XI.VII

molcnJino prcdicto aliquod danipni vcl impcdimcntuni cvcnirct, ccclcsia nostra in curià nostrc ccclcsic Sancti Taui'ini, quantum postulat jus et ratio, rcspondcrct. Addituni est etiani paneni de ctn-te nostrâ Busci absqiic moltLU'à, statini quuni allatuni luerit, post illuni qui inventus luerit niolens, esse niolendum. Si, uno cnsu aliquo, molendinum dt)niini Quintini contii^it niolere non

posse ad niolendininn, laie esse transterendinn, ibique

eàdem consuetudine quod nioleretur in predicto molendino esse niolendum. Actum anno ab incarnatione Domini nostri Jesu Ciiristi millesinio centesimo sexagesimo quarto. Hujus rei testes sont : Doniinus abbas Johannes Corbeye; Hugo prier; Richerus, subprior; Fulbertusprepositus; Gozuinus; Petrus de Bus; Jacob de Maceriis; Fulco; Gervasius; Nicholaus; de laïcis : Walterus de Helli; Hugo prepositus; Simon de Folliaco; W'ualdinus de Moolcurte; de Monachis lelumensibus : Adso prior; Odo prior Sancti Taurini; Gerarardus (sic); Johannes Macherellus; PETRUS DE CHAIS; ROBERTUS DE CHAIS; Petrus Dare; Petrus Neret; Walterus de Nigella; omneque capitulum lehunense.

Cartiilaire Noir de Corhic — BihUolbcquc Nnlioiialf. Fonds Laliii, n" 17758, fol. 159, r'; — - et dans le Carlnlaire NÉiiÉMiAS de la même abbaye.

(CIRCA AX. I164). CHARTK DITH « CARIA DE ROSERIIS », aL'I -MET FIN A DES DIFFÉRENDS SURVl-NUS ENTRE LES HÉRITIERS d'eR.MENFROID ET LE PRIEURÉ DE LIHONS-EN-SANTERRE. — PARMI LES TÉMOINS : PIERRE DE CAIX.

In nomine Sancte et Indi\iduae Trinitatis, Amen. Antiquorum peritiam censuisse ratum est, ut quod toret

retincn Jum pcr seciila nicmbranac committcrctur et calamo, ne succcssu temporis protclato oblivionis casibus depcrirct. Quorum nos institutls adluvrcntcs, tcnui notaniiuc postcris assignavinius doniinum lirnicutrcduni, vcncrabilem clericum, quidqiiid in villa quae Roserias appcllatur, et in toto tcrritorio ejusdcm villac possidcbat pcr maïuini doniini Gervini, piac nicmoriac Ambiancnsis cpiscopi, obtulisse Deo et beato apostolorum principi Sancto Petro de Lehuno, nionachisquc inibi regulariter degentibus, suac uxoris nominc liuseviac pio asscnsu et dcvotione suninia jure hercditario perpctualitcr obtincnduni. Quo vidclicct Ermenh'cdo sine liberis dcccdcnte, Alclmus et Radulfus nepotes ejus émergentes in piiblicum, hœredes illiussefore comminati sunt : invaserunt itaque terram violenter quam avunculus eorum Christo domino contulerat; injuste multis diebus tenuerunt. Monachi autem opis divinae ad praesidia divertentes, impugnantes se, et exhaereditare molientes, Spiritus Sancti gladio incessanter feriebant, vibrantes in eos anatliematis jacula. lUi tandem excommunicationis pondus non ferentes, ducti paenitentià liumiliter \eniam postulaverunt, dimittentes in pace coram cunctis qui aderant, et respuentes terram quam irrationabiliter invaserant, allatisque Sanctorum pigneribus jure jurando, et fidem praebcndo confirmaverunt, deinceps pro terra illà nullam calumniam vel inquietudinem ecclesiae Leiiunensi se tacturos, et contra onnies homines, si nécessitas ingrucret proposse suo opem et consilium lideliter perlaturos. Dominus etiani Drogo de Dor/s, sub eu jus patrocinio tempore persécution is latuerant, et ad eu jus feodum terra supradicta pertinere videbatur, bono animo elecmosinam concessit, et donum solemne per librum super altare Sancti Pétri Lehunensis, vcniens gratanter fecit, vidente populo et monachorum convcntu. Hujus rei testes sunt Ursus de Roseriis, Alduinus, Walbertus de iMediâ Villa, Ailulfus, Helo, Ursus postea conversus noster et multi alii. Sciendum autem quod

Robcrtus clcricLis, cognomcnto Blavia, mngnam partcm illiustcrrac in vadimonio habcbat, illudque vadimonium in elemosinâ dédit Sancto Firmino confessori et canonicis eJLisdem ecclesiae, quos adeuntcs monachi Lehunenses solidos vadinionii presentarunt, sed cos canonici nuUo modo SLiscipere volucrunt. Denique altercatio eorum tali conditionesedata est,quod monachi supi'adicti,redcmptionc vadimonii, très modios frumenti annuatim canonici persolvercnt, suisque veliiculis in promptuaria clcricorum Ambianensium usqiie ad festum Sancti Remigii deducerent, canonici vero frumenti ductores largiflue procurarent, et jumentis eorum cibaria sufficienter exhiberunt. Evoluto postea LX annorum et eo amplius curriculo sub cujus temporis spacio, hanc elemosinam Lehunensis ccclesia quiète et placide possedit. Radulfus qui dictus est Campus Avenae, neptem supra memorati Drogonis nomine, Beatricem uxorem duxit, ex parte cujus terram saepedictam jure suo competere proclamavit, quâ de causa Domno Adzone priore Lehunensi cum supra dicto Radulfo, die statuta apud Corbeiam in ecclesiâ Sancti Pétri colloquium célébrante, et rei veritate perceptâ, cum vidisset suam nihil praevalere calumniam, totam ex integro possessionem in terra de Roseriis, ipse cum uxore sua ecclesiae Lehunensi indelebili perpetuitate dereliquit, seseque et conjugem nuUum jus in eâdem terra habere, coram subscriptis testibus professusest. Domnus etiam Johannes venerabilis abbas Corbeiae, de cujus honore pendet illa possessio, factum gratanter annuens, praesens scriptum sigilli sui munimine insignivit, ut nulli deinceps in terra illâ quicquam clamare nec domum Lehunensem inquietare liceat. Testes qui huic recognitioni interfuere hii sunt : Domnus abbas Johannes de, Corbeie, Fulbertus praepositus, Joannes Wad. .., Domnus Adzo prior Lehuni, Girardus de Spineto, Joannes de Vers, Robertus de Dursis, PETRUS DE CAIS, Lainulfus, de Militibus, Simon de Folliaco, Hugo de Vilers, Walterius junior de

Heilli, Joannes Justicierius, Engclmnnus de Domuin, Robertus de Lehuno filius Haduidis, Walterius monetarius. Cartulaire de Lihous-cn-SaïUcrre, charte XIII, fol. 23. — Bibliolb. Nat. Fonds Latin, n° 5460.

(an. II69). CHARTE DE PHILIPPE, COMTE DE FLANDRE ET DE VERMANDOIS, MAINTENANT LES DROITS DE l'aBBAYE SAIXT-CORXEILLE DE COMPIÈGNE CONTRE LES USURPATIONS DE EUDES, MAIRE DE MESVILLERS. — PARMI LES TÉMOINS : BERNARD DE CAIX.

In nomineSanctaeetlndividiiaeTrinitatis. EgoPhilippus, Dei Gratiâ Flandrensium et Viromandensium Cornes, cum carissimà conjuge nostrâ Isabelli Comitissâ, notum focimus universis tam presentibus quam futuris, quod Ansoldus Abbas et Conventus Compendiensis Ecclesiae multotiens in praesentià nostrâ conquesti sunt de Odone, Majore de Mesvillari, qui fraudulenter et injuste jura ejusdem Ecclesiae sibi usurpaverat et violenter tenuerat. Nos vero quia jura ipsius Ecclesiae specialiter manu tenere debemus, eumdem Odonem justicià dictante, ad hoc duximus ut jura Ecclesiae rocognosceret et forisfactum emendaret et quod de jure Ecclesiae injuste tenuerat, in presentiâ Ecclesiae et nostrâ dimitteret, quae per singula capitula praesenti paginae insererc curavimus et posterorum notitiae tradidimus, videlicet hacc quae suscripta sunt : Foragium de villa Mesvillaris, Major quicumque sit, non débet habere, quia Ecclesiae est. De oblationibus Altaris nihil débet accipere, nec minutam decimam habere. Atrium non est de Majoratu ipsius nec quidquid ad Atrium pertinet. In furno ecclesiae nihil habet, nisi bubulcum paverit, in culturis Ecclesiae nihil débet habere, nisi eas colucrit,

fimum de Curià Ecclcsiac et de floscis villac alicubi, non débet trahere nihil in culturis Ecclesiae. De communibus equis, nulluni quojstuni potest aut débet focere, quin Ecclesia medietatem et parteni suani habeat. Ecclesia ponet in grangiâ Mesvillaris vapulatores quantos voluerit et ad forum quod voluerit et Major ab eia nihil exiget nec in aliquo contradicet, tali cibo et tali victu quo Monaclius vel Scrviens Ecclesiae in messe vixerit. Major contentus débet esse et nihil amplius requirere, et ipse solus tantumniodo sine uxore vel suorum aliquo procurationem hujus victûs percipiet, et si Monachus vel Scrviens Ecclesiae preceperit ad terragiandum vel iibi op(us) fuerit cum illo pergere débet, Monachus vel custos grangiae panem suum ubicumque voluerit et qualem voluerit faciet, et Major indè, de quocumque loco veniat nihil conqueri débet. De Carione, qualis talis garba ad manum in numéro venerit, talem accipiet, et non mutabit nec aliam eliget. Idem quoque Carion per duos annos inter Ecclesiam et Majorem erit. Tertio vero anno Ecclesia integerrime illum habebit pro altari quod est Ecclesiae ; rehaltonem non débet habere nisi nutrituram porcorum Ecclesiae habuerit. Clavis communis grangiae per commune manum débet custodiri. Famula curiac dimidium modium frumenti de commun! grangià débet habere, sed tamen proinde cibum débet coquerc et praeparare pannosque Monachi et Servientium abluere, nec ipsa vel aliquis ex parte Majoris vel culturis Ecclesiae flilcilla débet metere vel segetem cuellere. Terras vel culturas Ecclesiae, tempore congruo quod vocant Saison, Major débet colère et sepibus claudere itemque per Saison metere, ita quod Ecclesia per incuriam illius dammum nequeat habere, feodi debent esse communes inter illum et Majore de FaveroUes et nec partiri nec vendere, nec invadiare nec dare possunt illos sine licentiâ Ecclesiae. Terras campestres Ecclesiae non débet invadiare vel emerc nisi per licentiam Ecclesiae et quicumque eas emerit.

Ecclesia venditioncs habcbit. Pbcita vilLie non débet tenere nisi cum Praeposito Ecclesiae, vel per pmeceptum illius; in emendcitionibus forefoctorum nihil habet nisi districtum suum. Ad submonitionem et rectitudinem Ecclesiae, quicumque sit Major praedictae villae, quotiens Ecclesia voluerit, débet venire et jus Ecclesiae per omnia prosequi et tenere. Si Ecclesia paneni suum coxerit in furno Ecclesiae quamdiu cum custode grangiae comederit, neque furnagium neque aliquod proemium débet habere. Pastus equorum decimam trahentium, non débet esse de frumento. Omnes Servientes grangiae et vapulatores et decimam ac terragium trahentes, fidelitatem Ecclesiae focere debent. De his omnibus, praedictus Odo Ecclesiam conturbasseetinjuriam se fecisse recognovit. Ne quis igitur successorum ipsius, in perpetuum de his omnibus praefatam Ecclesiam valeat infestare, vel aliquid de jure praescripto minuere, praesentem paginam auctoritate sigilli tam nostri quam etiam dilectissimae conjugis nostrae Izabellae Comitissae, muniri et testium subscriptione decrevimus roborari. Testes :

Robertus Praepositus de Ar Galterus de Attrebato.

Wermundus de Cessoy. Petrus de Tornella. Rogonus fdius ejus. BERNARDUS DE CAIZ. Hugo de Papalmis. Rogerus Brustezalz. Actum apud Roya anno Incarnationis Domini millesimo centesimo sexagesimo nono.

C art ni aire de l'Abbaye de Saint -ConuùUe de Coiiipiègne (copie in-folio), à la Bibliothèque Nationale : Manuscrits latins, n° 9171, p. 446 à 450, pièce numérotée 271. — Cette charte se trouve également dans le Cartulaire blanc de Saint-Corneille (Archiv. Nat., LL 1622, n° 85, p. 89 r°), mais sans les signatures, et dans le Cartulaire du Val-de- Grâce (Archiv. Nat., LL. 1623, n" 274, p. 438). Elle sera bientôt imprimée dans le Cartulaire de Saint-Corneille, dont M. l'abbé E. Morel a commencé la publication, sous les auspices de la Société historique de Conipiègne.