‹ La premiére histoire en date de Jeanne d'ArcChapitre 55 sur 104 · XIV-XVI · texte numérisé non relu

XIV-XVI

Mariana. — Martin De]rio. — Jean Candela.

Joannes Mariana ', jésuite espagnol, docte théologien, au vingtiesme livre de rébus HispanUie :

« Septimum mensem Aurélia obsidebatur, ad Ligerim nobilissima civitas. Obsessi verum omnium inopia laborabant, ac vix mœnibus hostilem vim propulsabant. Joanna puella, amorum octodecim aut circiter, rébus saluti fuit. Domremeii, nata, qui pagus in agro TuUensiapud Leucos est, pâtre Jacobo Darcio, matre Ysabella, atque a prima a;tate paternas oves pascere solita. Veniens in castra Gallica, divino se monitu missam ait ad Aureliam periculo et Galliam liberandam Anglorum imperio. Variis et multis interrogationibus versata, ubi fides ab Rege et proceribus est habita; per hostium munitiones impetu facto, auxilia et commeatum in urbem infert. Civibus cum spe defensionis crevit animus, crebrisque ex urbe irruptionibus obsessio dissipata est ad sextum Galend. junias. Gircumjecta oppida recepta, levia tantummodo prœlia facta, neque univers! certaminis fortuna tentata : dum vincendi consuetudine Gallorum vires et animi confirmarentur. Rex gallus per medios hostes Rhemos (quod factum .non erat) ad sacrum Ghrisma regnique insigne suscipiendum abiit : auctor consilii Puella. Sic augustior suis, hosti formidolosior est factus. Multis receptis urbibus, Lutetia tentata capi non potuit, quin ad D. Honorati portam Puellœ vulnus inflictum est. Belli impetus versus alio. Gompendium obsidebatur ab Anglis. Puella successu fidentior animo, suorum cuneo facto in urbem irruinpit. Sed fortuna tandem in medio cursu deserente, eruptione facta, in potestate hostium redacta, Rhotomagi magicee superstitionis rea, causa dicta, igné combusta est.

1. M.\Ki.\NA. (Jean), né à Talavera en 1537, mort en 1624. Entant trouvé, recueilli par les jésuites, professa à Rouen et à Paris, lb61- 1569; repassa en Espagne, 1577, et y composa son Histoire d' Espagne en 30 livres.

340 E. RICHER. — LA PUCELLE d'oRLÉANS

Petrus Cauchonius, Bellovacorum pontifex, preecipuus concitator, nemine pro captiva contradicere auso, lametsi pierisque persuasum erat virginem injuria fuisse damnatam, œternum Galliœ decus, omnibus seculis nobile, ufi dati in causa judices a Calixto romano pontifice pronuntiaverunt. Quœ acla in scrinio summiTempIi Lutetiie cum fide servantur. ,'Enea virginis statua, armati militis habitu, in média Aureliœ ponte cernitur, accepti beneficii monumentum '. »

Martin Delrio ^ jésuite flamand, livre quatriesme, chapitre premier, Des enquestes contre les sorciers^ question troisiesme, section sixiesme, conclut que la Pucelle estoit envoyée de Dieu, attendu que tout ce qu'elle a prédit est arrivé.

« Hinc probantur, dit-il, divinœ fuisse revelationes Johannse illius virginis Lotharingiœ, quœ dicta Gallis la Pucelle Jeanne. Quœ Carolum VII, Francorum regem, in regnum unde Angloruni fuerat armis dejectus restituit, circiter annum millesimum quadringentesimum vigesimum octavum. Quam pari invidia, crudelitate, calumnia et injustitia, stepe ab illa victi profligatique Angli, cum in pugna vivam cepissent, flammis feralibus quasi maleficam combusserunt. Sed postmodum, anno 1456, Galixtus, romanus pontifex, aut juxta alios Plus II, causée cognitionem archiepiscopo Rbemensi Joanni et Guglielmo Parisiensi delegavit. Hi vero innumeris testibus, omni exceptione majoribus, de innocentia, modestia, castilate et religione Johanme audilis, innocentiam et sententiœ illius injustitiam declararunt. Judicii acta Parisiis asservari ea in urbe natus Papyrius Massonus testatur, idque apud Victorinos canonicos regu-

1. Lengi-et-Dufresnov, Histoire de JeiDine d'Arc, livre III, p. 60.

2. Delrio (Martin-Antoine), né à Anvers en 1551, mis au nombre des enfants prodiges, étudia à Paris, Douai. Louvain, fut reçu docteur a Salamanque en 1574, et fatigué des agitations de son pays, entra chez les jésuites à Valladolid. Il mourut à Louvain en 1608. Il parlait neuf langues et avait pour ami Juste-Lipse. Il a laissé de nombreux ouvrages dont le plus célèbre parut sous ce titre :

Disquisilionum magicarum libri sex. C'est du quatrième livre de cet ouvrage que Riclier a détaché la page qu'il cite.

lares, juxta Belleforcstuni in vita Garoli VII. Favent eisdem, non Franci modo scriptores, quos ut suspectes Britanni recipiiint, sed et alienigenœ, itali Graecique, sed et Belga Meyerus, lib. 16 Annaliuni Flandriœ, parum alias in Fran- €0s benignus, et Hispanus Mariana, de rébus Hispanicis, libro vigesimo. »

Adjoustons à Delrio Joannes Candela, de la mesme société, au discours treiziesme, chapitre ii, de felicitale et bono statu virginitatis, où il appelle notre Pucelle Amazoneni Gallicam, et ideo ad restituendum Gallicum regnum fuisse electam, quod virgo castissima esset.

Page 1