III
594 iSOTtS ET PIECES JUSTIFICATIVES.
dividatur, pra^serlim cum Paulusdical, Rom. viii : Una cum Christo nobls donata esse omnia, sub quo vocabulo jiidico omnern obedientiam Christi comprehensani, et hac phrasi loquendi usos esse noslros prieceptores, D. Lulherum et Brenlium et alios, nimirum : Chrislum nostri causa passum esse, cl fecisse , quidquid passussit et feceril, in hac re ^ pio zelo expeto et expecto. Addidi eliom disputationi Cargii de justificalione duo exemplaria oialionis meae in praeterito anno babilae desubstanJia cœnae dominicae. Nolui enim bonis amicis petentibus, ut baec oralio in lucem ederetur, resistere in hune finem, ut nostrœ Ecclesiaj confessio de iis quse a Cinglianis analiicmatizanlur, exstet, praesertim cum ante paucos annos a calumnialore Simone apud multos traduclus sim propler controversiam de consecratione sive recitalione verborum cœnae , quod ex Sacramentariorum parlibus sini eorumque sentenliae faveam. Bene et féliciter valeat T. D. una cura conjuge honestisslma et Iota familia. Rogo, ut meo nomine per occasionem et Brentium, D. Eberhardum Abbaiem Bebenhausensem, D. Wilhelmum Bidenbach et D. L. Osiandrum quam ofliciosissime salutare non dedigneris. Datae raptim Rotenburgi 9 Aprilis anno 67. T. D. reverenter et ofliciose salulant D. Fcrgius, D. Ilornburgius et Docl. Hamberjerius.
Jacobus Anclreae Hofinaiiiio» M.
(Cod. Germ. iZit. f. 94.)
Litteras tuas, vir doctissime, accepi, ad quas pridem respondissem, nisi raaii occupalionum mearum occupatus fuissem, et banc ob causam nunc qiioqtie breviter facio. Scriptum tuum exhibitum D. Brentio et utrique noslrum probatur. Dominus consensum inter nos conservet contra Cingliatiorum scriplum, qui nobis, quando mediocrem successum senserint , non minus periculi creabunt, quam Papatus, est enim spirilus mendax et liomicida. Conclusiones Cargii legi, sed nunc ordine refutationem scribere non polui. Hoc unum dico, mihi plane improbari, (eum) non modo consolationi noslrae delrobere, quam habemus in tota obedienlia,quam eliam Chrislum in ordinem redigere tanqiîam per obedientiam debitam, quai voluntaria fuit, et non minus pro nobis piaestila, quam mors in cruce. Sed non modo in hac parte doctrinîE aegrotat, verum eliam lotus est Cinglianus. Doleo vicem hominis alias probi et honesli, quem judico laborare, non malitia peccare exisUmo, Nosconslanler iilramque partem docirinae retineamus sinceram, et habcbit ipse quoque collegam, qui non palietur hoc virus ipsum latius dilïundere. Nos iioc anno a molestiis Cingli.morum respiramus, et mihi posthac negolium erit cum Jesuilis el Alcorano ïurcico ; ut animi nosliorum contra ulrumque Anlichrislum sunt confiniiali, pudet uirumque siise iuîpietalis, quam lamen et gladio propagant, et novis coloribus pingunlur crassissimi errores, qui delegendi sunt. Bene et féliciter va le el pro nobis ora. Omnes, D. Winleibachiuu), ulrumque Fergium et alios, quaeso nomlue meo diligeuter saUiles , in proximis lilleris prolixior ero. Bene vale ; raptim ut vides li julii G7.
{l),ici semblent manquer les mots : tuum judicium.
JToli. Hormannus «Tacobo Antlrea^.
(Cod. Germ. 1317. f. 93.)
Reverendissime el charissirae domine praeposite et cancellarie, praeceptor observa ndissi me, precor ex animo, ul clemenlissimus dominus T. D., domino Brenlio et similibus piis heroibus, sincerae IheologiiE assertoribus et defensoribus contra lot raonstra, felicem annum, bonam et firmam valetudioem et longam vitam largiatur. Siguificavit mihi vere pius et doctissimus vir D. Doct. Georg. Hambeigeriis, physicus et medicus noster, se iter instituisse Thubingam praeci» pue ob banccausani, ut ipsi committeretur in academia medica lectio. Qiiaie valde doleo et crucior ob carentiam boni et fidi amici et medici, quamvis considerans, biinc virum ob excellentem erudilionem et peritiam in re medica, philosophia et linguis splendidiore condilione et loco dignissimum esse, et locorum inlervallis, amicitiam inter bonos praesertim pias conscientias non dissolvi, lenius discessuni feram. Ut autera paucis ad litteras D. T. respondeam, ago et habeo ingentes gratias, quod diguata sit D. T., me in causa Cargiana erudire et in sentenlia mea pia confirmare, quam confirmalionem et collegis et aliis piis communicavi. D. Petrus Ketzmannus, qui praeterito anno Cargio in collegam adjunctus est, et me per suos familiares aliquoties quam bumanissime salutavit, anle paucos menses publiée errorem Cargii, qui asserit, solam passivam obedientiam Christi ad nos pertinere exclusa activa, taxavit coram Ecclesia et ipso Cargio. Sed Cargius id aegre ferens monuit eum per epistolam , sed privatam, se cum ipso in hoc articulo non sentire. Hujus epistolae copiam sive exemplum mihi a quodam amico missara bisce lilteris meis inclusi, Videtur autem mihi Cargius in hoc articulo de justificalione hominis per solam passivam obedientiam Christi revelare aperte suum consensum cum Ginglianis in abneganda vera unione humanœ naturae cum divina in secunda persona Trinilatis, et separare Christura hominem a Filio Dei in unitatem suae personae assumplum. Non ausus fuisset hoc impium dogma proferre, Christum hominem sua personali justiiia indigere ad suam ipsiussalutem, nec possehanc nobis douare, qua ipse spoliatus non posset esse beatus ralione suae humanilatis. 'Jum igitur Cargius non tanlum dimidiatum Christura, quod ad divulsionera humanae naturae a divina, sed etiam quod ad obedientiam Christi allinet, Ecclesiaeobtrudat, non possum non illum pro peslilente doctore habere. Prœcipuum ipsiusargumentum de lege obligante nos vel ad obedientiam vel ad pœnam, non ad utrnmque simul, inlelligendum esse judico de homine ante lapsum, cui liberum fuit, vel per obedientiam dali praerepli beatitudinem, ad quam creatus erat, rttinere, vel per inohedienliam annssa bealilndine morli et temporalibus et aelernis prenis sese obnoxiiim facere. Sed posl lupsnm lex requirit ad salvandum hominem corrnplum non tam pœnam, quam obedientiam. Ideo Chrislus non tantum varia suppli' ia el tandem pœnam morlis sustinuit ad liberandum genus humanum ah seterna morle et maledlclionibus legis, sed eiiam perfeclam obedientiam pracstitil legi pro nobis, ut eam credentibus seu meritum salutis et aeternae viiae dona-
596 NOIES Er PfÈCKS JUSTIt IGAÏIVES.
ret. Hoc docet Paulus, Gai. iv, cum affirmarpl Clnistum factum esse legi obnoxium, ut eos qui legi erant obnoxii redimeret, ut adoptione jus filiorum acciperemus. Rom. v non lantum passiva;, sed etiam activae obedienliai facit mentionem, cum ait : o Queraadmodura per inobedienliam unius hominis peccalores constituti suinus multi, etc. »Vellem autem (si petere licerel), ut T. D, vel saltem aliquot praecipua argumenta probe examinares, eamque examinalionem 8ive discussionem miiii communicares, qua in re non tam mihi, quam comministris et viciais Ecclesiis gratissimum oflicium prsestabis. An scripta T. D. contra Turcicum Alcoranum et Jesuitas, quorum in proxiniis litleris menlio facta est, lypis excusa sint, necne, nescio. Dominus Pater cœlestis Domini notri Jesu- Chrîsfi, Tuas Dignitali firmam valetudinem et multos aunos propler afflictissimam Ecclesiam concédât. Bene et /eliciter valeat T. D. una cum honeslissiraa conjuge et tota domestica ecclesia. Dalœ raplim Rolenburgi in ipso Purificationis Mariae anno 68.
xvr.
D. aaeol»ii« Andres» il. ffoltaoïii Hofiuanito »,
(Cod. Germ. 1317. f. 96.)
S. in Gliristo Jesu, Révérende vir et frater charissiine , litteras tuas per D. D. Hambergerum, ad quas propter temporis brevilatera copiosius respondere non possum, quare hic me iterum excusatum habebis (accepi). Quod ad D. D. Hambergerum attiuet, optarira, litteras meas pondus et auctorilateui liabere apud Senatum. Etsi enim invitus eum a vobis abslraho, pulo tamen nos divinitus obligatos omnes, si videamus aliquem ad majora natum, ut ejus studia et comnninem utilitatem adjavemus. Non omnes ad docendum idonei sunf, qui alias praxi valent. Idque tu pro tua pietate et eruditione ad partem domi'.u persuadere poteris, et me etiam excusare, ne forte existimenl me ingratum veslrac Reipublicœ esse. De Cavgii impietate seu pofius fùnire et insariia nunc etiam scribere non possum, et elleboro videtur mihi hominis caput purgandum mag^is, quam refulanda ipsius argumenta. Epistolam ipsius Ketzmannus ad Brentiuni misit, qui eliam respondit , et spero, eum nos auditurum esse, ut circumspecte agat, proplerea quod Cargius sitin auctoritale, opturim posse aut componi aut reraoveri Cargium sine offensione Ecclesiae. Nos D. Kelzmanno nohmius déesse, modo prudenter agat, et ferat, quod potesl, douce judicium Dei contra hune hominem maturetur, ad quem tu etiam sa^pe scribas et eum in coufes>^ione verilatis confirmes. Recte enim tu jugulum argumentorum ipsius peliisti, dum a persona Christi totius ad ejus obedientiam procedis, quae nullo modo débita est ralione Christi, sed ratione nostii tantum. Ego cum ad illum locum pervenero in explicatione locorum communiura, errorcm ipsius publica disputatione refulabo, nulla hujus furiosi hominis mentione facta. Bene et féliciter vale; 8 februarii, anno 68.
FiiN DU TROISIÈME ET DERNIER VOM ME.
