‹ La Maison de Caix, rameau mâle des Boves-CoucyChapitre 13 sur 116 · XX · texte numérisé non relu

XX

(.M.M 1244). CONFIRMATION DE LA CHARTE PRÉCÉDENTE PAR L'omCIAL

DE l'Église d'amiens. '

Ofhcialis ambianensis universis présentes litteras inspecturis salutem in domino. Noveritis quod dominus JOHANNES DE KAIS, miles, et domina AGNES cjus uxor, recognoverunt in jure, coram nobis, se hereditarie vendidisse Decano et Capitulo Sancti Mathei Foilliancensi,

in augmcntum constitutionis cujusdam Capellanic institutc in ccclesià Sancti Mathei de Foilliaco ad opus Domini Pctri Campioii presbytcri, pro sexaginta et dcccm libris parisicnsibus sibi pcrsolutis, sic rccognoverunt coram nobis, circitcr quatuordecim jornalia terre site in territorio de Aubecourt, inter Le Hunum et Rousieres in tribus pechiis. QjLiarum una sita est juxta terram Viberti de Pressoir, altéra juxta terram Ecclesie de Paraclito et alia juxta terram Guillermi Testart; et circiter decem modios bladi ad mensuram de Lehuno, capiendos in blado viridi existenti sicut dicitur in terra vendità prenotatà et infra juxtam festum beati Remigii persolvendos. Predicta AGNES que in dictis rébus venditis dotalitium dicebatur se habere, coram nobis recognoscens et juramcnto firmans quod huic venditioni, spontanea non coacta, benignum prebebat assensum, et quod a dicto JOHANNE milite, marito suc, sufficiens et sibi gratum receperat excambium : Videlicet sexdecim jornalia terre site in territorio de Aubercourt in duabus pecliiis, quarum una sita est juxta terram advocati de Braclî, altéra ad puteum del Boutonnier, dictum dotalicium ad opus dictorum Decani et Capituli, Capellani et Capellanie supradicte, in manu nostrâ spontanée resignavit, promittente juramento prestito dicti AGNES et ejus maritus dictus JOHANNES, quod contra hujusmodi venditionem non venirent in dictos Decanum et Capitulum Capellanum autem aliquantum ex parte ipsorum super premissis, per se vel per alium, nomine dotalicii, sive quocumque aliquo alio nomine, molestarent nec molestari procurarent. In cujus rei testimonium présentes litteras sigillo curie ambianensis fecimus roborari. Actum anno domini millesimo ducentesimo quadragesimo quarto, mense maii. Die martis post Ascencionem Domini.

Cartiilûiir âc Saiiit-Mnfbieii de Foiiilloy. aux Archives de la Somme, charte XXXI.

XXM

(mars 1220). CHARTE PAR LAQUELLE GODEFROY, ÉVÊOUE d'aMIENS, APPROUVE LA VENTE d'uNE DIME AU TERRITOIRE DE C\IX FAITE A l'abbaye de SAINT-MATHIEU DE FOUILLOY PAR RENIER DE CAIX, SA FEMME ET SA FILLE, AVEC l'aPPROBATION DE IVES DE TRACHY, SON SUZERAIN .

Gaufridus, divinâ permissione Ambianensis ecclesie minister humilis, omnibus ad quos littere iste pervenerint, salutem in Domino.- Noverit universitas vostra, quod in presentiâ nostrà constitutus, REGNERUS DE KAIEX recognovit se pro septuaginta libris et quinque solidis parisiensibus, dilecto filio nostro Radulpho, canonico beati Mathei de Foilliaco invadiasse ab instanti nativitate dominicâ usque ad octo annos medietatem décime quam habet in territorio de Kaiex; adjectum est etiam predicte conventioni quod décima illa redimi non poterit donec a predictâ nativitate octo anni penitus compleantur; nec postea nisi de anno in annum infra videlicet predictam Nativitatem. Sciendum praeterea quod AVIBERTUS qui fdiam predicte REGNERI habet, invadiationem bénigne concessit, tam ipse, quam predictus REGNERUS, fide interpositâ, promiserunt. Quod predictum Radulphum vel ecclesiasticam personam predictum vademonium possessuram non présumèrent aliquatenus molestare, sed pro posse suo bonâ fide garandirent eandem. MARIA, uxor prefati REGNERI publice protestata est coram nobis, se niclîil habere in decimâ supradictâ, sed etiam fide data promisit quod super eodem vadimonio predicto Radulpho vel ccclesiastice personc aliquam nullam molcstiam suscitarct. Sciendum autem est, quod ODELINA, fdia predicti

REGNERI, uxorprcdicti WIBERTI, in manu Dccani nostri de GentelLi ad lioc missi, vadimonium istudseobservaturam fidc interposità bcnignc concessit. Preterea Dominus Ivo de Trachi qui prcEitam dccimam de suo feodo predictc diccbat, prctatuni pignus huidavit et bénigne concessit, coram nobis asserens et proniittens, sub fidei prestito sacramento, quod tamquam dominus terrenus, predictum vadimonium Radulpho canonico vel ecclesiastice persone contra omnes bonâ fide garandiret. Nos igitur prefatum vadimonium a predicto REGNERO et a WIBERTO praeflito, et domino Yvone de Tracbi in manu nostrâ resignatum prefato Radulpho canonico reddidimus, quamdiu pignus durabit, habendum ita quod si redemptum fuerit soluta pecunia tam redditus ecclesiasticos et non alibi refundatur quod predictus Radulphus canonicus tota jura sua teneat et ecclesia beati Mathei de Foilliaco post ipsum, salvo jure episcopali. Ut hoc auteni ratum et inconcussum permaneat, presens scriptum sigilli nostri fecimus testimonio roborari. Actum est hoc anno \^erbi Incarnat! millesimo ducentesimo vigesimo, mense Martio.

Cariiilairc de Saint-Malbicn de Foiiilloy, aux Archives de la Son! me, Charte XXL

XXMI

« An. 1263. Robert de Kaisnel, chevalier, et sa femme, dottèrent la chapelle qu'ils fondèrent en l'église de Kaisnel de cinq bouviers de terre au territoire de Folies, qu'ils avoient acquis de Monseigneur REGNIER DE KAYS au mois de Décembre 1263. — Cartulaire G de l'Evèché d'Amiens, fol. 87 v°. »

Trésor Généalogique de D. \'illh\'Ieille, aux Manuscrits de la Biblioth. Nationale.

Un manuscrit conservé dans la flimille de Caix ajoute que cette donation fut faite du consentement de Mathieu, seigneur de Kaisnel, de qui ces terres relevaient.

XXMII

EXTRAIT DU « PROCÈS DES TEMPLIERS, PUBLIÉ PAR MICHELET » (PARIS, IMP. XAT.), 184I. (2 VOL. IX-40 DE LA « COLLECTION DES DOCUMENTS INÉDITS », TOME IV.

(Circa 1280). « Frater Philippus de Lavercines, serviens, Belvacensis diocesis, testis suprajuratus, septuagenarius et

ultra Dixit nempe se fuisse receptum, circa festum

Nativitatis Domini proximo preteritum fuerunt xxx anni et plus, in capellâ domùs Templi de Somoreus Ambianensis diocesis, per fratrem Galterum d'Esté quondam militem, tuncpreceptoremdePontivo,presentibusfratribusRadulpho de Sorney, Jacobo de Rubeo Monte, BARTHOLOMEO

DE CAYS et Roberto de Rozis deffunctis » (p. 63,

« Frater Anricus de Conpendio, serviens, Suessionensis diocesis, testis supra juratus, quadraginta sex annorum vel

circà Dixit nempe se fuisse receptum, sunt circitcr

xxx anni, in capellâ domùs Templi de Bellincurià Belvacensis diocesis, per fratrem Johannem lo Franceys militem quondam, preceptorem tune Francie, presentibus fratribus Raynaudo de Codu, et Raynaudo de Argenvillâ militibus,

et i3ARTHOLOMEO DE CAY, serviente, deffunctis »

(dÉCEMB. 1248). GILLES DE CAIX, DIT DE LAUXOY, VEND A l'aBBAYE DU PARACLET, DU CONSENTEMENT DE MARIE, SA FEMME, ET DE SES JEUNF„S ENFANTS, ROBIN ET ALIX, SEPT BOVIERS ET QUARANTE VERGES DE TERRE SIS AU TERROIR DE CAIX, JOIGNANT A LA TERRE d'hERBERT DE CAIX ET A CELLE DE JEAN DE TRACHV, A TENIR DE ROBERT, SIRE DE BOVES, SEIGNEUR DOMINANT.

Ego EGIDIUS DE KAIS, vocatus DE ALXETO, universis présentes litteras inspecturis, iiotiim flicio quod ego, de consensu et voluntatc Johannis Jomini de Trachi, militis, domini mei, nec non et de consensu viri nobilis Roberti domini de Bova, vendidi abbatisse et conventui Béate Marie ad Paraclitum, heredidate et imperpetuum, pro septies viginti libris parisiensium et quadraginta solidis mihi ad plénum numeratis et solutis, circiter septem boveria terre mee et quadraginta virgas site in territorio de Gais, in tribus pechiis, quarum due pechie site sunt in cuiturà que dicitur de Mairast, de quibus una continet circiter xv jornalia terre et quatuor virgas, et est contigua ex unâ parte, terre dicti domini Johannis de Trachi, militis; alia pechia continet duo jornalia et xlviii virgas, et est contigua ex unâ parte terre mee; tercia pechia sita est as Marcais Rogcret, continens circiter xi jornalia terre, quinque virgas minus, et est contigua ex unâ parte terre HERBERTI DE GAIS, et ex aliâ parte terre domini Johannis, militis supradicti. Ego vero dictam terram ad opus dicte abbatisse et conventus reddidi in manu supradicti Johannis, militis, domini mei, de quo dictam terram tenebam, promittens, fide prestitâ corporali, quod de cetero in dicta terra nichil omnino reclamabo, nec justiciam, nec aliquid aliud, nec procurabo per me nec per alium abbatissam et conventum predictos

super dicta venditionc molestai'i; et si ab aliquo molestarentur, ego, bonà fide, totam dictam terram dictis abbatisse et conventui garandirem ad usus et consuetudines presentie, tanquam venditor; dictus vero Johannes, dominns meus, de dicta terra in manu ejus, sicut dictum est, resignatà, abatissam et conventum predictos ad petitionem meam investivit, renuntiantes tam ipse quam ego, omni juri et dominio quod in dicta terra habebamus vel habere poteramus, nichil omnino in dicta terra de cetero reclamaturi, volentes et concedentes quod imperpetuum teneatur de viro nobili R. domino de Bova, de eu jus feodo movebat, per sex denarios censuales; MARIA vero, uxor mea, huic venditioni benignum prebuit assensum, liberi vero mei, ROBIXUS et AELISDIS juniores, acceperunt quilibet unum denarium in signum concessionis, sicut est in presentiâ consuetum. Et ut hec omnia, prout superius sunt expressa, firma et stabilia permaneant, dictis abbatisse et conventui présentes litteras tradidi, sigilli mei munimine roboratas, ad hec tenenda me et heredes meos imperpetuum obligando. Actum anno Domini millésime ducentesimo quadragesimo octavo, mense decembris.

Archives du Dépaiiement de la Somme. — Carliiîaire de l'Abbaye dit Paraclet, fol. lxx, verso.

(DÉCEMB. 1248). CONFIRMATION' PAR JEAN, SIRE DE TRACHI, DE LA VENTE DE SEPT BOUVIERS DE TERRE, FAITE PAR GILLES DE CAIX, DIT DE LAUNOV, A l'aBBAYE DU PARACLET.

Je, Jehans, sires de Trachi, chevaliers, fois savoir à tous chiaus qui ches lètrcs verront et orront, que GILLES DE

LAUNOI, mes hom, de me volentc et de nien consentement, a vendu perduraulement et héritaulement à l'abécsse et au covent deu Paraclet, pour n'ii^'^ lih. de paresis que il a rccheu entièrement, si com il a reconnut devant moi, MI bu\-ièrede se tère que il tenoit de moi, et siet chèle tère eu téroir de Kais en m pièches, desquèles ii pièchessient en le couture c'on apèle de Mairast; et l'une tient entor x\' jorneus de tère et lui verges et joint d'une part à me tère, l'autre pièche tient entor ii jorneus et xlviii verges et joint d'une part à le tère du devant dit Gillon ; le tierche pièche siet au marcais Roget et tient entor xi jorneus V verges mains et joint d'une part aie tère quifu HERBERT DE KAIS. Et ceste vente, si com el est devisée, Je, comme sires, l'ai otrié et gréé à l'abéesse et au covent devant dis ; et les vu buvières devant dis, li GILLES devant dis les rendi en me main por saisir l'abéesse et le covent devant dit; et à le requeste du devant dit GILLON je mis l'abéesse et le covent en saisine et en vestuure perduraule des \'ii buvière de tère devant dis et ai renonchié à tote la droiture et le segnorie que je avoie ou poie avoir en le tère devant dite, et ai promis en bone toi que je, jamais riens n'i clamerai ne mes oirs; né ne molesterai l'abéesse ne le covent devant dit, né autrui por lui. Et che ai-je tait par le gré et par le volenté de homme noble Robert, segneur de Bove, men segneur, qui la vente devant dite a otrié et confermée à l'abéesse et au covent devant dit. Et por che que ches choses devant dites soient à tous jors fermes et estables, je ai chès lètres présentes séelées de mon séel, et baliiés à l'abéesse et au covent devant dit et ai obligié mi et mes oirs à tenir perduraulement les choses devant dites. Che fu tait en l'an de l'Incarnation Nostre Segneur mil et CC et XL\'III, u mois de Décembre.

Scellé du sceau de Jehan de Trachi.

Mention de cet acte est faite par D. ^'ILLHVIEILLE : Trésor Gc'iiéalog.j à la Bibl. Nul.

Carîiil. de l'Abbaye du ParacJet, nux Archives de la Scnuue, fol. Lxx, verso.

(DÉCEMB. 1248). COXFIR.\L\TIOX DE LA VEXTE PRÉCÉDEXTE PAR ROBERT, SEIGXEUR DE BOVES.

Ego Robertus dominus de Bova, universis présentes litteras inspecturis notum facio, quod cum EGIDIUS DE KAIS, dictus DE ALNETO, de consensu et voluntate Johannis domini de Trachi, militis, hominis mei et domini dicti EGIDII, vendidisset ecclesie de Paraclito hereditarie et in perpetuum pro septies viginti librisparisiensibus, circiter septem boveria terre et quadraginta virgas site in territorio de Kais, in tribus pechiis, sicut plenius videtur in litteris dictorum G. et J. super hoc confectis contineri, Ego ad peticionem dictorum G. et J. dictam vendicionem volui et conccssi et dictam terram dicte ecclesie in perpetuum confirmavi, hoc condicione quod dicta ecclesia dictam terram de

me et hcredibus meis in pcrpctuum tcnebit pro sex denarios censuales singulis annis ad fcstum sancti Rcmigii mihi et heredibus meis persolvendos, nec aliquid amplius juris vel dominii praeter altam justitiam ego vel heredes meus in dicta terra poterunt unquam reclamare. Si vero dicta ecclesia in dicta terra aliquam mansionem faceret nuUâ mansione nullam justitiam altam vel bassam reclamare. Ego vcro ad peticionem dicti J. hominis mei présentes litteras dicte ecclcsie tradidi, sigilli mei munimine

roboratas, in tcstimonium predictorum et ad hoc

tenenda me et heredes meos in perpetuum obligando. Actum anno Domini m° cc° xl° octavo, mense decembri.

Archives de la Somme. — Cnrtiilairc du Paraclet, fol. lxx verso. — N. B. Une note au cravon à la marge indique que la charte originale existe.

(DÙCEMB. 1248). LETTRE DE l'oFFICIAL d'aMIENS CONFIRMANT LA VENTE PRÉCÉDENTE.

Universis présentes litteras inspecturis, Magistcr J. de Waill.. dud(um) ambianensis clericus et officialis, in domino salutem. Noveritis quod EGIDIUS DE ALNETO et MARIA ejus uxor recognovit coram nobis se vendidisse ecclesie Béate Marie de Paraclito pro sepcies viginti libris parisiensibus sibi persolutis, septem bovaria terre site in territorio de Kais in tribus pechiis, quarum due site sunt in culturâ que dicitur de Marast quarum una continet circiter quindecim jornalia et quatuor virgas et est contigua ex unâ parte, terre domini Johannis de Trachi militis, et alia continet duo jornalia quadraginta et octo virgas et est

contigua ex unâ parte terre dicti G., et tercia sita est ad Marcaisium Rogeriti, continens circiter undecim jornalia quinque virgas minus et est contigua ex unâ parte, terre HERBERTIDE KAIS. Dicta vero MARIA que in dicta terra venditàdûtaliterhabere dicehatur, coram nobisrecognoscens et juramento firmans quod huic vcndicioni spontanea, non coacta, henigniter prebebat assensum et quod a dicto G.

marito suo sufficiens et sibi g receperat excambium,

videlicet quatuor bovaria terre site in eodeni territorio, in loco qui dicitur parva cultura, dictum dotalicium ad opus dicte ecclesie in manu nostrà spontanea resignavit. Promitentes juramento prestito tam dicta M. quam dictus G. eius maritus, quod contra hujusmodi vendicionem de cetero non venirent nec dictam eccleslam aut aliquem ex parte ipsius super eâ per se vel per alium nocere dotalicium seu aliquem alio nocere aliquatenus molestarent nec molestari procurarent. In cujusdem rci testimonium, présentes litteras confici fecerunt et sigillo curie Ambianensis roborari. Actum anno domini millesimo cc° xi° octavo, mense decembri.

Archives de la Soniiuc. — Carinlairc du Paracict, fol. lxx. — N. B. Une note marginale indique que l'original existe.

(février 1249). ACTE DE GARANTIE, DONXÉ A l'aBBAYE DU PARACLET, PAR GILLES DE CAIX, DIT DE l'aUXOY, AU SUJET DE LA VENTE au'iL AVAIT FAITE A CETTE ABBAYE, DE SEPT BOUVIERS DE TERRE SIS A CAIX.

Universis présentes litteras inspecturis, Ego, EGIDIUS DE KAIES, dictus DE ALXETO, notum fltcio quod cum vendidissem ecclesie Béate Marie ad Paraclitum, circiter

Page 1