Neque id facimus sine auctorilate Scriptural
44. Nam et Apostolus conjungit, Kom. 5, ubi prius : sanguine Christi nos justificari, mox : obedienlia ipsius justos constitui asserit.
15. Et quidem opponit obedientiam Christi inobedienlias Adie, quo ut hujus transgressione, puta legis, injustos, ita illius vicissim perfectione seu satisfactione justos esse faclos ostendit;
16. Quamquam nihil magis absurdum videtur, obedientiam iliam intelligere pro universa legis obedienlia lam agendo quam paliendo propusita,
17. Sic ut ubique pateat manifesle, expositionem illam de sola passionts obedientia Paulo facere injuriam, qui vel de activa obediendîa loquitur, vel de activa et passiva simul.
18. Atqui hœc est nativa sententia diclo Christ', Jo. 17 : Ego pro eis nie sanclifico, si videlicet de intégra legis obedientia et satisfactione exponatur.
19. Ncc dubium est, quin idem velit Isa., cap. 43 : Servire nie fecisli in peccatis tnis, et iniquitatibus tuis laborare, altéra voce ad obedientiam et ad passionem altéra respiciens.
20. Praeterea ipsa non vincit (convincit :') copulalionem obedienliae Christi cum passione, cum utraque nobis necessaria sit ad exsolvendum debiluin legis, quod Christus, quia nos solvendo (solvendi) non eramus, in se recepit.
21. Enimvero quondam lex (cum moiali resest, non cum alia)ad salvandum liominem soiain obedientiam postulavit,
22. Non obedientiam et pœnam simul eo, quod peccatum nondum commissum, cuj us causa suppiicium esset ferendum ; nam mors peccati stipendiumest.
23. Ita nunc e contra eadem lex per se considerata ad salvandum hominem (orruptum (ut sumus omnes) utramque requirit, pœnam et obedientiam.
24. Pœnam nimirum propter peccatum, de quo sententia fuit pronunliata ut aeterna morte periret, qui faceret, Gen. 2 : Quacumque die ; item, Gai. S : Maledictus omnis, qui non manserit in omnibus, quœ scripta suntin libro le^is;
25. Obedientiam vero seu meritum salutis juxta illud, Levit. 18 : Qui fecerit )ia?c,vivet in eis. Item, Matth. 19 : Si vis ad vitam ingredi, serva mandata.
26. Neque alteiutram seorsum exigit, seu pœnam seu obedientiam, tanquam suflicientem et ad peccatum expiandum et ad salulem acquirendara.
27. Siquidem nec a?terna damnalio ad salutem confert, neque quantumvi» perfecta obedientia sine morte jam amplius salulcin mcrelur.
28. Verum dico de exaeUone legis ad eflïtiendam per se justitiam salulis, qua obHgalio specialis est, de qua hic agitur.
29. Nam de aller;,, ad exequendam Dei justitiam sive in salutem sive in damnationem, obligation! général! locum babet régula : Lex vel ad obedienliam, vel ad pœnam obligat.
«30. Hoc enim homini naluram adiiuc habenti (in) corruptara dictum, cui libenimus fuit deleclus.
31. Et bac generalis obligatio nihil omnino habet coramercii c.im illo debito, quod lex requir*. quadain speciali obligatione ab bomine salvando, neque cum eo confundenduni est.
.'32. Cum igitur ie vera Christus hoc praestiterit, quod impossîbile eral legi per irabecimiatem carnis, ul loquitur Apostolus Rom. vin, lex duplex debitum a nobis sijlicef jaeccatoribqs. requirit, quis est, qui non videat, meritum sive saiisfoctionem Chris! i et ubedientîam secundum legem et pœnae persolutionem coinplecii ?
33. Inde persnicuum est, quornodo inteliigendum sit Domini diclum : Non veni solvere legem, sed implore. Item : Unus apex non prajleribit de lege, donec ormiia fue.rinl impbla. Math. v.
34. Niaiirum cum lantus fuerit rigor divinoe jitslil ïae adversus peccutum, ut nonpohie.it homo in gratiam restilui, priusquam intègre satisheivt legi, non modo pœnam juslo Dei judicio sustinendo, sed etiam obedienliam perfectam prrcslando,
35. Quod ut prasstaret nulla sive angelica sive huraana crealura sufficiens et par fuit,
36. Oporluit Filiura Dei, 33ternam justitiam, ficri Xurppv et pro nobis implere legem lum sanciila'e, innocentià et obedientia sua Iota, tum passione et morte, quibus universa ipsius obedientia seu lotum opus redempiionis continetur.
37. ï-'roindo etiam non ii!0[)le urgentur a nobis nomiua officii in Clirislo, ccu sont : redemptor, salvator, juslificalor et siuiilia qu'a? toli compelunt personœ et utrique nalura.'.
38. Adeo, quod yère stuluamus non juxta humanam lantiim, sed etiam divinam naturam in Chrislo, quamvis inconfusis proprietatibus, fieri redemptiohem, salvotionem, juslificalionero ;
39. tdque, quod per affirmalionem de applicatione soiius obedientia' pâssivse non obscure negalur.
40. Neque obstat sacerdolis nomen, cum sacrificium Filii Dei non minus de obedientia erga legem, qnam de passione intelligatnr.
41. Neque in huuc modum explicari et possunt et debent omuia dicta, qu<e loqunntur de oblatione hujus victima;, quœ est Chiïslus, ut sunt, Hebr. x : Unica oblatione perfecit credenles; Jo 1 : Agnus Dei, qui toi fit péceata mundi , et rc'.iqua infinit,' ;
42. Ea scilicet phrasi Scriptural, qua etiam opéra legi débita nominantur sacrificia, Psalm. 49; Hebr. 13 : Sacrificium laudis; I Petr. 2 : Mactate bostias spi ril.ua les;
43. Quaiem oblalionem adumbrarunt typica quondam saciïficia, quœ non nutlae erant pecudum raactaliones, sed multarum simul cœremoniarum observationes.
Va. Ha, ut undique appareat, Çbristi juslitiam, quoe iiostra fit fi de, tain constare integritatis, hoc est perfectioue ïegis, merilo, quam pas-ionis et mortis satisfaclione.
45. Quod autem in sacris litteris passionis ac mortis Domini obedienlia omis a ' saepius liât menlio, non eo fit, ut divisione activai et passivae obedienliuj ad pasHvam solurn respiciamus.
46. Nusquam enim sacrœ litlerœ banc sépara tionem docent, et sub duobus bise? vocabulis conjunctim vel toluni opns redemptionis débet intelligi, sîcut Cbristus in extremo mortis agone exclamât : Consummatum es!.
47. Ni que piœ mentes considerata inauclita bac separutione acquiescere tuto possuut.
48. Sed quia summus gradus est2, et, ut mentes hominum, de amissa integritale, qua priini parentes fuerunl ornali, de magniludine irae Dei adversus peccaluii!, poslqnam de iegis per Filinm Dei impletione et a peccato liberatione deqne restituenda nobis per Christum seterna justitia commonefactae, incipiant, sua peccata et tristissimam miseriam agnoscere et deplorare rursus, quod, fide in Fiiium Dei erecti, ingentem misericordiam ac inenarrubile consiliuni de repara lione humani generis admirari et celebrare, semperque magno zelo peccatum odisse, detestari ac fugere, sirryulque pro conatu justitiae bonœ conscicnliœ studere non desinant, sicul Paulus, Rom. v et vi, féliciter doceL et hortalur.
49. Porro nullius momenti est illud, quod objicitur de impossibili bujus doclrinae.
50. Potuit enim Christus sicut et passionem ila et obedienliam suam nobis donare :
51. Quia legi pro sua persona rùbil debuit, nrque ad eam obligalus fuit,
52. Praeterquam, quod scipsum obligavit ex oflicio mediatoris, f;icto jam decreto de reparatione bominis, de qua obligatione est in Psalm. xl : In libiis de me scriptum est, ut faciam volunlatem tuam, volui, et lex tua in medio cordis moi.
53. Quidquid ergo fecit et praeslilit, pro nobis et propter nos fecit etpnestilil.
54. Nibil autem legi debuisse pro se, ila certum est, ut cerlius esse non possit.
55. Nam elsi necesse fuit, Christum esse justum, teste aposlolo, Hebr. 3, quod alioquin nobis non potuisset parare juslitiam,
5G. Tamen non ex obligatione aut debito juslum eurn fuisse sequitur,
57. Quia essentialiter fuit juslus, et ob id necessarie, cum non potuerit non esse juslus.
58. Neque quidem secundum divinam tantum, sed etiam .secundum bumanam naturam, adeoque lotam personam, ita justus fuit,
1 Le texte porte : grata est, ce qui n'offre aucun a. ns. 5 H semble y avoir une lacune en cet endroit.
o88 SOIES ET PIÈCES TUS TlllCATIVES.
59. Efficiente ici unione hypostalica per communicatiuncm idiouialum, que replis potius, quam verbalil est, ut alibi disputatur.
60. Ideo subneclit Àpostolus in citato loco : sublimior cœlis factus inter alia quai ad majeslalem Christi pertinent, hanc innuens justitiam.
(il. El. in banc senlenliam accipi débet vox angelica ad Mariam, Luc. 1 : Suiiclum, quod ex le nasoetur, Filius Dei vocabitur.
62. Eadem igitur ratione, qua divinitas in Gbristo, que sibi ipsi lex est, et jii^titia ipsa nullique alteri rei subjecta, humanitas eliani, in qua lucet divina najestas, ad legem nullo modo obligala est.
63. Nisi quis Christum ipsum velit di\idere partitn essentiali, parlim legali, juslilia praeditum, pro sua tantuin persona, aut non tam bumanuni in ipso, quam divinam naturam essentiali juslilia omni privare, quod utrumque quam sil pium, facile cogitai i potest.
64. Ac nota est verissima régula bac de re D. Lulberi sanclœ memoriœ, tom. i len. f. 576 Iradila : quicquam nalura vel essentia est taie, non potest lege esse vel fieri taie.
65. Quare boc juin probato, quod Chrislus per se sit justus secundum totam personam juslilia essentiali, quid est, quod sibi velit cum illa legis obedientia, nisi pro nobis facial, et nobis imputanda sil?
(6. Alquc ex boc fundamento clarum fit, duplicem esse in Christo justitiam, alteram personae essenlialem, utrique nature communem, alteram oflicii, legis obedientia et sanguinis effusione partam.
67. Neque barum unam lanlum separalim, sed utrainque simul intègre nobis donat el imputai Filius Dei;
68. Quod manifeste testatur Scriptura uïse\erans, Christum esse noslium, nobis dalum et nobis natum cum omnibus suis bonis.
69. Et priecipuePaulus, I Cor. i : Chrislus (non inquit dimidius seu partit us) factus et nobis a Deo sapienlia, juslilia, sanclificatio et redemplio. Item, II Cor. v : Deus erat in Cbrislo mundum sibi reconciiians et non impulans peccata.
70. Cum quo confertur Jerein. xxm : El boc est nomen, quod vocabunt eum : Dominus justus noster. Item, xxxni, fit ilem menlio verbi : Jcbovab, qui locus ulrobique inlerpretalur : Le Seigneur est notre justice.
71. Qua3 res argumento est, nostram justitiam multo nunc pruîslanliorrin esse, quam qualis annssa est, aut qualis a lege requiritur.
72. Absurdiias, quau inde exstruilur, rationisest, non verbi divin!.
73. Quippe universam suam justitiam et nobis donare et sibi simul usurpare polest Cbristus eo modo, quo potest illam omnibus et singulis totara aique integram applicarc.
74. Nam qui prêter naturae cursum bomo faclus est, non ita nature vinculis tenetur, ul nequeal, quod velit alteri applicare, et retinere sibi.
75. Ceu evidenler demonslrat cœna dominica, qua verum suum corpus et terum sanguinem nobis distribuit vescendum, et nibilominus ipse non umilliî.
76. Quo minus credendum est, illum sua nobis impulata juslilia exui et damnari?
77. Atqui gravis error est, juitare, Chrislum noslram secundum legem obe-
dientiàm imperfectani ita supplere sua sanctilate et integtilale, ut simul cum merito passiotiis ipsius nobis m justiliam ccdal.
78. Unde e regione natum est hoc, quod existimant, si Chrislus suam sauctitati'm et legis obedienliam nobis impute), nos ab obedientia logis libéra ri,
79. Quoniam hoc pro antinomis esset, illud papistis palrocinelur.
80. Nam ad justiliam nostram corani Deo valet sola Christi Irgis obedienlia et perfeclio cum merito passionis.
81. Bine verum est, quod sequilur, ad (per) imputalionem obedienlia Cbristi nos lîberari ab obedienlia legis, quantum ad justificationem, scilicet ad l'uni finem, ut per il/ara justificemur.
82. Sed obligamur ad obedienliam propter aliam causam, nempe propler ordincm divinum de necessilale consequenliae seu immutabililate, ut loquunlur,
83. Quia justitiam fidei sequi débet justilia bonac conscientia? (Rom. vi : Libéra!! a peccato, servi l'acti estis justifia;), quœ quideui Deo placet, quia persona placata est.
84. Ac quemadmodum maieriale peccatum non aufertur (Rom. va : Video aliam legem in membris meis, repugnantem Ifgi Dei), ita nec per justiliam nostram tollitur obedienlia legis.
85. Loquor de justilia in bac > ita, futura enim longe perfectior erit, peccato fundamento sublato, de qua Paulus concionalur, Gai. v : Spiritu ex fide exspectamus spem juslitiae, et I Jo. m : Quum apparuerit, similes ei erimus.
86. Cum illis, qui negant justitiam esse remissionem peccatorum, nobis nihil negotii, qui jam pridem ab Ecclesia expulsi su ni.
87. Constanler etiam nos asserimus cum Paulo atbrmalivam, quod justilia sit remissio peccatorum, modo dextreinlelligatur.
88. Nam non modo privative intelligenda est remissio peccatorum : de liberationc ab ira Dei, sed etiam positive de divino erga nos favore, quod luculenter exprimitur utrumque apud Paulum, nomine Gralise.
89. Idcirco non temere ponunlur in definitione justitiso duo haec vocabula pro déclarai ione praedicati : Reconciliatio cum Deoel acceplatio ad vitam aeternam, quam observalionem videntur negligere bi , qui solam passionem Christi nostram complere justitiam tradunt.
90. Verumlamen, ut maxime utamur vocabuloRemissionis, simpliciter omissa sublililate, lamen ex superioribus constat, Deum nec voluisse nec potuisse placari nisi pœna et obedientia simul, quam vicein praeslat sacrificium Filii Dei.
91. Itaque, quoeumque tandem res redeat, commillitur fallacia Elencbi,qua ad eadem recurritur principia.
92. Caeterum dicta illa Scripturae, quse videntur soli passioni et morti Christi adscribere justiliam, exponenda sunt per Synecdochen, bibliis admodum familiarem, de reliqua etiam sanclitate et obedientia Christi,
93. Quam Synecdochen, quia illustris etiam est, Angustana confessio relinet art. ht et scriptis suis subinde spargere non dubilant scriptores Ecclesiastici veleres simul ac neoterici, soli nonnunquam Salvatoris passioni conferentes, quod re ipsa univers»; et intégras obedienlia? ipsius altribuunt, a'deo, ut vel hoc sentire, quod antagoniste affirmant, vel secum ip i pngnare, neglecta hac ratione, videanlur.
9/j. Nemo qu'idem boni i nu m cogitatione iis;equi potest, quam magna res sit passio et mors Christi, sanguineus ejus sudor.
95. Nulla ctiam huniana satis considérât, quanlum beneficium sit allera legis perfeclio (quœ inevilabili mandalo Dei praestanda erul, nec nos ulio modo poteramus), quam Filius Dei pro nobis ei propter nos pra-stilit.
96. Qu;c imuiensa mérita si fideliler coidi credenli suut médita ta, ob rei alliludinem ierrorem primum cor senliet, postea vero tanlarum remm admiralio conscientiarum (?), quam ex profundis erigit valdcque recréât et consola lur.
97. Quare quum lalis mens cogitât aut in fide nominat mortem, passionem et sanguinem Chiisli, ideo non ali.i Christi mérita excludit, sed spirilu ea omnia conjunclim inlelligii. et coniprebenuit.
98. Nam Spiritus sanclus ideo sacpius bisce Vf c.bulis utilur, utriusque nempe rei niagnitudiuis causa indicandœ, ne quis glorktur.
99. Ideo Auguslinus boc, ([uod tolius liduciae noslrœ certiludinem babendam in sanguine Christi oslendit, omnino non est(?) nec vult diclum, ^eJ iis opponit, qui spem salutis et praesidium in propriis viribus aut operibus suis ponunt, non in Christi meiito.
4 00. Nec venerandus etiam D. Lulberus, qui vel natus tredilur ad declarandam denuo verilatem de bac (quam supra aliquolies coinmemoravimus ) Synecdoebe, sibi tempérât, quai.lumvis alias clare buic, quam nos profitt-niur, scntenliœ adslipulalur, ut est passim in ejus lïbris videre.
d 01. Cumquc maxima merito bujus sit viri auclorilas in Eccles'a, de qua opliiue meritus est, integrum (jus locum elegantem et evidenlem pro confirmalione verilaiii in bac doctrina ad (inem bue adjicere libet, in \ernacula desumplum e>; Postilla Geimanica majori : Voilà ce qu'a fait notre cher Sauveur, notre éternel Seigneur, noire médiateur devant Dieu, Jésus-Christ ; par son sang et sa mort, par sa pureté, son innocence et sa justice ( qui était divine et éternelle ), il a noyé et englouti tout le péché et toute la colère, qu'il a dû porter à cause de nous ; et son mérite a été si grand, que Dieu est satisfait et dit : Celui qu'il sauve par là sera sauvé.
102. Idem in Commenlario ad Ga'. cap. iv, inter alia de hac re clarissima : Ideo duplici jure legem vici, prostravi, trucidavi, primum ut Filius Dei Dominus legis, deinde in persona ve-tra, quod lantumdem est, ac si vo^ ipsi legem vicissetis, quia vicioria mea vestra est.
403. Êreiilïus in eodem cupile ad Gai. : Lex nibil juiis babuit in ipsum, quod i'uii innocenlissimus, ideirco nieruii, ut quolquot in ipsum credunt, icdimerentur a lege, boc est non, ut niliil adversi aniplius patiantur, non, ut non aflligaulur sui.> cnïcibus m hac terra, sed ut non possit eos aniplius accusare et uamùare, et ut cruces, mortes non possint eis esse delrimenlo, sed necesse babeant, ipsis in bonum cedere pi opter Cbiistum. Hase est maxima omnium libellas nulîo auru, nullis gemmis, ne omnibus quidem reguis tolius terra; comparabilis.
104. Idem super Evang. Luc, xsx : Non enim sentiendum est, quod Cbristus tanlum in cruce pro nosiris peccatis passus sit. In cruce absolvit quidem passionem, sed pro peccatis nostris passus est ab inîlio sua2 nativilatis usque
ad fenulcrum. Tota viia Christi nihil aliud fuit, quam expialio peccatorum noslrorum.
405. Idem vir venerabilis Georgius Major senlil in c. t\, ad Gai., ciimque etiam hujus viri doclrina sacris litleris sit consentanea, raagnique faciant mulli pii el docti viri illius auclorilalem, non dubitamus, quœ hoc in loco srripsit, pro vero as se ver are.
10G. Hemmingius ad Cor. i Christus factus est nobis justitia, etc. ) inter alia : Justifia deinde fit nobis, quia remissis peccatis nobis credentibus juslitia ipsius gratuilo inipulatur; bac vestiti non amplius ut ( peccalores) apparemus in conspectn Dei,
107. Victorinus in Mal th. v : Christus implet legem : 1. Docendo, non quidem ferendo novas leges, ut aliqui somniant, sed recte enarrando et rcfutando pharisaicas corruptelas ; 2. implet legem faciendo, hoc est perfecta ol cdicnlia, quam nobis donat, ut per eam justificemur ; 3. susliuendo pœnas legi débitas pro nostro peccato ; /j. instaurando legem in credentibus dalo Spiritu sanclo juxla illud : Dabo legem meam in corda eorum.
Tôt ergo lantisque testimoniis (conscientia el fide perpetuo attestante) confirma li dicimus et sentimus cum venerando et vere pio Domino Lulhiro, qui in suis thesibus de negolio justifieationis ( quas non temulentir neque Umère conscripsit) inter alia sic confitetur : Ouinia Christi nostra sunt , quacumque ille dixit, egit, \ixit, passus et morluus est, non aliter ac si ego dixissem, egissem, vixissem, passus et moituus essem. Jo. xvir.
COBBfes&io et rtoc$i*ina Pctri îietfxmassni cïo jufctîslcatione lioi»fi»I» corstm Deo ac& maiBtflaiaBfiiB illu&t rifcmiiiii prîeBcipiM suse ceSsfif nclBiii otelatae.
(Cod. Germ. 1317. f. 92.)
Cum lex sit seterna et immutabilis norma justitiae Dei, quae oui nés crealuras ralionales obligat ad perfectam obedienliam iuterius exteriusque, aelerna bona atque felicitalem promitteus illis, qui prac-tant eam, reliquos vero inobedientes aeterna morte damnandos deerevit, sequitur, nullum hominem, exceplo uno Christo, posse aelernam illam promissam felicitalem consequi, quod nullus hominum legem sic facere potest, ut Christus eam fecit. Omnes igïtur sub uia!edictione et pœua legis sumus lanta, qua: impossibilis fuit, ut liomo sustineret eam, ut sese ab illa liberare posset.
Atque posilo, hominem potuisse susliuendo pœnam aliquando salisfacere legi, lamen denuo o'.ligalur ad perfectam obedienliam , quai in hue miseria el corruplione h os Ira vitae cum sit impossible, reahler ad pœna? malediclionem. Nulla igilur salus, seu beatiluclo, seu jiibtilia coram Deo nobis ex lege.
Quare Evangelii doctrina, declarans misericordiam Dei erga miserum genus
humanum, os'endit atque docet, Cbristi Mediatoris oflicium fuisse, utrumqu* praeslare nostra causa, vel noslrœ salutis causa, juxta decrclura el consilium Dei, quod ex sinu Patris, promissionibus palribus factis, doctrina prophelarum repetitis, tandem sua ipsius voce, carne in unionem personse assumpla periulit.
Scilicet ut in se derivatis peccatis nostris eorumque pœna solveret morte sua aequivalens prclium pro nobis in omnem œternitatem preliosum in conspeclu Dei Pal ris sui.
Et ( cum ) solulo peccato tamen jtistitia Dei requirit plenam obedientiam nobis impossibilem, ne denuo sibi aut moricndum aut paliendum nostra causa, aut nobis pereunduni essct, etiam legeni perfectissime implevit, sicque juslitiae Dei undequaque salisfaciens nobis vilam et bealitudinem aeternam, quain lex cum conditione promiltebat, tam agendo patiendoque quam pro nobis nrando promeruit.
Hoc nterilum, kœc obedientia Ghristi imputatur et donalur gratis ex gratia vera fide et fiducia adhœrenlibus eî. Est ergo juslitia nostra haec impulalio me* riti et obedientia; Christi, qua consistera possumus coram essentiali juslitia Dei, quaa alioquin ignis consumens est.
Non est infusa gratia seu inhabilatio et novitas nostra, qua? cum adeo infirma sït, nec ex nostris viribus provenit, non digna est, ut juslitia coram Dm dicatur condigna vila alterna seu ullo praemio alio:
Hœc vcro impulata et donata obedientia Cbristi parit lirmissimas consoiationes contra quascumque lentationes ignîtas mortis, peccati, Sutanx, legK
Nam illis opponimus mortem et resurrectionem Christi mediatoris nostri , qua nostra mors non simpiieîter siipendium peccati judicatur, sed propter Christum fide apprebensum et sancta el pretiosa in conspeclu Dei. Legi item objicienti nobis noslram indignitalem et imperfectionem opponimus inlegram obedientiam Filii nostra causa Deo Palri praeslitam, et confirmamus noslram invocalionem non irrilam apud Deum propter Filii sui faclam intercessioneni pro nobis.
Ex boc igilur dono et imputatione omnium benefieiorum Cbristi, quam donat aelernus Paler, quam promeruit Fiiius, quam Spirilus sanctus corda nostra dilatans pretiosissimum tbesaurum deponit, fiducia conservât, in nobis existi! pax, juslitia, vila, gaudium, ut, in'nobis opérante Spirilu sancto, ornati hoc dono, incipiamus incedere juxta beneplacilum Patris in ipso tantum glorianles, douée in futura vila perfecta et essenlialis justitia nostra in nobis appareat. Intelligo igilur integram obedientiam Cbristi implelionem legis, passionem et intercessionem suam pro nobis nostra causa in noslram salutem ratione ofiicii mediatoris faclam ab ipso juxla consilium et beneplacilum Patris sui a?lerni Dei. Tam enim in sacris raenlio fil, quod sub legem factus Christus obediverit, quam, quod sanguinem pro nobis fuderit suum, atque pro peccatoribus orasse Malt, v, 47 ; Es. vu, il, 53 ; Luc. xxnt ; Jo. xix ; Rom. v, 8 ; Gai. k ; Psal. xl.
Nec separo ista opéra beneficiaque parla nobis per hune mediatorem, ne respuam gratiam Dei eumque tentem, mediatorique ingratus sim , qui se tanla liberah'tate felioitateque deelaravit, rt apparuit. beilignitale liumanitaleque
summa. Siquidem cum synecdochice Scriplura nostram justiliam saepius appelle!, et frequenlissime uni heneficio seu operi attribuil, quod est univers] operis nostrae redemptionis atque justificationis. Jerem. ir, 3 ; Rom. v ; I Jo. u.
Absurda, quae est contraria sententia sequuntur, sciens, volens omitto, certnà negatïvam adversarium nunquam ex sacris probaturum, ubi scparatis operibus et beneficiis mediatoris hujus pars il lï propria nobis exclusis, pars vero alia nobis duntaxat claris verbis adjudicetur.
Haec vero asscrlio mea, cum sacras lilteras imitetur, ne recédât a sententia *ormulaeEccle:>iaslicaeVestraeCelsitudinis, Princcps illustrissime, atqueconveniat cumscriptis et doctrina praccipuorum tbeologorum nostri teraporis, quos ego pneceplores meos humiliter agnosco atque veneror, Filium Dei Dominum nostrum Jesum Clnistum, nostrae jusliliae assertorem, oro, ut per Spiritum gratiae huneconsensum lirmum atque propilium inler nos eiïiciat, alque avertat a me tantam impietatem, utcaeca arroganlia duclus temere ab illis tanlis viris dissenjiam turbasquemoveam.
Annotavi antea aliquo loco breviler, quae evidenter demonslrant, me nullius novi, impii, blasphemi dogmatis auctorem ; ea Celsitudo Vestra cleraenter atque placide cognoscere velit, submisse oro. Deus Vestrae Celsitudini et animi et corporis vires adaugeat, pielatis, justitiae, prudentiae, forlitudinis incrementa det, gubernationemque vcslram tranquillam conservet. Amen.
R. Vlri II. Job. Hofmamii« Ecclesfse Rotenburgeiisis pastoris ac superiiiteiicf entis, epistola acl doct. Jacoburn Aiidreœ.
(Cod. Germ. 1317. f. 94.)
S. reverendissime ac clarissime vir, observande patrone et praeceptor, quod raro, imo rarissime ad luam D. lilteras do, propterea lit, ne tuae D., multis arduis negotiis non tantum occupât*, sed pêne obrutae, molestus sim. Nec etiam mine bac mea inculta epistola oneri essem tuae D., nisi me gravis et inlricala quaedam controversia, in vicinia de articulo justificationis orta, non tantum propter meas, sed etiam vicinas ecclesias impulisset. Cum Cargius, Onolspacensis superintendens T. D. notus, non tantum privatim, sed publiée eliam asseril, Clnistum esse nostram justitiam non secundum activam et passivam obedienliam, uliturque plausibilibus argumentis, quorum exemplum, mibi a quodam Onolspacensi minislro missum, tuae D. apud affines D. doctoris Georgii Hampergeri physici nostri mitto, rogo obnixe, ut, examinatis istis Centum Cargii assertionibus, senleniiam luam ostendere et resciïbere non dedigneris. Ego quibusdam minislris sententiam meam de hac controversia explorantibus respondi, me odisse illum novum modum docendi de justiùcalione bominis, et sentio, pie doceri et credi posse, Christum esse totum nostrum secundum suam totam sive omnem obedientiam, nec opus esse illa nova et arguta disputalione Cargii, et pios non debere permittere, ut vel Christi persona vel meritum sive obedientia
in. 38
59* AOUS fcl l'iiXLb JUSTIFICATIVES.
dividatur, pra:sertim cum Paulus dicat, Rom. vin : Una cum Christo nobis do-
nata esseomnia, sub quo vocabulo judico omnem obedientiam Christi compre-
hensam, et l»ac phrasi loquendi usos esse noslros praeceptores, D. Lulherum et
Brenlium et alios, nimirum : Cbristum nostri causa passum esse, el fecisse,
quidquid passus sit et feccril, in bac re 1 pio zelo expeto et expeclo. Addidi eliam
disputationi Cargii de justificatione duo exemplaria orationis meœ in prœterito
anno habits desubslanlia cœnœ dominiez. Nolui en ira bonis amicis petentibus,
ut hxc oralio in lucem ederetur, resistere in hune finem, ut nostrœ Ecclesiae
confessio de iis quai a Cinglianis anathemalizantur, exstet, prasertim cum ante
paucos annos a calumniatore Simone apud multos traduclus sim propter con-
troversiam de consecratione sive recitatione verboruin cœnae, quod ex Sacra-
mentai iorum partibus sim eorumque sententiaD faveam. Bene et féliciter valeat
T. D. una cum conjuge honestissima et tota familia. Rogo, ut meo nomine per
occasionem et Brentium, D. Eberhardum Abbatem Bebenhausenscm, D. Wil-
helmum Bidenbach et D. L. Osiandrum quam ofliciosissime salutare non de-
digneris. Datas raptira Rotenburgi 9 Aprilis auno 67. T. D. reverenter et ofli-
ciose salutant D. Fcrgius, D. Hornburgius etDoct. Hambergerius.
Jacobus Andrese llofmauno. te.
(Cod. Germ. 1317. f. 94.)
Litteras tuas, vir doctissime, accepi, ad quas pridem respondissem, niai mari occupationum mearura occupatus fuissem, et banc ob causam nunc quoque breviter facio. Scriplum tuum exhibitum D. Brentio et utrique noslrum probatur. Dominus consensum inter nos conservet contra Cinglianorum sciiplum, qui nobis, quando mediccrem successum senserint , non minus periculi creabunt, quam Papatus, est enim spiritus mendax el homùida. Conclusiones Cargii legi, sed nunc ordine refutationem scribere non polui. Hoc unum <lico, raibi plane imprt baii, (cum) non modo cousolatioui nostrae detrahere, quam babemu - in tota obedieiilia,quam etiam Cbristum in ordinem redigere tanqnam per obedientiam débitant, quai voluntaria fuit, et non minus pro nobis pixstita, quam mors in ciuce. Sed non modo in bac parte doctrina? aegrolat, verum etiam tolusest Cin* glianus. Doleo vicem bominis alias probi el bouesti, quem judico laborare, non malitia peccare exislimo. Nos conslanter utramque parlera docirina* reiineamus sinceram, el habebit ipse quoque collegam, qui non patietur boc virus ipsura latius diilundere. Nos hoc auno a molestiis Cingliunorum respira m us, el mihi posibac negotiura eril cura Jesuilis et Alcorano Turcico ; ut animi nostiorura contra utrumque Antichrisluni sunt coulinnali, pudet utrumque st.a? impietalis, quant tamen et gladio propagaul, et nous coloribus pingunlur crassissimi errores, qui detegendi sunt. Bene tt féliciter va le et pro nobis ora. Omnes, D. Winteibachiura, uli unique Fergium et alios, qu.x'so nomine meo diligeuter salutes* in proximis litteris prolixior ero. Bene vale ; raptira ut vides 11 jubi 67.
(1) Ici semblent manquer les mots : tuum judicium.
Joli. Hormamius «Iac-©3»o AaMlrea*.
(Cod. Germ. 1317. 1". 95.)
Reverendissime et charissime domine praeposite et cancellarie, prœccptor observandissime, precor ex animo , ut clementissimus dominus T. D., domino Brenlio et similibus piis heroibus, sincerae theologiae assertoribus et defonsoi ibus contra lot monslra, felicem annum, bonam et firmam valetudinem et iongam vitam largiatur. Significavit mihi vere pius et doctissimus vir D. Doct. Georg. iïambergerus, physicus et medicus noster, se iter instiluisse Thubiugam praeci. pue ob banc causam, ut ipsi committeretur in academiu medica leclio. Qua.e value doleo et crucior ob carenliam boni et fidi amici et medici, quamvis considérant, hune virum ob excellentem eruditionem et peritiam in re medica, philosophia et linguis splendidiore condilione et loco dignissimum esse, et locorum intervallis, amicitiam inter bonos praesertim pias couscientias non dissolvi» lenius discessum feram. Ut autem paucis ad litteras D. T. respondeam, ago et habeo ingentes gratias, quod dignata sit D. T., me in causa Cargiana erudire et in sententia mea pia confnmare, quam confirmalionem et collegis et aliis piis communicavi. D. Petrus Kelzmannus, qui praeterito anno Cargio in collegam adjunctus est, et me per suos familiares aliquoties quam humanissime salutavit, anle paucos menses publiée errorem Gargii, qui asserit, solam passivam obedientiam Christi ad nos pertinere exclusa activa, taxavit coram Ecclesia et ipso Cargio. Sed Cargius id aegre ferens monuit eura per epistolam, sed privalain, se cum ipso in hoc articulo non sentire. Hujus epistolae copiam sive exemplum mihi a quodam amico missam hisce iilteris meis inclusi. Videtur autem mihi Cargius in hoc articulo de justificatione hominis per solam passivam obedientiam Christi revelare aperte suum consensum cum Cinglianis in abneganda vera unione humanœ uutuioe cum divina in secunda persona Trinilatis, et separare Christum hominem a Filio Dei in unilatem suae personae assumplum. Non ausns fuisset hoc impium dogma proferre, Christum hominem sua personalî justiiiu indigere ad suam ipsiussalutem, nec possehanc nobis donare, qua ipse spoliatus non posset esse beatus ratione suae humanilalis. Cum igitur Cargius non lanlum dimidatum Christum, quod ad divulsionem humanx natures a divina, sed etiam quod ad obedientiam Christi allinet, Ecclesia? obtrudat, non possum non illum pro pestilentedoctore habere. Prœcipuum ipsiusargumentum de lege obligante nos vel ad obedientiam vel ad pœnam, non ad utru nique simul, intelligendnm esse judico de homine ante lapsum, cui liberum fuit, vel per obedientiam daii praecepti beatitudinero, ad quam creatuserat, r<Tinere, vel per inobedientiam amissa beatitudine morli et temporalibus et aeternis pœnis sese obnoxium facere. Sed post lapsum lex requirit ad salvandum homintm corrnptum non tam pœnam, quam obedientiam. Ideo Christus non tantum varia supplitia et tandem pœnam morlis sustinuit ad liberandum genus humanum ab aeterna morte et maledictionibus legis, sed eliara perfectam obedientiam praestilit legi pro nobis, ut eam credentibus seu meritum salutis et aetern» vitae dona-
ret. Hoc docet Paulus, Gai. iv, cum affirmarel Cbristam factum esse legi obnoxium, ut eos qui legi erant obnoxii redimeret , ut adoptione jus filiorum acciperemus. Rom. v non lantum passiva?, sed etiam activa; obedienliœ facit mentionem, cura ait : « Quemadmodum per inobedientiam unius bominis peccatores constituti sumus uralti, etc. «Vellem autem (si petere liceret), ut T. D. vel saltem aliquot prœcipua argumenta probe examinares, eamque examinalionem sive discussionem mifai communicares, qua in re noti tam mihi, quam comminislris et vicinis Ecclesiis gratissimum oflicium prœslabis. An scripta T. D. contra Turcicum Alcoranum et Jcsuitas, quorum in proximis litteris menlio facta est, typis excusa sint, necne, nescio. Dominus Pater cœlestis Domini notri Jesu- Gbristi, Tuae Dignitati firmam valetudinem et multos annos propter afllictissimam Ecclesiam concédât. Bene et féliciter valeat T. D. una cum bonestissima conjuge et tota domestica ecclesia. Datae raptim Rolenburgi in ipso Purificationis Maria; anno 68.
D. Jacobns Andrew II. «loiiaiiiii Hofmamio «•
(Cod. Germ. 1317. f. 96.)
S. in Clirislo Jesu, Révérende vir et frater charissime, lilteras tuas per D. D. Hambergerum, ad quas propter temporis brevilatem copiosius respondere non possum , quare hic me iterum excusatum babebis (accepi). Quod ad D. D. Hambergerum attinet, optarim, litleras meas pondus et auctorilatem habere apud Senatum. Etsi enim invitus eum a vobis abstrabo, puto tamen nos divinilus obligatos omnes, si videamus aliquem ad majora natum, ut ejus sludia et communem utilitatem adjuvemus. Non omnes ad docendum idonci sunt, qui alias praxi valent. Idque tu pro tua pielate et eruditione ad partem domini persuadere poteris, et me etiam excusare, ne forte exislimenl me ingralum veslne Reipublicœ esse. De Gargii impietate seu potius furore et insain a nunc etiam scribere non possum, et elleboro videtur mihi bominis capul purgandum magis, quam refutanda ipsius argumenta. Epistolam ipsius Ketzmannus ad Breotium misit, qui etiam respondit, et spero, eum nos auditurum esse, ut circumspecte agat, propterea quod Cargius sit in auctoritate, optarim possc aut componi aut removeri Cargium sine offensione Ecclesiae. Nos D. Ketzmannn nolumus déesse, modo prudenter agat, et ferat, quod polest, donec judicium Dei contra hune hominem maturetur, ad quem tu etiam saepe scribas et eum in confessione veritatis confirmes. Recte enim tu jugulum argumentorum ipsius petiibti, dum a persona Cbristi totius ad ejus obedientiam procedis, quoe nullo modo débita est ratione Christi, sed ralione nostri lantum. Ego cum ad illum Jocum per^nero in explicatione locorum communium, errorem ipsius publica disputalione refutabo, nulla hujus furiosi bominis mentione facta. Bene et féliciter vale; 8 februarii, anno 68.
