VI. — HOBBES ÉCRIVAIN
Hobbes était très laborieux. Ce n'était pas un grand liseur, mais un esprit méditatif. Il avait coutume de dire : « Si j'avais lu autant que les autres hommes, je continuerais encore à être aussi ignorant que les autres hommes ». Son ami Aubrey nous a transmis quelques détails savoureux sur la façon dont il prépara la composition du Léviathan. Il se promenait beaucoup et contemplait. La pomme de sa canne contenait une plume et un encrier. Il avait dans sa poche
1. Extra statum eivitatis, unusquisque libertatem habet integerrimam quidem, sed infructuosam, propterea quod qui propter libertatem suamomnia agit arbitrio suo, propter libertatem aliorum omnia patitur arbitrio alieno. At, civitate constituta, unusquisque civium tantum libertatis sibi retinet, quantum suffîcit ad bene et tranquille vivendum ; tantum item aliis adimitur ut non sint metuendi. Extra civitatem, unicuique jus est ad omnia, ut tamen nulla re frui possit. In civitate vero unusquisque finito jure seeure fruitur. Extra civitatem, quilibet a quolibet jure spoliari et occidi potest. In civitate ab uno tantum. Extra civitatem, propriis tantum viribus protegimur, in civitate, omnium. Extra civitatem, fructus ab industria nemini certus ; in civitate, omnibus. Denique, extra civitatem, imperium affectuum, bellum, metus, paupertas, fœditas, solitudo, barbaries, ignorantia, feritas. In civitate, imperium ratio» nis, pax, seeuritas» divitise, ornatus, societas, elegantia, scientiae, benevolentia. (Cê Cive, C. X, § 1, circa principhuti ).