CHAPITRE VI. — VALÉRIEN DE FLAVIGNY
Valérien de Flavigny, qui la provoquait, le comprenait lui-même; car il commençait sa première Disqxmitio par ces paroles : c Miraberis forsilan, vir sapienlissime, me doctorem theologum € Parisiensem actuum in socielale Sorbonica sodalem et amic cum... ad eam, quam libi subjicio, disquisitionem appulisse. > Mais Tamour de la vérité le dominait; et il citait le diclon célèbre : Amicus Plaio, amicus Socraies, sed magis arnica Veritas,
Richard Simon estimait que Valérien de Flavigny avait raison sur plusieurs points. Ainsi de ses assertions relativement à la Bible royale d* Anvers, qu'on avait copiée avec ses inexactitudes. Mais il se trompait, lorsqu'il attribuait à l'influence du docteur Parent l'approbation du clergé, tandis que cette approbation fut composée par le P. Morin, de l'Oratoire, lequel la fit agréer parle clergé *.
La discussion ne prit pas fin de sitôt. Plusieurs années après la pubttcalion des deux Disquisitiones, nous trouvons une autre Disquisiiin où Le Cappelain, également docteur de Sorbonne, était pris à partie 2. Ce dernier s'était déclaré aussi contre le sentiment de Valérien de Flavigny touchant l'incorruplion du texte hébreu. Il répliqua par le Mare Rabbinicum infidum. La réplique parut l'année suivante, soit en 1667. L'un et l'autre, dit encore Richard Simon, « se sont jettez dans de grandes extremitez 3. »
J. Critique de la Bibliothèque det auteurs ecclesiasliquei.... par Af. du l*uiy Paris, I629i630, in-8, lom. Il, p. 331.
2. Disquisitio theologica, an^ ut habet Capellanus, doctor Sorbonicus, nonnulla Scripturœ sacra teslimonia alto modo proferantur a rabbinis quam nunc habeanlur a tacrosanctis voluminibus hebraicis ; et an exinde consequi possit sacrosanctum texlum hebraicum corruplum esse aul verum^ ad Gustavium Coninsmarkium^ equitem polonum eruditissimum, Paris, 1666, in-12.
Cette Disquisitio avait pour épigraphe ces paroles de la seconde Épître à Timolhée : Ins^a opportune, importune^ argue, obsecra, increpa in omni patientia et doclrina; erit enim lempus cum sanam doctrinam non sustinebunt (IV, 2-3).