LA FACULTE DB THÉOLOGIE. — T. III
Inter octo primos disputantes describantar duo baccalaurei ordine principii in omnibus actibus ; quorum si quis muneri suo defuerit, iterum in sequente actu ei disputandi locus assignetur, et ita usque ad tertium successive. At si tertio defecerit, vocetur ad Facultatem secundum ejusdem arbitrium puniendus. Et, ne uUi fiât injuria, prœses actus sua syngrapha firmabit catalogum eorum qui disputaverunt.
Sorbonici actus secundum morem antiquum Facultatis indpiant hora sexta matutJna, et non terminentur ante boram sextam vespertinam. Majoris ordinari» actus ab octava ad sextam, tentativs autem et minons ordinarise a prima post meridiem ad sextam protrahantur, nec ex aula exeant, sexta nondum audita, qnovis tempore etiam biemali ; quod, ut commodius fiât, adbibebuntur sub vesperam luminaria ad usum tum respondentis, tnm disputantium, tum etiam aliorum qui actibus interfuerint. Si quis de tentativa aut minore ordinarla respondeat matutinis horis, bora septima prsecise incboetur actus et terminetur duodecima.
Quilibet ordo Mendicantium baccalaureum primi ordinis Facultati ad unamquamque licentiam prsesentet, qui dicitur prsesentatus, singulisque sorbonicis post priorem sorbonicum disputet suo ordine. Et coUegium Sancti Bernardi nominet quoque baccalaureum primi ordinis qui disputet post quatuor prœsentatos.
Antequam baccalaurei tbeses suas D. syndico déférant obsignandas, ad comitia Facultatis suorum ordinum litteras afferant, ita ut constet eos ordinem subdiaconatus suscepisse ante primum majorem actum licentiœ, diaconatus ante ultimum, presbyteratus vero ante vesperias; nec obsignentur eorum thèses, nisi pereolverint jura Facultatis et muletas absentiarum, ac de solutione fidem fecerint per testimonium majoris apparitoris.
Baccalaurei in propria persona déférant scbedulas ad prsBsides actuum habitu decenti omati. Quod si quis eorum ordine sibi prsescripto non disputaverit, locum resumere non possit donec cœteri disputaverint. Si autem non resumpserit, juxta statuta mulctabitur.
Baccalaurei honeste conférant cum sodis suis absque verbis elatis aut offensivis, nec titulos affectent ambitiosos ; sed bis utantur formulis : Argumentatur doctissimus D. baccalaureus ; sic argumentor, doctissime D. Respondens. Abstineant verbis Gallicis nec profanis.
inanibus et frivolia disputationibas tempus terant. Nihil etiam admittant quod scandalum auditoribus afferre posait ; sed his tantum exerceantur quœ ad pietatem et theologi» genuinam eruditionem pertinent. Quod si moniti a prœside aut a seniore ex auditorio in sorbonicis non acquieverinti pro Facultatis arbitrio pœnam subeant.
In unoqaoque actu sive sorbonicœ, sive majoris ordinarise, sive etiam minoris ordinariœ et tentativœ» priusquam respondens eujusque disputantis primum argumentum répétât, appellet eum nomine suo et cognomine» dicens : Argumentatur magister N. baccalaureus primi vel secundi ordinis, uno vel duobus mediis, etc.
Nihil a doctrina christiana alienum, nihil contra Patrum ortho* doxorum décréta, nihil contra régis regnique Gallici jura et digni* tatem propugnetur.
Si qui ex ils qui de sorbonica sunt responsuri in morbum incide* rint, qui proxime sequuntur ordinem sibi assignatum antevertant, respondeantque deficientis loco, dummodo quindecim diebus ante responsionem fuerint moniti ; alioquin in sequentem licentiam rejicientur ipso* facto.
Nulli dies ad respondendum assignetur qui prius non exhibuerit thèses a D. syndico probatas ac subsignatas; et, postquam diem determinatum acceperit, teneatur tribus ad minus ante responsionem diebus sufficientem theseum numerum minori apparitori dare, ut baccalaureis distribuât; ipse vero baccalaureua ad singulos magistros vel saltem ad eorum domicilia déférât. Idem servetur à candidatis et licentiatis responsuris.
De Baccalaureis licentiandis
Baccalaurei licentiandi, actibus absolutis, videlicet majore et minore ordinaria, cum sorbonica aut sequivalentibus, juxta vêtus statutum accèdent ad comitia mense januario, gratiaa agant Facultatis magistris et postulent missionem a schola per os ejus qui antiquior est ordine principii inter saeculares.
Emisai e schola redeant décima quinta aut alia die prœstituta cum litteristestimonialibus vitse,morum, studiorum etordinationis ad diaeonatum inclusive, quibus exhibitis, attente audiant articulos Facul* tatia ad ûdem pertinentes, eorum observationi juramento et syngrapha
se abstringant. Si qui abf uerint nqtentar, ut cum redierint eadem prœatent. Magistros vero conveniant per domos graiias acturi, et, si quo8 defectus seu muletas contraxerint, persolvant.
ni.
In iisdem comitiis décima quinta januarii moneantur eorum quae sequuntur, die prsBstituta ad locum desigoatum se conférant, ut praesententur per doctorem a Facultate nominatum D. cancellario sub pœna decem librarum.
Quos soient magistratus in urbe per singulas classes adeant, eosque ad paranymphicam celebritatem nomine Facultatis invitent, ut diebus de more indictis, paranymphorum ore intelligant quos et quales Ecclesiœ universas isto biennio peperit laureandos. Qui abf uerint mulctentur sex libellis.
Absentes a paranymphicis celebritatibus venient in partem sumptuum qui fieri soient in dictis paranymphis, et prsaterea mulctabuntur muleta quinquaginta librarum.
Nibil in suis orationibus inconsiderate proférant aut inconcinne quod possit aliquem ex magistris aut sociis Isdere; aliôquin pœna ipsius Facultatis arbitrio relicta mulctentur juxta gravitatem offensœ.
Benedictionem apostolicam cum débita reverentia à D. cancellario omnes percipiant poat locorum distributionem. Qui abfuennt pœna duodecim librarum mulctentur.
De Baccalaureis licentiatis
Qui primus inter licentiatos est renuntiatus, orationem gratulatoriam ad D. cancellarium et prsBsentes habeat ; deinde, ut fieri solet, cum sociis eum reducat ad domum cum gratiarum actione.
Tum ad prsecipua collegia, in quibus est cœtus theologorum^ se conférant omnes, superioribus domorum et familiarum gratias quoque acturi, quibus actis, idem prœnominatus socios hortabitur ad pietatis, hospitalitatis, et liberalitatis officia sibi invicem prsestanda qualibet oblata occasione.
Ëo ordine quo ad licentiam sunt vocati ad lauream accédant, ea tamen conditione, ut ei qui primo loco fuerit vocatus sex hebdomad»
APPBNDICB I. — ' NOUVEAUX STATUTS. 485
ad vesperias et doctoratum , cœteris vero quindecim dies conce* dantur.
Si quis ultra prsedictum tempus suam ad magisterium inaugurationem protraxerit, licebit ei qui sequitur procrastinantem antevertere.
Nulla fiât dispensatio cum illis qui ordinem sibi assignatum anticipare voluerint in aliorum prœjudicium; et, si contingat cum aliquo ob gravissimas rationes dispeneari, non valeat dispensatio nisi duse tertiœ partes Facultatis concorditer dispensarint
NuIIus, ut supra dictum est, vesperias instauret, nisi probet se esse presbyterum, et jura omnia Facultatis pro actibus et mulctis persolvisse.
Celebraturus vesperias candidatum theologiœ seligat, qui probatus vita, moribus et scientia respondere possit pro ezpectativa. Ipse vero licentiatus thèses paratas habeat sex columnis distinctas^ quarum duce primse desumantur ex sacra Scriptura, duœ sequentes ex historia ecclesiastica, posteriores vero ex theologia morali.
Âliquot diebus ante responsionem de vesperiis responsurus thèses per coUegia, in quibus est cœtus theologorum, déférât, et antiquioribos saltem eorum collegiorum magistris distribuât. Très baccalaurei thesim ejus, qui pro expectaiiva responsurus est, agitent. In actu autem vesperiarum duo disputent magistri, quorum quisque in licentiatum tribus aget argumentis, quibus finitis, prœses expectatives hortatoriam habeat ad eumdem licentiatum orationem.
Ante doctoratum laureandus cum suo respondente pro aulica déférât thèses ad singulos magistros. Quod si aliquos pnetermiserit, iis tanquam prsesentibus honorarium solvetur.
Qui per dispensationem lauream extra ordinem adepti fuerint, admittantur quidem ad juramenta in comitiis prœstanda : sed, cum suo tempore deliberaturi venient, suus ipsis fixus at determinatus locus absque cujuscunque prsejudicio constituatur.
De Magistris in theologia
Antiquior magister sœcularis qui vocatur decanus débet habere primum locum in Facultate ejusque est convocare comitia Faculta-
tis, et in comitiis Universitatis suffragium ferre Domine ejusdem Facultatis. Quod si negotia quœ in comitiis quibuscunque Universitatis tractantur gravions fuerint momenti, débet prius sacram consnlere Facultatem , quam quidquam concludere possit^ ejusque conclusionem ad dicta Comitia déferre.
In absentia D. decani qui antiquior magister sscularis aderit, primum in Facultate locum tenebit, eique praeerit et conclodet vice D. decani. Suffragium etiam Facultatis feret in comitiis generalibus Universitatis. At vero in aliis congregationibus apud D. rectôrem, tam pro computis quam pro aliis negotiis, ubi opus erit, D. decanus socium assumet D. syndicum, aut eum in sui locum, si adesse non possit, substituet, eique socium, quem ipse D. decanus seligere voluerit peritum et idoneum, assignabit.
Syndicus, qui verè est decanus oneris, singulis bienniis calendis octobris eligatur, qui disciplinam scholœ promoveat, thèses probet, res in comitiis proponat, ac negotiis Facultatis invigilet.
Doctores morum integritate, vitse probitate et exemplo cseteris prœluceant, ut suœ professionis expectationem sustineant.
Tonsuram gestent theologo convenientem nec privatim aut publice in habitu suse professioni indecenti incedant, atque in omnibus comitiis eo sedeant ordine, quo ad doctoratum fuerint promoti.
Omnes qui per majorem anni partem, id est saltem per septem menses urbe abfuerint, simul et quicunque abesse debuerint propter bénéficia in quibus residere tenentur, juribus Euphemiœ et bursarum priventur, etiamsi in die sanctœ Euphemiœ legerint. Déclarât autem Facultas se nomine urbis comprehendere non solam urbem, sed etiam suburbia et banleucam, ut vocant, Parisiensem.
Doctores doctoratuum sive magisteriorum actibus intersint cappati, nisi publicis Facultatis aut Academiœ negotiis occupentur; alioquin honorarium dari solitum non percepturi.
Qui a sacris supplicationibus et comitiis absunt priventur symbole prîEsenlibus dari solito.
Absentes a civitate significent majori bidello diemsui discessus et rcclitus in urbem, et manu propria in ejus libro scribant, dicantque
APPBNDIGS U — NOUVEAUX STATUTS. 487
locom soi domicilii, ut admoneantor de rébus ad Facultatem pertinentibus, nnllamque habeant rationem conquerendi.
Qui extra septa urbis manent, in suburbiis et banleuca, teneantur e)i(^re in Universitate domicilium ad quod possint se conferre can* didati vel baccalaurei examinandi aut thèses delaturi; alias et thesi« bus et examine privabuntur.
Doctores regulares in familiiset coUegiissuorum ordinum habitent, nec extra claustra sua vagentur; habitu suœ professioni convenienti induti sint, sub pœna exclusionis a Facultate. In theseum vero sabscriptionibus juxta morem antiquum, magistrorum ac fratrum, non patrum nomine utantur.
Nullus magiatrorum inconsulta Facultate libros approbet sub pœna privationis a juribus et honoribus Facultatis.
Doctores regulares non approbent libros regularium, nisi aliquos alios doctores sœculares secum assumant, juxta decretum Senatus.
Nulli liceat magisiro plus quam semel prœesse actibus majoris et minoris ordinariœ in una quaque licentia, et semel de tentativa singulis annis videlicet a Paschate in Pascha. Nulli etiam examinatori liceat prseesse actibus tentativse eorum quos in examine tentayit, aut aUas exercuerit. Qui autem prœfuerit alterius nomine, non possit iterum proprio nomine simili actui prœesse eodem anno vel in eadem licentia.
Fiant prœlectiones vel ex veteri et novo Testamento, additis antiquorum Ëcclesiœ Patrum scholiis et interpretationibus, vel ex Petro Lombardo, episcopo Parisiensi, Magistro Sententiarum, vel ex aliis pro more scholse Parisiensis. Sed in eam rem diligenter incumbant prof essores, eumque servent ordinem, ut singulis annis aliquis eorum cursum theologicum aggrediatur, et quolibet anno tractatum theologicum absolvat.
Prœsentes tantum in urbe assumantur pro prœsidentiis, qui, si aliquo negotio vel morbo impediti fuerint, testabuntur illud impedimentum scripto, eoque casu prœses alius a D. D. decano et syndico concedetur, si tempus urgeat. Poterunt etiam in présides assumi qui episcopali dignitate fulgent, modo eos certo aiîuturos constet.
Nullus prœerit actui majoris ordinariœ, nisi ante supplicaverit in
488 APPENDICE I. — NODVEAPX STATUTS.
Facultate secundum morem, ut illi liceat prsesidere non obstante resumpta per eum non facta.
Magistri cum prseerint actibus candidatorum et baccalaureomin» disciplinse scholse diligenter invigilent. luira horam suas disputationes coerceant, efficiantque pro sua auctoritate, ut modeste et cum silentio argumenta et responsa audiantur. Curent ut unicuique suus disputandi locus sit, impediantque, quantum fieri poterit, ne idem médium bis in eodem actu a diversis etiam disputantibus proponatur, et ne mutent média.
Catalogue examinatorum qui in comitiis generalibus assîgnabuntur ex capsa, diligenter ab apparitore scribatur, nominibus supplicantium positis e regione examinatorum. Et idem catalogus a D. D. decano et syndico subsignetur.
Singulis mensibus apparitor decanorum, quibus capsas dederit, nomina notamque numeri capsis ipsis insculpti ad D. S3rndicum deferet, ut possit investigare an singuli decani de examinibus retulerint, eosque qui omiserint monere, ut intra mensem sequentem absolute referre meminerint. Insuper singuli prœsides actuum tentativ» proximis post praesidentiam comitiis, vel saltem immédiate sequentibus, réfèrent de suiïicientia aut insuSicientia respondentium. Âlioqui actus irriti habeantur.
In ferendis sufîragiis admittantur tantum doctores qui per majorem biennii partem actibus licentiatorum fréquenter interfuerint, nihilque favori, nihil gratiœ tribuant, sed veritati fidèle testimonium ferant.
Nullus doctorum det duas, très pluresve tabellas; alioquin jure suffragii privetur.
Suffragia doctorum imposterum non ferantur turmatim nec per factiones ; sed singuli doctores per se tabellas suas déférant, et bona fide, ex sua, et non aliorum tantum sententia, judicent.
Doctores in suis catalogis duos vel très pluresve licentiandos in eadem linea non ponant; sed illis ordinem pro cujusque erudi* tione décernant ; si quis secus fecerit, ejus sufïragium irritum habeatur.
Doctores ad sacrsB Facultatis comitia vocati omnes et singuli ordine suo sedoant, graviter et honeste se gérant, consilia sua de re.propo-
sita tranquille et placide, sigillatim et ordine quo ab apparitore nominatim appellabuntur exponant, nec quisqnam collegse sententiam interrumpat. Ab istiasmodi concessibus procul absint tumultus, convicia, probra, jurgia, maledicta. Si quis in eo peccaverit, repellatur a consortio Facultatis, donec parti Isesœ reconciliatus ei satisfecerit.
Hœc statuta imposteram diligenter serventur, in commentarios
Facaltatis referantur, et ter singulis annis, die scilicet S. Enpbemi»,
in principio secundae sorbonicœ quee est fratrum Augustiniensium, et
in principiis ordinariarum a majori apparitore alta voce recitentur.
Lecta et confirmata in congregationibus sacrœ Facultatis theologise Parisiensis diebus prima et décima quinta mensis decembris anno Domini millesimo sexçentesimo septuagesimo tertio. In quorum Ûdem Bubscripsi.
De mandato D. D. decani et magistrorum dictie Facaltatis.
