‹ La France et le grand schisme d'Occident (volume 4)Chapitre 127 sur 434 · R. Rey, op. cit., p · texte numérisé non relu

R. Rey, op. cit., p

iJE.NOîr xiu i;t louis ii d'anjoi 173

Jean no pouvait plus durer longtemps, et qu'il tardait à ce dernier d'abandonner le cousin du roi pour se rapprocher de Ladislas. D'autre part, au nombre des prétendants à la couronne d'Araj^on ', vacante depuis la mort du roi Martin (31 mai 1410), lig-urait Louis d'Anjou, qui entendait faire valoir au profit de son fils les droits de sa femme Yolande : on estimait que sa candidature, dont le succès dépendait beaucoup de Benoît XIII, 1 inclinerait vers le parti du pape aragonais -'. Je ne sais si ce dernier partageait, à cet égard, les illusions de son entourage '^ : en tout cas, loin de favoriser la candidature du duc d'Anjou, il usa plutôt de son crédit, j'imagine, pour le faire écarter '*. Le compromis de Caspe assura le trône d'Aragon à Ferdinand, second fils de Jean P"", roi de Gastille (28 juin H12),

1. Lun d'eux était Jacques, comte d'Urgel. J'ai trouvé la preuve de relations entre ce personnage et Jean XXIII. Écrivant, de Bologne, le 5 décembre 1410, à Pierre de Thury et à François de Conzié, le pape mentionne l'arrivée d'ambassadeurs qui lui ont été adressés par Jacques II, comte d'Urgel, « gouverneur général (lu l'oyaume d'Aragon, » et par la comtesse douairière Marguerite [Paléolugue] ; et il ajoute : » Nos autem litteras l'acultatis circa pi-emissa et alia cxequcnda in personas vestras, necnon décime quinquennalis donacionis et facultatis persecucionis rebellium pro dicta comitissa, cum aliis bullis necessariis, per ipsos nuncios abhinc celeriter disccssuros destinare providimus... » (Arch. du Vatican, Arni.iriam C, fascic. 23, n" 10 ; original.)

2. « Videtur ergo devot[o] oratori vestre Sanctitatis quod cum domino rege L[udovico] retinealis benivolos et amicabiles modos. quia, ut firmiter credo et firniissime spero, per eum Sanctitas vestra exaltari poterit, et quod perdidit, et ultra, per eumdem recuperare. Habetis namque, patcr sanctissime, regnuni Aragonic cum quo potestis ipsum doniinum regem L[udovicum] ligare et ad vestre Sanctitatis honorem trahere. Nec eadem vestra Sanctitas respectum habeat ad unionem et confederacionem cjuam habet cum illo; quia talis unio et confederacio est ad modicum tcmpus : nam ad talem unionem et confederacionem devenerunt propter presidentis odium conccptum contra Lancalaudum. Fuerunt namque pluries in puncto maxime divisionis. Teneatis ergo pro certo quod ille derelinquet istum dominum regem L[udovicum] et procurabit reconciliari cum Laddislau quant cicius poterit, quia, ut asscrit ille et sibi adhérentes, non possent manere secure in Urbe, nisi sint pacificati et reconciliati cum dicto rege Laddislau. Itaque, cum \esti'i licencia et gracia, retineatis tractatum cum dicto rege L[udovico], ut possil et valeat cum favoribus illius experiri quod habeat illud regnum. Et in omnibus vestra Sanctitas ostendat diligere et velle honorem et statum predicti domini régis L[udovicij. » (Bibl. nat., ms. latin I S79, fol. 190 v°.)

■i. Voici sa réponse : « Notorium est Deo et mundoquomodo dominusnostererga dictum dominum se habuit bénigne et amicabiliter, graciose et favorabiliter; et cconverso dictus doniinus se habuit ingrate et maie erga dominum nostrum. •x>uibus non obstantibus, dominus noster, tanquam pius pater, voluntatem habet [toute la ligne suivante a été rognée par le relieur]... se in factis anime sue ignorât quid agere debeat super ista amicicia, cum, slantibus terminis, nisi aliter disponat se, multa répugnent. » {Ibid., fol. 191 r".)

Page 1