esse que in articulo continentur. Interrogatus de causa scientie, respondit quod dicti preceptores, primates et visitatores ordinis habebant auctoritatem a magistro et hoc dixit se scire relatione fratrum quorum nominum non recordatur.
Super exn articulo et uno sequenti interrogatus, dixit vera esse que in dicto articulo continentur, videlicet quia totus ordo servabat quod magister statuebat et quia vidit semper, quandiu fuit in ordine, eum habere dictam potestatem et audivit a fratribus quod ab antiquo dictam potestatem habuit, quorum nominum non recordatur.
Super exit articulo interrogatus, respondit se nescire quandiu fuit in ipso ordme.
Super Gxv et uno sequenti articulo interrogatus, ren vera esse que in dicto articulo continentur. Tete de causa scientie, respondit quia nunquam vidit vel audivit quod corrigerentur vel denuntiarentur sancte matri ecclesie.
Super GxvI articulo interrogatus, dixit ia verum esse ut in articulo continetur et candem rationem reddidit ut supra in proximo articulo.
Super exvilt articulo interrogatus, dixit se nichil scire.
Super GxIx articulo interrogatus, dixit ita verum esse ut in articulo continetur. Interrogatus quomodo seit, respondit quia sie audivit dici.
Super Gxx articulo et tribus sequentibus interrogalus, dixit ita verum esse ul in articulo continetur. Interrogatus de causa scien-
tie, respondit quia ita communiter dici audivit a clericis, fratribus et laycis.
Super GxxI articulo cum omnibus sequentibus ultimis, dixit se predicta credere per auditum et credere ommino vera esse propter mandatum pape et dixit quod predicta non testatur odio et cetera.
IT. Die quintà octobris, decime Indictionis, in supradicto loco, frater Guido de Ciccica, Fesulane diocesis, preceptor domus de Caporsoli, erusdein diocesis, constitutus in presentia suprascriptorum venerabilium patrum et domini Petri predicti, inquisitorum predictorum, iuravit corporaliter veritatem dicere super articulis contra ordinem militie templi et ad inquisita respon dere. Et examinatus diligenter a supra dictis dominis inquisitoribus super ipsis articulis, post examinationem de se et (confessionem) a se factam, die sextà octobris ;
Super primo, secundo, tertio et quarto articulis et quolibet eorum interrogatus, respondit vera esse que continentur in eis. Interrogatus quomodo scit, respondit quia ipse frater Guido, iam sunt 1x anni vel cirea, videlicet post sui receptionem per unum annum fuit vocatus ad capitulum Bononie, in quo capitulo ipse abnegavit Christum, virginem Mariam et sanctos. Et hec dixit se fecisse de mandato fratris Jacobi de Montecucco, preceptoris magni Lombardie et Tuscie, ibidem presentis, in quo capitulo idem preceptor magnus similiter abnegavit Jesum Christum et virginem Mariam et sanctos, et omnes fratres 1b1 existentes. Interrogatus de nominibus fratrum qui interfuerunt predicto capitulo, respondit de fratribus Jacobo predicto, Ubertino de Carelle, Johanne de Campagna et Ugone de Montebello, Pagano de Brixia et fratre Johanne Brixiensi, et Dominico de Monte Donico et als pluribus quorum nominum non recordatur. Et iterum postea, etiam in quodam alio capitulo facto Placentie, iam sunt sex anni vel circa, ipse testis fuit mductus abnegare Jesum Christum. Et vidit per vicarium magni preceptoris Lombardie et Tuscie, videlicet per fratrem Ramondinum, vicarium fratris Jacobi de Montecucco et alios fratres 1b1 congregatos similiter abnegari. Interrogatus de nominibus illorum qui interfuerunt dicto capitulo, respondit de omnibus supradictis et etiam de fratre Arrigo de
Monte Falcone, dominico Francischo de Papia, presbitero etalijs
quorum nominum non recordatur. Et dixit interrogatus quod sic communiter fiebat et servabatur in ordine per omnes fratres in capitulis maxime sicut in-articulis continetur. Interrogatus quomodo scit quod sic servaretur, respondit quia sic audivit diei a fratribus. Et dixitinterrogatus quod in quolibet dictorum capitulorum fuerunt circa numerum xx fratrum.
Super v, vI, VI et vins articulis et quolibeteorum interrogatus,
respondit vera esse que continentur in eis. Interrogatus de causa.
scientie, respondit quod vidit et audivit dogmatizari post sui receptionem, in supradictis capitulis, per supradictos preceptores, Jesum Christum non esse verum deum, immo falsum fuisse prophetam et eum non fuisse passum pro salute humani generis, sed pro sceleribus suis et per eum non posse nec debere salvari ; et quia sic audivit quod in ordine communiter observatur.
Super VIT, X, XI, XII et xIII articulis et quolibet eorum interrogatus, respondit se nisi hoc scire, videlicet quod ipse, post sui receptionem in sepedictis capitulis, spuit super crucem et vidit spui super eam per omnes fratres ibi congregatos. Et dixit quod vidit aliquos qui dixerunt quod minserant super eam et pedibus conculcarant. Et dixit interrogatus quod ritus iste servabatur in omnibus capitulis et congregationibus fratrum. Et hoc scit quia sie vidit fieri in predictis capitulis et quia sic audivit diei a fratribus ordinis, et quia etiam, dum semel iret per viam ad urbem cum fratre Gerardo de Spill, preceptore domus de Luca, idem frater Gerardus dixit ei quod frater Martinus, preceptor domus sancte Soffie Pisane, frater Gandulfus, preceptor domus de Florentia et frater Villanus, preceptor de monte Lopio et Certalla, congregabantur ad invicem pro faciendo ea que in supra dictis articulis continentur. Et dixit interrogatus quod omni anno congregabantur capitula ‘per provincias de mense maïi, in quibus capitulis abnegabatur Jesus Christus et, in sui vituperium, spuebatur super crucem per fratres in ipsis capitulis existentes. * Duper xuu articulo qui incipit : item quod adorabant quemdam catum imterrogatus, respondit se nichil scire.
Super xv articulo qui incipit : tem quod hec faciebant in vituperium, respondit ut supra in proximo precedenti.
Super XVI, XVII, XVII et x1x articulis et quolibet eorum inter-
PC Tor
A Ale. -
rogatus, respondit se credere quod omnes qui abnegabant Jesum non credebant sacramentum altaris. Dixit tantum quod licet ipse abnegasset eum, ipsa tamen sacramenta credebat.
Super xx et tribns sequentibus articulis, respondit se nichil scire.
Super xxTHI articulo et quatuor sequentibus articulis, respondit vera esse que continentur in eis. Interrogatus de causa scientie, respondit quia ipse sic credebat et sic fuit sibi dictum per fratres dicti ordinis et sic audivit et vidit preceptores, videlicet fratrem Jacobum de Montecueco et fratrem Rimondimum, im supradictis capitulis in quibus interfuit, assolventes omnes fratres 1b1 congregatos et dicentes : si habetis aliquod peccatum, sites assoluti.
Super xxvIII articulo, dixit se nichil scire.
Super xxx articulo qui incipit : tem quod in receptione et tribus articulis sequentibus et quolibet eorum interrogatus, respondit se inde hoc scire, videlicet quod ipse in sui receptione deosculatus fuit receptorem suum in ore et non alibi, et audivit dici in ordine quod fratres recepti deosculabantur recipientes eos sicut in articulis continetur. Interrogatus quare ipse non deosculatus fuit recipientem eum simili modo, respondit quia forsitan non confidit de eo et quia etiam non fuit receptus in capitulo.
Super xxxuH articulo et tribus sequentibus interrogatus, respondit ita verum esse ut continetur in eis. Interrogatus de causa scientie, respondit quia sic in ordine observatur et sic fuit moni- 4us et factus iurare in sui receptione et quia sic professionem fecit et sic fuit habitus pro profexo. Et sic etiam vidit iurare quendem quem ad ordinem vidit recipi. Et quia etiam nullus extraneus interfuit sue receptioni. ;
Super XXXVIII et XXXVII interrogatus, respondit veraesse que continentur in eis. Interrogatus de causa scientie, respondit pro eo quod pluries audivit am loqui a secularibus et pluries extitit sibi dictum et petitum ab eo quare templarn sua sic negotia faciebant occulta.
Super xL articulo qui incipit : {tem quod fratribus quos recipiebant, etc., et quinque articulis proxime sequentibus interrogatus, respondit vera esse que continentur in eis. Interrogatus de causa scientie, respondit quia extitit sibi dictum post receptionem suam In predictis capitulis in quibus interfuit, videlicet
quod ipsi poterant ad invicem commisceri absque peccato, et quod fratres dicti ordinis non reputabant hoc esse peccatum et quod hoc faciebant et patiebantur ad invicem. Dixit tantum quod ipse nunquam hoc fecit et dixit interrogatus quod frater Arrigus de Panzano, frater Guillelmus de Nove, frater Martnmus, preceptor de Pisis, frater Gandulfus, preceptor de Florentia, frater Villanus, preceptor de monte Lopio, erant maxime subdomite. Et hoc scit quia audivit dici a fratribus dicti ordinis pluries et pluries, iam sunt quinque anni et ultra, et quod idem frater G. tenebat quendam juvenem quasi pro uxore sua, qui Juvenis factus est postea frater.in dicto ordine; cuius fratris nomen dixit esse frater Petrus Reginus.
Super XLvI articulo qui incipit : Item quod ipsi fratres per singulas provincias habebant idola et quindecim articulis sequentibus et quolibet eorum interrogatus, respondit se inde hoc scire, videlicet quod ipse vidit in supradictis capitulis in quibus ipse fuit dictum capud, et quod dictum capud preceptor et alii fratres, in dictis capitulis, adorabant et venerabantur ut deum et ut salvatorem et dicebatur inter ipsos fratres quomodo ipsum capud poterat eos salvare et ipsi sic credebant. Item dicebant fratres ipsi quod omnes divitias ordinis dabat eis et omnia facere poterat sicut deus. Et vidit fratres euntes ad dictum capud, inclinantes se sibi et adorantes 1llud et cingentes eum cordulis quibus se ipsos cingebant, ob devotionem ipsius, super camisciam tantum. Et hoc etiam faciebant ex mandato maioris preceptoris. Et dixit: interrogatus quod dictum capud maxime in.capitulis adorabatur et quod non vidit eum adorari nisi in dictis capitulis. Et ipse etiam in dictis capitulis adoravit illud. Interrogatus quam effigiem habebat dictum capud, respondit quod erat de metallo et habebat faciem quasi humanam, capillos nigros et crispos et non recordatur quod habuerit barbam; circa collum autem et œulam habebat deaurata. Interrogatus in cuius reverentia adorabant dictum capud, respondit quod nescit, nisi quia credebant eum deum esse. Et dixit etiam interrogatus quod frater Martinus, preceptor domus sancte Soffie Pisane, dixit sibi, fratri Guidont, quod ipse habebat quoddam capud Pisis quod ipse adorabat et frater Villanus, preceptor domus de monte Lopio et quod dictum capud similabatur capiti quod erat Bononie.
Super LxIi articulo qui incipit : {tem quod communiter et duobus sequentibus interrogatus, respondit vera esse que continentur in eis. Interrogatus quomodo scit, respondit quia sic vidit servari communiter per omnes fratres dicti ordinis euntes ad capitula et ubique in locis in quibus interfuit, videlicet Bononie et Placentie ; et scit quod, in omnibus aliis locis ubi capitula fiebant, servabantur et fiebant predicta.
Super Lxv articulo et duobus sequentibus, respondit vera esse
que continentur in eis. Interrogatus quomodo scit, respondit ex dictu fratrum quia sic communiter dicebatur inter eos. Ipse tantum dixit se nunquam audivisse aliquem propter ea carceratum.
Super LxvIIL artieulo qui incipit : 1tem quod iniungebatur et quatuor sequentibus articulis interrogatus, respondit vera esse que continentur in eo. [nterrogatus quomodo scit, respondit quia sic vidit ét audivit iniungi in capitulis in quibus fuit, mandari per sacramentum et sub penis predictis, ne predicta alicui revelarent, et quod si qui reperti fuissent revelasse predicta, fuissent interfecti vel carcerati. Dixit tantum quod nunquam vidit aliquem qui predicta facere recusaret, et qui inventus fuerit revelasse predicta. Et dixit interrogatus quod fratres etiam de predictis inter se loqui non audebant, pro eo quod semper timebant de predictis loqui et quia etiam timebant ne possent gentibus propalari. Et dixit interrogatus, hoc timore, non revelasse predicta.
Super LxxI articulo interrogatus, dixit vera esse que continentur in eo. Interrogatus de causa scientie, respondit quia sic fuit sibi imiunctum et sic vidit iniungi m predictis capitulis. Et dixit interrogatus quod fratres dicti ordinis non confitebantur nisi quod maior preceptor absolvebat eos a peccatis in capitulis, extendens manum suam ad omnes, nec alias penitentias iniungebat.
Super LXXII qui incipit : [em quod fratres dicti ordinis scientes dictos errores et cetera et als duobus sequentibus et quolibet eorum interrogatus, respondit vera esse que continentur
in eis. Interrogatus quomodo seit, respondit quia nunquam vidit aliquem fratrem dicti ordinis corrigi de premissis, immo mandabatur communiter omnibus fratribus quod omnia predicta fa-
cerent, et quod vidit continue fratres existentes et perseverantes in huius modi corruptelis et-quod non nuntiaverunt sancte matri ecclesie, quia si nuntiavissent, non tantum viguisset hic error. Et dixit quod hec patent omnia per effectum.
Super Lxxvu articulo qui incipit : lem quod predicta fiebant et servabantur ultramare et octo articulis sequentibus, respondit ita verum esse ut continetur in eo. Interrogatus quomodo scit, respondit quia sic vidit et audivit servari in locis in quibus conversatus est cum fratribus et audivit quod in locis predictis observabantur ex longa consuetudine et constitutione ordinis.
Super Lxxxv articulo.et uno sequenti interrogatus, respondit ita esse ut continetur in eo. Et dixit se hoc scire auditu et credulitate. sit ie |
Super LxxxvII articulo interrogatus, respondit ita verum esse ut continetur in eo, quia sic communiter dicebatur in ordine inter fratres quod fratres predictis modis recipiebantur.
Super LxxxvIIT articulo qui incipit : J{em quod magister ge- ‘neralis et vrr sequentibus, respondit vera csse que continentur in hüs. Interrogatus de causa scientie, respondit quia hoc scit per dictos fratres dicti ordinis et quia etiam ipse hoc audivit dici in capitulis in quibus ipse interfuit.
Super LxxxxvII articulo qui incipit : Îtem quod elemosine et cetera, respondit vera esse que continentur in eo, à XX annis supra videlicet antequam ceivitas Accon (1) perderetur; sed postea fratres juvenes bene facere inceperunt elemosinas.
Super LXxxxvVII articulo et tribus sequentibus, respondit quod bene iurabant fratres recepti quibuscunque modis possent procurare et conservare et augmentare bona ordinis et quod non
reputabant peccatum quibuscunque modis possent acquirere, nec etiam propter hoc deierare.
Super CI et quatuor sequentibus articalis interrogatus, respondit quod capitula dicti ordinis consueverunt sic teneri : videlicet quod quando fieri debebat capitulum, in erastinum maiores de capitulo congregabantur primo de sero in prima vigilia noctis et postea etiam aliquantulum ante mattutinum. Et postea in aurora fiebat capitulum de omnibus fratribus, et fiebat adeo clam quod
(1) Saint Jean d’Acre.
nullus poterat eos audire vel videre ; et quod ponebant custodes ad hostium capituli quod nullus posset accedere ad eos et tota familia domus stabat in una parte sive in uno angulo domûs, et quod omnia hostia domüs erant ita firmata quod nullus poterat ad eos accedere. Etiam predicta dixit se scire quia sic vidit servari et fieri in locis ubi fuit ad capitulum et sic dicebatur quod communiter servabatur et fiebat per totum ordinem.
Super articulo qui incipit : Jfem quod similem clandestinationem et cetera interrogatus, respondit quod, quando erant a x11 fratribus (vel) supra, bene servabatur huiusmodi clandestinatio, sed quando erant a vi fratribus vel infra non servabatur. *
Super articulo qui incipit : {fem quod hic error viget et cetera et alio sequenti, respondit quia sic credebatur et tenebatur in ordine et ipse etiam sic credebat. |
Super articulo qui incipit : ltem quod magnus magister et alio sequenti, respondit se nescire, nisi per auditum.
Super articulo qui incipit : 1féem quod predictos errores et cetera et alio sequenti interrogatus, respondit quod bene tenebatur de magno magistro et visitatore et preceptoribus balivarum, et hoc scit quia sie ipse credebat et sic audivit etiam predicari ab eis. |
Super articulo qui incipit : {tem quod tanto tempore, respondit quod huiusmodi errores viguerunt in dicto ordine a tanto tempore citra quod de hoc memoria non existit.
Super articulo qui incipit : Jtem quod renovati et cetera et duobus sequentibus, respondit ut supra in als articulis ubi de hac eadem materia dictum est.
Super artieulo qui incipit : {em quod multi fratres de dicto ordine et cetera interrogatus, respondit ita verum esse ut continetur in eo. Interrogatus quomodo seit, respondit quia sic audivit dici in ordine à fratribus dicti ordinis quod plures fratres jam exiverant, et quia etiam vidit unum qui de dicto ordine exivit, videlicet fratrem Jacobum Malescalcum, domini Pape.
Super articulo qui incipit : Item quod propter predicta et cetera, respondit vera esse que continentur In eo. Interrogatus de causa scientie, respondit quia patent hec omnia per effectum. ,
Super articulo qui incipit : {fem quod predicta omnia et ce-
tera et sequentibus tribus interrogatus, respondit vera esse que contimentur in eo, de his videlicet que a se attestata sunt. Super articulo qui incipit : Item quod magnus magister et
cetera et reliquis omnibus sequentibus interrogatus, respondit
quod credit per auditum et publicam famam, et aliud dixit se nescire. Et dixit quod'predicta non testatur timore, 006; vel amore vel precibus, sed pro veritate tantum.
ITIT. Die x1 mensis octubris (sic), decima indictionis, Im supradicto loco, frater Niccholaus Reginus, preceptor domus sancti salvatoris de Grosseto, ordinis militie templi, constitutus in presentia dictorum dominorum inquisitorum, in coro ecclesie saneti
Egidii de Florentia, iuravit ad sancta dei evangelia meram, ple-
nam et puram dicere veritatem super hijs que dicti domini mquisitores peterent ab eo, super articulis insertis sub bullis domini Pape contra ordinem militie Templi. Et post examinationem de se et confessionem a se factam super articulis contra smgulares personas dicti ordinis, examinatus diligenter a supradictis dominis inquisitoribus super ipsis articulis contra ordinem.
Super primo, secundo, tertio et quarto articulis et quolibet eorum interrogatus, respondit vera esse que in dictis articulis continentur. Interrogatus de causa scientie, respondit quia, iam sunt xi1 anni, ipse, frater Nicolaus, in sui receptione abnegavit Christum, Virginem Mariam et sanctos in capitulo Bononie celebrato per fratrem Guillelmum de Nove, magnum preceptorem Lombardie et Tuscie, in quo capitulo interfuerunt, ut dixit, xL vel L fratres, quorum nominibus se non asseruit recordari. Et ad hoc fuit mductus et monitus per supradictum magnum preceptorem qui recipit eundem. Et quia etiam, ipse frater Nicholaus, vidit, iam sunt vir anni, vel var, vel circa, in quodam alio capitulo celebrato Bononie, per fratrem Jacobum de Montecucco, magnum preceptorem balive, fratres Albertum et Guidonem de Marchia Ancone, in suorum receptione factos abnegare
Christum, virginem Mariam et sanctos. In quo capitulo dixit im-
terfuisse cirea xL vel L fratres quorum nominibus non recordatur, nisi de fratribus Pazano, preceptore domûs de Brixia, Francisco, preceptore domûs de Padua,.Johanne, preceptore domüûs Campagne. Et scit quomodo ritus iste recipiendi fratres com-
muniter in ordine servabatur, pro eo quod sie fuit in sua receptione servatus et in receptionibus predictorum quos vidit recipi.
Super quinto articulo et tribus sequentibus et quolibet eorum interrogatus, respondit vera esse que continentur in eo. Interrogatus quomodo seit, respondit quia audivit dici et dogmatizari, per fratres Guillelmum de Nove et Jacobum de Montecucco, quod Christus non erat verus dominus neque deus, sed erat falsus propheta et passus non fuerat pro salute humani generis et quod non habebant spem salvationis habende per Christum, sed per quoddam capud quod in dicto capitulo ponebatur, quod colebant et adorabant ut deum. | |
Super vi articulo et quatuor sequentibus articulis et quolibet eorum interrogatus, respondit vera esse que continentur in eis. Interrogatus de causa scientie, respondit se in sui receptione inductum fuisse, per supradictum receptorem suum, spuere super crucem et vidit etiam spui super eam in receptione supradictorum fratrum quos recipi vidit et eos mingere super eam et eam pedibus conculcare, et quia audivit diei a fratre Johanne de Campania, iam sunt novem anni, in domo sua de la Campagna, quod fratres in domibus conventualibus conveniebant, die veneris sancfi, ad conculcandam ipsam crucem et mingendum super eam. Et dixit etiam quod ipse audivit dici, ab ipso fratre Johanne, quod ipse hoc fecerat et fieri feeerat per fratres sui conventus de Campania.
Super x1111 articulo et uno sequenti et quohibet eorum Imterroœatus, respondit vera esse que in dictis articulis continentur. In- Lerrogatus de causa scientie, respondit quia vidit dictum catum nigrum in capitulo Bononiensi apparentem eis, et fratres capitulh adorare ipsum, tempore sue receptionis ad ordinem, et dixit quod vidit dictum catum stantem in dicto capitulo per oram et postea evanuit. Et hec et omnia alia supradicta faciebant in vituperium Christi et fidei orthodoxe. Interrogatus de causa scientie, respondit quia 1psi fratres sic dicebant.
Super xvi et septem articulis sequentibus et quohibet eorum interrogatus, respondit se nichit aliud mde scire, nisi quod semel audivit dici, a fratre Johanne de Campagna supradicto, in domo predicta de Campania, quod sacramentum quod in altari conficitur non erat corpus Christi, et credit quod fratres qui
Christum abnegabant non credebant sacramentum altaris nec alia sacramenta. Ipse tamen, licet ore Christum abnegaverit, corde tamen non negavit et ipsa sacramenta credebat,.
Super xx articulo et quatuor sequentibus et quolibet eorum interrogatus, respondit vera esse que in dictis articulis contmentur. Interrogatus de causa scientie, respondit se audivisse diei a fratribus dicti ordinis quod magnus magister poterat eos absolvere ab omnibus peccatis. Et quod visitatores et preceptores balivarum, quantucunque (sic) layei essent, de dicti magistri licentia et commissione special poterant similiter absolvere. Et, m capitulis in quibus interfuit, vidit preceptores predictos absolvenjes fratres in capitulis congregatos.
Super xxvun articulo interrogatus, respondit se nichil scire.
Super xxx articulo et tribus sequentibus, respondit se nichil scire, nisi de osculo oris tantum.
Super xxxi11 arliculo et tribus sequentibus et quolibet eorum interrogatus, respondit vera esse que continentur in eis. Interrogatus de causa scientie, respondit quia ipse in sua receptione iuravit et sic vidit dictos fratrem Guidonem et Albertum iurare, et quia ipse’sic fuit habitus pro profexo statim et sic vidit dictos fratres pro profexis haberi et teneri, et quia receptio sua et dictorum fratrum facte fuerunt clandestine et nullis presentibus, nisi fratribus dicti ordinis, et quia audivit diet a fratribus quod omnia predicta sic servabantur in ordine.
Super xxxvirr et vit sequentibus, respondit se nichil scire.
Super xLvI et xv sequentibus articuls et quolhibet eorum interrogatus, respondit vera «esse que in dictis articulis continentur. Interrogatus de causa scientie, respondit se vidisse dictum capud Bononie, in capitulo, tempore sue receptionis, celebrato; et vidit illud capud venerari ut deum et salvatorem suum per fratres in capitulo congregatos, dicentes quod illud capud poterat eos salvare et divites facere et quod omnes divitias ordinis dabat eis, et faciebat arbores florere et terram germinare, et omnia facere poterat sicut deus. Et quod frater Guillelmus de Nove emxit dicto capiti quandam cordulam quam dedit dicto fratri Nicholao im sui receptione et iniunxit ei quod dicta cordula debetur uli continue cirea camiseiam vel carnem. Et hec omnia faciebant in veneratione dicti capitis. Et dixit interrogatus quod
dictum capud habebat faciem humanam, capillos nigros et crispos, barbam modicam et eurtam et non habens effigiem alicuius sanc{i.
Super Lxli et duobus sequentibus articulis et quolibet eorum interrogatus, respondit vera esse que in dictis articulis continentur. Interrogatus de causa scientie, respondit quia vidit in dictis capitulis in quibus interfuit fratres quos vidit recipi, recipi modis predictis et ipse etiam fuit receptus omnibus hiis modis de quibus supra in singulis articulis dixit per ordinem, et quia sic communiter dicebatur quod fratres modis RE recipiebantur.
Super Lxv et duobus sequentibus articulis et quolibet eorum interrogatus, respondit vera esse que in dictis articulis continentur, videlicet quod fratres recusantes predicta occidebantur, vel carcerabantur, vel ad partes alias longinquas mittebantur, videlicet in Sardiniam, vel ad alias partes, ut 1b1 cito finirent dies suos. Interrogatus de causa scientie, respondit quia sic audivit dici communiter in ordine quando fiebat.
Super LxvIIT ef 1 sequentibus articulis et quolibet eorum interrogatus, respondit vera esse que in dictis articulrs continentur. Interrogatus de causa scientie, respondit quia sic audivit : dici communiter inter fratres, et quia sic fuit sibi iniunetum ne predicta revelaret. Et sie vidit et audivit iniungi predictis fratribus quos vidit recipi ; et audivit dici a fratribus quod qui inventi fuissent predicta revelare, auferebatur ab eis habitus et ponebantur in carcere ; morte tamen non puniebantur. Et dixit etiam quod audivit dici quod quando plures duobus fratribus loquerentur ad invicem de predictis, puniebantur.
Super LxxI1 articulo interrogatus, respondit vera esse que continentur in eis. Interrogatus de causa scientie, respondit quia sic fuit sibi iniunetum et sic audivit et vidit iniungi in capitulis in quibus fuit.
Super Lxxumu articulo et duobus sequentibus articulis et quolibet eorum interrogatus, respondit vera esse que continentur in eis. Interrogatus de causa scientie, respondit quia unquam vidit vel audivit aliquam correctionem vel denuntiationem fieri de diclis erroribus, nec aliquem vidit recedere ab observantia predictorum errorum, licet facultatem habuissent recedendi.
Super LxxvIH articulo et vx sequentibus, Imterrogatus, respondit vera esse que continentur in eis. Interrogatus de causa scientie, respondit quia sic communiter audivit per fratres dicu ordinis, ab eo tempore quo fuit in ordine et citra et sic vidit observari et fieri in locis citramarinis in quibus ipse interfuit. Et dixit quod predicta fiebant ex constitutione dicti ordinis. Interrogatus si unquam vidit vel legtt dictam constitutionem, respondt quod non.
Super Lxxxvi articulo interrogatus, respondit quod credit.
Super LxxxvIt articulo et vri1 sequentibus et quolibet eorum interrogatus, respondit vera esse que continentur in eis. Interrosatus de causa scientie, respondit quia sic vidit fieri receptores fratrum quos recipi vidit et quia ipse sic fuit receptus ; et quia sic audivit commmuniter diei et dicebatur in ordine quod generalis magister, visitatores, preceptores et alii maiores dicti ordinis intungebant predicta et servari et fieri faciebant, et quod ipsimet etiam observabant et dogmatizabant. Et dixit etiam quod alius modus non fuerit observatus.
Super LXXXXVI Qui Incipit : em quod predictum receptionis modum, respondit vera esse que continentur in eo. Interrogatus de causa scientie, respondit quia sic audivit diei commumiter a f'atribus dicti ordinis.
Super LxxxxvII articulis interrogatus, respondit vera esse que contimentur in 60. Et hoc seit pro eo quod ipsas elemosinas non vidit fieri in ordme, et si aliquando fiebant, dixit quod fiebant ad excusationem fratrum, et quod etiam non vidit im dicto ordine hospitalitatem servari.
Super LxxxxvIII et duobus sequentibus, respondit vera esse que continentur in eis. Interrogatus de causa scientie, respondit quia ipse testis, quando ordinem intravit, sic fuit compulsus iurare et sic vidit mduci et iurare supradictos fratres quos ad ordinem vidit recipi. Et quia in ordine tenebatur et fratres sic dicebant quod procurare utilitatem ordinis quibuscunque modis non esse peccatum, nec reputabant peccatum propter hoc etiam deierare. ;
Super GI el quinque articulis sequentibus et quohibet eorum interrogatus, respondit vera esse que in arliculis continentur. Et hoc dixit se scire pro eo quod sie vidit servari et audivit in
capitulis in quibus interfuit. Dixit tantum quod ipse non vidit poni excubiam super tectum, sed audivit dici quod ponebatur.
Super vu articulo et uno sequenti interrogatus, respondit vera esse que continentur in eis. Interrogatus de causa scientie, respondit quia omnes fratres dicti ordinis communiter sic dicebant et credebant et ipse etiam sic credebat et sic audivit diei a dictis fratribus, ab eo tempore quo fuit in ordine et citra.
Super vint et ex articulis et quolibet eorum interrogatus, respondit se nichil scire.
Super cx1 articulo qui incipit : tem quod predictos errores et cetera, respondit ita verum esse ut in articulis continetur. Interrogatus de causa scientie, respondit quia sic vidit servari et audivit quod jn ordine servabatur.
.. Super Gx1I et CxIII, r'espondit credere ita verum esse ut continetur in eis, pro eo quod sic vidit teneri per alios et servari, quod quicquid ipse magister statuebat debebat per totum ordinem servari.
Super GxIt articulo interrogatus, respondit quod credit quod dicti-pravi modi et errores tanto tempore duraverunt quod, non solum semel et bis, sed pluries de personis potuerint renovari.
Super xv articulo aus sequentibus articulis imterrogatus, respondit ita verum esse ut continetur in eis. Interrogatus de causa scientie, respondit ut supra in Lxxv articulo.
Super cxvir articulo interrogatus, respondit se nichil Hu inde scire nisi quod audivit dici quod plures fratres, propter hoc, de dicto ordine exiverunt.
Super Gxvint articulo, respondit se credere que in dicto articulo continetur, et hoc scit quia patet per effectum.
Super €xx et tribus sequentibus articulis interrogatus, respondit vera esse queque in dictis articulis continentur, de hus que a se attestata sunt. Et hoc scit quia sunt publica inter fratres dicti ordimis. -
Super exxu et reliquis omnibus ultimis, respondit se nichil -scire, nisi per auditum. Et dixit quod predicta non testatur odio vel timore, prece nec pretio, sed pro veritate tantum.
V. — Die xvr octubris, x mdictionis, in supradicto loco frater
Lanfranchus de Florenzuola, ordinis militie templi [erosolimitani, testis iuratus veritatem dicere super articulis memoratis, die ultima mensis septembris decime indictionis constitutus in presentia suprascriptorum dominorum inquisitorum, et examinatus diligenter ab eis super articulis ipsis, post confessionem et depositionem de se et a se factam super articulis contra singulares personas, die sexta decima mensis ottubris ;
Super primo, secundo, tertio et quarto articulis interrogatus, respondit vera esse que continentur in eis. Interrogatus de causa scientie, respondit quia ipse, in sui receptione, sic fuit inductus et monitus Christum abnegare per illum qui recepit eum. Et sic vidit abnegari per illos fratres quos vidit ad ordinem recipi, videlicet per fratrem Petrum de Castro Arquati qui una secum receptus fuit, per fratrem Guillelmum de Bobbio, magnum preceptorem balive Lombardie et Tuscie, iam sunt anni L et ultra, presentibus fratribus Johanne de à Camipagna, Alberto de la Marotta et Valzutio de Papia ; et quia plures vidit recipi in ordine, videlicet fratres Johannem de Papia, qui fuit receptus in domo de Berzale (sic), tempore fratris Isuardi (sic), tenèntis loeum magni preceptoris in Lombardia, iam sunt L anni vel cirea, et Guillelmum de Niza, qui fuit receptus cum eo et plures alios in ipsorum receptione moneri et induci: Christum abnegare et 1psos,
sic monitos et inductos, Christum abnegare, virginem Mariam et
sanctos, et sic communiter observatur in receptionibus quorumcumque maxime quando receptiones fiunt in capitulis.
Super v, vi, vit et vit articuliset quolibet eorum interrogatus, respondit se credere ita verum esse ut continetur in eis, pro eo quod in sui receptione, quando Christum abnegavit, extitit sibi dictum quod Christus non erat verus deus, et similiter etiam dici audivit illis fratribus quando ad ordinem fuere recepti.
Super nono decimo, x1, XI et xt articulis et quolibet eorum interrogatus, respondit quod ipse et supradicti fratres quos vidit recipi, in sui receptione fuerunt inducti spuere crucem et sic ipse spuit super eam et vidit supradictos-fratres noviter receptos spuere super eam. Et dixit quod ordo ipse communiter observat in receptionibus fratrum et in eorum capitulis facere spuere crucem et abnegare Christum. Interrogatus de causa scientie, respondit quia sic vidit fieri et sic servari in pluribus capitulis provincia-
Le: dé id à D.
hbus in quibus fuit, videlicet in quodam capitulo facto Bononie, lam sunt xxxvI anni, in quo fuerunt circa quinquagenta fratres, et in quodam alio capitulo facto apud Cerrum (sic), diocesis Parmensis, et in pluribus aliis capitulis de quibus dixit in examinatione facta de ipso contra singulares -personas super hijs eisdem seu consimilibus articulis.
Super x1rtt articulo interrogatus, respondit se nichil scire.
Super xv articulo, respondit quod credendum et presumendum est quod hec fiebant in vituperium Jesu Christ.
Super xvi articulo et tribus sequentibus interrogatus, respondit quod ipse bene credebat ipsa sacramenta ; de alijs dixit se nescire ; dixit tantum quod credit quod illi qui Christum abnegabant non credebant ipsa sacramenta. |
Super xx articulo et x sequentibus articulis, respondit se nichil scire.
Super xxxuit articulo et tribus sequentibus articulis interrogatus, respondit ita verum esse ut continetur in eis. Interrogatus de causa scientie, respondit quia ipse in sui receptione iuravit ordinem non exire pro intrando ad aliquem alium ordinem, nisi forte ad ordinem regule fortioris ; et statim professionem fecit ; et quia in sui receptione nullus fuit, nisi fratres dicti ordinis de quibus dixit supra.
Super XxxvII articulo et uno sequenti articulis interrogatus, respondit se credere quod grandis suspictio orta fuerit contra fratres dicti ordinis pro eo quod sua negotia faciebant ita secreta.
Super xL et quinque sequentibus articulis, et quolibet eorum interrogatus, respondit se nichil scire, inmo dicit quod qui inventus fuisset mn hoc peccato perdebat mansionem suam, et de hoc erat expressum preceptum in ordine.
Super xLvI et xv articulis sequentibus interrogatus, respondit se inde hoc scire, videlicet quod ipse, in supradictis capitulis in quibus fuit, vidit quoddam capud habens faciem humanam, capillos nigros, riccintos, parvos, collum et gulam deaurata ; quod capud vidit adorari per fratres, in capitulis congregatos, tanquam deus et salvator et inclinare se sibi, sicut deo et salvatore suo, et deinde audivitetiam quod observabatur adorari dictum capud communiter per totum ordinem. Et aliud dixit se nescire de contentis in eis:
Super Lx articulo et duobus sequentibus Interrogatus, respondit quod fratres recipiebantur communiter hijs modis de quibus dixit supra et quando recipiebantur in capitulis; sed quando non recipiebantur in capitulis, non recipiebantur dictis modis.
Super Lxv articulo et duobus sequentibus articulis, respondit se nichil scire.
Super LxvIT articulo et r0r sequentibus, respondit quod bene iniungebatur quod capitulum nulli deberet revelari. Et hoc seit quia sic vidit et audivit iniungi, et aliud dixit se nescire.
Super LxxIN articulo interrogatus, respondit quod licitum erat fratribus dicti ordinis quod possent confiteri. quibuscunque eli- S10SIS. a
Super LxxIHII articulo ct duobus sequentibus interrogatus, respondit vera esse que continentur in eis. Interrogatus de causa scientie, respondit quia, dum fuit in ordine, vidit observari predicta et audivit quod continue servabantur ea de quibus supra dixit et nunquam audivit quod dieti errores correcti fuerint.
Super LxxvII arliculo qui incipit : tem quod predicta fiebant et servabantur ultramare et vur sequentibus articulis interrogatus, respondit se credere quod predicta serventur ultramare et citra mare et in omnibus locis et regnis predictis et quod ista omnia serventur ex constitutione et observantia et longa consuetudine. Interrogatus quare hoc credit, respondit quia ista servabantur generaliter in toto ordine et sic vidit servari in locis et capitulis in quibus fuit et audivit quod servantur in locis predictis, et credit etiam quod, ex mandato maioris sive magistri et constitutione ordinis, predicta serventur, quia, nisi fuisset mandatum maioris vel constitutio ordinis, non fuissent premissa servata.
- Super LxxxVI articulo interrogatus ,-respondit quod credit.
Super LxxxVII articulo et octo sequentibus et quolibet eorum interrogatus, respondit quod credit, quia vidit fratres recipi ad dictum ordinem hijs modis de quibus supra dixit, videlicet, abnesando Christum, spuere super crucem et dictum capud adorando et faciendo professionem in ipsa receptione.
Super LxxxxVI articulo interrogatus, respondit vera esse que in dicto articulo continentur. Interrogatus de causa scientie, respondit quia ipse nunquam vidit nec audivit.aliter recipi fratres
ad dictum ordinem, nisi modis illis de quibus superius dixit in singulis articulis.
Super LXxxxvII articulo interrogatus, respondit quod elimosine bene fiebant in ordine, sed hospitalitas non servabatur, cum ad hoc non téneretur. À
Super LxxxxvIN articulo et duobus sequentibus articulis interrogatus, respondit quod crescere et augmentare bona ordinis licitis modis iuvabant et aliter augmentare reputabant esse peccatum.
Super Gt articulo et tribus articulis sequentibus interrogatus, respondit se inde hoc scire, videlicet, in capitulis in quibus fuit, vidit excludi totam familiam de domo, ita quod nullus posset eos audire vel videre et ponebantur custodes ad cammeram magistri sive preceptoris, ita ut nulli ad eos pateret accessus, et quod ipsa capitula tenebantur in aurora diei, dicta missa.
Super «vi articulis interrogatus, respondit quod verum est quando recipiebantur in capitulis, sed quando non recipiebantur in capitulis layci poterant interesse.
Super Gvir articulo et centesimo octavo interrogatus, respondit quod fratres dicti ordinis non credebant se posse assolvi nisi a sacerdotibus ; dixit tantum quod primo oportebat obtineri licentiam a magistro generali. d |
Super cix articulo et cx interrogatus, respondit se nichil scire.
Super CxI articulo, respondit quod non, nisi de licentia magistri ut supra dixit.
Super GxIr et GXIHI, respondit ita verum esse ut continetur Im eo. Interrogatus de causa scientie, respondit quia sic observabatur et sic tenebatur communiter per totum ordinem.
Super GX articulo interrogatus, respondit quod credit, quia ipse semper, dum fuit in ordine, sic vidit et audivit quod dicti pravi modi observati fuerunt. i
Super cxv articulo et duobus sequentibus interrogatus, respondit ut supra in aliis articulis et consimilibus.
. Super cxvirt articulo interrogatus, respondit se nichil scire.
Super GxXvVuI articulo interrogatus, respondit ita verum esse ut continetur in eo : et hoc dicit patere per effectum.
Super cxx et tribus sequentibus articulis interrogatus, res-
pondit quod de hiis que à se attestata sunt est publica vox et fama et ea omnia sunt publica et notoria.
Super exxun et aliis omnibus ultimis interrogatus, respondit se nichil scire, nisi sicut audivit dici quod continetur in licteris domini pape et per commune dictum gentium. Et dixit suo iuramento quod hec non testatur vel dicit odio, vel amore, prece, pretio vel timore, sed pro veritate tantum.
VI. Die xxx octubris, decima indictionis, Luce in Palatio episcopali, qui in cumincia (sic), frater Jacobus de Pighaczano, Placentine diocesis, testis iuratus veritatem dicere super artieulis contra ordinem militie Templi, die xx ottubris, constitutus in presentia supradictorum duorum Inquisitorum et examinatus diligenter ab eis super ipsis articulis, post examinatiomem, confessionem et depositionem de se et a se factam hodie, XXII ottubris ; red ve
Super primo, secundo, tertio et quarto articulis et quolibet eorum interrogatus, respondit se inde hocscire, videlicet quod ipse vidit quosdam fratres, videlicet fratrem Franciscum Apulum et fratrem Manginum, qui morabatur in Campania, et plures alios quorum nominum non recordatur, recipi ad dictum ordinem ; qui in sui receptione moniti et inducti per illos qui eos receperent, abnegaverunt Christum, virgmem Mariam et sanctos. Et se interfuisse in pluribus capitulis provincialibus in quibus vidit Christum similiter abnegari per omnes fratres in capitulis congregatos ; de quibus capitulis et fratribus existentibus in eisdem dixit, in confessione de se facta super articulis contra singulares personas. Dixit msuper se a pluribus fratribus'audivisse quod ipsi viderunt in capitulis Christum publice abnegari per fratres dicti ordinis, de quibus etiam dixit in confessione de se facta super articulis memoratis. Et dixit etiam interrogatus quod ipse testis cum alüs fratribus dicti ordinis Christum similiter ab negavit in predictis capitulis in quibus fuit, quamvis hoc fecisset coactus.
Super quinto, sexto, et septimo et quohibet eorum interrogatus, respondit vera esse que contimentur in eis. Interrogatus de causa scientie, respondit se vidisse et audivisse sie dogmatizari in pr Fe capitulis et in receptionibus supradietorum fratrum quos vidit recipi.
Super vit articulo interrogatus, respondit quod illi qui Christum abnegabant non habebant spem salvationis habende per ipsum. 2
Super VIT, X, XI, XII et XI articulis et quolibet eorum interrogatus, respondit se inde hoc scire, videlicet quod ipse vidit spuere super ipsam crucem supradictos duos fratres quos vidit ad ordinem recipi im sui receptione, ad inductionem et persuasionem recipientum eos. Et vidit etiam spuere super eam fratres illos quos vidit Christum abnegare in capitulis memoratis; et ipse testis in ipsis capitulis spuit etiam super eam. Dixit etiam se audivisse a fratre Guastapane de Montefiascone quod ipse vidit quosdam fratres, videlicet fratres Jacvbum de Balestra et Petrum de Campania, spuere super crucem, et audivit a pluribus fratribus quod frater Gerardus, preceptor balive de Urbe, cum quibusdam aliis fratribus quorum nominum non recordatur, congregabantur ad invicem pro spuitione, minctione et conculcatione predictis faciendis super crucem, et aliud dixit se nescire.
Super xt articulo interrogatus, respondit se nichil scire.
Super xv articulo interrogatus, respondit verum esse quod continetur in e0. Interrogatus de causa scientie, respondit quia non fecissent, nisi fecissent in vituperium Jesu Christi.
Super xv1 articulo et tribus sequentibus articulis mterrogatus, respondit vera esse que continentur in eis, de 1llis videlicet qui Christum abnegabant.
Super xx articulo et tribus sequentibus articulis interrogatus, respondit se nichil scire.
Super XXII articulo et rer Rs uentiues articulis mterrogatus, respondit quia in ordine credebatur et dicebatur quod magnus magister, et qui est in loco suo, posset assolvere ab omnibus peccatis ; ipse tantum credebat quod posset absolvere solumodo à disciplinis.
Super xxvuII articulo, respondit se nichil scire.
Super xxx articulo et quatuor sequentibus articulis, respondit | quod bene audivit dici in ordime quod, quando fratres recipiebantur, deosculabantur receptores suos sicut in articulis continetur et quod aliqui fratres, in sui receptione, sic faciebant et observabant. Et hoc audivit dici pluries et a pluribus fratribus ; dixit tamen se nunquam vidisse dictum modum servari.
Super xxx articulo et tribus sequentibus, respondit vera esse que continentur in eis. Interrogatus de causa scientie, respondit quia in sui receptione iuravit ordinem non exire, sine licentia sui superioris et quia statim fuit habitus pro profexo, et quia receptus fuit nullis presentibus, nisi fratribus dicti ordinis, et quia iste modus recipiendi fratres in ordine communmiter servabatur. |
Super xxxvIn articulo et uno sequenti interrogatus, respondit se nichil scire; dixit tamen quod, si suspictio contra fratres ordines laboravit, bene est ostensum.
Super xL et v sequentibus articulis interrogatus, respondit se nichil scire; dixit tamen quod vidit et audivit multipliciter imfamari de dicto vitio fratrem Jacobum de Bononia de fratre Manfredo, olim famulo suo.
Super xLvI et x1 articulis proxime sequentibus interrogatus, respondit ita verum esse ut continetur in eis. Interrogatus de causa scientie, respondit quia ipse vidit dicta capita in provincia Lombardie, videlicet Bononie et in-provincia Rome, apud Capitam (sic), et dixit quod dictum caput habebat faciem uram tantam humanam, capillos nigros et crispos et barbam modicam ; collum autem et gulam habebat quasi deaurata. Et dixit interrogatus quod ipse vidit dictum capud adorari in dictis capitulis per omnes fratres 1bi congregatos et ipse etiam adoravit et audivit per aliquos in dictis capitulis existentes, quod dictum capud poterat eos salvare et divites facere, terramque facere germinare et arbores florere. Interrogatus quare adoraverunt dictum capud, respondit quod, prout audivit, quia credebant eum esse salvatorem et deum suum; ipse tamen non credebat.
Super Lvur articulo et tribus articulis sequentibus interrogatus, respondit se nichil scire.
-Super Lx11 articulo et duobus sequentibus interrogatus, respondit quod bene vidit plures fratres dicti ordinis recipi predictis modis, de quibus dixit supra. Interrogatus quos vidit sic recipi, respondit de illis de quibus dixit supra in predictis articulis.
Super Lxv articulo et duobus sequentibus, respondit se nichil scire. |
Super Lxvin articulo et tribus sequentibus articulis, respondit . vera esse que contimentur in eis. Interrogatus quomodo scit,
respondit quia sic vidit et audivit iniungi ‘in capitulis in quibus interfuit et in receptione fratrum quos vidit recipi.
Super LxxII articulo interrogatus, respondit vera esse que continentur in eis. Interrogatus quomodo seit, respondit per auditum et publicam famam. Et dixit etiam quod de predictis interrogatus se loqui non audebant.
Super LxxI articulo interrogatus, respondit quod preceptum erat quod confiterentur fratribus dicti ordinis. Et si non poterant confiteri 1psis fratribus, possent aliis religiosis cuiuscunque ordinis. Et dixit quod 1lli qui abnegabant Christum, confitebantur fratribus alterius ordinis, ut hominibus apparerent.
Super LxxIII articulo et duobus sequentibus articulis interrogatus, respondit ia verum esse ut continetur in eis. Interrogatus de causa scientie, respondit quia hec patent omnia per effectum.
Super LxxvII articulo qui incipit : Jtem quod predicta faciebant et cetera et viti sequentibus articulis interrogatus, respondit quod bene dicebatur inter fratres quod predicta omnia fiebant et servabantur ultramare et in presentia generalis magistri et in Cipro et citramare et in ommibus locis ubi fratres recipiebantur ad ordinem et fiebant capitula. Et hoc scit quia predicta servari vidit in supradictis capitulis in quibus interfuit et in receptione supradictorum fratrum quos recipi vidit. Et dixit quod hec consuetudo sive corruptela servabatur ex longa et antiqua observantia et per constitutionem ordinis. Interrogatus quomodo seit, respondit quia sic dicebatur in ordine et sie ipse audivit a multis fratribus dicti ordinis. Interrogatus si nunquam vidit dictam constitutionem, respondit quod non.
Super LxxxvI articulo interrogatus, respondit quod credit.
Super LXXXVII qui incipit : {fem quod receptiones fratrum, respondit quod receptiones fratrum commumiter predictis modis in ordinem sic fiebant ; tamen aliqui non sic recipiebantur, sed recipiebantur secundum regulam eis traditam a beato Bernardo, secundum quam ipse, frater Jacobus, asseruit se receptum.
Super LXxxvIH articulo qui incipit : {em quod magister et cetera et quinque sequentibus, respondit vera esse que continentur in eis. Interrogatus de causa scientie, respondit quia sic publice audivit dici inter fratres et quia ipse sic audivit et vidit pre-
cipi et mandari a preceptoribus balivarum in capitulis balivarur de quibus supra dixit.
Super Lxxxx1111 articulo et uno sequenti interrogatus, respondit vera esse que continentur in eis. Interrogatus de causa scientie, respondit ut supra in proxime precedentibus.
Super Lxxxxvi articulo interrogatus, respondit quod oppimo erat inter certos fratres quod sic puniebantur graviter qui nolebant predictum receptionis modum servare.
Super LXxxxvII articulo interrogatus, respondit quod elemosine, secundum antiquam consuetudinem ordinis, debebant fier: ter in ebdomoda, quam consuetudinem aliqui faciebant, aliqui non : hospitalitas autem in ordine non servabatur.
Super Lxxxx VIN articulo et duobus sequentibus interrogatus, respondit quod fratres qui Christum abnegabant, non reputabant esse peccatum per fax et nefax (sic) utilitatem ordinis procurare, nec reputabant etiam esse peccatum propter hoc deierare et quod iurabant augmentum ordinis.
Super centesimo primo qui incipit : Item quod clam consueverunt tenere et trri0r articulis proxime sequentibus interrogatus, respondit quod capitula sua clam consueverunt tenere et tenebant adeo quod nullus poterat ad eos accedere vel eos audire, et quod tenebant ea in aurora diei, et quod ponebant custodes ad hostium, et omnia alia hostia domûs et ecclesie in quibus capitula tenebantur faciebant firmari, et quod nullus poterat in dictis capitulis, nisi fratres dicti ordinis, interesse. Interrogatus quomodo scit, respondit quia sic vidit servari in capitulis in quibus interfuit et quia iste erat modus tenendi capitula in toto ordine. |
Super vi articulo mterrogatus, respondit quod fratres recipiebantur omnibus predictis modis, dixit tantum quod recipiebantur etiam de die.
Super Cv articulo et cv articulo’et quolibet eorum interrogatus, respondit quod credit quod maior pars fratrum dicti ordinis credebant se posse assolvi a generali magistro dicti ordinis ab omnibus peccatis suis etiam non confessatis, de se tantum dicit quod de quibusdam aliis qui erant boni non credebant se posse assolvi. Interrogatus quare credit de maiori parte, respondit quia sic in ordine tenebatur.
Super cx et uno sequenti, respondit se nichil scire.
Super cx1 et uno sequenti interrogatus, respondit ut supra de generali magistra. Credit tantum quod de auctoritate ipsius magistri poterat assolvere.
Super CxI et uno sequenti interrogatus, respondit vera esse que continentur in eis. Interrogatus de causa scientie, respondit quia hec vidit et audivit in ordine observari et sic per fratres communiter tenebatur.
Super ext et cxv articulo interrogatus, respondit se nichil aliud modo scire, nisi quia scit quod errores erant in ordine antequam intravit eundem.
Super GxvI articulo et duobus sequentibus interrogatus, respondit ita verum esse ut in articulo continetur. [nterrogatus de causa scientie, respondit quia nunquam audivit quod fuerint nuntiati vel correcti, et per omnia dixit ut supra in LxXxImH articulo et duobus sequentibus.
Super Cxviit qui incipit : Jtem quod nulli fratres de dicto ordine propter feditates et cetera, respondit se nichil scire.
Super cxvIIn articulo interrogatus, respondit se credere 1ta verum esse ut continetur in eo.
Super cxx articulo et tribus sequentibus Interrogatus, respondit vera esse que continentur in eis, de hus videlicet que a se attestata sunt, et de alis dixit se nescire.
Super CXxXIII qui incipit : Item quod magnus magister ordinis, visitator et cetera, et reliquis omnibus articulis ultimis, respondit se nichil scire, nisi per auditum. Et dixit mterrogatus quod predicta non testatur odio, vel amore, prece vel pretio, vel timore et cetera.
Et ego Magalottus, filius Tautobenis de Montemagno, imperiah auctoritate Judex ordinarius et notarius et scriba publicus, supradicti reverendi patris domimi archiepiscopi Pisani, supradictis attestationibus, depositionibus et dictis et omnibus supradictis interfui. Et ea rogatus et de mandato suprascriptorum dominorum scripsi et publicavi.
Verum quod in inquisitione per nos facta et relatione ad Sanctitatem vestram destinata contra singulares personas, mentio
habetur quod (1) septem aliorum fratrum dicti ordinis, responsiones seu negationes eorum super premissis articulis non curavimus interserere relationi presenti, cum aliqui eorum nullo tempore habuerint statum seu prelationem in ordine, aliqui ad sola servitia seu rusticana opera deputati et aliqui propter sui novitatem in ordine; secreta ipsa dicti ordinis verisimiliter potuerint ignorari, licet eosdem exposuerimus questionibus et tormentis. Supradictas autem attestationes, depositiones et confessiones suprascripti fratres per nos examinati dixerunt, recognoverunt et constanter affirmaverunt per nos iterato examinati, sine coactione aliqua vel tormentis, publice sepe singulis pretactis articulis lectis eisdem per ordinem et diligenter expositis, in presentia eorumdem testium qui subscripti sunt in alüs relationibus Sanctitati vestre contra singulares personas dicti ordinis per nos factis.
In quorum omnium testimonium et certitudinem pleniorem relationi presenti sigilla nostra duximus apponenda.
(4) Ce mot quod rend la phrase inintelligible ; il semble qu'il faudrait cle.
BULLE DE SUPPRESSION DE L'ORDRE DES TEMPLIERS, REPRODUITE D'APRÈS VILLANUEVA.
(Traduction de M. l'abbé BELET.)
CLÉMENT, évêque, servileur des serviteurs de Dieu, en mémoire perpétuelle de la chose ;
Une voix a été entendue dans les hauteurs, voix de lamentaion, de deuil et de pleurs ;.car le temps est venu, il est venu le temps où le Seigneur, par la bouche du prophète, fait entendre cette plainte : « Cette maison est devenue l’objet de ma fureur et de mon indignation; elle sera enlevée de devant ma face à cause de la malice de ses enfants ; car ils n’ont provoqué à la colère ; ils m'ont tourné le dos et non le visage; ils ont mis des idoles dans la maison où mon nom à été invoqué, afin de la souiller. Ils ont élevé des autels à Baal pour initier et consacrer leurs fils aux idoles et aux démons. (Jérém., xxxx11, 31- 39.) « Ils ont gravement péché, comme dans les jours de Gabaa.» (Osée, 1x, 9.) À une nouvelle si affreuse, en présence d’une in- - famie publique si horrible (et qui en effet a jamais entendu, qui à jamais rien vu de semblable?) je suis tombé quand j'ai entendu, j'ai été contristé quand j'ai vu, mon cœur s’est rempli d’amertume, les ténèbres m'ont enveloppé. Car c’est la voix du peuple de la cité, la voix du temple, la voix du Seigneur qui rend à ses ennemis ce qu'ils ont mérité. Le Prophète sent le besoin de s’écrier : « Donnez-leur, Seigneur, donnez-leur des entrailles qui ne portent point d'enfants et des mamelles desséchées » (Osée, 1x, 14); car leur malice a révélé leurs iniquités. Chassezles de votre maison; que leur racine soit desséchée, qu’ils ne fassent plus de fruit, que cette maison ne soit plus une cause d’amertume et & une épine douloureuse » (Ezéch., xxvII1, 24); car elle n’est pas légère la fornication de celle qui immole ses
LR ES
fils, qui les donne et les consacre aux démons et non à Dieu, à des dieux qu’ils ignoraient. C’est pourquoi cette maison sera vouée à la solitude et à l’opprobre, à la malédiction et au désert; &« couverte de confusion et égalée à la poussière, elle sera mise au dernier rang; elle sera déserte, sans chemin et sans eau ; elle sera brûlée par la colère du Seigneur qu’elle a méprisé. Qu'elle ne soit point habitée, mais réduite en un désert; que tous, en la voyant, soient frappés de stupeur et se rient de toutes ses plaies. » (Jérém., L, 12, 13.) Car le Seigneur n’a pas choisi la nation à cause du lieu, mais le lieu à cause de la nation; or, comme le lieu même du temple a participé aux forfaits du peuple, et que Salomon, qui était rempli de la sagesse comme d’un fleuve, a entendu ces paroles formelles de la bouche du Seigneur, lorsqu’il lui construisait un temple : € Si vos enfants se détournent de moi, s’ils cessent de me suivre et de m’honorer, s'ils vont trouver des dieux étrangers, et s'ils les adorent, Je les repousserai de devant ma face, et je les chasserai de la terre que je leur ai donnée, et je rejetterai de ma présence le temple que j’ai consacré à mon nom, etil deviendra un sujet de proverbe et de fable, et un exemple pour les peuples. Et tous les passants, à sa vue, seront étonnés et lächeront leurs sifflets ; ils diront : Pourquoi le Seigneur a-t-il traité ainsi cette terre et cette maison ? Et on leur répondra: Parce qu'ils se sont éloignés de Dieu, leur Selgneur, qui les a achetés et rachetés, et qu’ils ont suivi Baal et les dieux étrangers, et qu'ils les ont adorés et servis. Voilà pourquoi le Seigneur les à frappés de ces maux terribles. » (IL, Rois, 1x, 6, 9.)
Déjà, vers le commencement de notre promotion au souverain pontiticat, avant même que nous vinssions à Lyon, où nous avons reçu les insignes de notre couronnement, on nous avait insinué secrètement, là et ailleurs, que le maitre, les commandewrs ef autres frères de la milice du Temple de Jérusalem, y compris l’ordre lui-même, qui avaient été établis dans les régions transmaritimes pour défendre le patrimoine de Notre-Seigneur Jésus- Christ, et qui semblaient être tout particulièrement les champions de la foi catholique, les défenseurs de la Terre-Sainte et les protecteurs de ses intérêts (c’est pour cela que la sainte Eglise romaine, versant sur ces mêmes frères et sur cet ordre la plé-
